Adhikarana pANDurogabhedAH (1) · Śloka 1
ಅಥ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಕಾಮಲಾಕುಮ್ಭಕಾಮಲಾಹಲೀಮಕನಿದಾನಮ್ | ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪಞ್ಚ ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈಸ್ತ್ರಯಃ | ಚತುರ್ಥಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಪಞ್ಚಮೋ ಭಕ್ಷಣಾನ್ಮೃದಃ ||೧|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
अथ पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानम् | पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः | चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः ||१|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasamprAptiH (2) · Śloka 2
ವ್ಯಾಯಾಮಮಮ್ಲಂ ಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯಂ ಮೃದಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಮತೀವ ತೀಕ್ಷ್ಣಮ್ | ನಿಷೇವಮಾಣಸ್ಯ ಪ್ರದೂಷ್ಯ ರಕ್ತಂ ದೋಷಾಸ್ತ್ವಚಂ ಪಾಣ್ಡುರತಾಂ ನಯನ್ತಿ ||೨|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೪) |
व्यायाममम्लं लवणानि मद्यं मृदं दिवास्वप्नमतीव तीक्ष्णम् | निषेवमाणस्य प्रदूष्य रक्तं दोषास्त्वचं पाण्डुरतां नयन्ति ||२|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogapUrvarUpam (3) · Śloka 3
ತ್ವಕ್ಸ್ಫೋಟನಷ್ಠೀವನಗಾತ್ರಸಾದಮೃದ್ಭಕ್ಷಣಪ್ರೇಕ್ಷಣಕೂಟಶೋಥಾಃ | ವಿಣ್ಮೂತ್ರಪೀತತ್ವಮಥಾವಿಪಾಕೋ ಭವಿಷ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಪುರಃಸರಾಣಿ ||೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೪) |
त्वक्स्फोटनष्ठीवनगात्रसादमृद्भक्षणप्रेक्षणकूटशोथाः | विण्मूत्रपीतत्वमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||३|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtikapANDurogalakShaNam (4) · Śloka 4
ತ್ವಙ್ಮೂತ್ರನಯನಾದೀನಾಂ ರೂಕ್ಷಕೃಷ್ಣಾರುಣಾಭತಾಃ | ವಾತಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೇ ತೋದಕಮ್ಪಾನಾಹಭ್ರಮಾದಯಃ ||೪||
त्वङ्मूत्रनयनादीनां रूक्षकृष्णारुणाभताः | वातपाण्ड्वामये तोदकम्पानाहभ्रमादयः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paittikapANDurogalakShaNam (5) · Śloka 5
ಪೀತಮೂತ್ರಶಕೃನ್ನೇತ್ರೋ ದಾಹತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಾನ್ವಿತಃ | ಭಿನ್ನವಿಟ್ಕೋಽತಿಪೀತಾಭಃ ಪಿತ್ತಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೀ ನರಃ ||೫||
पीतमूत्रशकृन्नेत्रो दाहतृष्णाज्वरान्वितः | भिन्नविट्कोऽतिपीताभः पित्तपाण्ड्वामयी नरः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shlaiShmikapANDurogalakShaNam (6) · Śloka 6
ಕಫಪ್ರಸೇಕಶ್ವಯಥುತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯಾತಿಗೌರವೈಃ | ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ಕಫಾಚ್ಛುಕ್ಲೈಸ್ತ್ವಙ್ಮೂತ್ರನಯನಾನನೈಃ ||೬||
कफप्रसेकश्वयथुतन्द्रालस्यातिगौरवैः | पाण्डुरोगी कफाच्छुक्लैस्त्वङ्मूत्रनयनाननैः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikapANDurogalakShaNam (7) · Śloka 7
ಜ್ವರಾರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಚ್ಛರ್ದಿತೃಷ್ಣಾಕ್ಲಮಾನ್ವಿತಃ | ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ತ್ರಿಭಿರ್ದೋಷೈಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಃ ಕ್ಷೀಣೋ ಹತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ||೭||
ज्वरारोचकहृल्लासच्छर्दितृष्णाक्लमान्वितः | पाण्डुरोगी त्रिभिर्दोषैस्त्याज्यः क्षीणो हतेन्द्रियः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogasamprAptiH (8-10) · Śloka 10
ಮೃತ್ತಿಕಾದನಶೀಲಸ್ಯ ಕುಪ್ಯತ್ಯನ್ಯತಮೋ ಮಲಃ | ಕಷಾಯಾ ಮಾರುತಂ, ಪಿತ್ತಮೂಷರಾ, ಮಧುರಾ ಕಫಮ್ ||೮|| ಕೋಪಯೇನ್ಮೃದ್ರಸಾದೀಂಶ್ಚ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಭುಕ್ತಂ ಚ ರೂಕ್ಷಯೇತ್ | ಪೂರಯತ್ಯವಿಪಕ್ವೈವ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ನಿರುಣದ್ಧ್ಯಪಿ ||೯|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಬಲಂ ಹತ್ವಾ ತೇಜೋ ವೀರ್ಯೌಜಸೀ ತಥಾ | ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಕರೋತ್ಯಾಶು ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿನಾಶನಮ್ ||೧೦|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः | कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम् ||८|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं च रूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्ध्यपि ||९|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा | पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम् ||१०|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mRujjapANDurogalakShaNam (11) · Śloka 11
ಶೂನಾಕ್ಷಿಕೂಟಗಣ್ಡಭ್ರೂಃ ಶೂನಪಾನ್ನಾಭಿಮೇಹನಃ | ಕ್ರಿಮಿಕೋಷ್ಠೋಽತಿಸಾರ್ಯೇತ ಮಲಂ ಸಾಸೃಕ್ಕಫಾನ್ವಿತಮ್ ||೧೧|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
शूनाक्षिकूटगण्डभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः | क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक्कफान्वितम् ||११|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pANDurogasyAsAdhyalakShaNam (12-15) · Śloka 15
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ಚಿರೋತ್ಪನ್ನಃ ಖರೀಭೂತೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ | ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷಾಚ್ಛೂನಾನಾಂ ಯೋ ವಾ ಪೀತಾನಿ ಪಶ್ಯತಿ ||೧೨|| ಬದ್ಧಾಲ್ಪವಿಟ್ ಸಹರಿತಂ ಸಕಫಂ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ | ದೀನಃ ಶ್ವೇತಾತಿದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಶ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಛಾತೃಡರ್ದಿತಃ ||೧೩|| ಸ ನಾಸ್ತ್ಯಸೃಕ್ಕ್ಷಯಾದ್ಯಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಃ ಶ್ವೇತತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್ | (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) | ಪಾಣ್ಡುದನ್ತನಖೋ ಯಸ್ತು ಪಾಣ್ಡುನೇತ್ರಶ್ಚ ಯೋ ಭವೇತ್ | ಪಾಣ್ಡುಸಙ್ಘಾತದರ್ಶೀ ಚ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ವಿನಶ್ಯತಿ ||೧೪|| (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೩೩) | ಅನ್ತೇಷು ಶೂನಂ ಪರಿಹೀಣಮಧ್ಯಂ ಮ್ಲಾನಂ ತಥಾಽನ್ತೇಷು ಚ ಮಧ್ಯಶೂನಮ್ | ಗುದೇ ಚ ಶೇಫಸ್ಯಥ ಮುಷ್ಕಯೋಶ್ಚ ಶೂನಂ ಪ್ರತಾಮ್ಯನ್ತಮಸಞ್ಜ್ಞಕಲ್ಪಮ್ | ವಿವರ್ಜಯೇತ್ಪಾಣ್ಡುಕಿನಂ ಯಶೋಽರ್ಥೀ ತಥಾಽತಿಸಾರಜ್ವರಪೀಡಿತಂ ಚ ||೧೫|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೪) |
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति | कालप्रकर्षाच्छूनानां यो वा पीतानि पश्यति ||१२|| बद्धाल्पविट् सहरितं सकफं योऽतिसार्यते | दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्छातृडर्दितः ||१३|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात् | (च. चि. अ. १६) | पाण्डुदन्तनखो यस्तु पाण्डुनेत्रश्च यो भवेत् | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||१४|| (सु. सू. अ. ३३) | अन्तेषु शूनं परिहीणमध्यं म्लानं तथाऽन्तेषु च मध्यशूनम् | गुदे च शेफस्यथ मुष्कयोश्च शूनं प्रताम्यन्तमसञ्ज्ञकल्पम् | विवर्जयेत्पाण्डुकिनं यशोऽर्थी तथाऽतिसारज्वरपीडितं च ||१५|| (सु. उ. तं. अ. ४४) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA nidAnasamprAptipUrvakaM lakShaNam (16-18) · Śloka 18
ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ತು ಯೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಪಿತ್ತಲಾನಿ ನಿಷೇವತೇ | ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಮಸೃಙ್ಮಾಂಸಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ||೧೬|| ಹಾರಿದ್ರನೇತ್ರಃ ಸ ಭೃಶಂ ಹಾರಿದ್ರತ್ವಙ್ನಖಾನನಃ | ರಕ್ತಪೀತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರೋ ಭೇಕವರ್ಣೋ ಹತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ||೧೭|| ದಾಹಾವಿಪಾಕದೌರ್ಬಲ್ಯಸದನಾರುಚಿಕರ್ಷಿತಃ | ಕಾಮಲಾ ಬಹುಪಿತ್ತೈಷಾ ಕೋಷ್ಠಶಾಖಾಶ್ರಯಾ ಮತಾ ||೧೮|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते | तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते ||१६|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः | रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः ||१७|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः | कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता ||१८|| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalAlakShaNam (19) · Śloka 19
ಕಾಲಾನ್ತರಾತ್ ಖರೀಭೂತಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ ಸ್ಯಾತ್ ಕುಮ್ಭಕಾಮಲಾ |೧೯| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला |१९| (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmalAyA asAdhyalakShaNam (19-20) · Śloka 20
ಕೃಷ್ಣಪೀತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರೋ ಭೃಶಂ ಶೂನಶ್ಚ ಮಾನವಃ ||೧೯|| ಸರಕ್ತಾಕ್ಷಿಮುಖಚ್ಛರ್ದಿವಿಣ್ಮೂತ್ರೋ ಯಶ್ಚ ತಾಮ್ಯತಿ | ದಾಹಾರುಚಿತೃಡಾನಾಹತನ್ದ್ರಾಮೋಹಸಮನ್ವಿತಃ ||೨೦|| ನಷ್ಟಾಗ್ನಿಸಞ್ಜ್ಞಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಹಿ ಕಾಮಲಾವಾನ್ ವಿಪದ್ಯತೇ | (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः ||१९|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति | दाहारुचितृडानाहतन्द्रामोहसमन्वितः ||२०|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumbhakAmalA~asAdhyalakShaNam (21) · Śloka 22
ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕಹೃಲ್ಲಾಸಜ್ವರಕ್ಲಮನಿಪೀಡಿತಃ ||೨೧|| ನಶ್ಯತಿ ಶ್ವಾಸಕಾಸಾರ್ತೋ ವಿಡ್ಭೇದೀ ಕುಮ್ಭಕಾಮಲೀ |೨೨|
छर्द्यरोचकहृल्लासज्वरक्लमनिपीडितः ||२१|| नश्यति श्वासकासार्तो विड्भेदी कुम्भकामली |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana halImakalakShaNam (22-23) · Śloka 23
ಯದಾ ತು ಪಾಣ್ಡೋರ್ವರ್ಣಃ ಸ್ಯಾದ್ಧರಿತಃ ಶ್ಯಾವಪೀತಕಃ ||೨೨|| ಬಲೋತ್ಸಾಹಕ್ಷಯಸ್ತನ್ದ್ರಾ ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಮೃದುಜ್ವರಃ | ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಹರ್ಷೋಽಙ್ಗಮರ್ದಶ್ಚ ದಾಹಸ್ತೃಷ್ಣಾಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ | ಹಲೀಮಕಂ ತದಾ ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾದನಿಲಪಿತ್ತತಃ ||೨೩|| ( ಸನ್ತಾಪೋ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸ್ತ್ವಂ ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚ ಪೀತತಾ | ಪಾಣ್ಡುತಾ ನೇತ್ರಯೋರ್ಯಸ್ಯ ಪಾನಕೀಲಕ್ಷಣಂ ಭವೇತ್) | (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೬) |
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितः श्यावपीतकः ||२२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्दाग्नित्वं मृदुज्वरः | स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च दाहस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः | हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः ||२३|| ( सन्तापो भिन्नवर्चस्त्वं बहिरन्तश्च पीतता | पाण्डुता नेत्रयोर्यस्य पानकीलक्षणं भवेत्) | (च. चि. अ. १६) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಕಾಮಲಾಕುಮ್ಭಕಾಮಲಾಹಲೀಮಕನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೮||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पाण्डुरोगकामलाकुम्भकामलाहलीमकनिदानं समाप्तम् ||८||
🔊 Audio coming soon