Adhikarana visarpanidAnaM, sa~gkhyA, niruktishca (1-3) · Śloka 4
அத விஸர்பநிதாநம் |
லவணாம்லகடூஷ்ணாதிஸஂஸேவாதோஷகோபதஃ |
விஸர்பஃ ஸப்ததா ஜ்ஞேயஃ ஸர்வதஃ பரிஸர்பணாத் ||௧||
பதக் த்ரயஸ்த்ரிபிஶ்சைகோ விஸர்பா த்வந்த்வஜாஸ்த்ரயஃ |
வாதிகஃ பைத்திகஶ்சைவ கபஜஃ ஸாந்நிபாதிகஃ ||௨||
சத்வார ஏதே வீஸர்பா வக்ஷ்யந்தே த்வந்த்வஜாஸ்த்ரயஃ |
ஆக்நேயோ வாதபித்தாப்யாஂ க்ரந்த்யாக்யஃ கபவாதஜஃ ||௩||
யஸ்து கர்தமகோ கோரஃ ஸ பித்தகபஸம்பவஃ |௪|
(ச. சி. அ. ௨௧) |
View original
अथ विसर्पनिदानम् |
लवणाम्लकटूष्णादिसंसेवादोषकोपतः |
विसर्पः सप्तधा ज्ञेयः सर्वतः परिसर्पणात् ||१||
पृथक् त्रयस्त्रिभिश्चैको विसर्पा द्वन्द्वजास्त्रयः |
वातिकः पैत्तिकश्चैव कफजः सान्निपातिकः ||२||
चत्वार एते वीसर्पा वक्ष्यन्ते द्वन्द्वजास्त्रयः |
आग्नेयो वातपित्ताभ्यां ग्रन्थ्याख्यः कफवातजः ||३||
यस्तु कर्दमको घोरः स पित्तकफसम्भवः |४|
(च. चि. अ. २१) |
Adhikarana visarpadoShadUShyasa~ggrahaH (4-7) · Śloka 7
ரக்தஂ லஸீகா த்வங்மாஂஸஂ தூஷ்யஂ தோஷாஸ்த்ரயோ மலாஃ ||௪||
விஸர்பாணாஂ ஸமுத்பத்தௌ விஜ்ஞேயாஃ ஸப்த தாதவஃ |
(ச. சி. அ. ௨௧) தத்ர வாதாத் ஸ வீஸர்போ வாதஜ்வரஸமவ்யதஃ ||௫||
ஶோதஸ்புரணநிஸ்தோதபேதாயாஸார்திஹர்ஷவாந் |
பித்தாத்த்ருதகதிஃ பித்தஜ்வரலிங்கோऽதிலோஹிதஃ ||௬||
கபாத் கண்டூயுதஃ ஸ்நிக்தஃ கபஜ்வரஸமாநருக் |
(வா. நி. அ. ௧௩) |
ஸந்நிபாதஸமுத்தஶ்ச ஸர்வலிங்கஸமந்விதஃ ||௭||
View original
रक्तं लसीका त्वङ्मांसं दूष्यं दोषास्त्रयो मलाः ||४||
विसर्पाणां समुत्पत्तौ विज्ञेयाः सप्त धातवः |
(च. चि. अ. २१) तत्र वातात् स वीसर्पो वातज्वरसमव्यथः ||५||
शोथस्फुरणनिस्तोदभेदायासार्तिहर्षवान् |
पित्ताद्द्रुतगतिः पित्तज्वरलिङ्गोऽतिलोहितः ||६||
कफात् कण्डूयुतः स्निग्धः कफज्वरसमानरुक् |
(वा. नि. अ. १३) |
सन्निपातसमुत्थश्च सर्वलिङ्गसमन्वितः ||७||
Adhikarana AgneyavisarpalakShaNam (8-13) · Śloka 13
வாதபித்தாஜ்ஜ்வரச்சர்திமூர்சாதீஸாரதட்ப்ரமைஃ |
க்ரந்திபேதாக்நிஸதநதமகாரோசகைர்யுதஃ ||௮||
கரோதி ஸர்வமங்கஂ ச தீப்தாங்காராவகீர்ணவத் |
யஂ யஂ தேஶஂ விஸர்பஶ்ச விஸர்பதி பவேத் ஸ ஸஃ ||௯||
ஶாந்தாங்காராஸிதோ நீலோ ரக்தோ வாऽऽஶு ச சீயதே |
அக்நிதக்த இவ ஸ்போடைஃ ஶீக்ரகத்வாத்த்ருதஂ ஸ ச ||௧௦||
மர்மாநுஸாரீ வீஸர்பஃ ஸ்யாத்வாதோऽதிபலஸ்ததஃ |
வ்யததேऽங்கஂ ஹரேத் ஸஞ்ஜ்ஞாஂ நித்ராஂ ச ஶ்வாஸமீரயேத் ||௧௧||
ஹிக்காஂ ச ஸ கதோऽவஸ்தாமீதஶீஂ லபதே ந நா |
க்வசிச்சர்மாரதிக்ரஸ்தோ பூமிஶய்யாஸநாதிஷு ||௧௨||
சேஷ்டமாநஸ்ததஃ க்லிஷ்டோ மநோதேஹப்ரமோஹவாந் |
துஷ்ப்ரபோதோऽஶ்நுதே நித்ராஂ ஸோऽக்நிவீஸர்ப உச்யதே ||௧௩||
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
वातपित्ताज्ज्वरच्छर्दिमूर्छातीसारतृड्भ्रमैः |
ग्रन्थिभेदाग्निसदनतमकारोचकैर्युतः ||८||
करोति सर्वमङ्गं च दीप्ताङ्गारावकीर्णवत् |
यं यं देशं विसर्पश्च विसर्पति भवेत् स सः ||९||
शान्ताङ्गारासितो नीलो रक्तो वाऽऽशु च चीयते |
अग्निदग्ध इव स्फोटैः शीघ्रगत्वाद्द्रुतं स च ||१०||
मर्मानुसारी वीसर्पः स्याद्वातोऽतिबलस्ततः |
व्यथतेऽङ्गं हरेत् सञ्ज्ञां निद्रां च श्वासमीरयेत् ||११||
हिक्कां च स गतोऽवस्थामीदृशीं लभते न ना |
क्वचिच्छर्मारतिग्रस्तो भूमिशय्यासनादिषु ||१२||
चेष्टमानस्ततः क्लिष्टो मनोदेहप्रमोहवान् |
दुष्प्रबोधोऽश्नुते निद्रां सोऽग्निवीसर्प उच्यते ||१३||
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana granthivisarpalakShaNam (14-16) · Śloka 17
கபேந ருத்தஃ பவநோ பித்த்வா தஂ பஹுதா கபம் |
ரக்தஂ வா வத்தரக்தஸ்ய த்வக்ஸிராஸ்நாயுமாஂஸகம் ||௧௪||
தூஷயித்வா து தீர்காணுவத்தஸ்தூலகராத்மநாம் |
க்ரந்தீநாஂ குருதே மாலாஂ ஸரக்தாஂ தீவ்ரருக்ஜ்வராம் ||௧௫||
ஶ்வாஸகாஸாதிஸாராஸ்யஶோஷஹிக்காவமிப்ரமைஃ |
மோஹவைவர்ண்யமூர்சாங்கபங்காக்நிஸதநைர்யுதாம் ||௧௬||
இத்யயஂ க்ரந்திவீஸர்பஃ கபமாருதகோபஜஃ |௧௭|
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
कफेन रुद्धः पवनो भित्त्वा तं बहुधा कफम् |
रक्तं वा वृद्धरक्तस्य त्वक्सिरास्नायुमांसगम् ||१४||
दूषयित्वा तु दीर्घाणुवृत्तस्थूलखरात्मनाम् |
ग्रन्थीनां कुरुते मालां सरक्तां तीव्ररुग्ज्वराम् ||१५||
श्वासकासातिसारास्यशोषहिक्कावमिभ्रमैः |
मोहवैवर्ण्यमूर्छाङ्गभङ्गाग्निसदनैर्युताम् ||१६||
इत्ययं ग्रन्थिवीसर्पः कफमारुतकोपजः |१७|
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana kardamavisarpalakShaNam (17-21) · Śloka 22
கபபித்தாஜ்ஜ்வரஃ ஸ்தம்போ நித்ரா தந்த்ரா ஶிரோருஜா ||௧௭||
அங்காவஸாதவிக்ஷேபௌ ப்ரலேபாரோசகப்ரமாஃ |
மூர்சாக்நிஹாநிர்பேதோऽஸ்த்நாஂ பிபாஸேந்த்ரியகௌரவம் ||௧௮||
ஆமோபவேஶநஂ லேபஃ ஸ்ரோதஸாஂ ஸ ச ஸர்பதி |
ப்ராயேணாமாஶயஂ கஹ்ணந்நேகதேஶஂ ந சாதிருக் ||௧௯||
பிடகைரவகீர்ணோऽதிபீதலோஹிதபாண்டுரைஃ |
ஸ்நிக்தோऽஸிதோ மேசகாபோ மலிநஃ ஶோதவாந் குருஃ ||௨௦||
கம்பீரபாகஃ ப்ராஜ்யோஷ்மா ஸ்பஷ்டஃ க்லிந்நோऽவதீர்யதே |
பங்கவச்சீர்ணமாஂஸஶ்ச ஸ்பஷ்டஸ்நாயுஸிராகணஃ ||௨௧||
ஶவகந்தீ ச வீஸர்பஃ கர்தமாக்யமுஶந்தி தம் |௨௨|
(வா. நி. அ. ௧௩) |
View original
कफपित्ताज्ज्वरः स्तम्भो निद्रा तन्द्रा शिरोरुजा ||१७||
अङ्गावसादविक्षेपौ प्रलेपारोचकभ्रमाः |
मूर्छाग्निहानिर्भेदोऽस्थ्नां पिपासेन्द्रियगौरवम् ||१८||
आमोपवेशनं लेपः स्रोतसां स च सर्पति |
प्रायेणामाशयं गृह्णन्नेकदेशं न चातिरुक् ||१९||
पिडकैरवकीर्णोऽतिपीतलोहितपाण्डुरैः |
स्निग्धोऽसितो मेचकाभो मलिनः शोथवान् गुरुः ||२०||
गम्भीरपाकः प्राज्योष्मा स्पृष्टः क्लिन्नोऽवदीर्यते |
पङ्कवच्छीर्णमांसश्च स्पष्टस्नायुसिरागणः ||२१||
शवगन्धी च वीसर्पः कर्दमाख्यमुशन्ति तम् |२२|
(वा. नि. अ. १३) |
Adhikarana kShatavisarpalakShaNam (22-24) · Śloka 24
பாஹ்யஹேதோஃ க்ஷதாத் க்ருத்தஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயந் ||௨௨||
வீஸர்பஂ மாருதஃ குர்யாத் குலத்தஸதஶைஶ்சிதம் |
ஸ்போடைஃ ஶோதஜ்வரருஜாதாஹாட்யஂ ஶ்யாவஶோணிதம் ||௨௩||
(வா. நி. அ. ௧௩) |
ஜ்வராதிஸாரௌ வமதுஸ்த்வங்மாஂஸதரணஂ க்லமஃ |
அரோசகாவிபாகௌ ச விஸர்பாணாமுபத்ரவாஃ ||௨௪||
View original
बाह्यहेतोः क्षतात् क्रुद्धः सरक्तं पित्तमीरयन् ||२२||
वीसर्पं मारुतः कुर्यात् कुलत्थसदृशैश्चितम् |
स्फोटैः शोथज्वररुजादाहाढ्यं श्यावशोणितम् ||२३||
(वा. नि. अ. १३) |
ज्वरातिसारौ वमथुस्त्वङ्मांसदरणं क्लमः |
अरोचकाविपाकौ च विसर्पाणामुपद्रवाः ||२४||
Adhikarana visarpasya sAdhyAsAdhyavicAraH (25) · Śloka 25
ஸித்யந்தி வாதகபபித்தகதா விஸர்பாஃ ஸர்வாத்மகஃ க்ஷதகதஶ்ச ந ஸித்திமேதி |
பித்தாத்மகோऽஞ்ஜநவபுஶ்ச பவேதஸாத்யஃ கச்ச்ராஶ்ச மர்மஸு பவந்தி ஹி ஸர்வ ஏவ ||௨௫||
(ஸு. நி. அ. ௧௦) |
View original
सिध्यन्ति वातकफपित्तकृता विसर्पाः सर्वात्मकः क्षतकृतश्च न सिद्धिमेति |
पित्तात्मकोऽञ्जनवपुश्च भवेदसाध्यः कृच्छ्राश्च मर्मसु भवन्ति हि सर्व एव ||२५||
(सु. नि. अ. १०) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 52
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே விஸர்பநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௫௨||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने विसर्पनिदानं समाप्तम् ||५२||