Adhikarana pANDurogabhedAH (1) · Śloka 1
അഥ പാണ്ഡുരോഗകാമലാകുമ്ഭകാമലാഹലീമകനിദാനമ് | പാണ്ഡുരോഗാഃ സ്മൃതാഃ പഞ്ച വാതപിത്തകഫൈസ്ത്രയഃ | ചതുര്ഥഃ സന്നിപാതേന പഞ്ചമോ ഭക്ഷണാന്മൃദഃ ||൧|| (ച. ചി. അ. ൧൬) |
अथ पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानम् | पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः | चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः ||१|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasamprAptiH (2) · Śloka 2
വ്യായാമമമ്ലം ലവണാനി മദ്യം മൃദം ദിവാസ്വപ്നമതീവ തീക്ഷ്ണമ് | നിഷേവമാണസ്യ പ്രദൂഷ്യ രക്തം ദോഷാസ്ത്വചം പാണ്ഡുരതാം നയന്തി ||൨|| (സു. ഉ. തം. അ. ൪൪) |
व्यायाममम्लं लवणानि मद्यं मृदं दिवास्वप्नमतीव तीक्ष्णम् | निषेवमाणस्य प्रदूष्य रक्तं दोषास्त्वचं पाण्डुरतां नयन्ति ||२|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogapUrvarUpam (3) · Śloka 3
ത്വക്സ്ഫോടനഷ്ഠീവനഗാത്രസാദമൃദ്ഭക്ഷണപ്രേക്ഷണകൂടശോഥാഃ | വിണ്മൂത്രപീതത്വമഥാവിപാകോ ഭവിഷ്യതസ്തസ്യ പുരഃസരാണി ||൩|| (സു. ഉ. തം. അ. ൪൪) |
त्वक्स्फोटनष्ठीवनगात्रसादमृद्भक्षणप्रेक्षणकूटशोथाः | विण्मूत्रपीतत्वमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikapANDurogalakShaNam (4) · Śloka 4
ത്വങ്മൂത്രനയനാദീനാം രൂക്ഷകൃഷ്ണാരുണാഭതാഃ | വാതപാണ്ഡ്വാമയേ തോദകമ്പാനാഹഭ്രമാദയഃ ||൪||
त्वङ्मूत्रनयनादीनां रूक्षकृष्णारुणाभताः | वातपाण्ड्वामये तोदकम्पानाहभ्रमादयः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikapANDurogalakShaNam (5) · Śloka 5
പീതമൂത്രശകൃന്നേത്രോ ദാഹതൃഷ്ണാജ്വരാന്വിതഃ | ഭിന്നവിട്കോऽതിപീതാഭഃ പിത്തപാണ്ഡ്വാമയീ നരഃ ||൫||
पीतमूत्रशकृन्नेत्रो दाहतृष्णाज्वरान्वितः | भिन्नविट्कोऽतिपीताभः पित्तपाण्ड्वामयी नरः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikapANDurogalakShaNam (6) · Śloka 6
കഫപ്രസേകശ്വയഥുതന്ദ്രാലസ്യാതിഗൌരവൈഃ | പാണ്ഡുരോഗീ കഫാച്ഛുക്ലൈസ്ത്വങ്മൂത്രനയനാനനൈഃ ||൬||
कफप्रसेकश्वयथुतन्द्रालस्यातिगौरवैः | पाण्डुरोगी कफाच्छुक्लैस्त्वङ्मूत्रनयनाननैः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikapANDurogalakShaNam (7) · Śloka 7
ജ്വരാരോചകഹൃല്ലാസച്ഛര്ദിതൃഷ്ണാക്ലമാന്വിതഃ | പാണ്ഡുരോഗീ ത്രിഭിര്ദോഷൈസ്ത്യാജ്യഃ ക്ഷീണോ ഹതേന്ദ്രിയഃ ||൭||
ज्वरारोचकहृल्लासच्छर्दितृष्णाक्लमान्वितः | पाण्डुरोगी त्रिभिर्दोषैस्त्याज्यः क्षीणो हतेन्द्रियः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogasamprAptiH (8-10) · Śloka 10
മൃത്തികാദനശീലസ്യ കുപ്യത്യന്യതമോ മലഃ | കഷായാ മാരുതം, പിത്തമൂഷരാ, മധുരാ കഫമ് ||൮|| കോപയേന്മൃദ്രസാദീംശ്ച രൌക്ഷ്യാദ്ഭുക്തം ച രൂക്ഷയേത് | പൂരയത്യവിപക്വൈവ സ്രോതാംസി നിരുണദ്ധ്യപി ||൯|| ഇന്ദ്രിയാണാം ബലം ഹത്വാ തേജോ വീര്യൌജസീ തഥാ | പാണ്ഡുരോഗം കരോത്യാശു ബലവര്ണാഗ്നിനാശനമ് ||൧൦|| (ച. ചി. അ. ൧൬) |
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः | कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम् ||८|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं च रूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्ध्यपि ||९|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा | पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम् ||१०|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogalakShaNam (11) · Śloka 11
ശൂനാക്ഷികൂടഗണ്ഡഭ്രൂഃ ശൂനപാന്നാഭിമേഹനഃ | ക്രിമികോഷ്ഠോऽതിസാര്യേത മലം സാസൃക്കഫാന്വിതമ് ||൧൧|| (ച. ചി. അ. ൧൬) |
शूनाक्षिकूटगण्डभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः | क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक्कफान्वितम् ||११|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasyAsAdhyalakShaNam (12-15) · Śloka 15
പാണ്ഡുരോഗശ്ചിരോത്പന്നഃ ഖരീഭൂതോ ന സിധ്യതി | കാലപ്രകര്ഷാച്ഛൂനാനാം യോ വാ പീതാനി പശ്യതി ||൧൨|| ബദ്ധാല്പവിട് സഹരിതം സകഫം യോऽതിസാര്യതേ | ദീനഃ ശ്വേതാതിദിഗ്ധാങ്ഗശ്ഛര്ദിമൂര്ഛാതൃഡര്ദിതഃ ||൧൩|| സ നാസ്ത്യസൃക്ക്ഷയാദ്യശ്ച പാണ്ഡുഃ ശ്വേതത്വമാപ്നുയാത് | (ച. ചി. അ. ൧൬) | പാണ്ഡുദന്തനഖോ യസ്തു പാണ്ഡുനേത്രശ്ച യോ ഭവേത് | പാണ്ഡുസങ്ഘാതദര്ശീ ച പാണ്ഡുരോഗീ വിനശ്യതി ||൧൪|| (സു. സൂ. അ. ൩൩) | അന്തേഷു ശൂനം പരിഹീണമധ്യം മ്ലാനം തഥാऽന്തേഷു ച മധ്യശൂനമ് | ഗുദേ ച ശേഫസ്യഥ മുഷ്കയോശ്ച ശൂനം പ്രതാമ്യന്തമസഞ്ജ്ഞകല്പമ് | വിവര്ജയേത്പാണ്ഡുകിനം യശോऽര്ഥീ തഥാऽതിസാരജ്വരപീഡിതം ച ||൧൫|| (സു. ഉ. തം. അ. ൪൪) |
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति | कालप्रकर्षाच्छूनानां यो वा पीतानि पश्यति ||१२|| बद्धाल्पविट् सहरितं सकफं योऽतिसार्यते | दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्छातृडर्दितः ||१३|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात् | (च. चि. अ. १६) | पाण्डुदन्तनखो यस्तु पाण्डुनेत्रश्च यो भवेत् | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||१४|| (सु. सू. अ. ३३) | अन्तेषु शूनं परिहीणमध्यं म्लानं तथाऽन्तेषु च मध्यशूनम् | गुदे च शेफस्यथ मुष्कयोश्च शूनं प्रताम्यन्तमसञ्ज्ञकल्पम् | विवर्जयेत्पाण्डुकिनं यशोऽर्थी तथाऽतिसारज्वरपीडितं च ||१५|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (16-18) · Śloka 18
പാണ്ഡുരോഗീ തു യോऽത്യര്ഥം പിത്തലാനി നിഷേവതേ | തസ്യ പിത്തമസൃങ്മാംസം ദഗ്ധ്വാ രോഗായ കല്പതേ ||൧൬|| ഹാരിദ്രനേത്രഃ സ ഭൃശം ഹാരിദ്രത്വങ്നഖാനനഃ | രക്തപീതശകൃന്മൂത്രോ ഭേകവര്ണോ ഹതേന്ദ്രിയഃ ||൧൭|| ദാഹാവിപാകദൌര്ബല്യസദനാരുചികര്ഷിതഃ | കാമലാ ബഹുപിത്തൈഷാ കോഷ്ഠശാഖാശ്രയാ മതാ ||൧൮|| (ച. ചി. അ. ൧൬) |
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते | तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ||१६|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः | रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः ||१७|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः | कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता ||१८|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalAlakShaNam (19) · Śloka 19
കാലാന്തരാത് ഖരീഭൂതാ കൃച്ഛ്രാ സ്യാത് കുമ്ഭകാമലാ |൧൯| (ച. ചി. അ. ൧൬) |
कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला |१९| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA asAdhyalakShaNam (19-20) · Śloka 20
കൃഷ്ണപീതശകൃന്മൂത്രോ ഭൃശം ശൂനശ്ച മാനവഃ ||൧൯|| സരക്താക്ഷിമുഖച്ഛര്ദിവിണ്മൂത്രോ യശ്ച താമ്യതി | ദാഹാരുചിതൃഡാനാഹതന്ദ്രാമോഹസമന്വിതഃ ||൨൦|| നഷ്ടാഗ്നിസഞ്ജ്ഞഃ ക്ഷിപ്രം ഹി കാമലാവാന് വിപദ്യതേ | (ച. ചി. അ. ൧൬) |
कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः ||१९|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति | दाहारुचितृडानाहतन्द्रामोहसमन्वितः ||२०|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalA~asAdhyalakShaNam (21) · Śloka 22
ഛര്ദ്യരോചകഹൃല്ലാസജ്വരക്ലമനിപീഡിതഃ ||൨൧|| നശ്യതി ശ്വാസകാസാര്തോ വിഡ്ഭേദീ കുമ്ഭകാമലീ |൨൨|
छर्द्यरोचकहृल्लासज्वरक्लमनिपीडितः ||२१|| नश्यति श्वासकासार्तो विड्भेदी कुम्भकामली |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana halImakalakShaNam (22-23) · Śloka 23
യദാ തു പാണ്ഡോര്വര്ണഃ സ്യാദ്ധരിതഃ ശ്യാവപീതകഃ ||൨൨|| ബലോത്സാഹക്ഷയസ്തന്ദ്രാ മന്ദാഗ്നിത്വം മൃദുജ്വരഃ | സ്ത്രീഷ്വഹര്ഷോऽങ്ഗമര്ദശ്ച ദാഹസ്തൃഷ്ണാऽരുചിര്ഭ്രമഃ | ഹലീമകം തദാ തസ്യ വിദ്യാദനിലപിത്തതഃ ||൨൩|| ( സന്താപോ ഭിന്നവര്ചസ്ത്വം ബഹിരന്തശ്ച പീതതാ | പാണ്ഡുതാ നേത്രയോര്യസ്യ പാനകീലക്ഷണം ഭവേത്) | (ച. ചി. അ. ൧൬) |
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितः श्यावपीतकः ||२२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्दाग्नित्वं मृदुज्वरः | स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः | हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः ||२३|| ( सन्तापो भिन्नवर्चस्त्वं बहिरन्तश्च पीतता | पाण्डुता नेत्रयोर्यस्य पानकीलक्षणं भवेत्) | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ പാണ്ഡുരോഗകാമലാകുമ്ഭകാമലാഹലീമകനിദാനം സമാപ്തമ് ||൮||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानं समाप्तम् ||८||
🔊 Audio coming soon