Adhikarana nayanarogahetuH (1-3) · Śloka 3
ಅಥ ನೇತ್ರರೋಗನಿದಾನಮ್ |
ಉಷ್ಣಾಭಿತಪ್ತಸ್ಯ ಜಲೇ ಪ್ರವೇಶಾದ್ದೂರೇಕ್ಷಣಾತ್ ಸ್ವಪ್ನವಿಪರ್ಯಯಾಚ್ಚ |
ಸ್ವೇದಾದ್ರಜೋಧೂಮನಿಷೇವಣಾಚ್ಚ ಛರ್ದೇರ್ವಿಘಾತಾದ್ವಮನಾತಿಯೋಗಾತ್ ||೧||
ದ್ರವಾತ್ತಥಾಽನ್ನಾನ್ನಿಶಿ ಸೇವಿತಾಚ್ಚ ವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಕ್ರಮನಿಗ್ರಹಾಚ್ಚ |
ಪ್ರಸಕ್ತಸಂರೋದನಕೋಪಶೋಕಾಚ್ಛಿರೋಽಭಿಘಾತಾದತಿಮದ್ಯಪಾನಾತ್ ||೨||
ತಥಾ ಋತೂನಾಂ ಚ ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಕ್ಲೇಶಾಭಿಘಾತಾದತಿಮೈಥುನಾಚ್ಚ |
ಬಾಷ್ಪಗ್ರಹಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣಾಚ್ಚ ನೇತ್ರೇ ವಿಕಾರಾಞ್ಜನಯನ್ತಿ ದೋಷಾಃ ||೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೧) |
View original
अथ नेत्ररोगनिदानम् |
उष्णाभितप्तस्य जले प्रवेशाद्दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्ययाच्च |
स्वेदाद्रजोधूमनिषेवणाच्च छर्देर्विघाताद्वमनातियोगात् ||१||
द्रवात्तथाऽन्नान्निशि सेविताच्च विण्मूत्रवातक्रमनिग्रहाच्च |
प्रसक्तसंरोदनकोपशोकाच्छिरोऽभिघातादतिमद्यपानात् ||२||
तथा ऋतूनां च विपर्ययेण क्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च |
बाष्पग्रहात् सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकाराञ्जनयन्ति दोषाः ||३||
(सु. उ. तं. अ. १) |
Adhikarana abhiShyandabhedAH (4) · Śloka 4
ವಾತಾತ್ ಪಿತ್ತಾತ್ ಕಫಾದ್ರಕ್ತಾದಭಿಷ್ಯನ್ದಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ |
ಪ್ರಾಯೇಣ ಜಾಯತೇ ಘೋರಃ ಸರ್ವನೇತ್ರಾಮಯಾಕರಃ ||೪||
View original
वातात् पित्तात् कफाद्रक्तादभिष्यन्दश्चतुर्विधः |
प्रायेण जायते घोरः सर्वनेत्रामयाकरः ||४||
Adhikarana vAtAbhiShyandalakShaNam (5) · Śloka 5
ನಿಸ್ತೋದನಸ್ತಮ್ಭನರೋಮಹರ್ಷಸಙ್ಘರ್ಷಪಾರುಷ್ಯಶಿರೋಽಭಿತಾಪಾಃ |
ವಿಶುಷ್ಕಭಾವಃ ಶಿಶಿರಾಶ್ರುತಾ ಚ ವಾತಾಭಿಪನ್ನೇ ನಯನೇ ಭವನ್ತಿ ||೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
निस्तोदनस्तम्भनरोमहर्षसङ्घर्षपारुष्यशिरोऽभितापाः |
विशुष्कभावः शिशिराश्रुता च वाताभिपन्ने नयने भवन्ति ||५||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana pittAbhiShyandalakShaNam (6) · Śloka 6
ದಾಹಪ್ರಪಾಕೌ ಶಿಶಿರಾಭಿನನ್ದಾ ಧೂಮಾಯನಂ ಬಾಷ್ಪಸಮುಚ್ಛ್ರಯಶ್ಚ |
ಉಷ್ಣಾಶ್ರುತಾ ಪೀತಕನೇತ್ರತಾ ಚ ಪಿತ್ತಾಭಿಪನ್ನೇ ನಯನೇ ಭವನ್ತಿ ||೬||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
दाहप्रपाकौ शिशिराभिनन्दा धूमायनं बाष्पसमुच्छ्रयश्च |
उष्णाश्रुता पीतकनेत्रता च पित्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||६||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana kaphAbhiShyandalakShaNam (7) · Śloka 7
ಉಷ್ಣಾಭಿನನ್ದಾ ಗುರುತಾಽಕ್ಷಿಶೋಥಃ ಕಣ್ಡೂಪದೇಹಾವತಿಶೀತತಾ ಚ |
ಸ್ರಾವೋ ಮುಹುಃ ಪಿಚ್ಛಿಲ ಏವ ಚಾಪಿ ಕಫಾಭಿಪನ್ನೇ ನಯನೇ ಭವನ್ತಿ ||೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
उष्णाभिनन्दा गुरुताऽक्षिशोथः कण्डूपदेहावतिशीतता च |
स्रावो मुहुः पिच्छिल एव चापि कफाभिपन्ने नयने भवन्ति ||७||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana raktAbhiShyandalakShaNam (8) · Śloka 8
ತಾಮ್ರಾಶ್ರುತಾ ಲೋಹಿತನೇತ್ರತಾ ಚ ನಾಡ್ಯಃ ಸಮನ್ತಾದತಿಲೋಹಿತಾಶ್ಚ |
ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಚ ಯಾನಿ ತಾನಿ ರಕ್ತಾಭಿಪನ್ನೇ ನಯನೇ ಭವನ್ತಿ ||೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
ताम्राश्रुता लोहितनेत्रता च नाड्यः समन्तादतिलोहिताश्च |
पित्तस्य लिङ्गानि च यानि तानि रक्ताभिपन्ने नयने भवन्ति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthAnAmabhiShyandajatvam (9) · Śloka 9
ವೃದ್ಧೈರೇತೈರಭಿಷ್ಯನ್ದೈರ್ನರಾಣಾಮಕ್ರಿಯಾವತಾಮ್ |
ತಾವನ್ತಸ್ತ್ವಧಿಮನ್ಥಾಃ ಸ್ಯುರ್ನಯನೇ ತೀವ್ರವೇದನಾಃ ||೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
वृद्धैरेतैरभिष्यन्दैर्नराणामक्रियावताम् |
तावन्तस्त्वधिमन्थाः स्युर्नयने तीव्रवेदनाः ||९||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthasya sAmAnyalakShaNam (10) · Śloka 10
ಉತ್ಪಾಟ್ಯತ ಇವಾತ್ಯರ್ಥಂ ನೇತ್ರಂ ನಿರ್ಮಥ್ಯತೇ ತಥಾ |
ಶಿರಸೋಽರ್ಧಂ ಚ ತಂ ವಿದ್ಯಾದಧಿಮನ್ಥಂ ಸ್ವಲಕ್ಷಣೈಃ ||೧೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
उत्पाट्यत इवात्यर्थं नेत्रं निर्मथ्यते तथा |
शिरसोऽर्धं च तं विद्यादधिमन्थं स्वलक्षणैः ||१०||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana adhimanthasya doShabhedena kAlAvadhiH (11) · Śloka 11
ಹನ್ಯಾದ್ದೃಷ್ಟಿಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದಧಿಮನ್ಥೋ ರಕ್ತಜಃ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಾತ್ |
ಷಡ್ರಾತ್ರಾದ್ವಾತಿಕೋ ವೈ ನಿಹನ್ಯಾನ್ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಾತ್ ಪೈತ್ತಿಕಃ ಸದ್ಯ ಏವ ||೧೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
हन्याद्दृष्टिं श्लैष्मिकः सप्तरात्रादधिमन्थो रक्तजः पञ्चरात्रात् |
षड्रात्राद्वातिको वै निहन्यान्मिथ्याचारात् पैत्तिकः सद्य एव ||११||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana netrarogasya sAmatvalakShaNam (12) · Śloka 12
ಉದೀರ್ಣವೇದನಂ ನೇತ್ರಂ ರಾಗಶೋಥಸಮನ್ವಿತಮ್ |
ಘರ್ಷನಿಸ್ತೋದಶೂಲಾಶ್ರುಯುಕ್ತಮಾಮಾನ್ವಿತಂ ವಿದುಃ ||೧೨||
View original
उदीर्णवेदनं नेत्रं रागशोथसमन्वितम् |
घर्षनिस्तोदशूलाश्रुयुक्तमामान्वितं विदुः ||१२||
Adhikarana netrarogasya nirAmatvalakShaNam (13) · Śloka 13
ಮನ್ದವೇದನತಾ ಕಣ್ಡೂಃ ಸಂರಮ್ಭಾಶ್ರುಪ್ರಶಾನ್ತತಾ |
ಪ್ರಶಸ್ತವರ್ಣತಾ ಚಾಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸಮ್ಪಕ್ವದೋಷಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೩||
View original
मन्दवेदनता कण्डूः संरम्भाश्रुप्रशान्तता |
प्रशस्तवर्णता चाक्ष्णोः सम्पक्वदोषमादिशेत् ||१३||
Adhikarana sashotha-ashothanetrapAkali~ggam (14) · Śloka 14
ಕಣ್ಡೂಪದೇಹಾಶ್ರುಯುತಃ ಪಕ್ವೋದುಮ್ಬರಸನ್ನಿಭಃ |
ಸಂರಮ್ಭೀ ಪಚ್ಯತೇ ಯಸ್ತು ನೇತ್ರಪಾಕಃ ಸ ಶೋಥಜಃ |
ಶೋಥಹೀನಾನಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ನೇತ್ರಪಾಕೇ ತ್ವಶೋಥಜೇ ||೧೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
कण्डूपदेहाश्रुयुतः पक्वोदुम्बरसन्निभः |
संरम्भी पच्यते यस्तु नेत्रपाकः स शोथजः |
शोथहीनानि लिङ्गानि नेत्रपाके त्वशोथजे ||१४||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana hatAdhimanthalakShaNam (15) · Śloka 15
ಉಪೇಕ್ಷಣಾದಕ್ಷಿ ಯದಾಽಧಿಮನ್ಥೋ ವಾತಾತ್ಮಕಃ ಸಾದಯತಿ ಪ್ರಸಹ್ಯ |
ರುಜಾಭಿರುಗ್ರಾಭಿರಸಾಧ್ಯ ಏಷ ಹತಾಧಿಮನ್ಥಃ ಖಲು ನಾಮ ರೋಗಃ ||೧೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
उपेक्षणादक्षि यदाऽधिमन्थो वातात्मकः सादयति प्रसह्य |
रुजाभिरुग्राभिरसाध्य एष हताधिमन्थः खलु नाम रोगः ||१५||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana vAtaparyayali~ggam (16) · Śloka 16
ವಾರಂವಾರಂ ಚ ಪರ್ಯೇತಿ ಭ್ರುವೌ ನೇತ್ರೇ ಚ ಮಾರುತಃ |
ರುಜಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಸ್ತೀವ್ರಾಃ ಸ ಜ್ಞೇಯೋ ವಾತಪರ್ಯಯಃ ||೧೬||
View original
वारंवारं च पर्येति भ्रुवौ नेत्रे च मारुतः |
रुजश्च विविधास्तीव्राः स ज्ञेयो वातपर्ययः ||१६||
Adhikarana shuShkAkShipAkalakShaNam (17) · Śloka 17
ಯತ್ ಕೂಣಿತಂ ದಾರುಣರೂಕ್ಷವರ್ತ್ಮ ಸನ್ದಹ್ಯತೇ ಚಾವಿಲದರ್ಶನಂ ಯತ್ |
ಸುದಾರುಣಂ ಯತ್ ಪ್ರತಿಬೋಧನೇ ಚ ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕೋಪಹತಂ ತದಕ್ಷಿ ||೧೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
यत् कूणितं दारुणरूक्षवर्त्म सन्दह्यते चाविलदर्शनं यत् |
सुदारुणं यत् प्रतिबोधने च शुष्काक्षिपाकोपहतं तदक्षि ||१७||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana anyatovAtalakShaNam (18) · Śloka 18
ಯಸ್ಯಾವಟುಕರ್ಣಶಿರೋಹನುಸ್ಥೋ ಮನ್ಯಾಗತೋ ವಾಽಪ್ಯನಿಲೋಽನ್ಯತೋ ವಾ |
ಕುರ್ಯಾದ್ರುಜಂ ವೈ ಭ್ರುವಿ ಲೋಚನೇ ಚ ತಮನ್ಯತೋವಾತಮುದಾಹರನ್ತಿ ||೧೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
यस्यावटुकर्णशिरोहनुस्थो मन्यागतो वाऽप्यनिलोऽन्यतो वा |
कुर्याद्रुजं वै भ्रुवि लोचने च तमन्यतोवातमुदाहरन्ति ||१८||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana amlAdhyuShitalakShaNam (19) · Śloka 19
ಶ್ಯಾವಂ ಲೋಹಿತಪರ್ಯನ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಚಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಪಚ್ಯತೇ |
ಸದಾಹಶೋಥಂ ಸಾಸ್ರಾವಮಮ್ಲಾಧ್ಯುಷಿತಮಮ್ಲತಃ ||೧೯||
View original
श्यावं लोहितपर्यन्तं सर्वं चाक्षि प्रपच्यते |
सदाहशोथं सास्रावमम्लाध्युषितमम्लतः ||१९||
Adhikarana sirotpAtalakShaNam (20) · Śloka 20
ಅವೇದನಾ ವಾಽಪಿ ಸವೇದನಾ ವಾ ಯಸ್ಯಾಕ್ಷಿರಾಜ್ಯೋ ಹಿ ಭವನ್ತಿ ತಾಮ್ರಾಃ |
ಮುಹುರ್ವಿರಜ್ಯನ್ತಿ ಚ ಯಾಃ ಸ ತಾದೃಗ್ವ್ಯಾಧಿಃ ಸಿರೋತ್ಪಾತ ಇತಿ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ ||೨೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
अवेदना वाऽपि सवेदना वा यस्याक्षिराज्यो हि भवन्ति ताम्राः |
मुहुर्विरज्यन्ति च याः स तादृग्व्याधिः सिरोत्पात इति प्रदिष्टः ||२०||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana sirApraharShalakShaNam (21) · Śloka 21
ಮೋಹಾತ್ ಸಿರೋತ್ಪಾತ ಉಪೇಕ್ಷಿತಸ್ತು ಜಾಯೇತ ರೋಗಸ್ತು ಸಿರಾಪ್ರಹರ್ಷಃ |
ತಾಮ್ರಾಭಮಸ್ರಂ ಸ್ರವತಿ ಪ್ರಗಾಢಂ ತಥಾ ನ ಶಕ್ನೋತ್ಯಭಿವೀಕ್ಷಿತುಂ ಚ ||೨೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೬) |
View original
मोहात् सिरोत्पात उपेक्षितस्तु जायेत रोगस्तु सिराप्रहर्षः |
ताम्राभमस्रं स्रवति प्रगाढं तथा न शक्नोत्यभिवीक्षितुं च ||२१||
(सु. उ. तं. अ. ६) |
Adhikarana savraNashuklalakShaNam (22) · Śloka 22
ನಿಮಗ್ನರೂಪಂ ತು ಭವೇದ್ಧಿ ಕೃಷ್ಣೇ ಸೂಚ್ಯೇವ ವಿದ್ಧಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಯದ್ವೈ |
ಸ್ರಾವಂ ಸ್ರವೇದುಷ್ಣಮತೀವ ಯಚ್ಚ ತತ್ ಸವ್ರಣಂ ಶುಕ್ಲ(ಕ್ರ)ಮುದಾಹರನ್ತಿ ||೨೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
निमग्नरूपं तु भवेद्धि कृष्णे सूच्येव विद्धं प्रतिभाति यद्वै |
स्रावं स्रवेदुष्णमतीव यच्च तत् सव्रणं शुक्ल(क्र)मुदाहरन्ति ||२२||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana savraNashuklasya sAdhyAsAdhyatA (23) · Śloka 23
ದೃಷ್ಟೇಃ ಸಮೀಪೇ ನ ಭವೇತ್ತು ಯಚ್ಚ ನ ಚಾವಗಾಢಂ ನ ಚ ಸಂಸ್ರವೇದ್ಧಿ |
ಅವೇದನಂ ವಾ ನ ಯುಗ್ಮಶುಕ್ಲಂ ತತ್ ಸಿದ್ಧಿಮಾಯಾತಿ ಕದಾಚಿದೇವ ||೨೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
दृष्टेः समीपे न भवेत्तु यच्च न चावगाढं न च संस्रवेद्धि |
अवेदनं वा न युग्मशुक्लं तत् सिद्धिमायाति कदाचिदेव ||२३||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklalakShaNam (24) · Śloka 24
ಸ್ಯನ್ದಾತ್ಮಕಂ ಕೃಷ್ಣಗತಂ ಸಚೋಷಂ ಶಙ್ಖೇನ್ದುಕುನ್ದಪ್ರತಿಮಾವಭಾಸಮ್ |
ವೈಹಾಯಸಾಭ್ರಪ್ರತನುಪ್ರಕಾಶಮಥಾವ್ರಣಂ ಸಾಧ್ಯತಮಂ ವದನ್ತಿ ||೨೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
स्यन्दात्मकं कृष्णगतं सचोषं शङ्खेन्दुकुन्दप्रतिमावभासम् |
वैहायसाभ्रप्रतनुप्रकाशमथाव्रणं साध्यतमं वदन्ति ||२४||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklasyAvasthAbhedena kRucchrasAdhyatvam (25) · Śloka 25
ಗಮ್ಭೀರಜಾತಂ ಬಹುಲಂ ಚ ಶುಕ್ಲಂ ಚಿರೋತ್ಥಿತಂ ಚಾಪಿ ವದನ್ತಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಮ್ |
ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮಧ್ಯಂ ಪಿಶಿತಾವೃತಂ ವಾ ಚಲಂ ಸಿರಾಸೂಕ್ಷ್ಮಮದೃಷ್ಟಿಕೃಚ್ಚ |
ದ್ವಿತ್ವಗ್ಗತಂ ಲೋಹಿತಮನ್ತತಶ್ಚ ಚಿರೋತ್ಥಿತಂ ಚಾಪಿ ವಿವರ್ಜನೀಯಮ್ ||೨೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
गम्भीरजातं बहुलं च शुक्लं चिरोत्थितं चापि वदन्ति कृच्छ्रम् |
विच्छिन्नमध्यं पिशितावृतं वा चलं सिरासूक्ष्ममदृष्टिकृच्च |
द्वित्वग्गतं लोहितमन्ततश्च चिरोत्थितं चापि विवर्जनीयम् ||२५||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana avraNashuklasyAsAdhyalakShaNam (26) · Śloka 26
ಉಷ್ಣಾಶ್ರುಪಾತಃ ಪಿಡಕಾ ಚ ನೇತ್ರೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ಭವೇನ್ಮುದ್ಗನಿಭಂ ಚ ಶುಕ್ಲಮ್ |
ತದಪ್ಯಸಾಧ್ಯಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಕೇಚಿದನ್ಯಚ್ಚ ಯತ್ತಿತ್ತಿರಿಪಕ್ಷತುಲ್ಯಮ್ ||೨೬||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
उष्णाश्रुपातः पिडका च नेत्रे यस्मिन् भवेन्मुद्गनिभं च शुक्लम् |
तदप्यसाध्यं प्रवदन्ति केचिदन्यच्च यत्तित्तिरिपक्षतुल्यम् ||२६||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana akShipAkAtyayalakShaNam (27) · Śloka 27
ಶ್ವೇತಃ ಸಮಾಕ್ರಾಮತಿ ಸರ್ವತೋ ಹಿ ದೋಷೇಣ ಯಸ್ಯಾಸಿತಮಣ್ಡಲಂ ಚ |
ತಮಕ್ಷಿಪಾಕಾತ್ಯಯಮಕ್ಷಿರೋಗಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ವರ್ಜಯಿತವ್ಯಮಾಹುಃ ||೨೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
श्वेतः समाक्रामति सर्वतो हि दोषेण यस्यासितमण्डलं च |
तमक्षिपाकात्ययमक्षिरोगं सर्वात्मकं वर्जयितव्यमाहुः ||२७||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana ajakAjAtalakShaNam (28) · Śloka 28
ಅಜಾಪುರೀಷಪ್ರತಿಮೋ ರುಜಾವಾನ್ ಸಲೋಹಿತೋ ಲೋಹಿತಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಃ |
ವಿಗೃಹ್ಯ ಕೃಷ್ಣಂ ಪ್ರಚಯೋಽಭ್ಯುಪೈತಿ ತಚ್ಚಾಜಕಾಜಾತಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ ||೨೮||
(ಇತಿ ಕೃಷ್ಣಜಾಃ) |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
अजापुरीषप्रतिमो रुजावान् सलोहितो लोहितपिच्छिलास्रः |
विगृह्य कृष्णं प्रचयोऽभ्युपैति तच्चाजकाजातमिति व्यवस्येत् ||२८||
(इति कृष्णजाः) |
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana prathamapaTalasthadoShalakShaNam (29) · Śloka 29
ಪ್ರಥಮೇ ಪಟಲೇ ದೋಷಾ ಯಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ |
ಅವ್ಯಕ್ತಾನಿ ಸ ರೂಪಾಣಿ ಕದಾಚಿದಥ ಪಶ್ಯತಿ ||೨೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೫) |
View original
प्रथमे पटले दोषा यस्य दृष्ट्यां व्यवस्थिताः |
अव्यक्तानि स रूपाणि कदाचिदथ पश्यति ||२९||
(सु. उ. तं. अ. ५) |
Adhikarana dvitIyapaTalagatadoShalakShaNam (30-32) · Śloka 32
ದೃಷ್ಟಿರ್ಭೃಶಂ ವಿಹ್ವಲತಿ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಟಲಂ ಗತೇ |
ಮಕ್ಷಿಕಾಮಶಕಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಜಾಲಕಾನಿ ಚ ಪಶ್ಯತಿ ||೩೦||
ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಪತಾಕಾಂಶ್ಚ ಮರೀಚಿಂ ಕುಣ್ಡಲಾನಿ ಚ |
ಪರಿಪ್ಲವಾಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನ್ ವರ್ಷಮಭ್ರಂ ತಮಾಂಸಿ ಚ ||೩೧||
ದೂರಸ್ಥಾನಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ಮನ್ಯತೇ ಸ ಸಮೀಪತಃ |
ಸಮೀಪಸ್ಥಾನಿ ದೂರೇ ಚ ದೃಷ್ಟೇರ್ಗೋಚರವಿಭ್ರಮಾತ್ ||೩೨||
ಯತ್ನವಾನಪಿ ಚಾತ್ಯರ್ಥಂ ಸೂಚೀಪಾಶಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
दृष्टिर्भृशं विह्वलति द्वितीयं पटलं गते |
मक्षिकामशकांश्चापि जालकानि च पश्यति ||३०||
मण्डलानि पताकांश्च मरीचिं कुण्डलानि च |
परिप्लवांश्च विविधान् वर्षमभ्रं तमांसि च ||३१||
दूरस्थानि च रूपाणि मन्यते स समीपतः |
समीपस्थानि दूरे च दृष्टेर्गोचरविभ्रमात् ||३२||
यत्नवानपि चात्यर्थं सूचीपाशं न पश्यति |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana tRutIyapaTalagatadoShalakShaNam (33-34) · Śloka 34
ಊರ್ಧ್ವಂ ಪಶ್ಯತಿ ನಾಧಸ್ತಾತ್ತೃತೀಯಂ ಪಟಲಂ ಗತೇ ||೩೩||
ಮಹಾನ್ತ್ಯಪಿ ಚ ರೂಪಾಣಿ ಛಾದಿತಾನೀವ ಚಾಮ್ಬರೈಃ |
ಕರ್ಣನಾಸಾಕ್ಷಿಹೀನಾನಿ ವಿಕೃತಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ ||೩೪||
ಯಥಾದೋಷಂ ಚ ರಜ್ಯೇತ ದೃಷ್ಟಿರ್ದೋಷೇ ಬಲೀಯಸಿ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
ऊर्ध्वं पश्यति नाधस्तात्तृतीयं पटलं गते ||३३||
महान्त्यपि च रूपाणि छादितानीव चाम्बरैः |
कर्णनासाक्षिहीनानि विकृतानीव पश्यति ||३४||
यथादोषं च रज्येत दृष्टिर्दोषे बलीयसि |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana adhaUrdhvAdipradeshasthadoShali~ggam (35-37) · Śloka 1
ಅಧಃಸ್ಥಿತೇ ಸಮೀಪಸ್ಥಂ ದೂರಸ್ಥಂ ಚೋಪರಿಸ್ಥಿತೇ ||೩೫||
ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಿತೇ ತಥಾ ದೋಷೇ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಂ ನೈವ ಪಶ್ಯತಿ |
ಸಮನ್ತತಃ ಸ್ಥಿತೇ ದೋಷೇ ಸಙ್ಕುಲಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ ||೩೬||
ದೃಷ್ಟಿಮಧ್ಯಸ್ಥಿತೇ ದೋಷೇ ಮಹದ್ಧ್ರಸ್ವಂ ಚ ಪಶ್ಯತಿ |
ದ್ವಿಧಾ ಸ್ಥಿತೇ ದ್ವಿಧಾ ಪಶ್ಯೇದ್ಬಹುಧಾ ಚಾನವಸ್ಥಿತೇ ||೩೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
ದೋಷೇ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಶ್ರಿತೇ ತಿರ್ಯಕ್ ಸ ಏಕಂ ಮನ್ಯತೇ ದ್ವಿಧಾ ||೧||
View original
अधःस्थिते समीपस्थं दूरस्थं चोपरिस्थिते ||३५||
पार्श्वस्थिते तथा दोषे पार्श्वस्थं नैव पश्यति |
समन्ततः स्थिते दोषे सङ्कुलानीव पश्यति ||३६||
दृष्टिमध्यस्थिते दोषे महद्ध्रस्वं च पश्यति |
द्विधा स्थिते द्विधा पश्येद्बहुधा चानवस्थिते ||३७||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
दोषे दृष्ट्याश्रिते तिर्यक् स एकं मन्यते द्विधा ||१||
Adhikarana caturthapaTalagatadoShalakShaNam (38-40) · Śloka 40
ತಿಮಿರಾಖ್ಯಃ ಸ ವೈ ದೋಷಶ್ಚತುರ್ಥಂ ಪಟಲಂ ಗತಃ ||೩೮||
ರುಣದ್ಧಿ ಸರ್ವತೋ ದೃಷ್ಟಿಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಮತಃ ಪರಮ್ |
ಅಸ್ಮಿನ್ನಪಿ ತಮೋಭೂತೇ ನಾತಿರೂಢೇ ಮಹಾಗದೇ ||೩೯||
ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯೌ ಸನಕ್ಷತ್ರಾವನ್ತರೀಕ್ಷೇ ಚ ವಿದ್ಯುತಃ |
ನಿರ್ಮಲಾನಿ ಚ ತೇಜಾಂಸಿ ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣೂನ್ಯಥ ಪಶ್ಯತಿ ||೪೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
तिमिराख्यः स वै दोषश्चतुर्थं पटलं गतः ||३८||
रुणद्धि सर्वतो दृष्टिं लिङ्गनाशमतः परम् |
अस्मिन्नपि तमोभूते नातिरूढे महागदे ||३९||
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रावन्तरीक्षे च विद्युतः |
निर्मलानि च तेजांसि भ्राजिष्णून्यथ पश्यति ||४०||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana li~gganAshasya nIlikA-kAcasa~jj~jAntaram (41) · Śloka 41
ಸ ಏವ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ತು ನೀಲಿಕಾ ಕಾಚಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ |೪೧|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
स एव लिङ्गनाशस्तु नीलिका काचसञ्ज्ञितः |४१|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana doShavisheSheNa rUpavisheShadarshanam (41-46) · Śloka 46
ವಾತೇನ ಚಾಪಿ ರೂಪಾಣಿ ಭ್ರಮನ್ತೀವ ಚ ಪಶ್ಯತಿ ||೪೧||
ಆವಿಲಾನ್ಯರುಣಾಭಾನಿ ವ್ಯಾವಿದ್ಧಾನೀವ ಮಾನವಃ |
ಪಿತ್ತೇನಾದಿತ್ಯಖದ್ಯೋತಶಕ್ರಚಾಪತಡಿದ್ಗುಣಾನ್ ||೪೨||
ನೃತ್ಯತಶ್ಚೈವ ಶಿಖಿನಃ ಸರ್ವಂ ನೀಲಂ ಚ ಪಶ್ಯತಿ |
ಕಫೇನ ಪಶ್ಯೇದ್ರೂಪಾಣಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಿ ಚ ಸಿತಾನಿ ಚ ||೪೩||
(ಗೌರಚಾಮರಗೌರಾಣಿ ಶ್ವೇತಾಭ್ರಪ್ರತಿಮಾನಿ ಚ |
ಪಶ್ಯೇದಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣ್ಯತ್ಯರ್ಥಂ ವ್ಯಭ್ರೇ ಚೈವಾಭ್ರಸಮ್ಪ್ಲವಮ್) |
ಸಲಿಲಪ್ಲಾವಿತಾನೀವ ಪರಿಜಾಡ್ಯಾನಿ ಮಾನವಃ |
ಪಶ್ಯೇದ್ರಕ್ತೇನ ರಕ್ತಾನಿ ತಮಾಂಸಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ||೪೪||
ಸ ಸಿತಾನ್ಯಪಿ ಕೃಷ್ಣಾನಿ ಪೀತಾನ್ಯಪಿ ಚ ಮಾನವಃ |
ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಚಿತ್ರಾಣಿ ವಿಪ್ಲುತಾನೀವ ಪಶ್ಯತಿ ||೪೫||
ಬಹುಧಾ ಚ ದ್ವಿಧಾ ಚಾಪಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯೇವ ಸಮನ್ತತಃ |
ಹೀನಾಧಿಕಾಙ್ಗಾನ್ಯಪಿ ತು ಜ್ಯೋತೀಂಷ್ಯಪಿ ಚ ಭೂಯಸಾ ||೪೬||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
वातेन चापि रूपाणि भ्रमन्तीव च पश्यति ||४१||
आविलान्यरुणाभानि व्याविद्धानीव मानवः |
पित्तेनादित्यखद्योतशक्रचापतडिद्गुणान् ||४२||
नृत्यतश्चैव शिखिनः सर्वं नीलं च पश्यति |
कफेन पश्येद्रूपाणि स्निग्धानि च सितानि च ||४३||
(गौरचामरगौराणि श्वेताभ्रप्रतिमानि च |
पश्येदसूक्ष्माण्यत्यर्थं व्यभ्रे चैवाभ्रसम्प्लवम्) |
सलिलप्लावितानीव परिजाड्यानि मानवः |
पश्येद्रक्तेन रक्तानि तमांसि विविधानि च ||४४||
स सितान्यपि कृष्णानि पीतान्यपि च मानवः |
सन्निपातेन चित्राणि विप्लुतानीव पश्यति ||४५||
बहुधा च द्विधा चापि सर्वाण्येव समन्ततः |
हीनाधिकाङ्गान्यपि तु ज्योतींष्यपि च भूयसा ||४६||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana parimlAyisa~jj~jakatimiralakShaNam (47) · Śloka 47
ಪಿತ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪರಿಮ್ಲಾಯಿ ಮೂರ್ಛಿತಂ ಪಿತ್ತತೇಜಸಾ |
ಪೀತಾ ದಿಶಸ್ತು ಖದ್ಯೋತಾನ್ ಭಾಸ್ಕರಂ ಚಾಪಿ ಪಶ್ಯತಿ ||೪೭||
ವಿಕೀರ್ಯಮಾಣಾನ್ ಖದ್ಯೋತೈರ್ವೃಕ್ಷಾಂಸ್ತೇಜೋಭಿರೇವ ವಾ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
पित्तं कुर्यात् परिम्लायि मूर्छितं पित्ततेजसा |
पीता दिशस्तु खद्योतान् भास्करं चापि पश्यति ||४७||
विकीर्यमाणान् खद्योतैर्वृक्षांस्तेजोभिरेव वा |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana li~gganAshasya rAgaiH ShaDvidhatvam (48) · Śloka 48
ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಷಡ್ವಿಧಂ ರಾಗೈರ್ಲಿಙ್ಗನಾಶಮತಃ ಪರಮ್ ||೪೮||
View original
वक्ष्यामि षड्विधं रागैर्लिङ्गनाशमतः परम् ||४८||
Adhikarana vAtikAdirAgoddeshaH (49) · Śloka 49
ರಾಗೋಽರುಣೋ ಮಾರುತಜಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟೋ ಮ್ಲಾಯೀ ಚ ನೀಲಶ್ಚ ತಥೈವ ಪಿತ್ತಾತ್ |
ಕಫಾತ್ ಸಿತಃ ಶೋಣಿತಜಃ ಸರಕ್ತಃ ಸಮಸ್ತದೋಷಪ್ರಭವೋ ವಿಚಿತ್ರಃ ||೪೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
रागोऽरुणो मारुतजः प्रदिष्टो म्लायी च नीलश्च तथैव पित्तात् |
कफात् सितः शोणितजः सरक्तः समस्तदोषप्रभवो विचित्रः ||४९||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana vAtikarAgasya vishiShTalakShaNam (50) · Śloka 50
ಅರುಣಂ ಮಣ್ಡಲಂ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ಸ್ಥೂಲಕಾಚಾರುಣಪ್ರಭಮ್ |೫೦|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
अरुणं मण्डलं दृष्ट्यां स्थूलकाचारुणप्रभम् |५०|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana parimlAyino vishiShTali~ggam (50) · Śloka 50
ಪರಿಮ್ಲಾಯಿನಿ ರೋಗೇ ಸ್ಯಾನ್ಮ್ಲಾಯಿ ನೀಲಂ ಚ ಮಣ್ಡಲಮ್ ||೫೦||
ದೋಷಕ್ಷಯಾತ್ ಸ್ವಯಂ ತತ್ರ ಕದಾಚಿತ್ ಸ್ಯಾತ್ತು ದರ್ಶನಮ್ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
परिम्लायिनि रोगे स्यान्म्लायि नीलं च मण्डलम् ||५०||
दोषक्षयात् स्वयं तत्र कदाचित् स्यात्तु दर्शनम् |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana vAtikAdirAgANAmuddiShTAnAM lakShaNam (51-54) · Śloka 54
ಅರುಣಂ ಮಣ್ಡಲಂ ವಾತಾಚ್ಚಞ್ಚಲಂ ಪರುಷಂ ತಥಾ ||೫೧||
ಪಿತ್ತಾನ್ಮಣ್ಡಲಮಾನೀಲಂ ಕಾಂಸ್ಯಾಭಂ ಪೀತಮೇವ ಚ |
ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಬಹುಲಂ ಪೀತಂ ಶಙ್ಖಕುನ್ದೇನ್ದುಪಾಣ್ಡುರಮ್ ||೫೨||
ಚಲತ್ಪದ್ಮಪಲಾಶಸ್ಥಃ ಶುಕ್ಲೋ ಬಿನ್ದುರಿವಾಮ್ಭಸಃ |
( ಸಙ್ಕುಚತ್ಯಾತಪೇಽತ್ಯರ್ಥಃ ಛಾಯಾಯಾಂ ವಿಸ್ತೃತೋ ಭವೇತ್) |
ಮೃಜ್ಯಮಾನೇ ಚ ನಯನೇ ಮಣ್ಡಲಂ ತದ್ವಿಸರ್ಪತಿ ||೫೩||
ಪ್ರವಾಲಪದ್ಮಪತ್ರಾಭಂ ಮಣ್ಡಲಂ ಶೋಣಿತಾತ್ಮಕಮ್ |
ದೃಷ್ಟಿರಾಗೋ ಭವೇಚ್ಚಿತ್ರೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ |
ಯಥಾಸ್ವಂ ದೋಷಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೫೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
( ತಥಾ ನರಃ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧದೃಷ್ಟಿಃ ಕಫೇನ ಚಾನ್ಯಸ್ತ್ವಥ ಧೂಮದರ್ಶೀ |
ಯೋ ಹ್ರಸ್ವಜಾತ್ಯೋ ನಕುಲಾನ್ಧತಾ ಚ ಗಮ್ಭೀರಸಞ್ಜ್ಞಾಚ್ಚ ತಥೈವ ದೃಷ್ಟಿಃ) |
View original
अरुणं मण्डलं वाताच्चञ्चलं परुषं तथा ||५१||
पित्तान्मण्डलमानीलं कांस्याभं पीतमेव च |
श्लेष्मणा बहुलं पीतं शङ्खकुन्देन्दुपाण्डुरम् ||५२||
चलत्पद्मपलाशस्थः शुक्लो बिन्दुरिवाम्भसः |
( सङ्कुचत्यातपेऽत्यर्थः छायायां विस्तृतो भवेत्) |
मृज्यमाने च नयने मण्डलं तद्विसर्पति ||५३||
प्रवालपद्मपत्राभं मण्डलं शोणितात्मकम् |
दृष्टिरागो भवेच्चित्रो लिङ्गनाशे त्रिदोषजे |
यथास्वं दोषलिङ्गानि सर्वेष्वेव भवन्ति हि ||५४||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
( तथा नरः पित्तविदग्धदृष्टिः कफेन चान्यस्त्वथ धूमदर्शी |
यो ह्रस्वजात्यो नकुलान्धता च गम्भीरसञ्ज्ञाच्च तथैव दृष्टिः) |
Adhikarana dRuShTigatarogANAM sa~gkhyA (55) · Śloka 55
ಷಡ್ ಲಿಙ್ಗನಾಶಾಃ ಷಡಿಮೇ ಚ ರೋಗಾ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಶ್ರಯಾಃ ಷಟ್ ಚ ಷಡೇವ ವಾಚ್ಯಾಃ |೫೫|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
षड् लिङ्गनाशाः षडिमे च रोगा दृष्ट्याश्रयाः षट् च षडेव वाच्याः |५५|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana pittavidagdhadRuShTilakShaNam (55-56) · Śloka 56
ಪಿತ್ತೇನ ದುಷ್ಟೇನ ಸದಾ ತು ದೃಷ್ಟಿಃ ಪೀತಾ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ||೫೫||
ಪೀತಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ಚ ತೇನ ಪಶ್ಯೇತ್ ಸ ವೈ ನರಃ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧದೃಷ್ಟಿಃ |
ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತೃತೀಯಂ ಪಟಲಂ ತು ದೋಷೇ ದಿವಾ ನ ಪಶ್ಯೇನ್ನಿಶಿ ಚೇಕ್ಷತೇ ಸಃ ||೫೬||
ರಾತ್ರೌ ಚ ಶೀತಾನುಗೃಹೀತದೃಷ್ಟಿಃ ಪಿತ್ತಾಲ್ಪಭಾವಾದಪಿ ತಾನಿ ಪಶ್ಯೇತ್ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
पित्तेन दुष्टेन सदा तु दृष्टिः पीता भवेद्यस्य नरस्य किञ्चित् ||५५||
पीतानि रूपाणि च तेन पश्येत् स वै नरः पित्तविदग्धदृष्टिः |
प्राप्ते तृतीयं पटलं तु दोषे दिवा न पश्येन्निशि चेक्षते सः ||५६||
रात्रौ च शीतानुगृहीतदृष्टिः पित्ताल्पभावादपि तानि पश्येत् |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana shleShmavidagdhadRuShTilakShaNam (57-58) · Śloka 58
ತಥಾ ನರಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿದಗ್ಧದೃಷ್ಟಿಸ್ತಾನ್ಯೇವ ಶುಕ್ಲಾನಿ ತು ಮನ್ಯತೇ ಸಃ ||೫೭||
ತ್ರಿಷು ಸ್ಥಿತೋಽಲ್ಪಃ ಪಟಲೇಷು ದೋಷೋ ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಮಾಪಾದಯತಿ ಪ್ರಸಹ್ಯ |
ದಿವಾ ಸ ಸೂರ್ಯಾನುಗೃಹೀತದೃಷ್ಟಿಃ ಪಶ್ಯೇತ್ತು ರೂಪಾಣಿ ಕಫಾಲ್ಪಭಾವಾತ್ ||೫೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
तथा नरः श्लेष्मविदग्धदृष्टिस्तान्येव शुक्लानि तु मन्यते सः ||५७||
त्रिषु स्थितोऽल्पः पटलेषु दोषो नक्तान्ध्यमापादयति प्रसह्य |
दिवा स सूर्यानुगृहीतदृष्टिः पश्येत्तु रूपाणि कफाल्पभावात् ||५८||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana dhUmadarshIlakShaNam (59) · Śloka 59
ಶೋಕಜ್ವರಾಯಾಸಶಿರೋಽಭಿತಾಪೈರಭ್ಯಾಹತಾ ಯಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಃ |
ಧೂಮ್ರಾಂಸ್ತಥಾ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವಭಾವಾನ್ ಸ ಧೂಮದರ್ಶೀತಿ ನರಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ ||೫೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
शोकज्वरायासशिरोऽभितापैरभ्याहता यस्य नरस्य दृष्टिः |
धूम्रांस्तथा पश्यति सर्वभावान् स धूमदर्शीति नरः प्रदिष्टः ||५९||
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana hrasvajADyalakShaNam (60) · Śloka 60
ಯೋ ಹ್ರಸ್ವಜಾಡ್ಯೋ ದಿವಸೇಷು ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ಧ್ರಸ್ವಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ಚ ತೇನ ಪಶ್ಯೇತ್ |೬೦|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
यो ह्रस्वजाड्यो दिवसेषु कृच्छ्राद्ध्रस्वानि रूपाणि च तेन पश्येत् |६०|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana nakulAndhyalakShaNam (60) · Śloka 60
ವಿದ್ಯೋತತೇ ಯಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ದೃಷ್ಟಿರ್ದೋಷಾಭಿಪನ್ನಾ ನಕುಲಸ್ಯ ಯದ್ವತ್ ||೬೦||
ಚಿತ್ರಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ದಿವಾ ಸ ಪಶ್ಯೇತ್ ಸ ವೈ ವಿಕಾರೋ ನಕುಲಾನ್ಧ್ಯಸಞ್ಜ್ಞಃ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
विद्योतते यस्य नरस्य दृष्टिर्दोषाभिपन्ना नकुलस्य यद्वत् ||६०||
चित्राणि रूपाणि दिवा स पश्येत् स वै विकारो नकुलान्ध्यसञ्ज्ञः |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana gambhIrikAlakShaNam (61) · Śloka 61
ದೃಷ್ಟಿರ್ವಿರೂಪಾ ಶ್ವಸನೋಪಸೃಷ್ಟಾ ಸಙ್ಕೋಚಮಭ್ಯನ್ತರತಸ್ತು ಯಾತಿ ||೬೧||
ರುಜಾವಗಾಢಾ ಚ ತಮಕ್ಷಿರೋಗಂ ಗಮ್ಭೀರಿಕೇತಿ ಪ್ರವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಃ |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
दृष्टिर्विरूपा श्वसनोपसृष्टा सङ्कोचमभ्यन्तरतस्तु याति ||६१||
रुजावगाढा च तमक्षिरोगं गम्भीरिकेति प्रवदन्ति तज्ज्ञाः |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana sanimittali~gganAsha-animittali~gganAshalakShaNam (62-64) · Śloka 64
ಬಾಹ್ಯೌ ಪುನರ್ದ್ವಾವಿಹ ಸಮ್ಪ್ರದಿಷ್ಟೌ ನಿಮಿತ್ತತಶ್ಚಾಪ್ಯನಿಮಿತ್ತತಶ್ಚ ||೬೨||
ನಿಮಿತ್ತತಸ್ತತ್ರ ಶಿರೋಽಭಿತಾಪಾಜ್ಜ್ಞೇಯಸ್ತ್ವಭಿಷ್ಯನ್ದನಿದರ್ಶನಃ ಸಃ |
( ವಿದಾರ್ಯತೇ ಸೀದತಿ ಹೀಯತೇ ವಾ ನೃಣಾಮಭಿಘಾತಹೃತಾ ಚ ದೃಷ್ಟಿಃ) |
ಸುರರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಮಹೋರಗಾಣಾಂ ಸನ್ದರ್ಶನೇನಾಪಿ ಚ ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯ ||೬೩||
ಹನ್ಯೇತ ದೃಷ್ಟಿರ್ಮನುಜಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಸ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ತ್ವನಿಮಿತ್ತಸಞ್ಜ್ಞಃ |
ತತ್ರಾಕ್ಷಿ ವಿಸ್ಪೃಷ್ಟಮಿವಾವಭಾತಿ ವೈದೂರ್ಯವರ್ಣಾ ವಿಮಲಾ ಚ ದೃಷ್ಟಿಃ ||೬೪||
(ಇತಿ ದೃಷ್ಟಿಗತಾಃ) |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
बाह्यौ पुनर्द्वाविह सम्प्रदिष्टौ निमित्ततश्चाप्यनिमित्ततश्च ||६२||
निमित्ततस्तत्र शिरोऽभितापाज्ज्ञेयस्त्वभिष्यन्दनिदर्शनः सः |
( विदार्यते सीदति हीयते वा नृणामभिघातहृता च दृष्टिः) |
सुरर्षिगन्धर्वमहोरगाणां सन्दर्शनेनापि च भास्करस्य ||६३||
हन्येत दृष्टिर्मनुजस्य यस्य स लिङ्गनाशस्त्वनिमित्तसञ्ज्ञः |
तत्राक्षि विस्पृष्टमिवावभाति वैदूर्यवर्णा विमला च दृष्टिः ||६४||
(इति दृष्टिगताः) |
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana prastAryarmalakShaNam (65) · Śloka 65
ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮ ತನು ಸ್ತೀರ್ಣಂ ಶ್ಯಾವಂ ರಕ್ತನಿಭಂ ಸಿತೇ |೬೫|
View original
प्रस्तार्यर्म तनु स्तीर्णं श्यावं रक्तनिभं सिते |६५|
Adhikarana shuklArmalakShaNam (65) · Śloka 65
ಸಶ್ವೇತಂ ಮೃದು ಶುಕ್ಲಾರ್ಮ ಶುಕ್ಲೇ ತದ್ವರ್ಧತೇ ಚಿರಾತ್ ||೬೫||
View original
सश्वेतं मृदु शुक्लार्म शुक्ले तद्वर्धते चिरात् ||६५||
Adhikarana raktArmalakShaNam (66) · Śloka 66
ಪದ್ಮಾಭಂ ಮೃದು ರಕ್ತಾರ್ಮ ಯನ್ಮಾಂಸಂ ಚೀಯತೇ ಸಿತೇ |೬೬|
View original
पद्माभं मृदु रक्तार्म यन्मांसं चीयते सिते |६६|
Adhikarana adhimAMsArmalakShaNam (66) · Śloka 66
ಪೃಥು ಮೃದ್ವಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ ಬಹುಲಂ ಚ ಯಕೃನ್ನಿಭಮ್ |೬೬|
View original
पृथु मृद्वधिमांसार्म बहुलं च यकृन्निभम् |६६|
Adhikarana snAyvarmalakShaNam (66) · Śloka 66
ಸ್ಥಿರಂ ಪ್ರಸ್ತಾರಿ ಮಾಂಸಾಢ್ಯಂ ಶುಕ್ಲಂ ಸ್ನಾಯ್ವರ್ಮ ಪಞ್ಚಮಮ್ ||೬೬||
View original
स्थिरं प्रस्तारि मांसाढ्यं शुक्लं स्नाय्वर्म पञ्चमम् ||६६||
Adhikarana shuktikAlakShaNam (67) · Śloka 67
ಶ್ಯಾವಾಃ ಸ್ಯುಃ ಪಿಶಿತನಿಭಾಶ್ಚ ಬಿನ್ದವೋ ಯೇ ಶುಕ್ತ್ಯಾಭಾಃ ಸಿತನಿಯತಾಃ ಸ ಶುಕ್ತಿಸಞ್ಜ್ಞಃ |೬೭|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೭) |
View original
श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवो ये शुक्त्याभाः सितनियताः स शुक्तिसञ्ज्ञः |६७|
(सु. उ. तं. अ. ७) |
Adhikarana arjunalakShaNam (67) · Śloka 67
ಏಕೋ ಯಃ ಶಶರುಧಿರೋಪಮಶ್ಚ ಬಿನ್ದುಃ ಶುಕ್ಲಸ್ಥೋ ಭವತಿ ತಮರ್ಜುನಂ ವದನ್ತಿ ||೬೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪) |
View original
एको यः शशरुधिरोपमश्च बिन्दुः शुक्लस्थो भवति तमर्जुनं वदन्ति ||६७||
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana piShTakalakShaNam (68) · Śloka 68
ಶ್ಲೇಷ್ಮಮಾರುತಕೋಪೇನ ಶುಕ್ಲೇ ಪಿಷ್ಟಂ ಸಮುನ್ನತಮ್ |
ಪಿಷ್ಟವತ್ ಪಿಷ್ಟಕಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಲಾಕ್ತಾದರ್ಶಸನ್ನಿಭಮ್ ||೬೮||
View original
श्लेष्ममारुतकोपेन शुक्ले पिष्टं समुन्नतम् |
पिष्टवत् पिष्टकं विद्धि मलाक्तादर्शसन्निभम् ||६८||
Adhikarana sirAjAlalakShaNam (69) · Śloka 69
ಜಾಲಾಭಃ ಕಠಿನಸಿರೋ ಮಹಾನ್ ಸರಕ್ತಃ ಸನ್ತಾನಃ ಸ್ಮೃತ ಇಹ ಜಾಲಸಞ್ಜ್ಞಿತಸ್ತು |೬೯|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪) |
View original
जालाभः कठिनसिरो महान् सरक्तः सन्तानः स्मृत इह जालसञ्ज्ञितस्तु |६९|
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana sirAjapiDakAlakShaNam (69) · Śloka 69
ಶುಕ್ಲಸ್ಥಾಃ ಸಿತಪಿಡಕಾಃ ಸಿರಾವೃತಾ ಯಾಸ್ತಾ ಬ್ರೂಯಾದಸಿತಸಮೀಪಜಾಃ ಸಿರಾಜಾಃ |೬೯|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪) |
View original
शुक्लस्थाः सितपिडकाः सिरावृता यास्ता ब्रूयादसितसमीपजाः सिराजाः |६९|
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana balAsagrathitalakShaNam (69) · Śloka 69
ಕಾಂಸ್ಯಾಭೋಽಮೃದುರಥ ವಾರಿಬಿನ್ದುಕಲ್ಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ನಯನಸಿತೇ ಬಲಾಸಸಞ್ಜ್ಞಃ ||೬೯||
(ಇತಿ ಶುಕ್ಲಜಾಃ) |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪) |
View original
कांस्याभोऽमृदुरथ वारिबिन्दुकल्पो विज्ञेयो नयनसिते बलाससञ्ज्ञः ||६९||
(इति शुक्लजाः) |
(सु. उ. तं. अ. ४) |
Adhikarana pUyAlasalakShaNam (70) · Śloka 70
ಪಕ್ವಃ ಶೋಥಃ ಸನ್ಧಿಜೋ ಯಃ ಸತೋದಃ ಸ್ರವೇತ್ ಪೂಯಂ ಪೂತಿ ಪೂಯಾಲಸಾಖ್ಯಃ |೭೦|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
पक्वः शोथः सन्धिजो यः सतोदः स्रवेत् पूयं पूति पूयालसाख्यः |७०|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana shleShmopanAhalakShaNam (70) · Śloka 70
ಗ್ರನ್ಥಿರ್ನಾಲ್ಪೋ ದೃಷ್ಟಿಸನ್ಧಾವಪಾಕೀ ಕಣ್ಡೂಪ್ರಾಯೋ ನೀರುಜಸ್ತೂಪನಾಹಃ ||೭೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
ग्रन्थिर्नाल्पो दृष्टिसन्धावपाकी कण्डूप्रायो नीरुजस्तूपनाहः ||७०||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana netrasrAvasamprAptiH (71) · Śloka 71
ಗತ್ವಾ ಸನ್ಧೀನಶ್ರುಮಾರ್ಗೇಣ ದೋಷಾಃ ಕುರ್ಯುಃ ಸ್ರಾವಾನ್ ಲಕ್ಷಣೈಃ ಸ್ವೈರುಪೇತಾನ್ |
ತಂ ಹಿ ಸ್ರಾವಂ ನೇತ್ರನಾಡೀತಿ ಚೈಕೇ ತಸ್ಯಾ ಲಿಙ್ಗಂ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯೇ ಚತುರ್ಧಾ ||೭೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषाः कुर्युः स्रावान् लक्षणैः स्वैरुपेतान् |
तं हि स्रावं नेत्रनाडीति चैके तस्या लिङ्गं कीर्तयिष्ये चतुर्धा ||७१||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana pUyasrAvalakShaNam (72) · Śloka 72
ಪಾಕಾತ್ ಸನ್ಧೌ ಸಂಸ್ರವೇದ್ಯಸ್ತು ಪೂಯಂ ಪೂಯಾಸ್ರಾವೋಽಸೌ ಗದಃ ಸರ್ವಜಸ್ತು |೭೨|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
पाकात् सन्धौ संस्रवेद्यस्तु पूयं पूयास्रावोऽसौ गदः सर्वजस्तु |७२|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana shleShmasrAvalakShaNam (72) · Śloka 72
ಶ್ವೇತಂ ಸಾನ್ದ್ರಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಯಃ ಸ್ರವೇತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಸ್ರಾವೋಽಸೌ ವಿಕಾರೋ ಮತಸ್ತು ||೭೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं यः स्रवेत्तु श्लेष्मास्रावोऽसौ विकारो मतस्तु ||७२||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana raktasrAvalakShaNam (73) · Śloka 73
ರಕ್ತಸ್ರಾವಃ ಶೋಣಿತೋತ್ಥೋ ವಿಕಾರಃ ಸ್ರವೇದ್ದುಷ್ಟಂ ತತ್ರ ರಕ್ತಂ ಪ್ರಭೂತಮ್ |೭೩|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
रक्तस्रावः शोणितोत्थो विकारः स्रवेद्दुष्टं तत्र रक्तं प्रभूतम् |७३|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana pittasrAvalakShaNam (73) · Śloka 73
ಹರಿದ್ರಾಭಂ ಪೀತಮುಷ್ಣಂ ಜಲಾಭಂ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸ್ರಾವಃ ಸಂಸ್ರವೇತ್ ಸನ್ಧಿಮಧ್ಯಾತ್ ||೭೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
हरिद्राभं पीतमुष्णं जलाभं पित्तात् स्रावः संस्रवेत् सन्धिमध्यात् ||७३||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana parvaNIlakShaNam (74) · Śloka 74
ತಾಮ್ರಾ ತನ್ವೀ ದಾಹಶೂಲೋಪಪನ್ನಾ ರಕ್ತಾಜ್ಜ್ಞೇಯಾ ಪರ್ವಣೀ ವೃತ್ತಶೋಥಾ |
ಜಾತಾ ಸನ್ಧೌ ಕೃಷ್ಣಶುಕ್ಲೇ... |೭೪|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
ताम्रा तन्वी दाहशूलोपपन्ना रक्ताज्ज्ञेया पर्वणी वृत्तशोथा |
जाता सन्धौ कृष्णशुक्ले... |७४|
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana alajIlakShaNam (74) · Śloka 74
...ಽಲಜೀ ಸ್ಯಾತ್ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಖ್ಯಾಪಿತಾ ಪೂರ್ವಲಿಙ್ಗೈ ||೭೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
...ऽलजी स्यात् तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गै ||७४||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana krimigranthilakShaNam (75) · Śloka 75
ಕ್ರಿಮಿಗ್ರನ್ಥಿರ್ವರ್ತ್ಮನಃ ಪಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಕಣ್ಡೂಂ ಕುರ್ಯುಃ ಕ್ರಿಮಯಃ ಸನ್ಧಿಜಾತಾಃ |
ನಾನಾರೂಪಾ ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಾನ್ತಸನ್ಧೌ ಚರನ್ತ್ಯನ್ತರ್ಲೋಚನಂ ದೂಷಯನ್ತಃ ||೭೫||
(ಇತಿ ಸನ್ಧಿಗತಾಃ) |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
क्रिमिग्रन्थिर्वर्त्मनः पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्युः क्रिमयः सन्धिजाताः |
नानारूपा वर्त्मशुक्लान्तसन्धौ चरन्त्यन्तर्लोचनं दूषयन्तः ||७५||
(इति सन्धिगताः) |
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana utsa~ggapiDakAlakShaNam (76) · Śloka 76
ಅಭ್ಯನ್ತರಮುಖೀ ತಾಮ್ರಾ ಬಾಹ್ಯತೋ ವರ್ತ್ಮನಶ್ಚ ಯಾ |
ಸೋತ್ಸಙ್ಗೋತ್ಸಙ್ಗಪಿಡಕಾ ಸರ್ವಜಾ ಸ್ಥೂಲಕಣ್ಡುರಾ ||೭೬||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨) |
View original
अभ्यन्तरमुखी ताम्रा बाह्यतो वर्त्मनश्च या |
सोत्सङ्गोत्सङ्गपिडका सर्वजा स्थूलकण्डुरा ||७६||
(सु. उ. तं. अ. २) |
Adhikarana kumbhIkAlakShaNam (77) · Śloka 77
ವರ್ತ್ಮಾನ್ತೇ ಪಿಡಕಾ ಧ್ಮಾತಾ ಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಚ ಸ್ರವನ್ತಿ ಚ |
ಕುಮ್ಭೀಕಾಬೀಜಪ್ರತಿಮಾಃ ಕುಮ್ಭೀಕಾಃ ಸನ್ನಿಪಾತಜಾಃ ||೭೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
वर्त्मान्ते पिडका ध्माता भिद्यन्ते च स्रवन्ति च |
कुम्भीकाबीजप्रतिमाः कुम्भीकाः सन्निपातजाः ||७७||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana pothakIlakShaNam (78) · Śloka 78
ಸ್ರಾವಿಣ್ಯಃ ಕಣ್ಡುರಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ರಕ್ತಸರ್ಷಪಸನ್ನಿಭಾಃ |
ರುಜಾವತ್ಯಶ್ಚ ಪಿಡಕಾಃ ಪೋಥಕ್ಯ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ||೭೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
स्राविण्यः कण्डुरा गुर्व्यो रक्तसर्षपसन्निभाः |
रुजावत्यश्च पिडकाः पोथक्य इति कीर्तिताः ||७८||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmasharkarAlakShaNam (79) · Śloka 79
ಪಿಡಕಾ ಯಾ ಖರಾ ಸ್ಥೂಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಾ |
ವರ್ತ್ಮಸ್ಥಾ ಶರ್ಕರಾ ನಾಮ ಸ ರೋಗೋ ವರ್ತ್ಮದೂಷಕಃ ||೭೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
पिडका या खरा स्थूला सूक्ष्माभिरभिसंवृता |
वर्त्मस्था शर्करा नाम स रोगो वर्त्मदूषकः ||७९||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana arshovartmalakShaNam (80) · Śloka 80
ಏರ್ವಾರುಬೀಜಪ್ರತಿಮಾಃ ಪಿಡಕಾ ಮನ್ದವೇದನಾಃ |
ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾಃ ಖರಾಶ್ಚ ವರ್ತ್ಮಸ್ಥಾಸ್ತದರ್ಶೋವರ್ತ್ಮ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ||೮೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
एर्वारुबीजप्रतिमाः पिडका मन्दवेदनाः |
श्लक्ष्णाः खराश्च वर्त्मस्थास्तदर्शोवर्त्म कीर्त्यते ||८०||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shuShkArsholakShaNam (81) · Śloka 81
ದೀರ್ಘಾಙ್ಕುರಃ ಖರಃ ಸ್ತಬ್ಧೋ ದಾರುಣೋಽಭ್ಯನ್ತರೋದ್ಭವಃ |
ವ್ಯಾಧಿರೇಷೋಽಭಿವಿಖ್ಯಾತಃ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶೋ ನಾಮ ನಾಮತಃ ||೮೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
दीर्घाङ्कुरः खरः स्तब्धो दारुणोऽभ्यन्तरोद्भवः |
व्याधिरेषोऽभिविख्यातः शुष्कार्शो नाम नामतः ||८१||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana a~jjananAmikAlakShaNam (82) · Śloka 82
ದಾಹತೋದವತೀ ತಾಮ್ರಾ ಪಿಡಕಾ ವರ್ತ್ಮಸಮ್ಭವಾ |
ಮೃದ್ವೀ ಮನ್ದರುಜಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಾಽಞ್ಜನನಾಮಿಕಾ ||೮೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
दाहतोदवती ताम्रा पिडका वर्त्मसम्भवा |
मृद्वी मन्दरुजा सूक्ष्मा ज्ञेया साऽञ्जननामिका ||८२||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana bahulavartmalakShaNam (83) · Śloka 83
ವರ್ತ್ಮೋಪಚೀಯತೇ ಯಸ್ಯ ಪಿಡಕಾಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ |
ಸವರ್ಣಾಭಿಃ ಸ್ಥಿರಾಭಿಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾದ್ಬಹುಲವರ್ತ್ಮ ತತ್ ||೮೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
वर्त्मोपचीयते यस्य पिडकाभिः समन्ततः |
सवर्णाभिः स्थिराभिश्च विद्याद्बहुलवर्त्म तत् ||८३||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmabandhakalakShaNam (84) · Śloka 84
ಕಣ್ಡೂಮತಾಽಲ್ಪತೋದೇನ ವರ್ತ್ಮಶೋಥೇನ ಯೋ ನರಃ |
ನ ಸ ಸಞ್ಚ್ಛಾದಯೇದಕ್ಷಿ ಯತ್ರಾಸೌ ವರ್ತ್ಮಬನ್ಧಕಃ ||೮೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
कण्डूमताऽल्पतोदेन वर्त्मशोथेन यो नरः |
न स सञ्च्छादयेदक्षि यत्रासौ वर्त्मबन्धकः ||८४||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana kliShTavartmalakShaNam (85) · Śloka 85
ಮೃದ್ವಲ್ಪವೇದನಂ ತಾಮ್ರಂ ಯದ್ವರ್ತ್ಮ ಸಮಮೇವ ಚ |
ಅಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಭವೇದ್ರಕ್ತಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮೇತಿ ತದ್ವಿದುಃ ||೮೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
मृद्वल्पवेदनं ताम्रं यद्वर्त्म सममेव च |
अकस्माच्च भवेद्रक्तं क्लिष्टवर्त्मेति तद्विदुः ||८५||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmakardamalakShaNam (86) · Śloka 86
ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪುನಃ ಪಿತ್ತಯುತಂ ಶೋಣಿತಂ ವಿದಹೇದ್ಯದಾ |
ತತಃ ಕ್ಲಿನ್ನತ್ವಮಾಪನ್ನಮುಚ್ಯತೇ ವರ್ತ್ಮಕರ್ದಮಃ ||೮೬||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
क्लिष्टं पुनः पित्तयुतं शोणितं विदहेद्यदा |
ततः क्लिन्नत्वमापन्नमुच्यते वर्त्मकर्दमः ||८६||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shyAvavartmalakShaNam (87) · Śloka 87
ಯದ್ವರ್ತ್ಮ ಬಾಹ್ಯತೋಽನ್ತಶ್ಚ ಶ್ಯಾವಂ ಶೂಲಂ ಸವೇದನಮ್ |
ತದಾಹುಃ ಶ್ಯಾವವರ್ತ್ಮೇತಿ ವರ್ತ್ಮರೋಗವಿಶಾರದಾಃ ||೮೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
यद्वर्त्म बाह्यतोऽन्तश्च श्यावं शूलं सवेदनम् |
तदाहुः श्याववर्त्मेति वर्त्मरोगविशारदाः ||८७||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana praklinnavartmalakShaNam (88) · Śloka 88
ಅರುಜಂ ಬಾಹ್ಯತಃ ಶೂನಂ ವರ್ತ್ಮ ಯಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಹಿ |
ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮ ತದ್ವಿದ್ಯಾತ್ ಕ್ಲಿನ್ನಮತ್ಯರ್ಥಮನ್ತತಃ ||೮೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
अरुजं बाह्यतः शूनं वर्त्म यस्य नरस्य हि |
प्रक्लिन्नवर्त्म तद्विद्यात् क्लिन्नमत्यर्थमन्ततः ||८८||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana aklinnavartmalakShaNam (89) · Śloka 89
ಯಸ್ಯ ಧೌತಾನ್ಯಧೌತಾನಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ |
ವರ್ತ್ಮಾನ್ಯಪರಿಪಕ್ವಾನಿ ವಿದ್ಯಾದಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮ ತತ್ ||೮೯||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
यस्य धौतान्यधौतानि सम्बध्यन्ते पुनः पुनः |
वर्त्मान्यपरिपक्वानि विद्यादक्लिन्नवर्त्म तत् ||८९||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vAtahatavartmalakShaNam (90) · Śloka 90
ವಿಮುಕ್ತಸನ್ಧಿ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ವರ್ತ್ಮ ಯಸ್ಯ ನ ಮೀಲ್ಯತೇ |
ಏತದ್ವಾತಹತಂ ವರ್ತ್ಮ ಜಾನೀಯಾದಕ್ಷಿಚಿನ್ತಕಃ ||೯೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
विमुक्तसन्धि निश्चेष्टं वर्त्म यस्य न मील्यते |
एतद्वातहतं वर्त्म जानीयादक्षिचिन्तकः ||९०||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana vartmArbudalakShaNam (91) · Śloka 91
ವರ್ತ್ಮಾನ್ತರಸ್ಥಂ ವಿಷಮಂ ಗ್ರನ್ಥಿಭೂತಮವೇದನಮ್ |
ಆಚಕ್ಷೀತಾರ್ಬುದಮಿತಿ ಸರಕ್ತಮವಿಲಮ್ಬಿತಮ್ ||೯೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
वर्त्मान्तरस्थं विषमं ग्रन्थिभूतमवेदनम् |
आचक्षीतार्बुदमिति सरक्तमविलम्बितम् ||९१||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana nimeShalakShaNam (92) · Śloka 92
ನಿಮೇಷಿಣೀಃ ಸಿರಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸನ್ಧಿಸಂಶ್ರಯಾಃ |
ಪ್ರಚಾಲಯತಿ ವರ್ತ್ಮಾನಿ ನಿಮೇಷಂ ನಾಮ ತದ್ವಿದುಃ ||೯೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
निमेषिणीः सिरा वायुः प्रविष्टः सन्धिसंश्रयाः |
प्रचालयति वर्त्मानि निमेषं नाम तद्विदुः ||९२||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana shoNitArsholakShaNam (93) · Śloka 93
ಯಃ ಸ್ಥಿತೋ ವರ್ತ್ಮಮಧ್ಯೇ ತು ಲೋಹಿತೋ ಮೃದುರಙ್ಕುರಃ |
ತದ್ರಕ್ತಜಂ ಶೋಣಿತಾರ್ಶಶ್ಛಿನ್ನಂ ಛಿನ್ನಂ ಪ್ರವರ್ಧತೇ ||೯೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
यः स्थितो वर्त्ममध्ये तु लोहितो मृदुरङ्कुरः |
तद्रक्तजं शोणितार्शश्छिन्नं छिन्नं प्रवर्धते ||९३||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana lagaNalakShaNam (94) · Śloka 94
ಅಪಾಕೀ ಕಠಿನಃ ಸ್ಥೂಲೋ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ವರ್ತ್ಮಭವೋಽರುಜಃ , ಲಗಣೋ ನಾಮ ಸ ವ್ಯಾಧಿರ್ಲಿಙ್ಗತಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ||೯೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩) |
View original
अपाकी कठिनः स्थूलो ग्रन्थिर्वर्त्मभवोऽरुजः , लगणो नाम स व्याधिर्लिङ्गतः परिकीर्तितः ||९४||
(सु. उ. तं. अ. ३) |
Adhikarana bisavartmalakShaNam (95) · Śloka 95
ತ್ರಯೋ ದೋಷಾ ಬಹಿಃಶೋಥಂ ಕುರ್ಯುಶ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ವರ್ತ್ಮನೋಃ |
ಪ್ರಸ್ರವನ್ತ್ಯನ್ತರುದಕಂ ಬಿಸವದ್ಬಿಸವರ್ತ್ಮ ತತ್ ||೯೫||
(ವಾ. ಉ. ಅ. ೮) |
View original
त्रयो दोषा बहिःशोथं कुर्युश्छिद्राणि वर्त्मनोः |
प्रस्रवन्त्यन्तरुदकं बिसवद्बिसवर्त्म तत् ||९५||
(वा. उ. अ. ८) |
Adhikarana ku~jcanalakShaNam (96) · Śloka 96
ವಾತಾದ್ಯಾ ವರ್ತ್ಮಸಙ್ಕೋಚಂ ಜನಯನ್ತಿ ಮಲಾ ಯದಾ |
ತದಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಕುಞ್ಚನಂ ನಾಮ ತದ್ವಿದುಃ ||೯೬||
View original
वाताद्या वर्त्मसङ्कोचं जनयन्ति मला यदा |
तदा द्रष्टुं न शक्नोति कुञ्चनं नाम तद्विदुः ||९६||
Adhikarana pakShmakopalakShaNam (97-98) · Śloka 98
ಪ್ರಚಾಲಿತಾನಿ ವಾತೇನ ಪಕ್ಷ್ಮಾಣ್ಯಕ್ಷಿ ವಿಶನ್ತಿ ಹಿ |
ಘೃಷ್ಯನ್ತ್ಯಕ್ಷಿ ಮುಹುಸ್ತಾನಿ ಸಂರಮ್ಭಂ ಜನಯನ್ತಿ ಚ ||೯೭||
ಅಸಿತೇ ಸಿತಭಾಗೇ ಚ ಮೂಲಕೋಷಾತ್ ಪತನ್ತ್ಯಪಿ |
ಪಕ್ಷ್ಮಕೋಪಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಪರಮದಾರುಣಃ ||೯೮||
View original
प्रचालितानि वातेन पक्ष्माण्यक्षि विशन्ति हि |
घृष्यन्त्यक्षि मुहुस्तानि संरम्भं जनयन्ति च ||९७||
असिते सितभागे च मूलकोषात् पतन्त्यपि |
पक्ष्मकोपः स विज्ञेयो व्याधिः परमदारुणः ||९८||
Adhikarana pakShmashAtalakShaNam (99) · Śloka 102
ವರ್ತ್ಮಪಕ್ಷ್ಮಾಶಯಗತಂ ಪಿತ್ತಂ ರೋಮಾಣಿ ಶಾತಯೇತ್ |
ಕಣ್ಡೂಂ ದಾಹಂ ಚ ಕುರುತೇ ಪಕ್ಷ್ಮಶಾತಂ ತಮಾದಿಶೇತ್ ||೯೯||
ನವ ಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಾಸ್ತೇಷು ವರ್ತ್ಮಜಾಸ್ತ್ವೇಕವಿಂಶತಿಃ |
ಶುಕ್ಲಭಾಗೇ ದಶೈಕಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಕೃಷ್ಣಭಾಗಜಾಃ ||೧೦೦||
ಸರ್ವಾಶ್ರಯಾಃ ಸಪ್ತದಶ ದೃಷ್ಟಿಜಾ ದ್ವಾದಶೈವ ತು |
ಬಾಹ್ಯಜೌ ದ್ವೌ ಸಮಾಖ್ಯಾತೌ ರೋಗೌ ಪರಮದಾರುಣೌ ||೧೦೧||
ಭೂಯ ಏತಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾರೂಪಚಿಕಿತ್ಸಿತೈಃ ||೧೦೨||
(ಇತಿ ವರ್ತ್ಮಗತಾಃ) |
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೧) |
View original
वर्त्मपक्ष्माशयगतं पित्तं रोमाणि शातयेत् |
कण्डूं दाहं च कुरुते पक्ष्मशातं तमादिशेत् ||९९||
नव सन्ध्याश्रयास्तेषु वर्त्मजास्त्वेकविंशतिः |
शुक्लभागे दशैकश्च चत्वारः कृष्णभागजाः ||१००||
सर्वाश्रयाः सप्तदश दृष्टिजा द्वादशैव तु |
बाह्यजौ द्वौ समाख्यातौ रोगौ परमदारुणौ ||१०१||
भूय एतान् प्रवक्ष्यामि सङ्ख्यारूपचिकित्सितैः ||१०२||
(इति वर्त्मगताः) |
(सु. उ. तं. अ. १) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 59
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ನೇತ್ರರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೫೯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने नेत्ररोगनिदानं समाप्तम् ||५९||