Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

39. āturōpadravacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤ ਆਤੁਰੋਪਦ੍ਰਵਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथात आतुरोपद्रवचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5

ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਸ੍ਯ ਵਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤਾਸਜਃ | ਨਿਰੂਢਸ੍ਯ ਚ ਕਾਯਾਗ੍ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦੋ ਭਵਤਿ ਦੇਹਿਨਃ ||੩|| ਸੋਨ੍ਨੈਰਤ੍ਯਰ੍ਥਗੁਰੁਭਿਰੁਪਯੁਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ | ਅਲ੍ਪੋ ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਛਾਦਿਤੋਗ੍ਨਿਰਿਵੇਨ੍ਧਨੈਃ ||੪|| ਸ ਚਾਲ੍ਪੈਰ੍ਲਘੁਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਰੁਪਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ | ਕਾਸ੍ਠੈਰਣੁਭਿਰਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਿਤ ਇਵਾਨਲਃ ||੫||

View original

स्नेहपीतस्य वान्तस्य विरिक्तस्य स्रुतासृजः | निरूढस्य च कायाग्निर्मन्दो भवति देहिनः ||३|| सोऽन्नैरत्यर्थगुरुभिरुपयुक्तैः प्रशाम्यति | अल्पो महद्भिर्बहुभिश्छादितोऽग्निरिवेन्धनैः ||४|| स चाल्पैर्लघुभिश्चान्नैरुपयुक्तैर्विवर्धते | काष्ठैरणुभिरल्पैश्च सन्धुक्षित इवानलः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (6) · Śloka 6

ਹਤਦੋਸਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਸਦਾਹਾਰਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮਤਃ |੬|

View original

हृतदोषप्रमाणेन सदाऽऽहारविधिः स्मृतः |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 7

ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਰ੍ਧਾਢਕਮਾਢਕਮ੍ ||੬|| ਤਤ੍ਰਾਵਰਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ੇਸੇ ਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਤਮੇ |੭|

View original

त्रीणि चात्र प्रमाणानि प्रस्थोऽर्धाढकमाढकम् ||६|| तत्रावरं प्रस्थमात्रं द्वे शेषे मध्यमोत्तमे |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7-11) · Śloka 12

ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤੇ ਦੇਯਾ ਯਵਾਗੂਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਣ੍ਡੁਲਾ ||੭|| ਦ੍ਵੇ ਚੈਵਾਰ੍ਧਾਢਕੇ ਦੇਯੇ ਤਿਸ੍ਰਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਾਢਕੇ ਗਤੇ | ਵਿਲੇਪੀਮੁਚਿਤਾਦ੍ਭਕ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਕਤਾਂ ਤਤਃ ||੮|| ਦਦ੍ਯਾਦੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਸਿਕ੍ਥਾਮਪਿਚ੍ਛਿਲਾਮ੍ | ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧਲਵਣਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮੁਦ੍ਗਯੂਸਯੁਤਂ ਤਤਃ ||੯|| ਅਂਸ਼ਦ੍ਵਯਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮੋਦਨਮ੍ | ਤਤਸ੍ਤੁ ਕਤਸਞ੍ਜ੍ਞੇਨ ਹਦ੍ਯੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੋਧਿਨਾ ||੧੦|| ਤ੍ਰੀਨਂਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਤਰੇਦ੍ਭੋਕ੍ਤੁਮਾਤੁਰਾਯੌਦਨਂ ਮਦੁ | ਤਤੋ ਯਥੋਚਿਤਂ ਭਕ੍ਤਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮਸ੍ਮੈ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ ||੧੧|| ਲਾਵੈਣਹਰਿਣਾਦੀਨਾਂ ਰਸੈਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤੈਃ |੧੨|

View original

प्रस्थे परिस्रुते देया यवागूः स्वल्पतण्डुला ||७|| द्वे चैवार्धाढके देये तिस्रश्चाप्याढके गते | विलेपीमुचिताद्भक्ताच्चतुर्थांशकृतां ततः ||८|| दद्यादुक्तेन विधिना क्लिन्नसिक्थामपिच्छिलाम् | अस्निग्धलवणं स्वच्छमुद्गयूषयुतं ततः ||९|| अंशद्वयप्रमाणेन दद्यात् सुस्विन्नमोदनम् | ततस्तु कृतसञ्ज्ञेन हृद्येनेन्द्रियबोधिना ||१०|| त्रीनंशान् वितरेद्भोक्तुमातुरायौदनं मृदु | ततो यथोचितं भक्तं भोक्तुमस्मै विचक्षणः ||११|| लावैणहरिणादीनां रसैर्दद्यात् सुसंस्कृतैः |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (12) · Śloka 13

ਹੀਨਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮੇਸ੍ਵੇਸੁ ਵਿਰੇਕੇਸੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੨|| ਏਕਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣਃ ਸਮ੍ਯਗਾਹਾਰਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍ |੧੩|

View original

हीनमध्योत्तमेष्वेषु विरेकेषु प्रकीर्तितः ||१२|| एकद्वित्रिगुणः सम्यगाहारस्य क्रमस्त्वयम् |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (13) · Śloka 14

ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕਾਨ੍ਮਦ੍ਯਨਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਹੀਨਵਿਸ਼ੋਧਿਤਾਨ੍ ||੧੩|| ਪੇਯਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਯੇਤ੍ਤੇਸਾਂ ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ |੧੪|

View original

कफपित्ताधिकान्मद्यनित्यान् हीनविशोधितान् ||१३|| पेयाऽभिष्यन्दयेत्तेषां तर्पणादिक्रमो हितः |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (14) · Śloka 15

ਵੇਦਨਾਲਾਭਨਿਯਮਸ਼ੋਕਵੈਚਿਤ੍ਤ੍ਯਹੇਤੁਭਿਃ ||੧੪|| ਨਰਾਨੁਪੋਸਿਤਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੧੫|

View original

वेदनालाभनियमशोकवैचित्त्यहेतुभिः ||१४|| नरानुपोषितांश्चापि विरिक्तवदुपाचरेत् |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (15-16) · Śloka 16

ਆਢਕਾਰ੍ਧਾਢਕਪ੍ਰਸ੍ਥਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਹ੍ਯੇਸਾ ਵਿਰੇਚਨੇ ||੧੫|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਰੇਕਸ੍ਯ ਨ ਤਾਮਿਚ੍ਛਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦਃ | ਏਕੋ ਵਿਰੇਕਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨ੍ਤੋ ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ||੧੬||

View original

आढकार्धाढकप्रस्थसङ्ख्या ह्येषा विरेचने ||१५|| श्लेष्मान्तत्वाद्विरेकस्य न तामिच्छति तद्विदः | एको विरेकः श्लेष्मान्तो न द्वितीयोऽस्ति कश्चन ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (17-18) · Śloka 18

ਬਲਂ ਯਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ | ਤਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਰਮਮੇਕਂ ਤੁ ਬਲਸ੍ਥਃ ਸਕਦਾਚਰੇਤ੍ ||੧੭|| ਦ੍ਵਿਰਾਚਰੇਨ੍ਮਧ੍ਯਬਲਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਵਾਰਾਨ੍ ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਤਥਾ | ਕੇਚਿਦੇਵਂ ਕ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨ੍ਦਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾਗ੍ਨਿਸੁ ||੧੮||

View original

बलं यत्त्रिविधं प्रोक्तमतस्तत्र क्रमस्त्रिधा | तत्रानुक्रममेकं तु बलस्थः सकृदाचरेत् ||१७|| द्विराचरेन्मध्यबलस्त्रीन् वारान् दुर्बलस्तथा | केचिदेवं क्रमं प्राहुर्मन्दमध्योत्तमाग्निषु ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (19-20) · Śloka 20

ਸਂਸਰ੍ਗੇਣ ਵਿਵਦ੍ਧੇਗ੍ਨੌ ਦੋਸਕੋਪਭਯਾਦ੍ਭਜੇਤ੍ | ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੌ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ ਕਟੁਕਂ ਤਤਃ ||੧੯|| ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ ਭੂਯਃ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਾਵਤਃ ਪਰਮ੍ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤਤਃ ||੨੦||

View original

संसर्गेण विवृद्धेऽग्नौ दोषकोपभयाद्भजेत् | प्राक् स्वादुतिक्तौ स्निग्धाम्ललवणान् कटुकं ततः ||१९|| स्वाद्वम्ललवणान् भूयः स्वादुतिक्तावतः परम् | स्निग्धरूक्षान् रसांश्चैव व्यत्यासात् स्वस्थवत्ततः ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (21) · Śloka 21

ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤੋ ਵਾ ਵਾਨ੍ਤੋ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੇਵਲਮ੍ | ਸ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਮਨੁਜੋ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਲਘੁ ਭੋਜਨਮ੍ ||੨੧||

View original

केवलं स्नेहपीतो वा वान्तो यश्चापि केवलम् | स सप्तरात्रं मनुजो भुञ्जीत लघु भोजनम् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (22) · Śloka 22

ਕਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋ ਯਸ੍ਯ ਕਤਂ ਯਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍ | ਸ ਨਾ ਪਰਿਹਰੇਨ੍ਮਾਸਂ ਯਾਵਦ੍ਵਾ ਬਲਵਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍ ||੨੨||

View original

कृतः सिराव्यधो यस्य कृतं यस्य च शोधनम् | स ना परिहरेन्मासं यावद्वा बलवान् भवेत् ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (23) · Śloka 23

ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਪਰਿਹਰੇਦੇਕੈਕਂ ਬਸ੍ਤਿਮਾਤੁਰਃ | ਤਤੀਯੇ ਤੁ ਪਰੀਹਾਰੇ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ||੨੩||

View original

त्र्यहं त्र्यहं परिहरेदेकैकं बस्तिमातुरः | तृतीये तु परीहारे यथायोगं समाचरेत् ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (24) · Śloka 24

ਤੈਲਪੂਰ੍ਣਾਮਮਦ੍ਭਾਣ੍ਡਸਧਰ੍ਮਾਣੋ ਵ੍ਰਣਾਤੁਰਾਃ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੁਦ੍ਧਾਕ੍ਸਿਰੋਗਾਰ੍ਤਾ ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਿਣਸ਼੍ਚ ਯੇ ||੨੪||

View original

तैलपूर्णाममृद्भाण्डसधर्माणो व्रणातुराः | स्निग्धशुद्धाक्षिरोगार्ता ज्वरातीसारिणश्च ये ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (25-37) · Śloka 37

ਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤਃ ਕੁਪਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ | ਆਯਾਸ੍ਯਤਃ ਸ਼ੋਚਤੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਭ੍ਰਮਮਚ੍ਛਤਿ ||੨੫|| ਮੈਥੁਨੋਪਗਮਾਦ੍ਧੋਰਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ | ਆਕ੍ਸੇਪਕਂ ਪਕ੍ਸਘਾਤਮਙ੍ਗਪ੍ਰਗ੍ਰਹਮੇਵ ਚ ||੨੬|| ਗੁਹ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸੌ ਚ ਦਾਰੁਣੌ | ਰੁਧਿਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਚ੍ਚਾਪਿ ਸਰਜਸ੍ਕਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੨੭|| ਲਭਤੇ ਚ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਕਫਾਤ੍ਮਕਾਨ੍ | ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਜ੍ਵਰਮ੍ ||੨੮|| ਮੋਹਂ ਸਦਨਮਙ੍ਗਾਨਾਮਵਿਪਾਕਂ ਤਥਾਰੁਚਿਮ੍ | ਤਮਸਾ ਚਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮੇਵਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ||੨੯|| ਉਚ੍ਚੈਃ ਸਮ੍ਭਾਸਣਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਪਾਦਯੇਦ੍ਰੁਜਮ੍ | ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਜਾਡ੍ਯਮਜਿਘ੍ਰਤ੍ਵਂ ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਮੂਕਤਾਂ ਤਥਾ ||੩੦|| ਹਨੁਮੋਕ੍ਸਮਧੀਮਨ੍ਥਮਰ੍ਦਿਤਂ ਚ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ | ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਨਿਮੇਸਂ ਵਾ ਤਸ੍ਣਾਂ ਕਾਸਂ ਪ੍ਰਜਾਗਰਮ੍ ||੩੧|| ਲਭਤੇ ਦਨ੍ਤਚਾਲਂ ਚ ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ | ਯਾਨਯਾਨੇਨ ਲਭਤੇ ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭ੍ਰਮਕ੍ਲਮਾਨ੍ ||੩੨|| ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਗ੍ਰਹਂ ਘੋਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ | ਚਿਰਾਸਨਾਤ੍ਤਥਾ ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਛ੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਭਵਤਿ ਵੇਦਨਾ ||੩੩|| ਅਤਿਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਜਙ੍ਘਯੋਃ ਕੁਰੁਤੇ ਰੁਜਃ | ਸਕ੍ਥਿਪ੍ਰਸ਼ੋਸਂ ਸ਼ੋਫਂ ਵਾ ਪਾਦਹਰ੍ਸਮਥਾਪਿ ਵਾ ||੩੪|| ਸ਼ੀਤਸਮ੍ਭੋਗਤੋਯਾਨਾਂ ਸੇਵਾ ਮਾਰੁਤਵਦ੍ਧਯੇ | ਤਤੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭਸ਼ੂਲਾਧ੍ਮਾਨਪ੍ਰਵੇਪਕਾਃ ||੩੫|| ਵਾਤਾਤਪਾਭ੍ਯਾਂ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਜ੍ਵਰਂ ਚਾਪਿ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ | ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਧ੍ਯਸ਼ਨਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਂ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਵਾ ਘੋਰਮਚ੍ਛਤਿ ||੩੬|| ਅਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜਨਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਬਲਵਰ੍ਣਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ | ਅਨਾਤ੍ਮਵਨ੍ਤਃ ਪਸ਼ੁਵਦ੍ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਯੇਪ੍ਰਮਾਣਤਃ | ਰੋਗਾਨੀਕਸ੍ਯ ਤੇ ਮੂਲਮਜੀਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੩੭||

View original

क्रुध्यतः कुपितं पित्तं कुर्यात्तांस्तानुपद्रवान् | आयास्यतः शोचतो वा चित्तं विभ्रममृच्छति ||२५|| मैथुनोपगमाद्धोरान् व्याधीनाप्नोति दुर्मतिः | आक्षेपकं पक्षघातमङ्गप्रग्रहमेव च ||२६|| गुह्यप्रदेशे श्वयथुं कासश्वासौ च दारुणौ | रुधिरं शुक्रवच्चापि सरजस्कं प्रवर्तते ||२७|| लभते च दिवास्वप्नात्तांस्तान् व्याधीन् कफात्मकान् | प्लीहोदरं प्रतिश्यायं पाण्डुतां श्वयथुं ज्वरम् ||२८|| मोहं सदनमङ्गानामविपाकं तथाऽरुचिम् | तमसा चाभिभूतस्तु स्वप्नमेवाभिनन्दति ||२९|| उच्चैः सम्भाषणाद्वायुः शिरस्यापादयेद्रुजम् | आन्ध्यं जाड्यमजिघ्रत्वं बाधिर्यं मूकतां तथा ||३०|| हनुमोक्षमधीमन्थमर्दितं च सुदारुणम् | नेत्रस्तम्भं निमेषं वा तृष्णां कासं प्रजागरम् ||३१|| लभते दन्तचालं च तांस्तांश्चान्यानुपद्रवान् | यानयानेन लभते छर्दिमूर्च्छाभ्रमक्लमान् ||३२|| तथैवाङ्गग्रहं घोरमिन्द्रियाणां च विभ्रमम् | चिरासनात्तथा स्थानाच्छ्रोण्यां भवति वेदना ||३३|| अतिचङ्क्रमणाद्वायुर्जङ्घयोः कुरुते रुजः | सक्थिप्रशोषं शोफं वा पादहर्षमथापि वा ||३४|| शीतसम्भोगतोयानां सेवा मारुतवृद्धये | ततोऽङ्गमर्दविष्टम्भशूलाध्मानप्रवेपकाः ||३५|| वातातपाभ्यां वैवर्ण्यं ज्वरं चापि समाप्नुयात् | विरुद्धाध्यशनान्मृत्युं व्याधिं वा घोरमृच्छति ||३६|| असात्म्यभोजनं हन्याद्बलवर्णमसंशयम् | अनात्मवन्तः पशुवद्भुञ्जते येऽप्रमाणतः | रोगानीकस्य ते मूलमजीर्णं प्राप्नुवन्ति हि ||३७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (38) · Śloka 38

ਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਕਾਰਣਂ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸ੍ਵੇਤਾਸੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਪ੍ਰਯਤੇਤਾਤੁਰਾਰੋਗ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ||੩੮||

View original

व्यापदां कारणं वीक्ष्य व्यापत्स्वेतासु बुद्धिमान् | प्रयतेतातुरारोग्ये प्रत्यनीकेन हेतुना ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (39) · Śloka 39

ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਾਨ੍ਤੈਰ੍ਹਰਿਣੈਣਲਾਵਕਾਃ ਸ਼ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸੇਵ੍ਯਃ ਸਮਯੂਰਤਿਤ੍ਤਿਰੀਃ | ਸਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਲਯਸ੍ਤਥੈਵ ਮੁਦ੍ਗਾ ਲਘੁ ਯਚ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ||੩੯||

View original

विरिक्तवान्तैर्हरिणैणलावकाः शशश्च सेव्यः समयूरतित्तिरीः | सषष्टिकाश्चैव पुराणशालयस्तथैव मुद्गा लघु यच्च कीर्तितम् ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 39

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਆਤੁਰੋਪਦ੍ਰਵਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮੈਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੯||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने आतुरोपद्रवचिकित्सितं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ||३९||

🔊 Audio coming soon

39. āturōpadravacikitsitam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi