Adhikarana asRugdaranidAnam (1) · Śloka 1
અથાસૃગ્દરનિદાનમ્ | વિરુદ્ધમદ્યાધ્યશનાદજીર્ણાદ્ગર્ભપ્રપાતાદતિમૈથુનાચ્ચ | યાનાધ્વશોકાદતિકર્ષણાચ્ચ ભારાભિઘાતાચ્છયનાદ્દિવા ચ | તં શ્લેષ્મપિત્તાનિલસન્નિપાતૈશ્ચતુષ્પ્રકારં પ્રદરં વદન્તિ ||૧||
अथासृग्दरनिदानम् | विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च | यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च | तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुष्प्रकारं प्रदरं वदन्ति ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdarasya sAmAnyarUpam (2) · Śloka 2
અસૃગ્દરં ભવેત્ સર્વં સાઙ્ગમર્દં સવેદનમ્ |૨| (સુ. શા. અ. ૨) |
असृग्दरं भवेत् सर्वं साङ्गमर्दं सवेदनम् |२| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArtavAtipravRuttau doShAH (2) · Śloka 2
તસ્યાતિવૃત્તૌ દૌર્બલ્યં ભ્રમો મૂર્છા મદસ્તૃષા | દાહઃ પ્રલાપઃ પાણ્ડુત્વં તન્દ્રા રોગાશ્ચ વાતજાઃ ||૨|| (સુ. શા. અ. ૨) |
तस्यातिवृत्तौ दौर्बल्यं भ्रमो मूर्छा मदस्तृषा | दाहः प्रलापः पाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः ||२|| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikAdibhedenAsRugdarasya visheShalakShaNAni, asAdhyalakShaNaM ca (3-5) · Śloka 5
આમં સપિચ્છાપ્રતિમં સપાણ્ડુ પુલાકતોયપ્રતિમં કફાત્તુ | સપીતનીલાસિતરક્તમુષ્ણં પિત્તાર્તિયુક્તં ભૃશવેગિ પિત્તાત્ ||૩|| રૂક્ષારુણં ફેનિલમલ્પમલ્પં વાતાર્તિ વાતાત્ પિશિતોદકાભમ્ | સક્ષૌદ્રસર્પિર્હરિતાલવર્ણં મજ્જપ્રકાશં કુણપં ત્રિદોષાત્ ||૪|| તં ચાપ્યસાધ્યં પ્રવદન્તિ તજ્જ્ઞા, ન તત્ર કુર્વીત ભિષક્ ચિકિત્સામ્ | શશ્વત્ સ્રવન્તીમાસ્રાવં તૃષ્ણાદાહજ્વરાન્વિતામ્ | ક્ષીણરક્તાં દુર્બલાં ચ તામસાધ્યાં વિનિર્દિશેત્ ||૫||
आमं सपिच्छाप्रतिमं सपाण्डु पुलाकतोयप्रतिमं कफात्तु | सपीतनीलासितरक्तमुष्णं पित्तार्तियुक्तं भृशवेगि पित्तात् ||३|| रूक्षारुणं फेनिलमल्पमल्पं वातार्ति वातात् पिशितोदकाभम् | सक्षौद्रसर्पिर्हरितालवर्णं मज्जप्रकाशं कुणपं त्रिदोषात् ||४|| तं चाप्यसाध्यं प्रवदन्ति तज्ज्ञा, न तत्र कुर्वीत भिषक् चिकित्साम् | शश्वत् स्रवन्तीमास्रावं तृष्णादाहज्वरान्विताम् | क्षीणरक्तां दुर्बलां च तामसाध्यां विनिर्दिशेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhArtavalakShaNam (6-7) · Śloka 7
માસાન્નિષ્પિચ્છદાહાર્તિ પઞ્ચરાત્રાનુબન્ધિ ચ | નૈવાતિબહુલાત્યલ્પમાર્તવં શુદ્ધમાદિશેત્ ||૬|| શશાસૃક્પ્રતિમં યચ્ચ યદ્વા લાક્ષારસોપમમ્ | તદાર્તવં પ્રશંસન્તિ યચ્ચાપ્સુ ન વિરજ્યતે ||૭|| (સુ. શા. અ. ૨) |
मासान्निष्पिच्छदाहार्ति पञ्चरात्रानुबन्धि च | नैवातिबहुलात्यल्पमार्तवं शुद्धमादिशेत् ||६|| शशासृक्प्रतिमं यच्च यद्वा लाक्षारसोपमम् | तदार्तवं प्रशंसन्ति यच्चाप्सु न विरज्यते ||७|| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 61
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને અસૃગ્દરનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૬૧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने असृग्दरनिदानं समाप्तम् ||६१||
🔊 Audio coming soon