Adhikarana ajagallikAlakShaNam (1) · Śloka 1
അഥ ക്ഷുദ്രരോഗനിദാനമ് | സ്നിഗ്ധാഃ സവര്ണാ ഗ്രന്ഥിതാ നീരുജോ മുദ്ഗസന്നിഭാഃ | കഫവാതോത്ഥിതാ ജ്ഞേയാ ബാലാനാമജഗല്ലികാഃ ||൧|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
अथ क्षुद्ररोगनिदानम् | स्निग्धाः सवर्णा ग्रन्थिता नीरुजो मुद्गसन्निभाः | कफवातोत्थिता ज्ञेया बालानामजगल्लिकाः ||१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavaprakhyAlakShaNam (2) · Śloka 2
യവാകാരാ സുകഠിനാ ഗ്രഥിതാ മാംസസംശ്രിതാ | പിഡകാ കഫവാതാഭ്യാം യവപ്രഖ്യേതി സോച്യതേ ||൨|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
यवाकारा सुकठिना ग्रथिता मांससंश्रिता | पिडका कफवाताभ्यां यवप्रख्येति सोच्यते ||२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antrAlajIlakShaNam (3) · Śloka 3
ഘനാമവക്ത്രാം പിഡകാമുന്നതാം പരിമണ്ഡലാമ് | അന്ത്രാലജീമല്പപൂയാം താം വിദ്യാത് കഫവാതജാമ് ||൩|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
घनामवक्त्रां पिडकामुन्नतां परिमण्डलाम् | अन्त्रालजीमल्पपूयां तां विद्यात् कफवातजाम् ||३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vivRutAlakShaNam (4) · Śloka 4
വിവൃതാസ്യാം മഹാദാഹാം പക്വോദുമ്ബരസന്നിഭാമ് | വിവൃതാമിതി താം വിദ്യാത് പിത്തോത്ഥാം പരിമണ്ഡലാമ് ||൪|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
विवृतास्यां महादाहां पक्वोदुम्बरसन्निभाम् | विवृतामिति तां विद्यात् पित्तोत्थां परिमण्डलाम् ||४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kacchapikAlakShaNam (5) · Śloka 5
ഗ്രഥിതാഃ പഞ്ച വാ ഷഡ്വാ ദാരുണാഃ കച്ഛപോപമാഃ | കഫാനിലാഭ്യാം പിഡകാ ജ്ഞേയാഃ കച്ഛപികാ ബുധൈഃ ||൫|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
ग्रथिताः पञ्च वा षड्वा दारुणाः कच्छपोपमाः | कफानिलाभ्यां पिडका ज्ञेयाः कच्छपिका बुधैः ||५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana valmIkalakShaNam (6-7) · Śloka 7
ഗ്രീവാംസകക്ഷാകരപാദദേശേ സന്ധൌ ഗലേ വാ ത്രിഭിരേവ ദോഷൈഃ | ഗ്രന്ഥിഃ സ വല്മീകവദക്രിയാണാം ജാതഃ ക്രമേണൈവ ഗതഃ പ്രവൃദ്ധിമ് ||൬|| മുഖൈരനേകൈഃ സ്രുതിതോദവദ്ഭിര്വിസര്പവത് സര്പതി ചോന്നതാഗ്രൈഃ | വല്മീകമാഹുര്ഭിഷജോ വികാരം നിഷ്പ്രത്യനീകം ചിരജം വിശേഷാത് ||൭||
ग्रीवांसकक्षाकरपाददेशे सन्धौ गले वा त्रिभिरेव दोषैः | ग्रन्थिः स वल्मीकवदक्रियाणां जातः क्रमेणैव गतः प्रवृद्धिम् ||६|| मुखैरनेकैः स्रुतितोदवद्भिर्विसर्पवत् सर्पति चोन्नताग्रैः | वल्मीकमाहुर्भिषजो विकारं निष्प्रत्यनीकं चिरजं विशेषात् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indraviddhAlakShaNam (8) · Śloka 8
പദ്മകര്ണികവന്മധ്യേ പിഡകാഭിഃ സമാചിതാമ് | ഇന്ദ്രവിദ്ധാം തു താം വിദ്യാദ്വാതപിത്തോത്ഥിതാം ഭിഷക് ||൮|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
पद्मकर्णिकवन्मध्ये पिडकाभिः समाचिताम् | इन्द्रविद्धां तु तां विद्याद्वातपित्तोत्थितां भिषक् ||८|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gardabhikAlakShaNam (9) · Śloka 9
മണ്ഡലം വൃത്തമുത്സന്നം സരക്തം പിഡകാചിതമ് | രുജാകരീം ഗര്ദഭികാം താം വിദ്യാദ്വാതപിത്തജാമ് ||൯||
मण्डलं वृत्तमुत्सन्नं सरक्तं पिडकाचितम् | रुजाकरीं गर्दभिकां तां विद्याद्वातपित्तजाम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAShANagardabhalakShaNam (10) · Śloka 10
വാതശ്ലേഷ്മസമുദ്ഭൂതഃ ശ്വയഥുര്ഹനുസന്ധിജഃ | സ്ഥിരോ മന്ദരുജഃ സ്നിഗ്ധോ ജ്ഞേയഃ പാഷാണഗര്ദഭഃ ||൧൦||
वातश्लेष्मसमुद्भूतः श्वयथुर्हनुसन्धिजः | स्थिरो मन्दरुजः स्निग्धो ज्ञेयः पाषाणगर्दभः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana panasikAlakShaNam (11) · Śloka 11
കര്ണസ്യാഭ്യന്തരേ ജാതാം പിഡകാമുഗ്രവേദനാമ് | സ്ഥിരാം പനസികാം താം തു വിദ്യാദ്വാതകഫോത്ഥിതാമ് ||൧൧||
कर्णस्याभ्यन्तरे जातां पिडकामुग्रवेदनाम् | स्थिरां पनसिकां तां तु विद्याद्वातकफोत्थिताम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jAlagardabhalakShaNam (12) · Śloka 12
വിസര്പവത് സര്പതി യഃ ശോഥസ്തനുരപാകവാന് | ദാഹജ്വരകരഃ പിത്താത് സ ജ്ഞേയോ ജാലഗര്ദഭഃ ||൧൨|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
विसर्पवत् सर्पति यः शोथस्तनुरपाकवान् | दाहज्वरकरः पित्तात् स ज्ञेयो जालगर्दभः ||१२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana irivellikA-kakShAlakShaNam (13-14) · Śloka 14
പിഡകാമുത്തമാങ്ഗസ്ഥാം വൃത്താമുഗ്രരുജാജ്വരാമ് | സര്വാത്മികാം സര്വലിങ്ഗാം ജാനീയാദിരിവേല്ലികാമ് ||൧൩|| ബാഹുപാര്ശ്വാംസകക്ഷേഷു കൃഷ്ണസ്ഫോടാം സവേദനാമ് | പിത്തപ്രകോപസമ്ഭൂതാം കക്ഷാമിത്യഭിനിര്ദിശേത് ||൧൪|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
पिडकामुत्तमाङ्गस्थां वृत्तामुग्ररुजाज्वराम् | सर्वात्मिकां सर्वलिङ्गां जानीयादिरिवेल्लिकाम् ||१३|| बाहुपार्श्वांसकक्षेषु कृष्णस्फोटां सवेदनाम् | पित्तप्रकोपसम्भूतां कक्षामित्यभिनिर्दिशेत् ||१४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhamAlAlakShaNam (15) · Śloka 15
ഏകാമേതാദൃശീം ദൃഷ്ട്വാ പിഡകാം സ്ഫോടസന്നിഭാമ് | ത്വഗ്ഗതാം പിത്തകോപേന ഗന്ധമാലാം പ്രചക്ഷതേ ||൧൫|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
एकामेतादृशीं दृष्ट्वा पिडकां स्फोटसन्निभाम् | त्वग्गतां पित्तकोपेन गन्धमालां प्रचक्षते ||१५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agnirohiNIlakShaNam (16-17) · Śloka 17
കക്ഷഭാഗേഷു യേ സ്ഫോടാ ജായന്തേ മാംസദാരണാഃ | അന്തര്ദാഹജ്വരകരാ ദീപ്തപാവകസന്നിഭാഃ ||൧൬|| സപ്താഹാദ്വാ ദശാഹാദ്വാ പക്ഷാദ്വാ ഹന്തി മാനവമ് | താമഗ്നിരോഹിണീം വിദ്യാദസാധ്യാം സര്വദോഷജാമ് ||൧൭|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
कक्षभागेषु ये स्फोटा जायन्ते मांसदारणाः | अन्तर्दाहज्वरकरा दीप्तपावकसन्निभाः ||१६|| सप्ताहाद्वा दशाहाद्वा पक्षाद्वा हन्ति मानवम् | तामग्निरोहिणीं विद्यादसाध्यां सर्वदोषजाम् ||१७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cippa-kunakhalakShaNam (18-19) · Śloka 19
നഖമാംസമധിഷ്ഠായ വായുഃ പിത്തഃ ച ദേഹിനാമ് | കുര്വതേ ദാഹപാകൌ ച തം വ്യാധിം ചിപ്പമാദിശേത് ||൧൮|| തദേവാല്പതരൈര്ദോഷൈഃ പരുഷം കുനഖം വദേത് ||൧൯|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
नखमांसमधिष्ठाय वायुः पित्तः च देहिनाम् | कुर्वते दाहपाकौ च तं व्याधिं चिप्पमादिशेत् ||१८|| तदेवाल्पतरैर्दोषैः परुषं कुनखं वदेत् ||१९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anushayIlakShaNam (20) · Śloka 20
ഗമ്ഭീരാമല്പസംരമ്ഭാം സവര്ണാമുപരിസ്ഥിതാമ് | പാദസ്യാനുശയീം താം തു വിദ്യാദന്തഃപ്രപാകിനീമ് ||൨൦|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
गम्भीरामल्पसंरम्भां सवर्णामुपरिस्थिताम् | पादस्यानुशयीं तां तु विद्यादन्तःप्रपाकिनीम् ||२०|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vidArikAlakShaNam (21) · Śloka 21
വിദാരീകന്ദവദ്വൃത്താ കക്ഷാവങ്ക്ഷണസന്ധിഷു | വിദാരികാ ഭവേദ്രക്താ സര്വജാ സര്വലക്ഷണാ ||൨൧|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
विदारीकन्दवद्वृत्ता कक्षावङ्क्षणसन्धिषु | विदारिका भवेद्रक्ता सर्वजा सर्वलक्षणा ||२१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarArbudalakShaNam (22-24) · Śloka 24
പ്രാപ്യ മാംസസിരാസ്നായൂഃ ശ്ലേഷ്മാ മേദസ്തഥാऽനിലഃ | ഗ്രന്ഥിം കരോത്യസൌ ഭിന്നോ മധുസര്പിര്വസാനിഭമ് ||൨൨|| സ്രവത്യാസ്രാവമനിലസ്തത്ര വൃദ്ധിം ഗതഃ പുനഃ | മാംസം സംശോഷ്യ ഗ്രഥിതാം ശര്കരാം ജനയേത്തതഃ ||൨൩|| ദുര്ഗന്ധി ക്ലിന്നമത്യര്ഥം നാനാവര്ണം തതഃ സിരാഃ | സ്രവന്തി രക്തം സഹസാ തം വിദ്യാച്ഛര്കരാര്ബുദമ് ||൨൪|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
प्राप्य मांससिरास्नायूः श्लेष्मा मेदस्तथाऽनिलः | ग्रन्थिं करोत्यसौ भिन्नो मधुसर्पिर्वसानिभम् ||२२|| स्रवत्यास्रावमनिलस्तत्र वृद्धिं गतः पुनः | मांसं संशोष्य ग्रथितां शर्करां जनयेत्ततः ||२३|| दुर्गन्धि क्लिन्नमत्यर्थं नानावर्णं ततः सिराः | स्रवन्ति रक्तं सहसा तं विद्याच्छर्करार्बुदम् ||२४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAdadArIlakShaNam (25) · Śloka 25
പരിക്രമണശീലസ്യ വായുരത്യര്ഥരൂക്ഷയോഃ | പാദയോഃ കുരുതേ ദാരീം പാദദാരീം തമാദിശേത് ||൨൫|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
परिक्रमणशीलस्य वायुरत्यर्थरूक्षयोः | पादयोः कुरुते दारीं पाददारीं तमादिशेत् ||२५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kadaralakShaNam (26) · Śloka 26
ശര്കരോന്മഥിതേ പാദേ ക്ഷതേ വാ കണ്ടകാദിഭിഃ | ഗ്രന്ഥിഃ കോലവദുത്സന്നോ ജായതേ കദരം ഹി തത് ||൨൬|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
शर्करोन्मथिते पादे क्षते वा कण्टकादिभिः | ग्रन्थिः कोलवदुत्सन्नो जायते कदरं हि तत् ||२६|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alasalakShaNam (27) · Śloka 27
ക്ലിന്നാങ്ഗുല്യന്തരൌ പാദൌ കണ്ഡൂദാഹരുജാന്വിതൌ | ദുഷ്ടകര്ദമസംസ്പര്ശാദലസം തം വിഭാവയേത് ||൨൭|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
क्लिन्नाङ्गुल्यन्तरौ पादौ कण्डूदाहरुजान्वितौ | दुष्टकर्दमसंस्पर्शादलसं तं विभावयेत् ||२७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana indraluptalakShaNam (28-29) · Śloka 29
രോമകൂപാനുഗം പിത്തം വാതേന സഹ മൂര്ഛിതമ് | പ്രച്യാവയതി രോമാണി തതഃ ശ്ലേഷ്മാ സശോണിതഃ ||൨൮|| രുണദ്ധി രോമകൂപാംസ്തു തതോऽന്യേഷാമസമ്ഭവഃ | തദിന്ദ്രലുപ്തം ഖാലിത്യം രുഹ്യേതി ച വിഭാവ്യതേ ||൨൯|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
रोमकूपानुगं पित्तं वातेन सह मूर्छितम् | प्रच्यावयति रोमाणि ततः श्लेष्मा सशोणितः ||२८|| रुणद्धि रोमकूपांस्तु ततोऽन्येषामसम्भवः | तदिन्द्रलुप्तं खालित्यं रुह्येति च विभाव्यते ||२९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAruNakalakShaNam (30) · Śloka 30
ദാരുണാ കണ്ഡുരാ രൂക്ഷാ കേശഭൂമിഃ പ്രപാട്യതേ | കഫമാരുതകോപേന വിദ്യാദ്ദാരുണകം തു തമ് ||൩൦|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
दारुणा कण्डुरा रूक्षा केशभूमिः प्रपाट्यते | कफमारुतकोपेन विद्याद्दारुणकं तु तम् ||३०|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arUMShikAlakShaNam (31) · Śloka 31
അരൂംഷി ബഹുവക്ത്രാണി ബഹുക്ലേദീനി മൂര്ധ്നി തു | കഫാസൃക്ക്രിമികോപേന നൃണാം വിദ്യാദരൂംഷികാമ് ||൩൧|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
अरूंषि बहुवक्त्राणि बहुक्लेदीनि मूर्ध्नि तु | कफासृक्क्रिमिकोपेन नृणां विद्यादरूंषिकाम् ||३१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palitalakShaNam (32) · Śloka 32
ക്രോധശോകശ്രമകൃതഃ ശരീരോഷ്മാ ശിരോഗതഃ | പിത്തം ച കേശാന് പചതി പലിതം തേന ജായതേ ||൩൨|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
क्रोधशोकश्रमकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः | पित्तं च केशान् पचति पलितं तेन जायते ||३२|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuvAnapiDakAlakShaNam (33) · Śloka 34
ശാല്മലീകണ്ടകപ്രഖ്യാഃ കഫമാരുതരക്തജാഃ | യുവാനപിഡകാ യൂനാം വിജ്ഞേയാ മുഖദൂഷികാഃ ||൩൩|| (സു. നി. അ. ൧൩) |൩൪|
शाल्मलीकण्टकप्रख्याः कफमारुतरक्तजाः | युवानपिडका यूनां विज्ञेया मुखदूषिकाः ||३३|| (सु. नि. अ. १३) |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana padminIkaNTakalakShaNam (34) · Śloka 34
കണ്ടകൈരാചിതം വൃത്തം മണ്ഡലം പാണ്ഡുകണ്ഡുരമ് | പദ്മിനീകണ്ടകപ്രഖ്യൈസ്തദാഖ്യം കഫവാതജമ് ||൩൪|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
कण्टकैराचितं वृत्तं मण्डलं पाण्डुकण्डुरम् | पद्मिनीकण्टकप्रख्यैस्तदाख्यं कफवातजम् ||३४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jatumaNilakShaNam (35) · Śloka 35
സമമുത്സന്നമരുജം മണ്ഡലം കഫരക്തജമ് | സഹജം ലക്ഷ്മ ചൈകേഷാം ലക്ഷ്യോ ജതുമണിസ്തു സഃ ||൩൫|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
सममुत्सन्नमरुजं मण्डलं कफरक्तजम् | सहजं लक्ष्म चैकेषां लक्ष्यो जतुमणिस्तु सः ||३५|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maShakalakShaNam (36) · Śloka 36
അവേദനം സ്ഥിരം ചൈവ യസ്മിന് ഗാത്രേ പ്രദൃശ്യതേ | മാഷവത്കൃഷ്ണമുത്സന്നമനിലാന്മഷകം തു തത് ||൩൬|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
अवेदनं स्थिरं चैव यस्मिन् गात्रे प्रदृश्यते | माषवत्कृष्णमुत्सन्नमनिलान्मषकं तु तत् ||३६|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilakAlakalakShaNam (37) · Śloka 37
കൃഷ്ണാനി തിലമാത്രാണി നീരുജാനി സമാനി ച | വാതപിത്തകഫോച്ഛോഷാത്താന് വിദ്യാത്തിലകാലകാന് ||൩൭|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
कृष्णानि तिलमात्राणि नीरुजानि समानि च | वातपित्तकफोच्छोषात्तान् विद्यात्तिलकालकान् ||३७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nyacchalakShaNam (38) · Śloka 38
മഹദ്വാ യദി വാ ചാല്പം ശ്യാവം വാ യദി വാऽസിതമ് | നീരുജം മണ്ഡലം ഗാത്രേ ന്യച്ഛമിത്യഭിധീയതേ ||൩൮|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
महद्वा यदि वा चाल्पं श्यावं वा यदि वाऽसितम् | नीरुजं मण्डलं गात्रे न्यच्छमित्यभिधीयते ||३८|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vya~ggalakShaNam (39) · Śloka 39
ക്രോധായാസപ്രകുപിതോ വായുഃ പിത്തേന സംയുതഃ | മുഖമാഗത്യ സഹസാ മണ്ഡലം വിസൃജത്യതഃ ||൩൯|| നീരുജം തനുകം ശ്യാവം മുഖേ വ്യങ്ഗം തമാദിശേത് | (സു. നി. അ. ൧൩) |
क्रोधायासप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः | मुखमागत्य सहसा मण्डलं विसृजत्यतः ||३९|| नीरुजं तनुकं श्यावं मुखे व्यङ्गं तमादिशेत् | (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlikAlakShaNam (40) · Śloka 40
കൃഷ്ണമേവങ്ഗുണം ഗാത്രേ മുഖേ വാ നീലികാം വിദുഃ ||൪൦||
कृष्णमेवङ्गुणं गात्रे मुखे वा नीलिकां विदुः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parivartikAlakShaNam (41-43) · Śloka 43
മര്ദനാത് പീഡനാദ്വാऽതി തഥൈവാപ്യഭിഘാതതഃ | മേഢ്രചര്മ യദാ വായുര്ഭജതേ സര്വതശ്ചരന് ||൪൧|| തദാ വാതോപസൃഷ്ടത്വാത്തച്ചര്മ പരിവര്തതേ | മണേരധസ്താത് കോശശ്ച ഗ്രന്ഥിരൂപേണ ലമ്ബതേ ||൪൨|| സരുജാം വാതസമ്ഭൂതാം താം വിദ്യാത് പരിവര്തികാമ് | സകണ്ഡൂഃ കഠിനാ വാപി സൈവ ശ്ലേഷ്മസമുത്ഥിതാ ||൪൩|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
मर्दनात् पीडनाद्वाऽति तथैवाप्यभिघाततः | मेढ्रचर्म यदा वायुर्भजते सर्वतश्चरन् ||४१|| तदा वातोपसृष्टत्वात्तच्चर्म परिवर्तते | मणेरधस्तात् कोशश्च ग्रन्थिरूपेण लम्बते ||४२|| सरुजां वातसम्भूतां तां विद्यात् परिवर्तिकाम् | सकण्डूः कठिना वापि सैव श्लेष्मसमुत्थिता ||४३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana avapATikAlakShaNam (44) · Śloka 44
അല്പീയഃഖാം യദാ ഹര്ഷാദ്ബലാദ്ഗച്ഛേത് സ്ത്രിയം നരഃ | ഹസ്താഭിഘാതാദപി വാ ചര്മണ്യുദ്വര്തിതേ ബലാത് ||൪൪|| യസ്യാവപാട്യതേ ചര്മ താം വിദ്യാദവപാടികാമ് | (സു. നി. അ. ൧൩) |
अल्पीयःखां यदा हर्षाद्बलाद्गच्छेत् स्त्रियं नरः | हस्ताभिघातादपि वा चर्मण्युद्वर्तिते बलात् ||४४|| यस्यावपाट्यते चर्म तां विद्यादवपाटिकाम् | (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niruddhaprakashalakShaNam (45-47) · Śloka 47
വാതോപസൃഷ്ടേ മേഢ്രേ വൈ ചര്മ സംശ്രയതേ മണിമ് ||൪൫|| മണിശ്ചര്മോപനദ്ധസ്തു മൂത്രസ്രോതോ രുണദ്ധി ച | നിരുദ്ധപ്രകശേ തസ്മിന് മന്ദധാരമവേദനമ് ||൪൬|| മൂത്രം പ്രവര്തതേ ജന്തോര്മണിര്വിവ്രിയതേ ന ച | നിരുദ്ധപ്രകശം വിദ്യാത് സരുജം വാതസമ്ഭവമ് ||൪൭|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
वातोपसृष्टे मेढ्रे वै चर्म संश्रयते मणिम् ||४५|| मणिश्चर्मोपनद्धस्तु मूत्रस्रोतो रुणद्धि च | निरुद्धप्रकशे तस्मिन् मन्दधारमवेदनम् ||४६|| मूत्रं प्रवर्तते जन्तोर्मणिर्विव्रियते न च | निरुद्धप्रकशं विद्यात् सरुजं वातसम्भवम् ||४७|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sanniruddhagudalakShaNam (48-49) · Śloka 49
വേഗസന്ധാരണാദ്വായുര്വിഹതോ ഗുദസംശ്രിതഃ | നിരുണദ്ധി മഹാസ്രോതഃ സൂക്ഷ്മദ്വാരം കരോതി ച ||൪൮|| മാര്ഗസ്യ സൌക്ഷ്മ്യാത് കൃച്ഛ്രേണ പുരീഷം തസ്യ ഗച്ഛതി | സന്നിരുദ്ധഗുദം വ്യാധിമേതം വിദ്യാത് സുദാരുണമ് ||൪൯|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
वेगसन्धारणाद्वायुर्विहतो गुदसंश्रितः | निरुणद्धि महास्रोतः सूक्ष्मद्वारं करोति च ||४८|| मार्गस्य सौक्ष्म्यात् कृच्छ्रेण पुरीषं तस्य गच्छति | सन्निरुद्धगुदं व्याधिमेतं विद्यात् सुदारुणम् ||४९|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ahipUtanalakShaNam (50-51) · Śloka 51
ശകൃന്മൂത്രസമായുക്തേऽധൌതേऽപാനേ ശിശോര്ഭവേത് | സ്വിന്നേ വാऽസ്നാപ്യമാനേ വാ കണ്ഡൂ രക്തകഫോദ്ഭവാ ||൫൦|| കണ്ഡൂയനാത്തതഃ ക്ഷിപ്രം സ്ഫോടഃ സ്രാവശ്ച ജായതേ | ഏകീഭൂതം വ്രണൈര്ഘോരം തം വിദ്യാദഹിപൂതനമ് ||൫൧|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
शकृन्मूत्रसमायुक्तेऽधौतेऽपाने शिशोर्भवेत् | स्विन्ने वाऽस्नाप्यमाने वा कण्डू रक्तकफोद्भवा ||५०|| कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटः स्रावश्च जायते | एकीभूतं व्रणैर्घोरं तं विद्यादहिपूतनम् ||५१|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShaNakacchUlakShaNam (52-53) · Śloka 53
സ്നാനോത്സാദനഹീനസ്യ മലോ വൃഷണസംസ്ഥിതഃ | യദാ പ്രക്ലിദ്യതേ സ്വേദാത് കണ്ഡൂം ജനയതേ തദാ ||൫൨|| കണ്ഡൂയനാത്തതഃ ക്ഷിപ്രം സ്ഫോടഃ സ്രാവശ്ച ജായതേ | പ്രാഹുര്വൃഷണകച്ഛൂം താം ശ്ലേഷ്മരക്തപ്രകോപജാമ് ||൫൩|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
स्नानोत्सादनहीनस्य मलो वृषणसंस्थितः | यदा प्रक्लिद्यते स्वेदात् कण्डूं जनयते तदा ||५२|| कण्डूयनात्ततः क्षिप्रं स्फोटः स्रावश्च जायते | प्राहुर्वृषणकच्छूं तां श्लेष्मरक्तप्रकोपजाम् ||५३|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudabhraMshalakShaNam (54) · Śloka 54
പ്രവാഹണാതീസാരാഭ്യാം നിര്ഗച്ഛതി ഗുദം ബഹിഃ | രൂക്ഷദുര്ബലദേഹസ്യ ഗുദഭ്രംശം തമാദിശേത് ||൫൪|| (സു. നി. അ. ൧൩) |
प्रवाहणातीसाराभ्यां निर्गच्छति गुदं बहिः | रूक्षदुर्बलदेहस्य गुदभ्रंशं तमादिशेत् ||५४|| (सु. नि. अ. १३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varAhadaMShTralakShaNam (55) · Śloka 55
സദാഹോ രക്തപര്യന്തസ്ത്വക്പാകീ തീവ്രവേദനഃ | കണ്ഡൂമാഞ്ജ്വരകാരീ ച സ സ്യാച്ഛൂകരദംഷ്ട്രകഃ ||൫൫||
सदाहो रक्तपर्यन्तस्त्वक्पाकी तीव्रवेदनः | कण्डूमाञ्ज्वरकारी च स स्याच्छूकरदंष्ट्रकः ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 55
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ ക്ഷുദ്രരോഗനിദാനം സമാപ്തമ് ||൫൫||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने क्षुद्ररोगनिदानं समाप्तम् ||५५||
🔊 Audio coming soon