Adhikarana bhagandarapUrvarUpapiDakAlakShaNam (1) · Śloka 1
అథ భగందరనిదానం |
గుదస్య ద్వ్యంగులే క్షేత్రే పార్శ్వతః పిడకాऽऽర్తికృత్ |
భిన్నా భగందరో జ్ఞేయః స చ పంచవిధో మతః ||1||
View original
अथ भगन्दरनिदानम् |
गुदस्य द्व्यङ्गुले क्षेत्रे पार्श्वतः पिडकाऽऽर्तिकृत् |
भिन्ना भगन्दरो ज्ञेयः स च पञ्चविधो मतः ||१||
Adhikarana vAtika(shataponaka)bhagandarasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (2) · Śloka 3
కషాయరూక్షైస్త్వతికోపితోऽనిలస్త్వపానదేశే పిడకాం కరోతి యాం |
ఉపేక్షణాత్పాకముపైతి దారుణం రుజా చ భిన్నాऽరుణఫేనవాహినీ ||2||
తత్రాగమో మూత్రపురీషరేతసాం వ్రణైరనేకైః శతపోనకం వదేత్ |3|
View original
कषायरूक्षैस्त्वतिकोपितोऽनिलस्त्वपानदेशे पिडकां करोति याम् |
उपेक्षणात्पाकमुपैति दारुणं रुजा च भिन्नाऽरुणफेनवाहिनी ||२||
तत्रागमो मूत्रपुरीषरेतसां व्रणैरनेकैः शतपोनकं वदेत् |३|
Adhikarana paittika(uShTragrIva)bhagandarasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (3-4) · Śloka 4
ప్రకోపణైః పిత్తమతిప్రకోపితం కరోతి రక్తాం పిడకాం గుదాశ్రితాం ||3||
తదాऽऽశుపాకాऽహిమపూతివాహినీం భగందరం తూష్ట్రశిరోధరం వదేత్ ||4||
View original
प्रकोपणैः पित्तमतिप्रकोपितं करोति रक्तां पिडकां गुदाश्रिताम् ||३||
तदाऽऽशुपाकाऽहिमपूतिवाहिनीं भगन्दरं तूष्ट्रशिरोधरं वदेत् ||४||
Adhikarana shlaiShmika(parisrAvi)bhagandarasya lakShaNam (5) · Śloka 5
కండూయనో ఘనస్రావీ కఠినో మందవేదనః |
శ్వేతావభాసః కఫజః పరిస్రావీ భగందరః ||5||
View original
कण्डूयनो घनस्रावी कठिनो मन्दवेदनः |
श्वेतावभासः कफजः परिस्रावी भगन्दरः ||५||
Adhikarana sannipAtaja(shambUkAvarta)bhagandaralakShaNam (6) · Śloka 6
బహువర్ణరుజాస్రావా పిడకా గోస్తనోపమా |
శంబూకావర్తవన్నాడీ శంబూకావర్తకో మతః ||6||
View original
बहुवर्णरुजास्रावा पिडका गोस्तनोपमा |
शम्बूकावर्तवन्नाडी शम्बूकावर्तको मतः ||६||
Adhikarana Agantuka(unmArgi)bhagandaralakShaNam (7) · Śloka 7
క్షతాద్గతిః పాయుగతా వివర్ధతే హ్యుపేక్షణాత్ స్యుః క్రిమయో విదార్య తే |
ప్రకుర్వతే మార్గమనేకధా ముఖైర్వ్రణైస్తదున్మార్గిభగందరం వదేత్ ||7||
View original
क्षताद्गतिः पायुगता विवर्धते ह्युपेक्षणात् स्युः क्रिमयो विदार्य ते |
प्रकुर्वते मार्गमनेकधा मुखैर्व्रणैस्तदुन्मार्गिभगन्दरं वदेत् ||७||
Adhikarana bhagandarasya sAdhyAsAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
ఘోరాః సాధయితుం దుఃఖాః సర్వ ఏవ భగందరాః |
తేష్వసాధ్యస్త్రిదోషోత్థః క్షతజశ్చ విశేషతః ||8||
(సు. ని. అ. 4) |
View original
घोराः साधयितुं दुःखाः सर्व एव भगन्दराः |
तेष्वसाध्यस्त्रिदोषोत्थः क्षतजश्च विशेषतः ||८||
(सु. नि. अ. ४) |
Adhikarana bhagandarasya asAdhyAvasthA (9) · Śloka 9
వాతమూత్రపురీషాణి క్రిమయః శుక్రమేవ చ |
భగందరాత్ స్రవంతస్తు నాశయంతి తమాతురం ||9||
(సు. సూ. అ. 33) |
View original
वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च |
भगन्दरात् स्रवन्तस्तु नाशयन्ति तमातुरम् ||९||
(सु. सू. अ. ३३) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 46
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే భగందరనిదానం సమాప్తం ||46||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भगन्दरनिदानं समाप्तम् ||४६||