Adhikarana ajagallikAlakShaNam (1) · Śloka 1
અથ ક્ષુદ્રરોગનિદાનમ્ | સ્નિગ્ધાઃ સવર્ણા ગ્રન્થિતા નીરુજો મુદ્ગસન્નિભાઃ | કફવાતોત્થિતા જ્ઞેયા બાલાનામજગલ્લિકાઃ ||૧|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
अथ क्षुद्ररोगनिदानम् | स्निग्धाः सवर्णा ग्रन्थिता नीरुजो मुद्गसन्निभाः | कफवातोत्थिता ज्ञेया बालानामजगल्लिकाः ||१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavaprakhyAlakShaNam (2) · Śloka 2
યવાકારા સુકઠિના ગ્રથિતા માંસસંશ્રિતા | પિડકા કફવાતાભ્યાં યવપ્રખ્યેતિ સોચ્યતે ||૨|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
यवाकारा सुकठिना ग्रथिता मांससंश्रिता | पिडका कफवाताभ्यां यवप्रख्येति सोच्यते ||२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrAlajIlakShaNam (3) · Śloka 3
ઘનામવક્ત્રાં પિડકામુન્નતાં પરિમણ્ડલામ્ | અન્ત્રાલજીમલ્પપૂયાં તાં વિદ્યાત્ કફવાતજામ્ ||૩|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
घनामवक्त्रां पिडकामुन्नतां परिमण्डलाम् | अन्त्रालजीमल्पपूयां तां विद्यात् कफवातजाम् ||३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vivRutAlakShaNam (4) · Śloka 4
વિવૃતાસ્યાં મહાદાહાં પક્વોદુમ્બરસન્નિભામ્ | વિવૃતામિતિ તાં વિદ્યાત્ પિત્તોત્થાં પરિમણ્ડલામ્ ||૪|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
विवृतास्यां महादाहां पक्वोदुम्बरसन्निभाम् | विवृतामिति तां विद्यात् पित्तोत्थां परिमण्डलाम् ||४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapikAlakShaNam (5) · Śloka 5
ગ્રથિતાઃ પઞ્ચ વા ષડ્વા દારુણાઃ કચ્છપોપમાઃ | કફાનિલાભ્યાં પિડકા જ્ઞેયાઃ કચ્છપિકા બુધૈઃ ||૫|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
ग्रथिताः पञ्च वा षड्वा दारुणाः कच्छपोपमाः | कफानिलाभ्यां पिडका ज्ञेयाः कच्छपिका बुधैः ||५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana valmIkalakShaNam (6-7) · Śloka 7
ગ્રીવાંસકક્ષાકરપાદદેશે સન્ધૌ ગલે વા ત્રિભિરેવ દોષૈઃ | ગ્રન્થિઃ સ વલ્મીકવદક્રિયાણાં જાતઃ ક્રમેણૈવ ગતઃ પ્રવૃદ્ધિમ્ ||૬|| મુખૈરનેકૈઃ સ્રુતિતોદવદ્ભિર્વિસર્પવત્ સર્પતિ ચોન્નતાગ્રૈઃ | વલ્મીકમાહુર્ભિષજો વિકારં નિષ્પ્રત્યનીકં ચિરજં વિશેષાત્ ||૭||
ग्रीवांसकक्षाकरपाददेशे सन्धौ गले वा त्रिभिरेव दोषैः | ग्रन्थिः स वल्मीकवदक्रियाणां जातः क्रमेणैव गतः प्रवृद्धिम् ||६|| मुखैरनेकैः स्रुतितोदवद्भिर्विसर्पवत् सर्पति चोन्नताग्रैः | वल्मीकमाहुर्भिषजो विकारं निष्प्रत्यनीकं चिरजं विशेषात् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indraviddhAlakShaNam (8) · Śloka 8
પદ્મકર્ણિકવન્મધ્યે પિડકાભિઃ સમાચિતામ્ | ઇન્દ્રવિદ્ધાં તુ તાં વિદ્યાદ્વાતપિત્તોત્થિતાં ભિષક્ ||૮|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
पद्मकर्णिकवन्मध्ये पिडकाभिः समाचिताम् | इन्द्रविद्धां तु तां विद्याद्वातपित्तोत्थितां भिषक् ||८|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gardabhikAlakShaNam (9) · Śloka 9
મણ્ડલં વૃત્તમુત્સન્નં સરક્તં પિડકાચિતમ્ | રુજાકરીં ગર્દભિકાં તાં વિદ્યાદ્વાતપિત્તજામ્ ||૯||
मण्डलं वृत्तमुत्सन्नं सरक्तं पिडकाचितम् | रुजाकरीं गर्दभिकां तां विद्याद्वातपित्तजाम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAShANagardabhalakShaNam (10) · Śloka 10
વાતશ્લેષ્મસમુદ્ભૂતઃ શ્વયથુર્હનુસન્ધિજઃ | સ્થિરો મન્દરુજઃ સ્નિગ્ધો જ્ઞેયઃ પાષાણગર્દભઃ ||૧૦||
वातश्लेष्मसमुद्भूतः श्वयथुर्हनुसन्धिजः | स्थिरो मन्दरुजः स्निग्धो ज्ञेयः पाषाणगर्दभः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana panasikAlakShaNam (11) · Śloka 11
કર્ણસ્યાભ્યન્તરે જાતાં પિડકામુગ્રવેદનામ્ | સ્થિરાં પનસિકાં તાં તુ વિદ્યાદ્વાતકફોત્થિતામ્ ||૧૧||
कर्णस्याभ्यन्तरे जातां पिडकामुग्रवेदनाम् | स्थिरां पनसिकां तां तु विद्याद्वातकफोत्थिताम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAlagardabhalakShaNam (12) · Śloka 12
વિસર્પવત્ સર્પતિ યઃ શોથસ્તનુરપાકવાન્ | દાહજ્વરકરઃ પિત્તાત્ સ જ્ઞેયો જાલગર્દભઃ ||૧૨|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
विसर्पवत् सर्पति यः शोथस्तनुरपाकवान् | दाहज्वरकरः पित्तात् स ज्ञेयो जालगर्दभः ||१२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana irivellikA-kakShAlakShaNam (13-14) · Śloka 14
પિડકામુત્તમાઙ્ગસ્થાં વૃત્તામુગ્રરુજાજ્વરામ્ | સર્વાત્મિકાં સર્વલિઙ્ગાં જાનીયાદિરિવેલ્લિકામ્ ||૧૩|| બાહુપાર્શ્વાંસકક્ષેષુ કૃષ્ણસ્ફોટાં સવેદનામ્ | પિત્તપ્રકોપસમ્ભૂતાં કક્ષામિત્યભિનિર્દિશેત્ ||૧૪|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
पिडकामुत्तमाङ्गस्थां वृत्तामुग्ररुजाज्वराम् | सर्वात्मिकां सर्वलिङ्गां जानीयादिरिवेल्लिकाम् ||१३|| बाहुपार्श्वांसकक्षेषु कृष्णस्फोटां सवेदनाम् | पित्तप्रकोपसम्भूतां कक्षामित्यभिनिर्दिशेत् ||१४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhamAlAlakShaNam (15) · Śloka 15
એકામેતાદૃશીં દૃષ્ટ્વા પિડકાં સ્ફોટસન્નિભામ્ | ત્વગ્ગતાં પિત્તકોપેન ગન્ધમાલાં પ્રચક્ષતે ||૧૫|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
एकामेतादृशीं दृष्ट्वा पिडकां स्फोटसन्निभाम् | त्वग्गतां पित्तकोपेन गन्धमालां प्रचक्षते ||१५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnirohiNIlakShaNam (16-17) · Śloka 17
કક્ષભાગેષુ યે સ્ફોટા જાયન્તે માંસદારણાઃ | અન્તર્દાહજ્વરકરા દીપ્તપાવકસન્નિભાઃ ||૧૬|| સપ્તાહાદ્વા દશાહાદ્વા પક્ષાદ્વા હન્તિ માનવમ્ | તામગ્નિરોહિણીં વિદ્યાદસાધ્યાં સર્વદોષજામ્ ||૧૭|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
कक्षभागेषु ये स्फोटा जायन्ते मांसदारणाः | अन्तर्दाहज्वरकरा दीप्तपावकसन्निभाः ||१६|| सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा पक्षाद्वा हन्ति मानवम् | तामग्निरोहिणीं विद्यादसाध्यां सर्वदोषजाम् ||१७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cippa-kunakhalakShaNam (18-19) · Śloka 19
નખમાંસમધિષ્ઠાય વાયુઃ પિત્તઃ ચ દેહિનામ્ | કુર્વતે દાહપાકૌ ચ તં વ્યાધિં ચિપ્પમાદિશેત્ ||૧૮|| તદેવાલ્પતરૈર્દોષૈઃ પરુષં કુનખં વદેત્ ||૧૯|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
नखमांसमधिष्ठाय वायुः पित्तः च देहिनाम् | कुर्वते दाहपाकौ च तं व्याधिं चिप्पमादिशेत् ||१८|| तदेवाल्पतरैर्दोषैः परुषं कुनखं वदेत् ||१९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anushayIlakShaNam (20) · Śloka 20
ગમ્ભીરામલ્પસંરમ્ભાં સવર્ણામુપરિસ્થિતામ્ | પાદસ્યાનુશયીં તાં તુ વિદ્યાદન્તઃપ્રપાકિનીમ્ ||૨૦|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
गम्भीरामल्पसंरम्भां सवर्णामुपरिस्थिताम् | पादस्यानुशयीं तां तु विद्यादन्तःप्रपाकिनीम् ||२०|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAlakShaNam (21) · Śloka 21
વિદારીકન્દવદ્વૃત્તા કક્ષાવઙ્ક્ષણસન્ધિષુ | વિદારિકા ભવેદ્રક્તા સર્વજા સર્વલક્ષણા ||૨૧|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
विदारीकन्दवद्वृत्ता कक्षावङ्क्षणसन्धिषु | विदारिका भवेद्रक्ता सर्वजा सर्वलक्षणा ||२१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarArbudalakShaNam (22-24) · Śloka 24
પ્રાપ્ય માંસસિરાસ્નાયૂઃ શ્લેષ્મા મેદસ્તથાઽનિલઃ | ગ્રન્થિં કરોત્યસૌ ભિન્નો મધુસર્પિર્વસાનિભમ્ ||૨૨|| સ્રવત્યાસ્રાવમનિલસ્તત્ર વૃદ્ધિં ગતઃ પુનઃ | માંસં સંશોષ્ય ગ્રથિતાં શર્કરાં જનયેત્તતઃ ||૨૩|| દુર્ગન્ધિ ક્લિન્નમત્યર્થં નાનાવર્ણં તતઃ સિરાઃ | સ્રવન્તિ રક્તં સહસા તં વિદ્યાચ્છર્કરાર્બુદમ્ ||૨૪|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
प्राप्य मांससिरास्नायूः श्लेष्मा मेदस्तथाऽनिलः | ग्रन्थिं करोत्यसौ भिन्नो मधुसर्पिर्वसानिभम् ||२२|| स्रवत्यास्रावमनिलस्तत्र वृद्धिं गतः पुनः | मांसं संशोष्य ग्रथितां शर्करां जनयेत्ततः ||२३|| दुर्गन्धि क्लिन्नमत्यर्थं नानावर्णं ततः सिराः | स्रवन्ति रक्तं सहसा तं विद्याच्छर्करार्बुदम् ||२४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdadArIlakShaNam (25) · Śloka 25
પરિક્રમણશીલસ્ય વાયુરત્યર્થરૂક્ષયોઃ | પાદયોઃ કુરુતે દારીં પાદદારીં તમાદિશેત્ ||૨૫|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
परिक्रमणशीलस्य वायुरत्यर्थरूक्षयोः | पादयोः कुरुते दारीं पाददारीं तमादिशेत् ||२५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kadaralakShaNam (26) · Śloka 26
શર્કરોન્મથિતે પાદે ક્ષતે વા કણ્ટકાદિભિઃ | ગ્રન્થિઃ કોલવદુત્સન્નો જાયતે કદરં હિ તત્ ||૨૬|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः | ग्रन्थिः कोलवदुत्सन्नो जायते कदरं हि तत् ||२६|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasalakShaNam (27) · Śloka 27
ક્લિન્નાઙ્ગુલ્યન્તરૌ પાદૌ કણ્ડૂદાહરુજાન્વિતૌ | દુષ્ટકર્દમસંસ્પર્શાદલસં તં વિભાવયેત્ ||૨૭|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
क्लिन्नाङ्गुल्यन्तरौ पादौ कण्डूदाहरुजान्वितौ | दुष्टकर्दमसंस्पर्शादलसं तं विभावयेत् ||२७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indraluptalakShaNam (28-29) · Śloka 29
રોમકૂપાનુગં પિત્તં વાતેન સહ મૂર્છિતમ્ | પ્રચ્યાવયતિ રોમાણિ તતઃ શ્લેષ્મા સશોણિતઃ ||૨૮|| રુણદ્ધિ રોમકૂપાંસ્તુ તતોઽન્યેષામસમ્ભવઃ | તદિન્દ્રલુપ્તં ખાલિત્યં રુહ્યેતિ ચ વિભાવ્યતે ||૨૯|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
रोमकूपानुगं पित्तं वातेन सह मूर्छितम् | प्रच्यावयति रोमाणि ततः श्लेष्मा सशोणितः ||२८|| रुणद्धि रोमकूपांस्तु ततोऽन्येषामसम्भवः | तदिन्द्रलुप्तं खालित्यं रुह्येति च विभाव्यते ||२९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAruNakalakShaNam (30) · Śloka 30
દારુણા કણ્ડુરા રૂક્ષા કેશભૂમિઃ પ્રપાટ્યતે | કફમારુતકોપેન વિદ્યાદ્દારુણકં તુ તમ્ ||૩૦|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिः प्रपाट्यते | कफमारुतकोपेन विद्याद्दारुणकं तु तम् ||३०|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arUMShikAlakShaNam (31) · Śloka 31
અરૂંષિ બહુવક્ત્રાણિ બહુક્લેદીનિ મૂર્ધ્નિ તુ | કફાસૃક્ક્રિમિકોપેન નૃણાં વિદ્યાદરૂંષિકામ્ ||૩૧|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
अरूंषि बहुवक्त्राणि बहुक्लेदीनि मूर्ध्नि तु | कफासृक्क्रिमिकोपेन नृणां विद्यादरूंषिकाम् ||३१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palitalakShaNam (32) · Śloka 32
ક્રોધશોકશ્રમકૃતઃ શરીરોષ્મા શિરોગતઃ | પિત્તં ચ કેશાન્ પચતિ પલિતં તેન જાયતે ||૩૨|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः | पित्तं च केशान् पचति पलितं तेन जायते ||३२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuvAnapiDakAlakShaNam (33) · Śloka 34
શાલ્મલીકણ્ટકપ્રખ્યાઃ કફમારુતરક્તજાઃ | યુવાનપિડકા યૂનાં વિજ્ઞેયા મુખદૂષિકાઃ ||૩૩|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |૩૪|
शाल्मलीकण्टकप्रख्याः कफमारुतरक्तजाः | युवानपिडका यूनां विज्ञेया मुखदूषिकाः ||३३|| (सु. नि. अ. १३) |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana padminIkaNTakalakShaNam (34) · Śloka 34
કણ્ટકૈરાચિતં વૃત્તં મણ્ડલં પાણ્ડુકણ્ડુરમ્ | પદ્મિનીકણ્ટકપ્રખ્યૈસ્તદાખ્યં કફવાતજમ્ ||૩૪|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
कण्टकैराचितं वृत्तं मण्डलं पाण्डुकण्डुरम् | पद्मिनीकण्टकप्रख्यैस्तदाख्यं कफवातजम् ||३४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jatumaNilakShaNam (35) · Śloka 35
સમમુત્સન્નમરુજં મણ્ડલં કફરક્તજમ્ | સહજં લક્ષ્મ ચૈકેષાં લક્ષ્યો જતુમણિસ્તુ સઃ ||૩૫|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
सममुत्सन्नमरुजं मण्डलं कफरक्तजम् | सहजं लक्ष्म चैकेषां लक्ष्यो जतुमणिस्तु सः ||३५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maShakalakShaNam (36) · Śloka 36
અવેદનં સ્થિરં ચૈવ યસ્મિન્ ગાત્રે પ્રદૃશ્યતે | માષવત્કૃષ્ણમુત્સન્નમનિલાન્મષકં તુ તત્ ||૩૬|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
अवेदनं स्थिरं चैव यस्मिन् गात्रे प्रदृश्यते | माषवत्कृष्णमुत्सन्नमनिलान्मषकं तु तत् ||३६|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilakAlakalakShaNam (37) · Śloka 37
કૃષ્ણાનિ તિલમાત્રાણિ નીરુજાનિ સમાનિ ચ | વાતપિત્તકફોચ્છોષાત્તાન્ વિદ્યાત્તિલકાલકાન્ ||૩૭|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
कृष्णानि तिलमात्राणि नीरुजानि समानि च | वातपित्तकफोच्छोषात्तान् विद्यात्तिलकालकान् ||३७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nyacchalakShaNam (38) · Śloka 38
મહદ્વા યદિ વા ચાલ્પં શ્યાવં વા યદિ વાઽસિતમ્ | નીરુજં મણ્ડલં ગાત્રે ન્યચ્છમિત્યભિધીયતે ||૩૮|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
महद्वा यदि वा चाल्पं श्यावं वा यदि वाऽसितम् | नीरुजं मण्डलं गात्रे न्यच्छमित्यभिधीयते ||३८|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vya~ggalakShaNam (39) · Śloka 39
ક્રોધાયાસપ્રકુપિતો વાયુઃ પિત્તેન સંયુતઃ | મુખમાગત્ય સહસા મણ્ડલં વિસૃજત્યતઃ ||૩૯|| નીરુજં તનુકં શ્યાવં મુખે વ્યઙ્ગં તમાદિશેત્ | (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
क्रोधायासप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः | मुखमागत्य सहसा मण्डलं विसृजत्यतः ||३९|| नीरुजं तनुकं श्यावं मुखे व्यङ्गं तमादिशेत् | (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlikAlakShaNam (40) · Śloka 40
કૃષ્ણમેવઙ્ગુણં ગાત્રે મુખે વા નીલિકાં વિદુઃ ||૪૦||
कृष्णमेवङ्गुणं गात्रे मुखे वा नीलिकां विदुः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parivartikAlakShaNam (41-43) · Śloka 43
મર્દનાત્ પીડનાદ્વાઽતિ તથૈવાપ્યભિઘાતતઃ | મેઢ્રચર્મ યદા વાયુર્ભજતે સર્વતશ્ચરન્ ||૪૧|| તદા વાતોપસૃષ્ટત્વાત્તચ્ચર્મ પરિવર્તતે | મણેરધસ્તાત્ કોશશ્ચ ગ્રન્થિરૂપેણ લમ્બતે ||૪૨|| સરુજાં વાતસમ્ભૂતાં તાં વિદ્યાત્ પરિવર્તિકામ્ | સકણ્ડૂઃ કઠિના વાપિ સૈવ શ્લેષ્મસમુત્થિતા ||૪૩|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
मर्दनात् पीडनाद्वाऽति तथैवाप्यभिघाततः | मेढ्रचर्म यदा वायुर्भजते सर्वतश्चरन् ||४१|| तदा वातोपसृष्टत्वात्तच्चर्म परिवर्तते | मणेरधस्तात् कोशश्च ग्रन्थिरूपेण लम्बते ||४२|| सरुजां वातसम्भूतां तां विद्यात् परिवर्तिकाम् | सकण्डूः कठिना वापि सैव श्लेष्मसमुत्थिता ||४३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avapATikAlakShaNam (44) · Śloka 44
અલ્પીયઃખાં યદા હર્ષાદ્બલાદ્ગચ્છેત્ સ્ત્રિયં નરઃ | હસ્તાભિઘાતાદપિ વા ચર્મણ્યુદ્વર્તિતે બલાત્ ||૪૪|| યસ્યાવપાટ્યતે ચર્મ તાં વિદ્યાદવપાટિકામ્ | (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
अल्पीयःखां यदा हर्षाद्बलाद्गच्छेत् स्त्रियं नरः | हस्ताभिघातादपि वा चर्मण्युद्वर्तिते बलात् ||४४|| यस्यावपाट्यते चर्म तां विद्यादवपाटिकाम् | (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niruddhaprakashalakShaNam (45-47) · Śloka 47
વાતોપસૃષ્ટે મેઢ્રે વૈ ચર્મ સંશ્રયતે મણિમ્ ||૪૫|| મણિશ્ચર્મોપનદ્ધસ્તુ મૂત્રસ્રોતો રુણદ્ધિ ચ | નિરુદ્ધપ્રકશે તસ્મિન્ મન્દધારમવેદનમ્ ||૪૬|| મૂત્રં પ્રવર્તતે જન્તોર્મણિર્વિવ્રિયતે ન ચ | નિરુદ્ધપ્રકશં વિદ્યાત્ સરુજં વાતસમ્ભવમ્ ||૪૭|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
वातोपसृष्टे मेढ्रे वै चर्म संश्रयते मणिम् ||४५|| मणिश्चर्मोपनद्धस्तु मूत्रस्रोतो रुणद्धि च | निरुद्धप्रकशे तस्मिन् मन्दधारमवेदनम् ||४६|| मूत्रं प्रवर्तते जन्तोर्मणिर्विव्रियते न च | निरुद्धप्रकशं विद्यात् सरुजं वातसम्भवम् ||४७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanniruddhagudalakShaNam (48-49) · Śloka 49
વેગસન્ધારણાદ્વાયુર્વિહતો ગુદસંશ્રિતઃ | નિરુણદ્ધિ મહાસ્રોતઃ સૂક્ષ્મદ્વારં કરોતિ ચ ||૪૮|| માર્ગસ્ય સૌક્ષ્મ્યાત્ કૃચ્છ્રેણ પુરીષં તસ્ય ગચ્છતિ | સન્નિરુદ્ધગુદં વ્યાધિમેતં વિદ્યાત્ સુદારુણમ્ ||૪૯|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
वेगसन्धारणाद्वायुर्विहतो गुदसंश्रितः | निरुणद्धि महास्रोतः सूक्ष्मद्वारं करोति च ||४८|| मार्गस्य सौक्ष्म्यात् कृच्छ्रेण पुरीषं तस्य गच्छति | सन्निरुद्धगुदं व्याधिमेतं विद्यात् सुदारुणम् ||४९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ahipUtanalakShaNam (50-51) · Śloka 51
શકૃન્મૂત્રસમાયુક્તેઽધૌતેઽપાને શિશોર્ભવેત્ | સ્વિન્ને વાઽસ્નાપ્યમાને વા કણ્ડૂ રક્તકફોદ્ભવા ||૫૦|| કણ્ડૂયનાત્તતઃ ક્ષિપ્રં સ્ફોટઃ સ્રાવશ્ચ જાયતે | એકીભૂતં વ્રણૈર્ઘોરં તં વિદ્યાદહિપૂતનમ્ ||૫૧|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
शकृन्मूत्रसमायुक्तेऽधौतेऽपाने शिशोर्भवेत् | स्विन्ने वाऽस्नाप्यमाने वा कण्डू रक्तकफोद्भवा ||५०|| कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटः स्रावश्च जायते | एकीभूतं व्रणैर्घोरं तं विद्यादहिपूतनम् ||५१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNakacchUlakShaNam (52-53) · Śloka 53
સ્નાનોત્સાદનહીનસ્ય મલો વૃષણસંસ્થિતઃ | યદા પ્રક્લિદ્યતે સ્વેદાત્ કણ્ડૂં જનયતે તદા ||૫૨|| કણ્ડૂયનાત્તતઃ ક્ષિપ્રં સ્ફોટઃ સ્રાવશ્ચ જાયતે | પ્રાહુર્વૃષણકચ્છૂં તાં શ્લેષ્મરક્તપ્રકોપજામ્ ||૫૩|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
स्नानोत्सादनहीनस्य मलो वृषणसंस्थितः | यदा प्रक्लिद्यते स्वेदात् कण्डूं जनयते तदा ||५२|| कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटः स्रावश्च जायते | प्राहुर्वृषणकच्छूं तां श्लेष्मरक्तप्रकोपजाम् ||५३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudabhraMshalakShaNam (54) · Śloka 54
પ્રવાહણાતીસારાભ્યાં નિર્ગચ્છતિ ગુદં બહિઃ | રૂક્ષદુર્બલદેહસ્ય ગુદભ્રંશં તમાદિશેત્ ||૫૪|| (સુ. નિ. અ. ૧૩) |
प्रवाहणातीसाराभ्यां निर्गच्छति गुदं बहिः | रूक्षदुर्बलदेहस्य गुदभ्रंशं तमादिशेत् ||५४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhadaMShTralakShaNam (55) · Śloka 55
સદાહો રક્તપર્યન્તસ્ત્વક્પાકી તીવ્રવેદનઃ | કણ્ડૂમાઞ્જ્વરકારી ચ સ સ્યાચ્છૂકરદંષ્ટ્રકઃ ||૫૫||
सदाहो रक्तपर्यन्तस्त्वक्पाकी तीव्रवेदनः | कण्डूमाञ्ज्वरकारी च स स्याच्छूकरदंष्ट्रकः ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 55
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને ક્ષુદ્રરોગનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૫૫||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने क्षुद्ररोगनिदानं समाप्तम् ||५५||
🔊 Audio coming soon