Adhikarana bhagandarapUrvarUpapiDakAlakShaNam (1) · Śloka 1
atha bhagandaranidānam | gudasya dvyaṅgulē kṣētrē pārśvataḥ piḍakā''rtikr̥t | bhinnā bhagandarō jñēyaḥ sa ca pañcavidhō mataḥ ||1||
अथ भगन्दरनिदानम् | गुदस्य द्व्यङ्गुले क्षेत्रे पार्श्वतः पिडकाऽऽर्तिकृत् | भिन्ना भगन्दरो ज्ञेयः स च पञ्चविधो मतः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtika(shataponaka)bhagandarasya nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (2) · Śloka 3
kaṣāyarūkṣaistvatikōpitō'nilastvapānadēśē piḍakāṁ karōti yām | upēkṣaṇātpākamupaiti dāruṇaṁ rujā ca bhinnā'ruṇaphēnavāhinī ||2|| tatrāgamō mūtrapurīṣarētasāṁ vraṇairanēkaiḥ śatapōnakaṁ vadēt |3|
कषायरूक्षैस्त्वतिकोपितोऽनिलस्त्वपानदेशे पिडकां करोति याम् | उपेक्षणात्पाकमुपैति दारुणं रुजा च भिन्नाऽरुणफेनवाहिनी ||२|| तत्रागमो मूत्रपुरीषरेतसां व्रणैरनेकैः शतपोनकं वदेत् |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittika(uShTragrIva)bhagandarasya nidAnAdipUrvakaM lakShaNam (3-4) · Śloka 4
prakōpaṇaiḥ pittamatiprakōpitaṁ karōti raktāṁ piḍakāṁ gudāśritām ||3|| tadā''śupākā'himapūtivāhinīṁ bhagandaraṁ tūṣṭraśirōdharaṁ vadēt ||4||
प्रकोपणैः पित्तमतिप्रकोपितं करोति रक्तां पिडकां गुदाश्रिताम् ||३|| तदाऽऽशुपाकाऽहिमपूतिवाहिनीं भगन्दरं तूष्ट्रशिरोधरं वदेत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmika(parisrAvi)bhagandarasya lakShaNam (5) · Śloka 5
kaṇḍūyanō ghanasrāvī kaṭhinō mandavēdanaḥ | śvētāvabhāsaḥ kaphajaḥ parisrāvī bhagandaraḥ ||5||
कण्डूयनो घनस्रावी कठिनो मन्दवेदनः | श्वेतावभासः कफजः परिस्रावी भगन्दरः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtaja(shambUkAvarta)bhagandaralakShaNam (6) · Śloka 6
bahuvarṇarujāsrāvā piḍakā gōstanōpamā | śambūkāvartavannāḍī śambūkāvartakō mataḥ ||6||
बहुवर्णरुजास्रावा पिडका गोस्तनोपमा | शम्बूकावर्तवन्नाडी शम्बूकावर्तको मतः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Agantuka(unmArgi)bhagandaralakShaNam (7) · Śloka 7
kṣatādgatiḥ pāyugatā vivardhatē hyupēkṣaṇāt syuḥ krimayō vidārya tē | prakurvatē mārgamanēkadhā mukhairvraṇaistadunmārgibhagandaraṁ vadēt ||7||
क्षताद्गतिः पायुगता विवर्धते ह्युपेक्षणात् स्युः क्रिमयो विदार्य ते | प्रकुर्वते मार्गमनेकधा मुखैर्व्रणैस्तदुन्मार्गिभगन्दरं वदेत् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagandarasya sAdhyAsAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
ghōrāḥ sādhayituṁ duḥkhāḥ sarva ēva bhagandarāḥ | tēṣvasādhyastridōṣōtthaḥ kṣatajaśca viśēṣataḥ ||8|| (su. ni. a. 4) |
घोराः साधयितुं दुःखाः सर्व एव भगन्दराः | तेष्वसाध्यस्त्रिदोषोत्थः क्षतजश्च विशेषतः ||८|| (सु. नि. अ. ४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagandarasya asAdhyAvasthA (9) · Śloka 9
vātamūtrapurīṣāṇi krimayaḥ śukramēva ca | bhagandarāt sravantastu nāśayanti tamāturam ||9|| (su. sū. a. 33) |
वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च | भगन्दरात् स्रवन्तस्तु नाशयन्ति तमातुरम् ||९|| (सु. सू. अ. ३३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 46
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē bhagandaranidānaṁ samāptam ||46||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भगन्दरनिदानं समाप्तम् ||४६||
🔊 Audio coming soon