Adhikarana medoroganidAna-samprApti-lakShaNAni, atisthUlalakShaNaM ca (1-9) · Śloka 9
অথ মেদোরোগনিদানম্ | অব্যাযামদিবাস্বপ্নশ্লেষ্মলাহারসেবিনঃ | মধুরোঽন্নরসঃ প্রাযঃ স্নেহান্মেদঃ প্রবর্ধযেত্ ||১|| মেদসাঽঽবৃতমার্গত্বাত্ পুষ্যন্ত্যন্যে ন ধাবতঃ | মেদস্তু চীযতে তস্মাদশক্তঃ সর্বকর্মসু ||২|| ক্ষুদ্রশ্বাসতৃষামোহস্বপ্নক্রথনসাদনৈঃ | যুক্তঃ ক্ষুত্স্বেদদুর্গন্ধৈরল্পপ্রাণোঽল্পমৈথুনঃ ||৩|| মেদস্তু সর্বভূতানামুদরেষ্বস্থিষু স্থিতম্ | অত এবোদরে বৃদ্ধিঃ প্রাযো মেদস্বিনো ভবেত্ ||৪|| মেদসাঽঽবৃতমার্গত্বাদ্বাযুঃ কোষ্ঠে বিশেষতঃ | চরন্ সন্ধুক্ষযত্যগ্নিমাহারং শোষযত্যপি ||৫|| তস্মাত্ স শীঘ্রং জরযত্যাহারমভিকাঙ্ক্ষতি | বিকারাংশ্চাপ্নুতে ঘোরান্ কাংশ্চিত্ কালব্যতিক্রমাত্ ||৬|| এতাবুপদ্রবকরৌ বিশেষাদগ্নিমারুতৌ | এতৌ তু দহতঃ স্থূলং বনদাবো বনং যথা ||৭|| মেদস্যতীব সংবৃদ্ধে সহসৈবানিলাদযঃ | বিকারান্ দারুণান্ কৃত্বা নাশযন্ত্যাশু জীবিতম্ ||৮|| মেদোমাংসাতিবৃদ্ধত্বাচ্চলস্ফিগুদরস্তনঃ | অযথোপচযোত্সাহো নরোঽতিস্থূল উচ্যতে ||৯|| (চ. সূ. অ. ২১) |
View original
अथ मेदोरोगनिदानम् | अव्यायामदिवास्वप्नश्लेष्मलाहारसेविनः | मधुरोऽन्नरसः प्रायः स्नेहान्मेदः प्रवर्धयेत् ||१|| मेदसाऽऽवृतमार्गत्वात् पुष्यन्त्यन्ये न धावतः | मेदस्तु चीयते तस्मादशक्तः सर्वकर्मसु ||२|| क्षुद्रश्वासतृषामोहस्वप्नक्रथनसादनैः | युक्तः क्षुत्स्वेददुर्गन्धैरल्पप्राणोऽल्पमैथुनः ||३|| मेदस्तु सर्वभूतानामुदरेष्वस्थिषु स्थितम् | अत एवोदरे वृद्धिः प्रायो मेदस्विनो भवेत् ||४|| मेदसाऽऽवृतमार्गत्वाद्वायुः कोष्ठे विशेषतः | चरन् सन्धुक्षयत्यग्निमाहारं शोषयत्यपि ||५|| तस्मात् स शीघ्रं जरयत्याहारमभिकाङ्क्षति | विकारांश्चाप्नुते घोरान् कांश्चित् कालव्यतिक्रमात् ||६|| एतावुपद्रवकरौ विशेषादग्निमारुतौ | एतौ तु दहतः स्थूलं वनदावो वनं यथा ||७|| मेदस्यतीव संवृद्धे सहसैवानिलादयः | विकारान् दारुणान् कृत्वा नाशयन्त्याशु जीवितम् ||८|| मेदोमांसातिवृद्धत्वाच्चलस्फिगुदरस्तनः | अयथोपचयोत्साहो नरोऽतिस्थूल उच्यते ||९|| (च. सू. अ. २१) |
🔊 Audio coming soon