Adhikarana shirorogabhedAH (1) · Śloka 1
ಅಥ ಶಿರೋರೋಗನಿದಾನಮ್| ಶಿರೋರೋಗಾಸ್ತು ಜಾಯನ್ತೇ ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ | ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ರಕ್ತೇನ ಕ್ಷಯೇಣ ಕ್ರಿಮಿಭಿಸ್ತಥಾ | ಸೂರ್ಯಾವರ್ತಾನನ್ತವಾತಾರ್ಧಾವಭೇದಕಶಙ್ಖಕೈಃ ||೧|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
अथ शिरोरोगनिदानम्| शिरोरोगास्तु जायन्ते वातपित्तकफैस्त्रिभिः | सन्निपातेन रक्तेन क्षयेण क्रिमिभिस्तथा | सूर्यावर्तानन्तवातार्धावभेदकशङ्खकैः ||१|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajashirorogalakShaNam (2) · Śloka 2
ಯಸ್ಯಾನಿಮಿತ್ತಂ ಶಿರಸೋ ರುಜಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ ತೀವ್ರಾ ನಿಶಿ ಚಾತಿಮಾತ್ರಮ್ | ಬನ್ಧೋಪತಾಪೈಃ ಪ್ರಶಮಶ್ಚ ಯತ್ರ ಶಿರೋಽಭಿತಾಪಃ ಸ ಸಮೀರಣೇನ ||೨|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
यस्यानिमित्तं शिरसो रुजश्च भवन्ति तीव्रा निशि चातिमात्रम् | बन्धोपतापैः प्रशमश्च यत्र शिरोऽभितापः स समीरणेन ||२|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajashirorogalakShaNam (3) · Śloka 3
ಯಸ್ಯೋಷ್ಣಮಙ್ಗಾರಚಿತಂ ಯಥೈವ ಭವೇಚ್ಛಿರೋ ಧೂಪ್ಯತಿ ಚಾಕ್ಷಿನಾಸಮ್ | ಶೀತೇನ ರಾತ್ರೌ ಚ ಭವೇಚ್ಛಮಶ್ಚ ಶಿರೋಭಿತಾಪಃ ಸ ತು ಪಿತ್ತಕೋಪಾತ್ ||೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
यस्योष्णमङ्गारचितं यथैव भवेच्छिरो धूप्यति चाक्षिनासम् | शीतेन रात्रौ च भवेच्छमश्च शिरोभितापः स तु पित्तकोपात् ||३|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajashirorogalakShaNam (4) · Śloka 4
ಶಿರೋ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ಕಫೋಪದಿಗ್ಧಂ ಗುರು ಪ್ರತಿಷ್ಟಬ್ಧಮತೋ ಹಿಮಂ ಚ | ಶೂನಾಕ್ಷಿಕೂಟಂ ವದನಂ ಚ ಯಸ್ಯ ಶಿರೋಽಭಿತಾಪಃ ಸ ಕಫಪ್ರಕೋಪಾತ್ ||೪|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
शिरो भवेद्यस्य कफोपदिग्धं गुरु प्रतिष्टब्धमतो हिमं च | शूनाक्षिकूटं वदनं च यस्य शिरोऽभितापः स कफप्रकोपात् ||४|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajashirorogalakShaNam (5) · Śloka 5
ಶಿರೋಽಭಿತಾಪೇ ತ್ರಿತಯಪ್ರವೃತ್ತೇ ಸರ್ವಾಣಿ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸಮುದ್ಭವನ್ತಿ |೫| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
शिरोऽभितापे त्रितयप्रवृत्ते सर्वाणि लिङ्गानि समुद्भवन्ति |५| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajashirorogalakShaNam (5) · Śloka 5
ರಕ್ತಾತ್ಮಕಃ ಪಿತ್ತಸಮಾನಲಿಙ್ಗಃ ಸ್ಪರ್ಶಾಸಹತ್ವಂ ಶಿರಸೋ ಭವೇಚ್ಚ ||೫|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
रक्तात्मकः पित्तसमानलिङ्गः स्पर्शासहत्वं शिरसो भवेच्च ||५|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShayajashirorogalakShaNam (6) · Śloka 6
ಅಸೃಗ್ವಸಾಶ್ಲೇಷ್ಮಸಮೀರಣಾನಾಂ ಶಿರೋಗತಾನಾಮಿಹ ಸಙ್ಕ್ಷಯೇಣ | ಕ್ಷಯಪ್ರವೃತ್ತಃ ಶಿರಸೋಽಭಿತಾಪಃ ಕಷ್ಟೋ ಭವೇದುಗ್ರರುಜೋಽತಿಮಾತ್ರಮ್ | ಸಂಸ್ವೇದನಚ್ಛರ್ದನಧೂಮನಸ್ಯೈರಸೃಗ್ವಿಮೋಕ್ಷೈಶ್ಚ ವಿವೃದ್ಧಿಮೇತಿ ||೬|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
असृग्वसाश्लेष्मसमीरणानां शिरोगतानामिह सङ्क्षयेण | क्षयप्रवृत्तः शिरसोऽभितापः कष्टो भवेदुग्ररुजोऽतिमात्रम् | संस्वेदनच्छर्दनधूमनस्यैरसृग्विमोक्षैश्च विवृद्धिमेति ||६|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krimijashirorogalakShaNam (7) · Śloka 7
ನಿಸ್ತುದ್ಯತೇ ಯಸ್ಯ ಶಿರೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ಸಮ್ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಸ್ಫುರತೀವ ಚಾನ್ತಃ | ಘ್ರಾಣಾಚ್ಚ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸಲಿಲಂ ಸಪೂಯಂ ಶಿರೋಭಿತಾಪಃ ಕ್ರಿಮಿಭಿಃ ಸ ಘೋರಃ ||೭|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
निस्तुद्यते यस्य शिरोऽतिमात्रं सम्भक्ष्यमाणं स्फुरतीव चान्तः | घ्राणाच्च गच्छेत् सलिलं सपूयं शिरोभितापः क्रिमिभिः स घोरः ||७|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUryAvartalakShaNam (8) · Śloka 8
ಸೂರ್ಯೋದಯಂ ಯಾ ಪ್ರತಿ ಮನ್ದಮನ್ದಮಕ್ಷಿಭ್ರುವಂ ರುಕ್ ಸಮುಪೈತಿ ಗಾಢಾ | ವಿವರ್ಧತೇ ಚಾಂಶುಮತಾ ಸಹೈವ ಸೂರ್ಯಾಪವೃತ್ತೌ ವಿನಿವರ್ತತೇ ಚ | ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಕಷ್ಟತಮಂ ವಿಕಾರಂ ಸೂರ್ಯಾಪವರ್ತಂ ತಮುದಾಹರನ್ತಿ ||೮|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
सूर्योदयं या प्रति मन्दमन्दमक्षिभ्रुवं रुक् समुपैति गाढा | विवर्धते चांशुमता सहैव सूर्यापवृत्तौ विनिवर्तते च | सर्वात्मकं कष्टतमं विकारं सूर्यापवर्तं तमुदाहरन्ति ||८|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anantavAtalakShaNam (9-10) · Śloka 10
ದೋಷಾಸ್ತು ದುಷ್ಟಾಸ್ತ್ರಯ ಏವ ಮನ್ಯಾಂ ಸಮ್ಪೀಡ್ಯ ಘಾಟಾಸು ರುಜಾಂ ಸುತೀವ್ರಾಮ್ | ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೋಽಕ್ಷಿಭ್ರುವಿ ಶಙ್ಖದೇಶೇ ಸ್ಥಿತಿಂ ಕರೋತ್ಯಾಶು ವಿಶೇಷತಸ್ತು ||೯|| ಗಣ್ಡಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ಕರೋತಿ ಕಮ್ಪಂ ಹನುಗ್ರಹಂ ಲೋಚನಜಾಂಶ್ಚ ರೋಗಾನ್ | ಅನನ್ತವಾತಂ ತಮುದಾಹರನ್ತಿ ದೋಷತ್ರಯೋತ್ಥಂ ಶಿರಸೋ ವಿಕಾರಮ್ ||೧೦|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೨೫) |
दोषास्तु दुष्टास्त्रय एव मन्यां सम्पीड्य घाटासु रुजां सुतीव्राम् | कुर्वन्ति योऽक्षिभ्रुवि शङ्खदेशे स्थितिं करोत्याशु विशेषतस्तु ||९|| गण्डस्य पार्श्वे तु करोति कम्पं हनुग्रहं लोचनजांश्च रोगान् | अनन्तवातं तमुदाहरन्ति दोषत्रयोत्थं शिरसो विकारम् ||१०|| (सु. उ. तं. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhAvabhedalakShaNam (11-13) · Śloka 13
ರೂಕ್ಷಾಶನಾತ್ಯಧ್ಯಶನಪ್ರಾಗ್ವಾತಾವಶ್ಯಮೈಥುನೈಃ | ವೇಗಸನ್ಧಾರಣಾಯಾಸವ್ಯಾಯಾಮೈಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ ||೧೧|| ಕೇವಲಃ ಸಕಫೋ ವಾಽರ್ಧಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶಿರಸೋ ಬಲೀ | ಮನ್ಯಾಭ್ರೂಶಙ್ಖಕರ್ಣಾಕ್ಷಿಲಲಾಟಾರ್ಧೇಽತಿವೇದನಾಮ್ ||೧೨|| ಶಸ್ತ್ರಾರಣಿನಿಭಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತೀವ್ರಾಂ ಸೋಽರ್ಧಾವಭೇದಕಃ | ನಯನಂ ವಾಽಥವಾ ಶ್ರೋತ್ರಮತಿವೃದ್ಧೋ ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೧೩||
रूक्षाशनात्यध्यशनप्राग्वातावश्यमैथुनैः | वेगसन्धारणायासव्यायामैः कुपितोऽनिलः ||११|| केवलः सकफो वाऽर्धं गृहीत्वा शिरसो बली | मन्याभ्रूशङ्खकर्णाक्षिललाटार्धेऽतिवेदनाम् ||१२|| शस्त्रारणिनिभां कुर्यात्तीव्रां सोऽर्धावभेदकः | नयनं वाऽथवा श्रोत्रमतिवृद्धो विनाशयेत् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sha~gkhakasya samprAptipUrvakaM lakShaNam (14-15) · Śloka 15
ರಕ್ತಪಿತ್ತಾನಿಲಾ ದುಷ್ಟಾಃ ಶಙ್ಖದೇಶೇ ವಿಮೂರ್ಛಿತಾಃ | ತೀವ್ರರುಗ್ದಾಹರಾಗಂ ಹಿ ಶೋಥಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ದಾರುಣಮ್ ||೧೪|| ಸ ಶಿರೋ ವಿಷವದ್ವೇಗೀ ನಿರುನ್ಧ್ಯಾಶು ಗಲಂ ತಥಾ | ತ್ರಿರಾತ್ರಾಜ್ಜೀವಿತಂ ಹನ್ತಿ ಶಙ್ಖಕೋ ನಾಮತಃ ಪರಮ್ | ತ್ರ್ಯಹಾಜ್ಜೀವತಿ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾಯ ಸಮಾಚರೇತ್ ||೧೫||
रक्तपित्तानिला दुष्टाः शङ्खदेशे विमूर्छिताः | तीव्ररुग्दाहरागं हि शोथं कुर्वन्ति दारुणम् ||१४|| स शिरो विषवद्वेगी निरुन्ध्याशु गलं तथा | त्रिरात्राज्जीवितं हन्ति शङ्खको नामतः परम् | त्र्यहाज्जीवति भैषज्यं प्रत्याख्याय समाचरेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 60
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಶಿರೋರೋಗನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೬೦||
इति श्रीमाधवकरविचिते माधवनिदाने शिरोरोगनिदानं समाप्तम् ||६०||
🔊 Audio coming soon