Adhikarana krimINAM sa~gkhyA (1-2) · Śloka 1
અથ ક્રિમિનિદાનમ્ | ક્રિમયશ્ચ દ્વિધા પ્રોક્તા બાહ્યાભ્યન્તરભેદતઃ | બહિર્મલકફાસૃગ્વિડ્જન્મભેદાચ્ચતુર્વિધાઃ ||૧|| નામતો વિંશતિવિધા બાહ્યાસ્તત્ર મલોદ્ભવાઃ | (વા. નિ. અ. ૧૪) |
अथ क्रिमिनिदानम् | क्रिमयश्च द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः | बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः ||१|| नामतो विंशतिविधा बाह्यास्तत्र मलोद्भवाः | (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakrimilakShaNam (2-3) · Śloka 3
તિલપ્રમાણસંસ્થાનવર્ણાઃ કેશામ્બરાશ્રયાઃ ||૨|| બહુપાદાશ્ચ સૂક્ષ્માશ્ચ યૂકા લિક્ષાશ્ચ નામતઃ | દ્વિધા તે કોઠપિડકાકણ્ડૂગણ્ડાન્ પ્રકુર્વતે ||૩|| (વા. નિ. અ. ૧૪) |
तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः ||२|| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः | द्विधा ते कोठपिडकाकण्डूगण्डान् प्रकुर्वते ||३|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriminidAnam (4) · Śloka 4
અજીર્ણભોજી મધુરામ્લનિત્યો દ્રવપ્રિયઃ પિષ્ટગુડોપભોક્તા | વ્યાયામવર્જી ચ દિવાશયાનો વિરુદ્ધભુક્ સંલભતે ક્રિમીંસ્તુ ||૪||
अजीर्णभोजी मधुराम्लनित्यो द्रवप्रियः पिष्टगुडोपभोक्ता | व्यायामवर्जी च दिवाशयानो विरुद्धभुक् संलभते क्रिमींस्तु ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimivisheShe nidAnavisheShaH (5) · Śloka 5
માષપિષ્ટામ્લલવણગુડશાકૈઃ પુરીષજાઃ | માંસમત્સ્યગુડક્ષીરદધિશુક્તૈઃ કફોદ્ભવાઃ ||૫|| વિરુદ્ધાજીર્ણશાકાદ્યૈઃ શોણિતોત્થા ભવન્તિ હિ | (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૪) |
माषपिष्टाम्ललवणगुडशाकैः पुरीषजाः | मांसमत्स्यगुडक्षीरदधिशुक्तैः कफोद्भवाः ||५|| विरुद्धाजीर्णशाकाद्यैः शोणितोत्था भवन्ति हि | (सु. उ. तं. अ. ५४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AbhyantarakrimilakShaNam (6) · Śloka 6
જ્વરો વિવર્ણતા શૂલં હૃદ્રોગઃ સદનં ભ્રમઃ ||૬|| ભક્તદ્વેષોઽતિસારશ્ચ સઞ્જાતક્રિમિલક્ષણમ્ | (સુ. ઉ. તં. અ. ૫૪) |
ज्वरो विवर्णता शूलं हृद्रोगः सदनं भ्रमः ||६|| भक्तद्वेषोऽतिसारश्च सञ्जातक्रिमिलक्षणम् | (सु. उ. तं. अ. ५४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajakrimilakShaNam (7-10) · Śloka 10
કફાદામાશયે જાતા વૃદ્ધાઃ સર્પન્તિ સર્વતઃ ||૭|| પૃથુબ્રધ્નનિભાઃ કેચિત્ કેચિદ્ગણ્ડૂપદોપમાઃ | રૂઢધાન્યાઙ્કુરાકારાસ્તનુદીર્ઘાસ્તથાઽણવઃ ||૮|| શ્વેતાસ્તામ્રાવભાસાશ્ચ નામતઃ સપ્તધા તુ તે | અન્ત્રાદા ઉદારાવેષ્ટા હૃદયાદા મહાગુદાઃ ||૯|| ચુરવો દર્ભકુસુમાઃ સુગન્ધાસ્તે ચ કુર્વતે | હૃલ્લાસમાસ્યસ્રવણમવિપાકમરોચકમ્ ||૧૦|| મૂર્છાચ્છર્દિજ્વરા નાહકાર્શ્યક્ષવથુપીનસાન્ | (વા. નિ. અ. ૧૪) |
कफादामाशये जाता वृद्धाः सर्पन्ति सर्वतः ||७|| पृथुब्रध्ननिभाः केचित् केचिद्गण्डूपदोपमाः | रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाऽणवः ||८|| श्वेतास्ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते | अन्त्रादा उदारावेष्टा हृदयादा महागुदाः ||९|| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धास्ते च कुर्वते | हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम् ||१०|| मूर्छाच्छर्दिज्वरा नाहकार्श्यक्षवथुपीनसान् | (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakrimilakShaNam (11-12) · Śloka 12
રક્તવાહિસિરાસ્થાનરક્તજા જન્તવોઽણવઃ ||૧૧|| અપાદા વૃત્તતામ્રાશ્ચ સૌક્ષ્મ્યાત્ કેચિદદર્શનાઃ | કેશાદા રોમવિધ્વંસા રોમદ્વીપા ઉદુમ્બરાઃ | ષટ્ તે કુષ્ઠૈકકર્માણઃ સહસૌરસમાતરઃ ||૧૨|| (વા. નિ. અ. ૧૪) |
रक्तवाहिसिरास्थानरक्तजा जन्तवोऽणवः ||११|| अपादा वृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात् केचिददर्शनाः | केशादा रोमविध्वंसा रोमद्वीपा उदुम्बराः | षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः ||१२|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakrimilakShaNam (13-16) · Śloka 16
પક્વાશયે પુરીષોત્થા જાયન્તેઽધોવિસર્પિણઃ | પ્રવૃદ્ધાઃ સ્યુર્ભવેયુશ્ચ તે યદાઽઽમાશયોન્મુખાઃ ||૧૩|| તદાઽસ્યોદ્ગારનિઃશ્વાસા વિડ્ગન્ધાનુવિધાયિનઃ | પૃથુવૃત્તતનુસ્થૂલાઃ શ્યાવપીતસિતાસિતાઃ ||૧૪|| તે પઞ્ચ નામ્ના ક્રિમયઃ કકેરુકમકેરુકાઃ | સૌસુરાદાઃ સશૂલાખ્યા લેલિહા જનયન્તિ હિ ||૧૫|| વિડ્ભેદશૂલવિષ્ટમ્ભકાર્શ્યપારુષ્યપાણ્ડુતાઃ | રોમહર્ષાગ્નિસદનં ગુદકણ્ડૂર્વિમાર્ગગાઃ ||૧૬|| (વા. નિ. અ. ૧૪) |
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः | प्रवृद्धाः स्युर्भवेयुश्च ते यदाऽऽमाशयोन्मुखाः ||१३|| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासा विड्गन्धानुविधायिनः | पृथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः ||१४|| ते पञ्च नाम्ना क्रिमयः ककेरुकमकेरुकाः | सौसुरादाः सशूलाख्या लेलिहा जनयन्ति हि ||१५|| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुताः | रोमहर्षाग्निसदनं गुदकण्डूर्विमार्गगाः ||१६|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને ક્રિમિનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૭||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने क्रिमिनिदानं समाप्तम् ||७||
🔊 Audio coming soon