అథాసృగ్దరనిదానం | విరుద్ధమద్యాధ్యశనాదజీర్ణాద్గర్భప్రపాతాదతిమైథునాచ్చ | యానాధ్వశోకాదతికర్షణాచ్చ భారాభిఘాతాచ్ఛయనాద్దివా చ | తం శ్లేష్మపిత్తానిలసన్నిపాతైశ్చతుష్ప్రకారం ప్రదరం వదంతి ||1||
View original
अथासृग्दरनिदानम् | विरुद्धमद्याध्यशनादजीर्णाद्गर्भप्रपातादतिमैथुनाच्च | यानाध्वशोकादतिकर्षणाच्च भाराभिघाताच्छयनाद्दिवा च | तं श्लेष्मपित्तानिलसन्निपातैश्चतुष्प्रकारं प्रदरं वदन्ति ||१||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
మధుకోశ వ్యాఖ్యా (విజయరక్షిత, శ్రీకంఠదత్త కృత)
స్త్రీపుంసాం సాధారణాన్ వికారానభిధాయ పుంప్రతినియతస్యోపదంశాదేరుక్తత్వాత్ స్త్రీనియతరోగాభిధానం| తత్ర చ యోనివ్యాపత్తివిశేషేऽప్యార్తవప్రవృత్తిసద్భావాత్ ప్రథమం దుష్టార్తవప్రవృత్తిస్వరూపం ప్రదరమాహ– విరుద్ధేత్యాది| విరుద్ధమద్యం దుష్టమద్యం; అథవా విరుద్ధం సంయోగాదివిరుద్ధం, మద్యం చ స్వరూపతః| అజీర్ణాదపక్వభోజనాత్| అతికర్షణాత్ లంఘనాద్యతియోగేన క్షీణధాతుత్వాత్| తం శ్లేష్మపిత్తానిలసన్నిపాతైరిత్యత్ర శ్లేష్మణోऽగ్రేऽభిధానం శ్లేష్మజేऽపి వేదనాసూచనార్థం||1||
ఆతంకదర్పణ వ్యాఖ్యా (వాచస్పతి వైద్య కృత)
అథ ప్రదరనిదానారంభః| తస్య నిదానమాహ– విరుద్ధేత్యాది| విరుద్ధమద్యం వ్యాపన్నం మద్యం, కింవా విరుద్ధం క్షీరమత్స్యాది మద్యం చ| తస్య సంఖ్యాసంప్రాప్తిమాహ– తమిత్యాది| వృద్ధాః వృద్ధవైద్యాః||1||