Adhikarana pANDurogabhedAH (1) · Śloka 1
અથ પાણ્ડુરોગકામલાકુમ્ભકામલાહલીમકનિદાનમ્ | પાણ્ડુરોગાઃ સ્મૃતાઃ પઞ્ચ વાતપિત્તકફૈસ્ત્રયઃ | ચતુર્થઃ સન્નિપાતેન પઞ્ચમો ભક્ષણાન્મૃદઃ ||૧|| (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
अथ पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानम् | पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः | चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः ||१|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasamprAptiH (2) · Śloka 2
વ્યાયામમમ્લં લવણાનિ મદ્યં મૃદં દિવાસ્વપ્નમતીવ તીક્ષ્ણમ્ | નિષેવમાણસ્ય પ્રદૂષ્ય રક્તં દોષાસ્ત્વચં પાણ્ડુરતાં નયન્તિ ||૨|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૪૪) |
व्यायाममम्लं लवणानि मद्यं मृदं दिवास्वप्नमतीव तीक्ष्णम् | निषेवमाणस्य प्रदूष्य रक्तं दोषास्त्वचं पाण्डुरतां नयन्ति ||२|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogapUrvarUpam (3) · Śloka 3
ત્વક્સ્ફોટનષ્ઠીવનગાત્રસાદમૃદ્ભક્ષણપ્રેક્ષણકૂટશોથાઃ | વિણ્મૂત્રપીતત્વમથાવિપાકો ભવિષ્યતસ્તસ્ય પુરઃસરાણિ ||૩|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૪૪) |
त्वक्स्फोटनष्ठीवनगात्रसादमृद्भक्षणप्रेक्षणकूटशोथाः | विण्मूत्रपीतत्वमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikapANDurogalakShaNam (4) · Śloka 4
ત્વઙ્મૂત્રનયનાદીનાં રૂક્ષકૃષ્ણારુણાભતાઃ | વાતપાણ્ડ્વામયે તોદકમ્પાનાહભ્રમાદયઃ ||૪||
त्वङ्मूत्रनयनादीनां रूक्षकृष्णारुणाभताः | वातपाण्ड्वामये तोदकम्पानाहभ्रमादयः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikapANDurogalakShaNam (5) · Śloka 5
પીતમૂત્રશકૃન્નેત્રો દાહતૃષ્ણાજ્વરાન્વિતઃ | ભિન્નવિટ્કોઽતિપીતાભઃ પિત્તપાણ્ડ્વામયી નરઃ ||૫||
पीतमूत्रशकृन्नेत्रो दाहतृष्णाज्वरान्वितः | भिन्नविट्कोऽतिपीताभः पित्तपाण्ड्वामयी नरः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikapANDurogalakShaNam (6) · Śloka 6
કફપ્રસેકશ્વયથુતન્દ્રાલસ્યાતિગૌરવૈઃ | પાણ્ડુરોગી કફાચ્છુક્લૈસ્ત્વઙ્મૂત્રનયનાનનૈઃ ||૬||
कफप्रसेकश्वयथुतन्द्रालस्यातिगौरवैः | पाण्डुरोगी कफाच्छुक्लैस्त्वङ्मूत्रनयनाननैः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikapANDurogalakShaNam (7) · Śloka 7
જ્વરારોચકહૃલ્લાસચ્છર્દિતૃષ્ણાક્લમાન્વિતઃ | પાણ્ડુરોગી ત્રિભિર્દોષૈસ્ત્યાજ્યઃ ક્ષીણો હતેન્દ્રિયઃ ||૭||
ज्वरारोचकहृल्लासच्छर्दितृष्णाक्लमान्वितः | पाण्डुरोगी त्रिभिर्दोषैस्त्याज्यः क्षीणो हतेन्द्रियः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogasamprAptiH (8-10) · Śloka 10
મૃત્તિકાદનશીલસ્ય કુપ્યત્યન્યતમો મલઃ | કષાયા મારુતં, પિત્તમૂષરા, મધુરા કફમ્ ||૮|| કોપયેન્મૃદ્રસાદીંશ્ચ રૌક્ષ્યાદ્ભુક્તં ચ રૂક્ષયેત્ | પૂરયત્યવિપક્વૈવ સ્રોતાંસિ નિરુણદ્ધ્યપિ ||૯|| ઇન્દ્રિયાણાં બલં હત્વા તેજો વીર્યૌજસી તથા | પાણ્ડુરોગં કરોત્યાશુ બલવર્ણાગ્નિનાશનમ્ ||૧૦|| (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः | कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम् ||८|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं च रूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्ध्यपि ||९|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा | पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम् ||१०|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogalakShaNam (11) · Śloka 11
શૂનાક્ષિકૂટગણ્ડભ્રૂઃ શૂનપાન્નાભિમેહનઃ | ક્રિમિકોષ્ઠોઽતિસાર્યેત મલં સાસૃક્કફાન્વિતમ્ ||૧૧|| (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
शूनाक्षिकूटगण्डभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः | क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक्कफान्वितम् ||११|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasyAsAdhyalakShaNam (12-15) · Śloka 15
પાણ્ડુરોગશ્ચિરોત્પન્નઃ ખરીભૂતો ન સિધ્યતિ | કાલપ્રકર્ષાચ્છૂનાનાં યો વા પીતાનિ પશ્યતિ ||૧૨|| બદ્ધાલ્પવિટ્ સહરિતં સકફં યોઽતિસાર્યતે | દીનઃ શ્વેતાતિદિગ્ધાઙ્ગશ્છર્દિમૂર્છાતૃડર્દિતઃ ||૧૩|| સ નાસ્ત્યસૃક્ક્ષયાદ્યશ્ચ પાણ્ડુઃ શ્વેતત્વમાપ્નુયાત્ | (ચ. ચિ. અ. ૧૬) | પાણ્ડુદન્તનખો યસ્તુ પાણ્ડુનેત્રશ્ચ યો ભવેત્ | પાણ્ડુસઙ્ઘાતદર્શી ચ પાણ્ડુરોગી વિનશ્યતિ ||૧૪|| (સુ. સૂ. અ. ૩૩) | અન્તેષુ શૂનં પરિહીણમધ્યં મ્લાનં તથાઽન્તેષુ ચ મધ્યશૂનમ્ | ગુદે ચ શેફસ્યથ મુષ્કયોશ્ચ શૂનં પ્રતામ્યન્તમસઞ્જ્ઞકલ્પમ્ | વિવર્જયેત્પાણ્ડુકિનં યશોઽર્થી તથાઽતિસારજ્વરપીડિતં ચ ||૧૫|| (સુ. ઉ. તં. અ. ૪૪) |
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति | कालप्रकर्षाच्छूनानां यो वा पीतानि पश्यति ||१२|| बद्धाल्पविट् सहरितं सकफं योऽतिसार्यते | दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्छातृडर्दितः ||१३|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात् | (च. चि. अ. १६) | पाण्डुदन्तनखो यस्तु पाण्डुनेत्रश्च यो भवेत् | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||१४|| (सु. सू. अ. ३३) | अन्तेषु शूनं परिहीणमध्यं म्लानं तथाऽन्तेषु च मध्यशूनम् | गुदे च शेफस्यथ मुष्कयोश्च शूनं प्रताम्यन्तमसञ्ज्ञकल्पम् | विवर्जयेत्पाण्डुकिनं यशोऽर्थी तथाऽतिसारज्वरपीडितं च ||१५|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (16-18) · Śloka 18
પાણ્ડુરોગી તુ યોઽત્યર્થં પિત્તલાનિ નિષેવતે | તસ્ય પિત્તમસૃઙ્માંસં દગ્ધ્વા રોગાય કલ્પતે ||૧૬|| હારિદ્રનેત્રઃ સ ભૃશં હારિદ્રત્વઙ્નખાનનઃ | રક્તપીતશકૃન્મૂત્રો ભેકવર્ણો હતેન્દ્રિયઃ ||૧૭|| દાહાવિપાકદૌર્બલ્યસદનારુચિકર્ષિતઃ | કામલા બહુપિત્તૈષા કોષ્ઠશાખાશ્રયા મતા ||૧૮|| (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते | तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ||१६|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः | रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः ||१७|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः | कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता ||१८|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalAlakShaNam (19) · Śloka 19
કાલાન્તરાત્ ખરીભૂતા કૃચ્છ્રા સ્યાત્ કુમ્ભકામલા |૧૯| (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला |१९| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA asAdhyalakShaNam (19-20) · Śloka 20
કૃષ્ણપીતશકૃન્મૂત્રો ભૃશં શૂનશ્ચ માનવઃ ||૧૯|| સરક્તાક્ષિમુખચ્છર્દિવિણ્મૂત્રો યશ્ચ તામ્યતિ | દાહારુચિતૃડાનાહતન્દ્રામોહસમન્વિતઃ ||૨૦|| નષ્ટાગ્નિસઞ્જ્ઞઃ ક્ષિપ્રં હિ કામલાવાન્ વિપદ્યતે | (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः ||१९|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति | दाहारुचितृडानाहतन्द्रामोहसमन्वितः ||२०|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalA~asAdhyalakShaNam (21) · Śloka 22
છર્દ્યરોચકહૃલ્લાસજ્વરક્લમનિપીડિતઃ ||૨૧|| નશ્યતિ શ્વાસકાસાર્તો વિડ્ભેદી કુમ્ભકામલી |૨૨|
छर्द्यरोचकहृल्लासज्वरक्लमनिपीडितः ||२१|| नश्यति श्वासकासार्तो विड्भेदी कुम्भकामली |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana halImakalakShaNam (22-23) · Śloka 23
યદા તુ પાણ્ડોર્વર્ણઃ સ્યાદ્ધરિતઃ શ્યાવપીતકઃ ||૨૨|| બલોત્સાહક્ષયસ્તન્દ્રા મન્દાગ્નિત્વં મૃદુજ્વરઃ | સ્ત્રીષ્વહર્ષોઽઙ્ગમર્દશ્ચ દાહસ્તૃષ્ણાઽરુચિર્ભ્રમઃ | હલીમકં તદા તસ્ય વિદ્યાદનિલપિત્તતઃ ||૨૩|| ( સન્તાપો ભિન્નવર્ચસ્ત્વં બહિરન્તશ્ચ પીતતા | પાણ્ડુતા નેત્રયોર્યસ્ય પાનકીલક્ષણં ભવેત્) | (ચ. ચિ. અ. ૧૬) |
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितः श्यावपीतकः ||२२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्दाग्नित्वं मृदुज्वरः | स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः | हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः ||२३|| ( सन्तापो भिन्नवर्चस्त्वं बहिरन्तश्च पीतता | पाण्डुता नेत्रयोर्यस्य पानकीलक्षणं भवेत्) | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને પાણ્ડુરોગકામલાકુમ્ભકામલાહલીમકનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૮||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानं समाप्तम् ||८||
🔊 Audio coming soon