Adhikarana bhagnasya dvaividhyam (1) · Śloka 1
atha bhagnanidānam | bhagnaṁ samāsāddvividhaṁ hutāśa kāṇḍē ca sandhau ca hi tatra sandhau | utpiṣṭaviśliṣṭavivartitaṁ ca tiryaggataṁ kṣiptamadhaśca ṣaṭ ca ||1||
अथ भग्ननिदानम् | भग्नं समासाद्द्विविधं हुताश काण्डे च सन्धौ च हि तत्र सन्धौ | उत्पिष्टविश्लिष्टविवर्तितं च तिर्यग्गतं क्षिप्तमधश्च षट् च ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhibhagnasya sAmAnyali~ggam (1) · Śloka 2
prasāraṇākuñcanavartanōgrā ruk sparśavidvēṣaṇamētaduktam | sāmānyataḥ sandhigatasya liṅgam... |2|
प्रसारणाकुञ्चनवर्तनोग्रा रुक् स्पर्शविद्वेषणमेतदुक्तम् | सामान्यतः सन्धिगतस्य लिङ्गम्... |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpiShTa-vishliShTa-vivartita-tiryaggata-kShiptali~ggam (2-3) · Śloka 3
...utpiṣṭasandhēḥ śvayathuḥ samantāt ||2|| viśēṣatō rātribhavā rujā ca, viśliṣṭajē tau ca rujā ca nityam | vivartitē pārśvarujaśca tīvrāstiryaggatē tīvrarujō bhavanti ||3|| kṣiptē'tiśūlaṁ viṣamatvamasthnōḥ kṣiptē tvadhō rugvighaṭaśca sandhēḥ |
...उत्पिष्टसन्धेः श्वयथुः समन्तात् ||२|| विशेषतो रात्रिभवा रुजा च, विश्लिष्टजे तौ च रुजा च नित्यम् | विवर्तिते पार्श्वरुजश्च तीव्रास्तिर्यग्गते तीव्ररुजो भवन्ति ||३|| क्षिप्तेऽतिशूलं विषमत्वमस्थ्नोः क्षिप्ते त्वधो रुग्विघटश्च सन्धेः |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya li~ggam (4-6) · Śloka 6
kāṇḍē tvataḥ karkaṭakāśvakarṇavicūrṇitaṁ piccitamasthichallikā ||4|| kāṇḍēṣu bhagnaṁ hyatipātitaṁ ca majjāgataṁ ca sphuṭitaṁ ca vakram | chinnaṁ dvidhā dvādaśadhā'pi kāṇḍē srastāṅgatā śōtharujātivr̥ddhiḥ ||5|| sampīḍyamānē bhavatīha śabdaḥ sparśāsahaṁ spandanatōdaśūlāḥ | sarvāsvavasthāsu na śarmalābhō bhagnasya kāṇḍē khalu cihnamētat ||6||
काण्डे त्वतः कर्कटकाश्वकर्णविचूर्णितं पिच्चितमस्थिछल्लिका ||४|| काण्डेषु भग्नं ह्यतिपातितं च मज्जागतं च स्फुटितं च वक्रम् | छिन्नं द्विधा द्वादशधाऽपि काण्डे स्रस्ताङ्गता शोथरुजातिवृद्धिः ||५|| सम्पीड्यमाने भवतीह शब्दः स्पर्शासहं स्पन्दनतोदशूलाः | सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभो भग्नस्य काण्डे खलु चिह्नमेतत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya dvAdashaprakArAdapyadhikatvam (7) · Śloka 7
bhagnaṁ tu kāṇḍē bahudhā prayāti samāsatō nāmabhirēva tulyam ||7||
भग्नं तु काण्डे बहुधा प्रयाति समासतो नामभिरेव तुल्यम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasya sAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
alpāśinō'nātmavatō jantōrvātātmakasya ca | upadravairvā juṣṭasya bhagnaṁ kr̥cchrēṇa sidhyati ||8|| (su. ci. a. 3) |
अल्पाशिनोऽनात्मवतो जन्तोर्वातात्मकस्य च | उपद्रवैर्वा जुष्टस्य भग्नं कृच्छ्रेण सिध्यति ||८|| (सु. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasyAsAdhyavicAraH (9-10) · Śloka 10
bhinnaṁ kapālaṁ kaṭyāṁ tu sandhimuktaṁ tathā cyutam | jaghanaṁ pratipiṣṭaṁ ca varjayēddhi vicakṣaṇaḥ ||9|| asaṁśliṣṭakapālaṁ ca lalāṭē cūrṇitaṁ ca yat | bhagnaṁ stanāntarē pr̥ṣṭhē śaṅkhē mūrdhni ca varjayēt ||10|| (su. ni. a. 15) |
भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रतिपिष्टं च वर्जयेद्धि विचक्षणः ||९|| असंश्लिष्टकपालं च ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे पृष्ठे शङ्खे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१०|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAM bhagnAnAmanavadhAnato~asAdhyatvam (11) · Śloka 11
samyak sandhitamapyasthi durnikṣēpanibandhanāt | saṅkṣōbhādvā'pi yadgacchēdvikriyāṁ tacca varjayēt ||11|| (su. ni. a. 15) |
सम्यक् सन्धितमप्यस्थि दुर्निक्षेपनिबन्धनात् | सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् ||११|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivisheSheNa bhagnavisheShaH (12) · Śloka 12
taruṇāsthīni namyantē bhidyantē nalakāni ca | kapālāni vibhajyantē sphuṭanti rucakāni ca ||12|| (su. ni. a. 15) |
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भिद्यन्ते नलकानि च | कपालानि विभज्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१२|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 44
iti śrīmādhavakaraviracitē mādhavanidānē bhagnanidānaṁ samāptam ||44||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भग्ननिदानं समाप्तम् ||४४||
🔊 Audio coming soon