Adhikarana krimINAM sa~gkhyA (1-2) · Śloka 1
అథ క్రిమినిదానం | క్రిమయశ్చ ద్విధా ప్రోక్తా బాహ్యాభ్యంతరభేదతః | బహిర్మలకఫాసృగ్విడ్జన్మభేదాచ్చతుర్విధాః ||1|| నామతో వింశతివిధా బాహ్యాస్తత్ర మలోద్భవాః | (వా. ని. అ. 14) |
अथ क्रिमिनिदानम् | क्रिमयश्च द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः | बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः ||१|| नामतो विंशतिविधा बाह्यास्तत्र मलोद्भवाः | (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAhyakrimilakShaNam (2-3) · Śloka 3
తిలప్రమాణసంస్థానవర్ణాః కేశాంబరాశ్రయాః ||2|| బహుపాదాశ్చ సూక్ష్మాశ్చ యూకా లిక్షాశ్చ నామతః | ద్విధా తే కోఠపిడకాకండూగండాన్ ప్రకుర్వతే ||3|| (వా. ని. అ. 14) |
तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः ||२|| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः | द्विधा ते कोठपिडकाकण्डूगण्डान् प्रकुर्वते ||३|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kriminidAnam (4) · Śloka 4
అజీర్ణభోజీ మధురామ్లనిత్యో ద్రవప్రియః పిష్టగుడోపభోక్తా | వ్యాయామవర్జీ చ దివాశయానో విరుద్ధభుక్ సంలభతే క్రిమీంస్తు ||4||
अजीर्णभोजी मधुराम्लनित्यो द्रवप्रियः पिष्टगुडोपभोक्ता | व्यायामवर्जी च दिवाशयानो विरुद्धभुक् संलभते क्रिमींस्तु ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimivisheShe nidAnavisheShaH (5) · Śloka 5
మాషపిష్టామ్లలవణగుడశాకైః పురీషజాః | మాంసమత్స్యగుడక్షీరదధిశుక్తైః కఫోద్భవాః ||5|| విరుద్ధాజీర్ణశాకాద్యైః శోణితోత్థా భవంతి హి | (సు. ఉ. తం. అ. 54) |
माषपिष्टाम्ललवणगुडशाकैः पुरीषजाः | मांसमत्स्यगुडक्षीरदधिशुक्तैः कफोद्भवाः ||५|| विरुद्धाजीर्णशाकाद्यैः शोणितोत्था भवन्ति हि | (सु. उ. तं. अ. ५४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AbhyantarakrimilakShaNam (6) · Śloka 6
జ్వరో వివర్ణతా శూలం హృద్రోగః సదనం భ్రమః ||6|| భక్తద్వేషోऽతిసారశ్చ సంజాతక్రిమిలక్షణం | (సు. ఉ. తం. అ. 54) |
ज्वरो विवर्णता शूलं हृद्रोगः सदनं भ्रमः ||६|| भक्तद्वेषोऽतिसारश्च सञ्जातक्रिमिलक्षणम् | (सु. उ. तं. अ. ५४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajakrimilakShaNam (7-10) · Śloka 10
కఫాదామాశయే జాతా వృద్ధాః సర్పంతి సర్వతః ||7|| పృథుబ్రధ్ననిభాః కేచిత్ కేచిద్గండూపదోపమాః | రూఢధాన్యాంకురాకారాస్తనుదీర్ఘాస్తథాऽణవః ||8|| శ్వేతాస్తామ్రావభాసాశ్చ నామతః సప్తధా తు తే | అంత్రాదా ఉదారావేష్టా హృదయాదా మహాగుదాః ||9|| చురవో దర్భకుసుమాః సుగంధాస్తే చ కుర్వతే | హృల్లాసమాస్యస్రవణమవిపాకమరోచకం ||10|| మూర్ఛాచ్ఛర్దిజ్వరా నాహకార్శ్యక్షవథుపీనసాన్ | (వా. ని. అ. 14) |
कफादामाशये जाता वृद्धाः सर्पन्ति सर्वतः ||७|| पृथुब्रध्ननिभाः केचित् केचिद्गण्डूपदोपमाः | रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाऽणवः ||८|| श्वेतास्ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते | अन्त्रादा उदारावेष्टा हृदयादा महागुदाः ||९|| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धास्ते च कुर्वते | हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम् ||१०|| मूर्छाच्छर्दिज्वरा नाहकार्श्यक्षवथुपीनसान् | (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajakrimilakShaNam (11-12) · Śloka 12
రక్తవాహిసిరాస్థానరక్తజా జంతవోऽణవః ||11|| అపాదా వృత్తతామ్రాశ్చ సౌక్ష్మ్యాత్ కేచిదదర్శనాః | కేశాదా రోమవిధ్వంసా రోమద్వీపా ఉదుంబరాః | షట్ తే కుష్ఠైకకర్మాణః సహసౌరసమాతరః ||12|| (వా. ని. అ. 14) |
रक्तवाहिसिरास्थानरक्तजा जन्तवोऽणवः ||११|| अपादा वृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात् केचिददर्शनाः | केशादा रोमविध्वंसा रोमद्वीपा उदुम्बराः | षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः ||१२|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShajakrimilakShaNam (13-16) · Śloka 16
పక్వాశయే పురీషోత్థా జాయంతేऽధోవిసర్పిణః | ప్రవృద్ధాః స్యుర్భవేయుశ్చ తే యదాऽऽమాశయోన్ముఖాః ||13|| తదాऽస్యోద్గారనిఃశ్వాసా విడ్గంధానువిధాయినః | పృథువృత్తతనుస్థూలాః శ్యావపీతసితాసితాః ||14|| తే పంచ నామ్నా క్రిమయః కకేరుకమకేరుకాః | సౌసురాదాః సశూలాఖ్యా లేలిహా జనయంతి హి ||15|| విడ్భేదశూలవిష్టంభకార్శ్యపారుష్యపాండుతాః | రోమహర్షాగ్నిసదనం గుదకండూర్విమార్గగాః ||16|| (వా. ని. అ. 14) |
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः | प्रवृद्धाः स्युर्भवेयुश्च ते यदाऽऽमाशयोन्मुखाः ||१३|| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासा विड्गन्धानुविधायिनः | पृथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः ||१४|| ते पञ्च नाम्ना क्रिमयः ककेरुकमकेरुकाः | सौसुरादाः सशूलाख्या लेलिहा जनयन्ति हि ||१५|| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुताः | रोमहर्षाग्निसदनं गुदकण्डूर्विमार्गगाः ||१६|| (वा. नि. अ. १४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే క్రిమినిదానం సమాప్తం ||7||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने क्रिमिनिदानं समाप्तम् ||७||
🔊 Audio coming soon