Adhikarana asRugdaranidAnam (1) · Śloka 1
athāsr̥gdaranidānam | viruddhamadyādhyaśanādajīrṇādgarbhaprapātādatimaithunācca | yānādhvaśōkādatikarṣaṇācca bhārābhighātācchayanāddivā ca | taṁ ślēṣmapittānilasannipātaiścatuṣprakāraṁ pradaraṁ vadanti ||1||
अथासृग्दरनिदानम् | विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च | यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च | तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुष्प्रकारं प्रदरं वदन्ति ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asRugdarasya sAmAnyarUpam (2) · Śloka 2
asr̥gdaraṁ bhavēt sarvaṁ sāṅgamardaṁ savēdanam |2| (su. śā. a. 2) |
असृग्दरं भवेत् सर्वं साङ्गमर्दं सवेदनम् |२| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ArtavAtipravRuttau doShAH (2) · Śloka 2
tasyātivr̥ttau daurbalyaṁ bhramō mūrchā madastr̥ṣā | dāhaḥ pralāpaḥ pāṇḍutvaṁ tandrā rōgāśca vātajāḥ ||2|| (su. śā. a. 2) |
तस्यातिवृत्तौ दौर्बल्यं भ्रमो मूर्छा मदस्तृषा | दाहः प्रलापः पाण्डुत्वं तन्द्रा रोगाश्च वातजाः ||२|| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikAdibhedenAsRugdarasya visheShalakShaNAni, asAdhyalakShaNaM ca (3-5) · Śloka 5
āmaṁ sapicchāpratimaṁ sapāṇḍu pulākatōyapratimaṁ kaphāttu | sapītanīlāsitaraktamuṣṇaṁ pittārtiyuktaṁ bhr̥śavēgi pittāt ||3|| rūkṣāruṇaṁ phēnilamalpamalpaṁ vātārti vātāt piśitōdakābham | sakṣaudrasarpirharitālavarṇaṁ majjaprakāśaṁ kuṇapaṁ tridōṣāt ||4|| taṁ cāpyasādhyaṁ pravadanti tajjñā, na tatra kurvīta bhiṣak cikitsām | śaśvat sravantīmāsrāvaṁ tr̥ṣṇādāhajvarānvitām | kṣīṇaraktāṁ durbalāṁ ca tāmasādhyāṁ vinirdiśēt ||5||
आमं सपिच्छाप्रतिमं सपाण्डु पुलाकतोयप्रतिमं कफात्तु | सपीतनीलासितरक्तमुष्णं पित्तार्तियुक्तं भृशवेगि पित्तात् ||३|| रूक्षारुणं फेनिलमल्पमल्पं वातार्ति वातात् पिशितोदकाभम् | सक्षौद्रसर्पिर्हरितालवर्णं मज्जप्रकाशं कुणपं त्रिदोषात् ||४|| तं चाप्यसाध्यं प्रवदन्ति तज्ज्ञा, न तत्र कुर्वीत भिषक् चिकित्साम् | शश्वत् स्रवन्तीमास्रावं तृष्णादाहज्वरान्विताम् | क्षीणरक्तां दुर्बलां च तामसाध्यां विनिर्दिशेत् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhArtavalakShaNam (6-7) · Śloka 7
māsānniṣpicchadāhārti pañcarātrānubandhi ca | naivātibahulātyalpamārtavaṁ śuddhamādiśēt ||6|| śaśāsr̥kpratimaṁ yacca yadvā lākṣārasōpamam | tadārtavaṁ praśaṁsanti yaccāpsu na virajyatē ||7|| (su. śā. a. 2) |
मासान्निष्पिच्छदाहार्ति पञ्चरात्रानुबन्धि च | नैवातिबहुलात्यल्पमार्तवं शुद्धमादिशेत् ||६|| शशासृक्प्रतिमं यच्च यद्वा लाक्षारसोपमम् | तदार्तवं प्रशंसन्ति यच्चाप्सु न विरज्यते ||७|| (सु. शा. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 61
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē asr̥gdaranidānaṁ samāptam ||61||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने असृग्दरनिदानं समाप्तम् ||६१||
🔊 Audio coming soon