Adhikarana bhagnasya dvaividhyam (1) · Śloka 1
ਅਥ ਭਗ੍ਨਨਿਦਾਨਮ੍ | ਭਗ੍ਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਹੁਤਾਸ਼ ਕਾਣ੍ਡੇ ਚ ਸਨ੍ਧੌ ਚ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਧੌ | ਉਤ੍ਪਿਸ੍ਟਵਿਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਵਿਵਰ੍ਤਿਤਂ ਚ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਮਧਸ਼੍ਚ ਸਟ੍ ਚ ||੧||
अथ भग्ननिदानम् | भग्नं समासाद्द्विविधं हुताश काण्डे च सन्धौ च हि तत्र सन्धौ | उत्पिष्टविश्लिष्टविवर्तितं च तिर्यग्गतं क्षिप्तमधश्च षट् च ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhibhagnasya sAmAnyali~ggam (1) · Śloka 2
ਪ੍ਰਸਾਰਣਾਕੁਞ੍ਚਨਵਰ੍ਤਨੋਗ੍ਰਾ ਰੁਕ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਦ੍ਵੇਸਣਮੇਤਦੁਕ੍ਤਮ੍ | ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਸਨ੍ਧਿਗਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਮ੍... |੨|
प्रसारणाकुञ्चनवर्तनोग्रा रुक् स्पर्शविद्वेषणमेतदुक्तम् | सामान्यतः सन्धिगतस्य लिङ्गम्... |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpiShTa-vishliShTa-vivartita-tiryaggata-kShiptali~ggam (2-3) · Śloka 3
...ਉਤ੍ਪਿਸ੍ਟਸਨ੍ਧੇਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ||੨|| ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਰਾਤ੍ਰਿਭਵਾ ਰੁਜਾ ਚ, ਵਿਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਜੇ ਤੌ ਚ ਰੁਜਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ | ਵਿਵਰ੍ਤਿਤੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਜਸ਼੍ਚ ਤੀਵ੍ਰਾਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਗਤੇ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ||੩|| ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇਤਿਸ਼ੂਲਂ ਵਿਸਮਤ੍ਵਮਸ੍ਥ੍ਨੋਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵਧੋ ਰੁਗ੍ਵਿਘਟਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧੇਃ |
...उत्पिष्टसन्धेः श्वयथुः समन्तात् ||२|| विशेषतो रात्रिभवा रुजा च, विश्लिष्टजे तौ च रुजा च नित्यम् | विवर्तिते पार्श्वरुजश्च तीव्रास्तिर्यग्गते तीव्ररुजो भवन्ति ||३|| क्षिप्तेऽतिशूलं विषमत्वमस्थ्नोः क्षिप्ते त्वधो रुग्विघटश्च सन्धेः |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya li~ggam (4-6) · Śloka 6
ਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਕਟਕਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਵਿਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪਿਚ੍ਚਿਤਮਸ੍ਥਿਛਲ੍ਲਿਕਾ ||੪|| ਕਾਣ੍ਡੇਸੁ ਭਗ੍ਨਂ ਹ੍ਯਤਿਪਾਤਿਤਂ ਚ ਮਜ੍ਜਾਗਤਂ ਚ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਚ ਵਕ੍ਰਮ੍ | ਛਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਧਾਪਿ ਕਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਙ੍ਗਤਾ ਸ਼ੋਥਰੁਜਾਤਿਵਦ੍ਧਿਃ ||੫|| ਸਮ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੇ ਭਵਤੀਹ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸਹਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਤੋਦਸ਼ੂਲਾਃ | ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਨ ਸ਼ਰ੍ਮਲਾਭੋ ਭਗ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾਣ੍ਡੇ ਖਲੁ ਚਿਹ੍ਨਮੇਤਤ੍ ||੬||
काण्डे त्वतः कर्कटकाश्वकर्णविचूर्णितं पिच्चितमस्थिछल्लिका ||४|| काण्डेषु भग्नं ह्यतिपातितं च मज्जागतं च स्फुटितं च वक्रम् | छिन्नं द्विधा द्वादशधाऽपि काण्डे स्रस्ताङ्गता शोथरुजातिवृद्धिः ||५|| सम्पीड्यमाने भवतीह शब्दः स्पर्शासहं स्पन्दनतोदशूलाः | सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभो भग्नस्य काण्डे खलु चिह्नमेतत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya dvAdashaprakArAdapyadhikatvam (7) · Śloka 7
ਭਗ੍ਨਂ ਤੁ ਕਾਣ੍ਡੇ ਬਹੁਧਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਮਾਸਤੋ ਨਾਮਭਿਰੇਵ ਤੁਲ੍ਯਮ੍ ||੭||
भग्नं तु काण्डे बहुधा प्रयाति समासतो नामभिरेव तुल्यम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasya sAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
ਅਲ੍ਪਾਸ਼ਿਨੋਨਾਤ੍ਮਵਤੋ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਚ | ਉਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਾ ਜੁਸ੍ਟਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ||੮|| (ਸੁ. ਚਿ. ਅ. ੩) |
अल्पाशिनोऽनात्मवतो जन्तोर्वातात्मकस्य च | उपद्रवैर्वा जुष्टस्य भग्नं कृच्छ्रेण सिध्यति ||८|| (सु. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasyAsAdhyavicAraH (9-10) · Śloka 10
ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਪਾਲਂ ਕਟ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਨ੍ਧਿਮੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਚ੍ਯੁਤਮ੍ | ਜਘਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪਿਸ੍ਟਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ਧਿ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ ||੯|| ਅਸਂਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਕਪਾਲਂ ਚ ਲਲਾਟੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ | ਭਗ੍ਨਂ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ ਪਸ੍ਠੇ ਸ਼ਙ੍ਖੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੦|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੫) |
भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रतिपिष्टं च वर्जयेद्धि विचक्षणः ||९|| असंश्लिष्टकपालं च ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे पृष्ठे शङ्खे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१०|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAM bhagnAnAmanavadhAnato~asAdhyatvam (11) · Śloka 11
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਨ੍ਧਿਤਮਪ੍ਯਸ੍ਥਿ ਦੁਰ੍ਨਿਕ੍ਸੇਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ | ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਾਦ੍ਵਾਪਿ ਯਦ੍ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੧|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੫) |
सम्यक् सन्धितमप्यस्थि दुर्निक्षेपनिबन्धनात् | सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् ||११|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivisheSheNa bhagnavisheShaH (12) · Śloka 12
ਤਰੁਣਾਸ੍ਥੀਨਿ ਨਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਲਕਾਨਿ ਚ | ਕਪਾਲਾਨਿ ਵਿਭਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਫੁਟਨ੍ਤਿ ਰੁਚਕਾਨਿ ਚ ||੧੨|| (ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੫) |
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भिद्यन्ते नलकानि च | कपालानि विभज्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१२|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 44
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਭਗ੍ਨਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੪੪||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भग्ननिदानं समाप्तम् ||४४||
🔊 Audio coming soon