Adhikarana medoroganidAna-samprApti-lakShaNAni, atisthUlalakShaNaM ca (1-9) · Śloka 9
అథ మేదోరోగనిదానం | అవ్యాయామదివాస్వప్నశ్లేష్మలాహారసేవినః | మధురోऽన్నరసః ప్రాయః స్నేహాన్మేదః ప్రవర్ధయేత్ ||1|| మేదసాऽऽవృతమార్గత్వాత్ పుష్యంత్యన్యే న ధావతః | మేదస్తు చీయతే తస్మాదశక్తః సర్వకర్మసు ||2|| క్షుద్రశ్వాసతృషామోహస్వప్నక్రథనసాదనైః | యుక్తః క్షుత్స్వేదదుర్గంధైరల్పప్రాణోऽల్పమైథునః ||3|| మేదస్తు సర్వభూతానాముదరేష్వస్థిషు స్థితం | అత ఏవోదరే వృద్ధిః ప్రాయో మేదస్వినో భవేత్ ||4|| మేదసాऽऽవృతమార్గత్వాద్వాయుః కోష్ఠే విశేషతః | చరన్ సంధుక్షయత్యగ్నిమాహారం శోషయత్యపి ||5|| తస్మాత్ స శీఘ్రం జరయత్యాహారమభికాంక్షతి | వికారాంశ్చాప్నుతే ఘోరాన్ కాంశ్చిత్ కాలవ్యతిక్రమాత్ ||6|| ఏతావుపద్రవకరౌ విశేషాదగ్నిమారుతౌ | ఏతౌ తు దహతః స్థూలం వనదావో వనం యథా ||7|| మేదస్యతీవ సంవృద్ధే సహసైవానిలాదయః | వికారాన్ దారుణాన్ కృత్వా నాశయంత్యాశు జీవితం ||8|| మేదోమాంసాతివృద్ధత్వాచ్చలస్ఫిగుదరస్తనః | అయథోపచయోత్సాహో నరోऽతిస్థూల ఉచ్యతే ||9|| (చ. సూ. అ. 21) |
View original
अथ मेदोरोगनिदानम् | अव्यायामदिवास्वप्नश्लेष्मलाहारसेविनः | मधुरोऽन्नरसः प्रायः स्नेहान्मेदः प्रवर्धयेत् ||१|| मेदसाऽऽवृतमार्गत्वात् पुष्यन्त्यन्ये न धावतः | मेदस्तु चीयते तस्मादशक्तः सर्वकर्मसु ||२|| क्षुद्रश्वासतृषामोहस्वप्नक्रथनसादनैः | युक्तः क्षुत्स्वेददुर्गन्धैरल्पप्राणोऽल्पमैथुनः ||३|| मेदस्तु सर्वभूतानामुदरेष्वस्थिषु स्थितम् | अत एवोदरे वृद्धिः प्रायो मेदस्विनो भवेत् ||४|| मेदसाऽऽवृतमार्गत्वाद्वायुः कोष्ठे विशेषतः | चरन् सन्धुक्षयत्यग्निमाहारं शोषयत्यपि ||५|| तस्मात् स शीघ्रं जरयत्याहारमभिकाङ्क्षति | विकारांश्चाप्नुते घोरान् कांश्चित् कालव्यतिक्रमात् ||६|| एतावुपद्रवकरौ विशेषादग्निमारुतौ | एतौ तु दहतः स्थूलं वनदावो वनं यथा ||७|| मेदस्यतीव संवृद्धे सहसैवानिलादयः | विकारान् दारुणान् कृत्वा नाशयन्त्याशु जीवितम् ||८|| मेदोमांसातिवृद्धत्वाच्चलस्फिगुदरस्तनः | अयथोपचयोत्साहो नरोऽतिस्थूल उच्यते ||९|| (च. सू. अ. २१) |
🔊 Audio coming soon