Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो द्विव्रणीयं चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
1. dvivraṇīyacikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ದ್ವೌ ವ್ರಣೌ ಭವತಃ- ಶಾರೀರ, ಆಗನ್ತುಶ್ಚ | ತಯೋಃ ಶಾರೀರಃ ಪವನಪಿತ್ತಕಫಶೋಣಿತಸನ್ನಿಪಾತನಿಮಿತ್ತಃ; ಆಗನ್ತುರಪಿ ಪುರುಷಪಶುಪಕ್ಷಿವ್ಯಾಲಸರೀಸೃಪಪ್ರಪತನಪೀಡನಪ್ರಹಾರಾಗ್ನಿಕ್ಷಾರವಿಷತೀಕ್ಷ್ಣೌಷಧಶಕಲಕಪಾಲಶೃಙ್ಗ- ಚಕ್ರೇಷುಪರಶುಶಕ್ತಿಕುನ್ತಾದ್ಯಾಯುಧಾಭಿಘಾತನಿಮಿತ್ತಃ | ತತ್ರ ತುಲ್ಯೇ ವ್ರಣಸಾಮಾನ್ಯೇ ದ್ವಿಕಾರಣೋತ್ಥಾನಪ್ರಯೋಜನಸಾಮರ್ಥ್ಯಾದ್ ‘ದ್ವಿವ್ರಣೀಯ’ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ||೩||
View original
द्वौ व्रणौ भवतः- शारीर, आगन्तुश्च | तयोः शारीरः पवनपित्तकफशोणितसन्निपातनिमित्तः; आगन्तुरपि पुरुषपशुपक्षिव्यालसरीसृपप्रपतनपीडनप्रहाराग्निक्षारविषतीक्ष्णौषधशकलकपालशृङ्ग- चक्रेषुपरशुशक्तिकुन्ताद्यायुधाभिघातनिमित्तः | तत्र तुल्ये व्रणसामान्ये द्विकारणोत्थानप्रयोजनसामर्थ्याद् ‘द्विव्रणीय’ इत्युच्यते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಗನ್ತುವ್ರಣೇ ತತ್ಕಾಲಮೇವ ಕ್ಷತೋಷ್ಮಣಃ ಪ್ರಸೃತಸ್ಯೋಪಶಮಾರ್ಥಂ ಪಿತ್ತವಚ್ಛೀತಕ್ರಿಯಾವಚಾರಣವಿಧಿವಿಶೇಷಃ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಂ ಚ ಮಧುಘೃತಪ್ರಯೋಗ ಇತ್ಯೇತದ್ದ್ವಿಕಾರಣೋತ್ಥಾನಪ್ರಯೋಜನಮ್, ಉತ್ತರಕಾಲಂ ತು ದೋಷೋಪಪ್ಲವವಿಶೇಷಾಚ್ಛಾರೀರವತ್ ಪ್ರತೀಕಾರಃ ||೪||
View original
सर्वस्मिन्नेवागन्तुव्रणे तत्कालमेव क्षतोष्मणः प्रसृतस्योपशमार्थं पित्तवच्छीतक्रियावचारणविधिविशेषः सन्धानार्थं च मधुघृतप्रयोग इत्येतद्द्विकारणोत्थानप्रयोजनम्, उत्तरकालं तु दोषोपप्लवविशेषाच्छारीरवत् प्रतीकारः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ದೋಷೋಪಪ್ಲವವಿಶೇಷಃ ಪುನಃ ಸಮಾಸತಃ ಪಞ್ಚದಶಪ್ರಕಾರಃ, ಪ್ರಸರಣಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್, ಯಥೋಕ್ತೋ ವ್ರಣಪ್ರಶ್ನಾಧಿಕಾರೇ; ಶುದ್ಧತ್ವಾತ್ ಷೋಡಶಪ್ರಕಾರ ಇತ್ಯೇಕೇ ||೫||
View original
दोषोपप्लवविशेषः पुनः समासतः पञ्चदशप्रकारः, प्रसरणसामर्थ्यात्, यथोक्तो व्रणप्रश्नाधिकारे; शुद्धत्वात् षोडशप्रकार इत्येके ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ದ್ವಿವಿಧಂ- ಸಾಮಾನ್ಯಂ, ವೈಶೇಷಿಕಂ ಚ | ತತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ರುಕ್ | ‘ವ್ರಣ’ ಗಾತ್ರವಿಚೂರ್ಣನೇ, ವ್ರಣಯತೀತಿ ವ್ರಣಃ | ವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣಂ ಪುನರ್ವಾತಾದಿಲಿಙ್ಗವಿಶೇಷಃ ||೬||
View original
तस्य लक्षणं द्विविधं- सामान्यं, वैशेषिकं च | तत्र सामान्यं रुक् | ‘व्रण’ गात्रविचूर्णने, व्रणयतीति व्रणः | विशेषलक्षणं पुनर्वातादिलिङ्गविशेषः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾಭಸ್ತನುಃ ಶೀತಃ ಪಿಚ್ಛಿಲೋಽಲ್ಪಸ್ರಾವೀ ರೂಕ್ಷಶ್ಚಟಚಟಾಯನಶೀಲಃ ಸ್ಫುರಣಾಯಾಮತೋದಭೇದವೇದನಾಬಹುಲೋ ನಿರ್ಮಾಂಸಶ್ಚೇತಿ ವಾತಾತ್, ಕ್ಷಿಪ್ರಜಃ ಪೀತನೀಲಾಭಃ ಕಿಂಶುಕೋದಕಾಭೋಷ್ಣಸ್ರಾವೀ ದಾಹಪಾಕರಾಗವಿಕಾರಕಾರೀ ಪೀತಪಿಡಕಾಜುಷ್ಟಶ್ಚೇತಿ ಪಿತ್ತಾತ್, ಪ್ರತತಚಣ್ಡಕಣ್ಡೂಬಹುಲಃ ಸ್ಥೂಲೌಷ್ಠಃ ಸ್ತಬ್ಧಸಿರಾಸ್ನಾಯುಜಾಲಾವತತಃ ಕಠಿನಃ ಪಾಣ್ಡ್ವವಭಾಸೋ ಮನ್ದವೇದನಃ ಶುಕ್ಲಶೀತಸಾನ್ದ್ರಪಿಚ್ಛಿಲಾಸ್ರಾವೀ ಗುರುಶ್ಚೇತಿ ಕಫಾತ್, ಪ್ರವಾಲದಲನಿಚಯಪ್ರಕಾಶಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಫೋಟಪಿಡಕಾಜಾಲೋಪಚಿತಸ್ತುರಙ್ಗಸ್ಥಾನಗನ್ಧಿಃ ಸವೇದನೋ ಧೂಮಾಯನಶೀಲೋ ರಕ್ತಸ್ರಾವೀ ಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗಶ್ಚೇತಿ ರಕ್ತಾತ್, ತೋದದಾಹಧೂಮಾಯನಪ್ರಾಯಃ ಪೀತಾರುಣಾಭಸ್ತದ್ವರ್ಣಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ವಾತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ, ಕಣ್ಡೂಯನಶೀಲಃ ಸನಿಸ್ತೋದೋ ರೂಕ್ಷೋ ಗುರುರ್ದಾರುಣೋ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಶೀತಪಿಚ್ಛಿಲಾಲ್ಪಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಭ್ಯಾಂ, ಗುರುಃ ಸದಾಹ ಉಷ್ಣಃ ಪೀತಪಾಣ್ಡುಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಭ್ಯಾಂ, ರೂಕ್ಷಸ್ತನುಸ್ತೋದಬಹುಲಃ ಸುಪ್ತ ಇವ ಚ ರಕ್ತಾರುಣಾಭಸ್ತದ್ವರ್ಣಾಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ವಾತಶೋಣಿತಾಭ್ಯಾಂ, ಘೃತಮಣ್ಡಾಭೋ ಮೀನಧಾವನತೋಯಗನ್ಧಿರ್ಮೃದುರ್ವಿಸರ್ಪ್ಯುಷ್ಣಕೃಷ್ಣಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಾಭ್ಯಾಂ, ರಕ್ತೋ ಗುರುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಃ ಕಣ್ಡೂಪ್ರಾಯಃ ಸ್ಥಿರೋ ಸರಕ್ತಪಾಣ್ಡುಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಣಿತಾಭ್ಯಾಂ, ಸ್ಫುರಣತೋದದಾಹಧೂಮಾಯನಪ್ರಾಯಃ ಪೀತತನುರಕ್ತಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ವಾತಪಿತ್ತಶೋಣಿತೇಭ್ಯಃ, ಕಣ್ಡೂಸ್ಫುರಣಚುಮಚುಮಾಯಮಾನಪ್ರಾಯಃ ಪಾಣ್ಡುಘನರಕ್ತಾಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಣಿತೇಭ್ಯಃ, ದಾಹಪಾಕರಾಗಕಣ್ಡೂಪ್ರಾಯಃ ಪಾಣ್ಡುಘನರಕ್ತಾಸ್ರಾವೀ ಚೇತಿ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಣಿತೇಭ್ಯಃ, ತ್ರಿವಿಧವರ್ಣವೇದನಾಸ್ರಾವವಿಶೇಷೋಪೇತಃ ಪವನಪಿತ್ತಕಫೇಭ್ಯಃ, ನಿರ್ದಹನನಿರ್ಮಥನಸ್ಫುರಣತೋದದಾಹಪಾಕರಾಗಕಣ್ಡೂಸ್ವಾಪಬಹುಲೋ ನಾನಾವರ್ಣವೇದನಾಸ್ರಾವವಿಶೇಷೋಪೇತಃ ಪವನಪಿತ್ತಕಫಶೋಣಿತೇಭ್ಯಃ, ಜಿಹ್ವಾತಲಾಭೋ ಮೃದುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋ ವಿಗತವೇದನಃ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತೋ ನಿರಾಸ್ರಾವಶ್ಚೇತಿ ಶುದ್ಧೋ ವ್ರಣ ಇತಿ ||೭||
View original
तत्र श्यावारुणाभस्तनुः शीतः पिच्छिलोऽल्पस्रावी रूक्षश्चटचटायनशीलः स्फुरणायामतोदभेदवेदनाबहुलो निर्मांसश्चेति वातात्, क्षिप्रजः पीतनीलाभः किंशुकोदकाभोष्णस्रावी दाहपाकरागविकारकारी पीतपिडकाजुष्टश्चेति पित्तात्, प्रततचण्डकण्डूबहुलः स्थूलौष्ठः स्तब्धसिरास्नायुजालावततः कठिनः पाण्ड्ववभासो मन्दवेदनः शुक्लशीतसान्द्रपिच्छिलास्रावी गुरुश्चेति कफात्, प्रवालदलनिचयप्रकाशः कृष्णस्फोटपिडकाजालोपचितस्तुरङ्गस्थानगन्धिः सवेदनो धूमायनशीलो रक्तस्रावी पित्तलिङ्गश्चेति रक्तात्, तोददाहधूमायनप्रायः पीतारुणाभस्तद्वर्णस्रावी चेति वातपित्ताभ्यां, कण्डूयनशीलः सनिस्तोदो रूक्षो गुरुर्दारुणो मुहुर्मुहुः शीतपिच्छिलाल्पस्रावी चेति वातश्लेष्मभ्यां, गुरुः सदाह उष्णः पीतपाण्डुस्रावी चेति पित्तश्लेष्मभ्यां, रूक्षस्तनुस्तोदबहुलः सुप्त इव च रक्तारुणाभस्तद्वर्णास्रावी चेति वातशोणिताभ्यां, घृतमण्डाभो मीनधावनतोयगन्धिर्मृदुर्विसर्प्युष्णकृष्णस्रावी चेति पित्तशोणिताभ्यां, रक्तो गुरुः स्निग्धः पिच्छिलः कण्डूप्रायः स्थिरो सरक्तपाण्डुस्रावी चेति श्लेष्मशोणिताभ्यां, स्फुरणतोददाहधूमायनप्रायः पीततनुरक्तस्रावी चेति वातपित्तशोणितेभ्यः, कण्डूस्फुरणचुमचुमायमानप्रायः पाण्डुघनरक्तास्रावी चेति वातश्लेष्मशोणितेभ्यः, दाहपाकरागकण्डूप्रायः पाण्डुघनरक्तास्रावी चेति पित्तश्लेष्मशोणितेभ्यः, त्रिविधवर्णवेदनास्रावविशेषोपेतः पवनपित्तकफेभ्यः, निर्दहननिर्मथनस्फुरणतोददाहपाकरागकण्डूस्वापबहुलो नानावर्णवेदनास्रावविशेषोपेतः पवनपित्तकफशोणितेभ्यः, जिह्वातलाभो मृदुः स्निग्धः श्लक्ष्णो विगतवेदनः सुव्यवस्थितो निरास्रावश्चेति शुद्धो व्रण इति ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ತಸ್ಯ ವ್ರಣಸ್ಯ ಷಷ್ಟಿರುಪಕ್ರಮಾ ಭವನ್ತಿ | ತದ್ಯಥಾ- ಅಪತರ್ಪಣಮಾಲೇಪಃ ಪರಿಷೇಕೋಽಭ್ಯಙ್ಗಃ ಸ್ವೇದೋ ವಿಮ್ಲಾಪನಮುಪನಾಹಃ ಪಾಚನಂ ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಸ್ನೇಹೋ ವಮನಂ ವಿರೇಚನಂ ಛೇದನಂ ಭೇದನಂ ದಾರಣಂ ಲೇಖನಮೇಷಣಮಾಹರಣಂ ವ್ಯಧನಂ ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಸೀವನಂ ಸನ್ಧಾನಂ ಪೀಡನಂ ಶೋಣಿತಾಸ್ಥಾಪನಂ ನಿರ್ವಾಪಣಮುತ್ಕಾರಿಕಾ ಕಷಾಯೋ ವರ್ತಿಃ ಕಲ್ಕಃ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ರಸಕ್ರಿಯಾಽವಚೂರ್ಣನಂ ವ್ರಣಧೂಪನಮುತ್ಸಾದನಮವಸಾದನಂ ಮೃದುಕರ್ಮ ದಾರುಣಕರ್ಮ ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಾಗ್ನಿಕರ್ಮ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಮ ಪಾಣ್ಡುಕರ್ಮ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ರೋಮಸಞ್ಜನನಂ ಲೋಮಾಪಹರಣಂ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮೋತ್ತರಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಬನ್ಧಃ ಪತ್ರದಾನಂ ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಿಷಘ್ನಂ ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ನಸ್ಯಂ ಕವಲಧಾರಣಂ ಧೂಮೋ ಮಧು ಸರ್ಪಿರ್ಯನ್ತ್ರಮಾಹಾರೋ ರಕ್ಷಾವಿಧಾನಮಿತಿ ||೮||
View original
तस्य व्रणस्य षष्टिरुपक्रमा भवन्ति | तद्यथा- अपतर्पणमालेपः परिषेकोऽभ्यङ्गः स्वेदो विम्लापनमुपनाहः पाचनं विस्रावणं स्नेहो वमनं विरेचनं छेदनं भेदनं दारणं लेखनमेषणमाहरणं व्यधनं विस्रावणं सीवनं सन्धानं पीडनं शोणितास्थापनं निर्वापणमुत्कारिका कषायो वर्तिः कल्कः सर्पिस्तैलं रसक्रियाऽवचूर्णनं व्रणधूपनमुत्सादनमवसादनं मृदुकर्म दारुणकर्म क्षारकर्माग्निकर्म कृष्णकर्म पाण्डुकर्म प्रतिसारणं रोमसञ्जननं लोमापहरणं बस्तिकर्मोत्तरबस्तिकर्म बन्धः पत्रदानं कृमिघ्नं बृंहणं विषघ्नं शिरोविरेचनं नस्यं कवलधारणं धूमो मधु सर्पिर्यन्त्रमाहारो रक्षाविधानमिति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ತೇಷು ಕಷಾಯೋ ವರ್ತಿಃ ಕಲ್ಕಃ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ರಸಕ್ರಿಯಾಽವಚೂರ್ಣನಮಿತಿ ಶೋಧನರೋಪಣಾನಿ, ತೇಷ್ವಷ್ಟೌ ಶಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಾಃ, ಶೋಣಿತಾಸ್ಥಾಪನಂ ಕ್ಷಾರೋಽಗ್ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಮಾಹಾರೋ ರಕ್ಷಾವಿಧಾನಂ ಬನ್ಧವಿಧಾನಂ ಚೋಕ್ತಾನಿ, ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದನವಮನವಿರೇಚನಬಸ್ತ್ಯುತ್ತರಬಸ್ತಿಶಿರೋವಿರೇಚನನಸ್ಯಧೂಮಕವಲಧಾರಣಾನ್ಯನ್ಯತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ , ಯದನ್ಯದವಶಿಷ್ಟಮುಪಕ್ರಮಜಾತಂ ತದಿಹ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ||೯||
View original
तेषु कषायो वर्तिः कल्कः सर्पिस्तैलं रसक्रियाऽवचूर्णनमिति शोधनरोपणानि, तेष्वष्टौ शस्त्रकृत्याः, शोणितास्थापनं क्षारोऽग्निर्यन्त्रमाहारो रक्षाविधानं बन्धविधानं चोक्तानि, स्नेहस्वेदनवमनविरेचनबस्त्युत्तरबस्तिशिरोविरेचननस्यधूमकवलधारणान्यन्यत्र वक्ष्यामः , यदन्यदवशिष्टमुपक्रमजातं तदिह वक्ष्यते ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ಷಡ್ವಿಧಃ ಪ್ರಾಗುಪದಿಷ್ಟಃ ಶೋಫಃ, ತಸ್ಯೈಕಾದಶೋಪಕ್ರಮಾ ಭವನ್ತ್ಯಪತರ್ಪಣಾದಯೋ ವಿರೇಚನಾನ್ತಾಃ; ತೇ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೋಥಪ್ರತೀಕಾರೇ ವರ್ತನ್ತೇ, ವ್ರಣಭಾವಮಾಪನ್ನಸ್ಯ ಚ ನ ವಿರುಧ್ಯನ್ತೇ; ಶೇಷಾಸ್ತು ಪ್ರಾಯೇಣ ವ್ರಣಪ್ರತೀಕಾರಹೇತವ ಏವ ||೧೦||
View original
षड्विधः प्रागुपदिष्टः शोफः, तस्यैकादशोपक्रमा भवन्त्यपतर्पणादयो विरेचनान्ताः; ते च विशेषेण शोथप्रतीकारे वर्तन्ते, व्रणभावमापन्नस्य च न विरुध्यन्ते; शेषास्तु प्रायेण व्रणप्रतीकारहेतव एव ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ಅಪತರ್ಪಣಮಾದ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಃ; ಏಷ ಸರ್ವಶೋಫಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಃ ಪ್ರಧಾನತಮಶ್ಚ ||೧೧||
View original
अपतर्पणमाद्य उपक्रमः; एष सर्वशोफानां सामान्यः प्रधानतमश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ - ದೋಷೋಚ್ಛ್ರಾಯೋಪಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ದೋಷಾನದ್ಧಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ | ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಂ ಪ್ರಾಣಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಸ್ಯಾದಪತರ್ಪಣಮ್ ||೧೨||
View original
भवन्ति चात्र - दोषोच्छ्रायोपशान्त्यर्थं दोषानद्धस्य देहिनः | अवेक्ष्य दोषं प्राणं च कार्यं स्यादपतर्पणम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ಊರ್ಧ್ವಮಾರುತತೃಷ್ಣಾಕ್ಷುನ್ಮುಖಶೋಷಶ್ರಮಾನ್ವಿತೈಃ | ನ ಕಾರ್ಯಂ ಗರ್ಭಿಣೀವೃದ್ಧಬಾಲದುರ್ಬಲಭೀರುಭಿಃ ||೧೩||
View original
ऊर्ध्वमारुततृष्णाक्षुन्मुखशोषश्रमान्वितैः | न कार्यं गर्भिणीवृद्धबालदुर्बलभीरुभिः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ಶೋಫೇಷೂತ್ಥಿತಮಾತ್ರೇಷು ವ್ರಣೇಷೂಗ್ರರುಜೇಷು ಚ | ಯಥಾಸ್ವೈರೌಷಧೈರ್ಲೇಪಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶ್ಯೇನ ಕಾರಯೇತ್ ||೧೪||
View original
शोफेषूत्थितमात्रेषु व्रणेषूग्ररुजेषु च | यथास्वैरौषधैर्लेपं प्रत्येकश्येन कारयेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ಯಥಾ ಪ್ರವಜ್ವಲಿತೇ ವೇಶ್ಮನ್ಯಮ್ಭಸಾ ಪರಿಷೇಚನಮ್ | ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಪ್ರಶಮಯತ್ಯಗ್ನಿಮೇವಮಾಲೇಪನಂ ರುಜಃ ||೧೫|| ಪ್ರಹ್ಲಾದನೇ ಶೋಧನೇ ಚ ಶೋಫಸ್ಯ ಹರಣೇ ತಥಾ | ಉತ್ಸಾದನೇ ರೋಪಣೇ ಚ ಲೇಪಃ ಸ್ಯಾತ್ತು ತದರ್ಥಕೃತ್ ||೧೬||
View original
यथा प्रवज्वलिते वेश्मन्यम्भसा परिषेचनम् | क्षिप्रं प्रशमयत्यग्निमेवमालेपनं रुजः ||१५|| प्रह्लादने शोधने च शोफस्य हरणे तथा | उत्सादने रोपणे च लेपः स्यात्तु तदर्थकृत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17-18) · Śloka 18
ವಾತಶೋಫೇ ತು ವೇದನೋಪಶಮಾರ್ಥಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಮಾಂಸರಸವಾತಹರೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥೈರಶೀತೈಃ ಪರಿಷೇಕಾನ್ ಕುರ್ವೀತ, ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭಿಘಾತವಿಷನಿಮಿತ್ತೇಷು ಕ್ಷೀರಘೃತಮಧುಶರ್ಕರೋದಕೇಕ್ಷುರಸಮಧುರೌಷಧಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷನಿಷ್ಕ್ವಾಥೈರನುಷ್ಣೈಃ ಪರಿಷೇಕಾನ್ ಕುರ್ವೀತ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಫೇ ತು ತೈಲಮೂತ್ರಕ್ಷಾರೋದಕಸುರಾಶುಕ್ತಕಫಘ್ನೌಷಧನಿಷ್ಕ್ವಾಥೈರಶೀತೈಃ ಪರಿಷೇಕಾನ್ ಕುರ್ವೀತ ||೧೭|| ಯಥಾಽಮ್ಬುಭಿಃ ಸಿಚ್ಯಮಾನಃ ಶಾನ್ತಿಮಗ್ನಿರ್ನಿಯಚ್ಛತಿ | ದೋಷಾಗ್ನಿರೇವಂ ಸಹಸಾ ಪರಿಷೇಕೇಣ ಶಾಮ್ಯತಿ ||೧೮||
View original
वातशोफे तु वेदनोपशमार्थं सर्पिस्तैलधान्याम्लमांसरसवातहरौषधनिष्क्वाथैरशीतैः परिषेकान् कुर्वीत, पित्तरक्ताभिघातविषनिमित्तेषु क्षीरघृतमधुशर्करोदकेक्षुरसमधुरौषधक्षीरवृक्षनिष्क्वाथैरनुष्णैः परिषेकान् कुर्वीत, श्लेष्मशोफे तु तैलमूत्रक्षारोदकसुराशुक्तकफघ्नौषधनिष्क्वाथैरशीतैः परिषेकान् कुर्वीत ||१७|| यथाऽम्बुभिः सिच्यमानः शान्तिमग्निर्नियच्छति | दोषाग्निरेवं सहसा परिषेकेण शाम्यति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19-20) · Śloka 20
ಅಭ್ಯಙ್ಗಸ್ತು ದೋಷಮಾಲೋಕ್ಯೋಪಯುಕ್ತೋ ದೋಷೋಪಶಮಂ ಮೃದುತಾಂ ಚ ಕರೋತಿ ||೧೯|| ಸ್ವೇದವಿಮ್ಲಾಪನಾದೀನಾಂ ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪ್ರಾಕ್ ಸ ಉಚ್ಯತೇ | ಪಶ್ಚಾತ್ ಕರ್ಮಸು ಚಾದಿಷ್ಟಃ ಸ ಚ ವಿಸ್ರಾವಣಾದಿಷು ||೨೦||
View original
अभ्यङ्गस्तु दोषमालोक्योपयुक्तो दोषोपशमं मृदुतां च करोति ||१९|| स्वेदविम्लापनादीनां क्रियाणां प्राक् स उच्यते | पश्चात् कर्मसु चादिष्टः स च विस्रावणादिषु ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
ರುಜಾವತಾಂ ದಾರುಣಾನಾಂ ಕಠಿನಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ | ಶೋಫಾನಾಂ ಸ್ವೇದನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಯೇ ಚಾಪ್ಯೇವಂವಿಧಾ ವ್ರಣಾಃ ||೨೧||
View original
रुजावतां दारुणानां कठिनानां तथैव च | शोफानां स्वेदनं कार्यं ये चाप्येवंविधा व्रणाः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 23
ಸ್ಥಿರಾಣಾಂ ರುಜತಾಂ ಮನ್ದಂ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಮ್ಲಾಪನಂ ಭವೇತ್ | ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ತು ವೇಣುನಾಡ್ಯಾ ತತಃ ಶನೈಃ ||೨೨|| ವಿಮರ್ದಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತಲೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ವಾ |೨೩|
View original
स्थिराणां रुजतां मन्दं कार्यं विम्लापनं भवेत् | अभ्यज्य स्वेदयित्वा तु वेणुनाड्या ततः शनैः ||२२|| विमर्दयेद्भिषक् प्राज्ञस्तलेनाङ्गुष्ठकेन वा |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 24
ಶೋಫಯೋರುಪನಾಹಂ ತು ಕುರ್ಯಾದಾಮವಿದಗ್ಧಯೋಃ ||೨೩|| ಅವಿದಗ್ಧಃ ಶಮಂ ಯಾತಿ ವಿದಗ್ಧಃ ಪಾಕಮೇತಿ ಚ |೨೪|
View original
शोफयोरुपनाहं तु कुर्यादामविदग्धयोः ||२३|| अविदग्धः शमं याति विदग्धः पाकमेति च |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24-26) · Śloka 27
ನಿವರ್ತತೇ ನ ಯಃ ಶೋಫೋ ವಿರೇಕಾನ್ತೈರುಪಕ್ರಮೈಃ ||೨೪|| ತಸ್ಯ ಸಮ್ಪಾಚನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಮಾಹೃತ್ಯೌಷಧಾನಿ ತು | ದಧಿತಕ್ರಸುರಾಶುಕ್ತಧಾನ್ಯಾಮ್ಲೈರ್ಯೋಜಿತಾನಿ ತು ||೨೫|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಿ ಲವಣೀಕೃತ್ಯ ಪಚೇದುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಶುಭಾಮ್ | ಸೈರಣ್ಡಪತ್ರಯಾ ಶೋಫಂ ನಾಹಯೇದುಷ್ಣಯಾ ತಯಾ ||೨೬|| ಹಿತಂ ಸಮ್ಭೋಜನಂ ಚಾಪಿ ಪಾಕಾಯಾಭಿಮುಖೋ ಯದಿ |೨೭|
View original
निवर्तते न यः शोफो विरेकान्तैरुपक्रमैः ||२४|| तस्य सम्पाचनं कुर्यात् समाहृत्यौषधानि तु | दधितक्रसुराशुक्तधान्याम्लैर्योजितानि तु ||२५|| स्निग्धानि लवणीकृत्य पचेदुत्कारिकां शुभाम् | सैरण्डपत्रया शोफं नाहयेदुष्णया तया ||२६|| हितं सम्भोजनं चापि पाकायाभिमुखो यदि |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (27-29) · Śloka 30
ವೇದನೋಪಶಮಾರ್ಥಾಯ ತಥಾ ಪಾಕಶಮಾಯ ಚ ||೨೭|| ಅಚಿರೋತ್ಪತಿತೇ ಶೋಫೇ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೋಣಿತಮೋಕ್ಷಣಮ್ | ಸಶೋಫೇ ಕಠಿನೇ ಧ್ಯಾಮೇ ಸರಕ್ತೇ ವೇದನಾವತಿ ||೨೮|| ಸಂರಬ್ಧೇ ವಿಷಮೇ ಚಾಪಿ ವ್ರಣೇ ವಿಸ್ರಾವಣಂ ಹಿತಮ್ | ಸವಿಷೇ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಲೌಕೋಭಿಃ ಪದೈಸ್ತಥಾ ||೨೯|| ವೇದನಾಯಾಃ ಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪಾಕಸ್ಯಾಪ್ರಾಪ್ತಯೇ ತಥಾ |೩೦|
View original
वेदनोपशमार्थाय तथा पाकशमाय च ||२७|| अचिरोत्पतिते शोफे कुर्याच्छोणितमोक्षणम् | सशोफे कठिने ध्यामे सरक्ते वेदनावति ||२८|| संरब्धे विषमे चापि व्रणे विस्रावणं हितम् | सविषे च विशेषेण जलौकोभिः पदैस्तथा ||२९|| वेदनायाः प्रशान्त्यर्थं पाकस्याप्राप्तये तथा |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (30) · Śloka 31
ಸೋಪದ್ರವಾಣಾಂ ರೂಕ್ಷಾಣಾಂ ಕೃಶಾನಾಂ ವ್ರಣಶೋಷಿಣಾಮ್ ||೩೦|| ಯಥಾಸ್ವಮೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ವಿಧೀಯತೇ |೩೧|
View original
सोपद्रवाणां रूक्षाणां कृशानां व्रणशोषिणाम् ||३०|| यथास्वमौषधैः सिद्धं स्नेहपानं विधीयते |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (31) · Śloka 32
ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಶೋಫೇ ತು ಕಫಜುಷ್ಟೇ ವಿಶೇಷತಃ ||೩೧|| ಸಙ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಶ್ಯಾ(ಧ್ಯಾ)ಮರುಧಿರೇ ವ್ರಣೇ ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನಂ ಹಿತಮ್ |೩೨|
View original
उत्सन्नमांसशोफे तु कफजुष्टे विशेषतः ||३१|| सङ्क्लिष्टश्या(ध्या)मरुधिरे व्रणे प्रच्छर्दनं हितम् |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (32) · Śloka 33
ವಾತಪಿತ್ತಪ್ರದುಷ್ಟೇಷು ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಿಷು ||೩೨|| ವಿರೇಚನಂ ಪ್ರಶಂಸನ್ತಿ ವ್ರಣೇಷು ವ್ರಣಕೋವಿದಾಃ |೩೩|
View original
वातपित्तप्रदुष्टेषु दीर्घकालानुबन्धिषु ||३२|| विरेचनं प्रशंसन्ति व्रणेषु व्रणकोविदाः |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (33) · Śloka 34
ಅಪಾಕೇಷು ತು ರೋಗೇಷು ಕಠಿನೇಷು ಸ್ಥಿರೇಷು ಚ ||೩೩|| ಸ್ನಾಯುಕೋಥಾದಿಷು ತಥಾ ಚ್ಛೇದನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮುಚ್ಯತೇ |೩೪|
View original
अपाकेषु तु रोगेषु कठिनेषु स्थिरेषु च ||३३|| स्नायुकोथादिषु तथा च्छेदनं प्राप्तमुच्यते |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (34) · Śloka 35
ಅನ್ತಃಪೂಯೇಷ್ವವಕ್ತ್ರೇಷು ತಥೈವೋತ್ಸಙ್ಗವತ್ಸ್ವಪಿ ||೩೪|| ಗತಿಮತ್ಸು ಚ ರೋಗೇಷು ಭೇದನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮುಚ್ಯತೇ |೩೫|
View original
अन्तःपूयेष्ववक्त्रेषु तथैवोत्सङ्गवत्स्वपि ||३४|| गतिमत्सु च रोगेषु भेदनं प्राप्तमुच्यते |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (35-37) · Śloka 37
ಬಾಲವೃದ್ಧಾಸಹಕ್ಷೀಣಭೀರೂಣಾಂ ಯೋಷಿತಾಮಪಿ ||೩೫|| ಮರ್ಮೋಪರಿ ಚ ಜಾತೇಷು ರೋಗೇಷೂಕ್ತೇಷು ದಾರಣಮ್ | ಸುಪಕ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಿತೇ ಶೋಫೇ ಪೀಡನೈರುಪಪೀಡಿತೇ ||೩೬|| ಪಾಕೋದ್ವೃತ್ತೇಷು ದೋಷೇಷು ತತ್ತು ಕಾರ್ಯಂ ವಿಜಾನತಾ | ಸುಪಿಷ್ಟೈರ್ದಾರಣದ್ರವ್ಯೈರ್ಯುಕ್ತೈಃ ಕ್ಷಾರೇಣ ವಾ ಪುನಃ ||೩೭||
View original
बालवृद्धासहक्षीणभीरूणां योषितामपि ||३५|| मर्मोपरि च जातेषु रोगेषूक्तेषु दारणम् | सुपक्वे पिण्डिते शोफे पीडनैरुपपीडिते ||३६|| पाकोद्वृत्तेषु दोषेषु तत्तु कार्यं विजानता | सुपिष्टैर्दारणद्रव्यैर्युक्तैः क्षारेण वा पुनः ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (38-39) · Śloka 39
ಕಠಿನಾನ್ ಸ್ಥೂಲವೃತ್ತೌಷ್ಠಾನ್ ದೀರ್ಯಮಾಣಾನ್ ಪುನಃ ಪುನಃ | ಕಠಿನೋತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾಂಶ್ಚ ಲೇಖನೇನಾಚರೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೩೮|| ಸಮಂ ಲಿಖೇತ್ ಸುಲಿಖಿತಂ ಲಿಖೇನ್ನಿರವಶೇಷತಃ | ವರ್ತ್ಮನಾಂ ತು ಪ್ರಮಾಣೇನ ಸಮಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ನಿರ್ಲಿಖೇತ್ ||೩೯||
View original
कठिनान् स्थूलवृत्तौष्ठान् दीर्यमाणान् पुनः पुनः | कठिनोत्सन्नमांसांश्च लेखनेनाचरेद्भिषक् ||३८|| समं लिखेत् सुलिखितं लिखेन्निरवशेषतः | वर्त्मनां तु प्रमाणेन समं शस्त्रेण निर्लिखेत् ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (40) · Śloka 40
ಕ್ಷೌಮಂ ಪ್ಲೋತಂ ಪಿಚುಂ ಫೇನಂ ಯಾವಶೂಕಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್ | ಕರ್ಕಶಾನಿ ಚ ಪತ್ರಾಣಿ ಲೇಖನಾರ್ಥೇ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ||೪೦||
View original
क्षौमं प्लोतं पिचुं फेनं यावशूकं ससैन्धवम् | कर्कशानि च पत्राणि लेखनार्थे प्रदापयेत् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (41-42) · Śloka 42
ನಾಡೀವ್ರಣಾಞ್ ಶಲ್ಯಗರ್ಭಾನುನ್ಮಾರ್ಗ್ಯುತ್ಸಙ್ಗಿನಃ ಶನೈಃ | ಕರೀರಬಾಲಾಙ್ಗುಲಿಭಿರೇಷಣ್ಯಾ ವೈಷಯೇದ್ಭಿಷಕ್ ||೪೧|| ನೇತ್ರವರ್ತ್ಮಗುದಾಭ್ಯಾಸನಾಡ್ಯೋಽವಕ್ತ್ರಾಃ ಸಶೋಣಿತಾಃ | ಚುಚ್ಚೂಪೋದಕಜೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕರೀರೈರೇಷಯೇತ್ತು ತಾಃ ||೪೨||
View original
नाडीव्रणाञ् शल्यगर्भानुन्मार्ग्युत्सङ्गिनः शनैः | करीरबालाङ्गुलिभिरेषण्या वैषयेद्भिषक् ||४१|| नेत्रवर्त्मगुदाभ्यासनाड्योऽवक्त्राः सशोणिताः | चुच्चूपोदकजैः श्लक्ष्णैः करीरैरेषयेत्तु ताः ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (43) · Śloka 43
ಸಂವೃತಾಸಂವೃತಾಸ್ಯೇಷು ವ್ರಣೇಷು ಮತಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್ | ಯಥೋಕ್ತಮಾಹರೇಚ್ಛಲ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋದ್ಧರಣಲಕ್ಷಣಮ್ ||೪೩||
View original
संवृतासंवृतास्येषु व्रणेषु मतिमान् भिषक् | यथोक्तमाहरेच्छल्यं प्राप्तोद्धरणलक्षणम् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (44) · Śloka 44
ರೋಗೇ ವ್ಯಧನಸಾಧ್ಯೇ ತು ಯಥೋದ್ದೇಶಂ ಪ್ರಮಾಣತಃ | ಶಸ್ತ್ರಂ ನಿದಧ್ಯಾದ್ದೋಷಂ ಚ ಸ್ರಾವಯೇತ್ ಕೀರ್ತಿತಂ ಯಥಾ ||೪೪||
View original
रोगे व्यधनसाध्ये तु यथोद्देशं प्रमाणतः | शस्त्रं निदध्याद्दोषं च स्रावयेत् कीर्तितं यथा ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (45) · Śloka 45
ಅಪಾಕೋಪದ್ರುತಾ ಯೇ ಚ ಮಾಂಸಸ್ಥಾ ವಿವೃತಾಶ್ಚ ಯೇ | ಯಥೋಕ್ತಂ ಸೀವನಂ ತೇಷು ಕಾರ್ಯಂ ಸನ್ಧಾನಮೇವ ಚ ||೪೫||
View original
अपाकोपद्रुता ये च मांसस्था विवृताश्च ये | यथोक्तं सीवनं तेषु कार्यं सन्धानमेव च ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (46-47) · Śloka 47
ಪೂಯಗರ್ಭಾನಣುದ್ವಾರಾನ್ ವ್ರಣಾನ್ಮರ್ಮಗತಾನಪಿ | ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಪೀಡನದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ ಪರಿಪೀಡಯೇತ್ ||೪೬|| ಶುಷ್ಯಮಾಣಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಪ್ರದೇಹಂ ಪೀಡನಂ ಪ್ರತಿ | ನ ಚಾಭಿಮುಖಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್ತಥಾ ದೋಷಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ ||೪೭||
View original
पूयगर्भानणुद्वारान् व्रणान्मर्मगतानपि | यथोक्तैः पीडनद्रव्यैः समन्तात् परिपीडयेत् ||४६|| शुष्यमाणमुपेक्षेत प्रदेहं पीडनं प्रति | न चाभिमुखमालिम्पेत्तथा दोषः प्रसिच्यते ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (48) · Śloka 48
ತೈಸ್ತೈರ್ನಿಮಿತ್ತೈರ್ಬಹುಧಾ ಶೋಣಿತೇ ಪ್ರಸ್ರುತೇ ಭೃಶಮ್ | ಕಾರ್ಯಂ ಯಥೋಕ್ತಂ ವೈದ್ಯೇನ ಶೋಣಿತಾಸ್ಥಾಪನಂ ಭವೇತ್ ||೪೮||
View original
तैस्तैर्निमित्तैर्बहुधा शोणिते प्रस्रुते भृशम् | कार्यं यथोक्तं वैद्येन शोणितास्थापनं भवेत् ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (49-50) · Śloka 50
ದಾಹಪಾಕಜ್ವರವತಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪಿತ್ತಕೋಪತಃ | ರಕ್ತೇನ ಚಾಭಿಭೂತಾನಾಂ ಕಾರ್ಯಂ ನಿರ್ವಾಪಣಂ ಭವೇತ್ ||೪೯|| ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಶೀತಲದ್ರವ್ಯೈಃ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ | ದಿಹ್ಯಾದಬಹಲಾನ್ ಸೇಕಾನ್ ಸುಶೀತಾಂಶ್ಚಾವಚಾರಯೇತ್ ||೫೦||
View original
दाहपाकज्वरवतां व्रणानां पित्तकोपतः | रक्तेन चाभिभूतानां कार्यं निर्वापणं भवेत् ||४९|| यथोक्तैः शीतलद्रव्यैः क्षीरपिष्टैर्घृताप्लुतैः | दिह्यादबहलान् सेकान् सुशीतांश्चावचारयेत् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (51-52) · Śloka 53
ವ್ರಣೇಷು ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸೇಷು ತನುಸ್ರಾವಿಷ್ವಪಾಕಿಷು | ತೋದಕಾಠಿನ್ಯಪಾರುಷ್ಯಶೂಲವೇಪಥುಮತ್ಸು ಚ ||೫೧|| ವಾತಘ್ನವರ್ಗೇಽಮ್ಲಗಣೇ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಗಣೇ ತಥಾ | ಸ್ನೈಹಿಕೇಷು ಚ ಬೀಜೇಷು ಪಚೇದುತ್ಕಾರಿಕಾಂ ಶುಭಾಮ್ ||೫೨|| ತೇಷಾಂ ಚ ಸ್ವೇದನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸ್ಥಿರಾಣಾಂ ವೇದನಾವತಾಮ್ |೫೩|
View original
व्रणेषु क्षीणमांसेषु तनुस्राविष्वपाकिषु | तोदकाठिन्यपारुष्यशूलवेपथुमत्सु च ||५१|| वातघ्नवर्गेऽम्लगणे काकोल्यादिगणे तथा | स्नैहिकेषु च बीजेषु पचेदुत्कारिकां शुभाम् ||५२|| तेषां च स्वेदनं कार्यं स्थिराणां वेदनावताम् |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (53) · Śloka 54
ದುರ್ಗನ್ಧಾನಾಂ ಕ್ಲೇದವತಾಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ ||೫೩|| ಕಷಾಯೈಃ ಶೋಧನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಶೋಧನೈಃ ಪ್ರಾಗುದೀರಿತೈಃ |೫೪|
View original
दुर्गन्धानां क्लेदवतां पिच्छिलानां विशेषतः ||५३|| कषायैः शोधनं कार्यं शोधनैः प्रागुदीरितैः |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (54-55) · Śloka 56
ಅನ್ತಃಶಲ್ಯಾನಣುಮುಖಾನ್ ಗಮ್ಭೀರಾನ್ ಮಾಂಸಸಂಶ್ರಿತಾನ್ ಶೋಧನದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತಾಭಿರ್ವರ್ತಿಭಿಸ್ತಾನ್ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ||೫೪|| ಪೂತಿಮಾಂಸಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ನಾನ್ ಮಹಾದೋಷಾಂಶ್ಚ ಶೋಧಯೇತ್ ||೫೫|| ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಯಥಾಲಾಭಂ ವರ್ತಿದ್ರವ್ಯೈಃ ಪುರೋದಿತೈಃ |೫೬|
View original
अन्तःशल्यानणुमुखान् गम्भीरान् मांससंश्रितान् शोधनद्रव्ययुक्ताभिर्वर्तिभिस्तान् यथाक्रमम् ||५४|| पूतिमांसप्रतिच्छन्नान् महादोषांश्च शोधयेत् ||५५|| कल्कीकृतैर्यथालाभं वर्तिद्रव्यैः पुरोदितैः |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (56) · Śloka 57
ಪಿತ್ತಪ್ರದುಷ್ಟಾನ್ ಗಮ್ಭೀರಾನ್ ದಾಹಪಾಕಪ್ರಪೀಡಿತಾನ್ ||೫೬|| ಕಾರ್ಪಾಸೀಫಲಮಿಶ್ರೇಣ ಜಯೇಚ್ಛೋಧನಸರ್ಪಿಷಾ |೫೭|
View original
पित्तप्रदुष्टान् गम्भीरान् दाहपाकप्रपीडितान् ||५६|| कार्पासीफलमिश्रेण जयेच्छोधनसर्पिषा |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (57) · Śloka 58
ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾನಸ್ನಿಗ್ಧಾನಲ್ಪಸ್ರಾವಾನ್ ವ್ರಣಾಂಸ್ತಥಾ ||೫೭|| ಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೇನ ಧೀಮಾಂಸ್ತೈಲೇನ ಶೋಧಯೇತ್ |೫೮|
View original
उत्सन्नमांसानस्निग्धानल्पस्रावान् व्रणांस्तथा ||५७|| सर्षपस्नेहयुक्तेन धीमांस्तैलेन शोधयेत् |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (58-61) · Śloka 61
ತೈಲೇನಾಶುಧ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಶೋಧನೀಯಾಂ ರಸಕ್ರಿಯಾಮ್ ||೫೮|| ವ್ರಣಾನಾಂ ಸ್ಥಿರಮಾಂಸಾನಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದ್ರವ್ಯೈರುದೀರಿತೈಃ | ಕಷಾಯೇ ವಿಧಿವತ್ತೇಷಾಂ ಕೃತೇ ಚಾಧಿಶ್ರಯೇತ್ ಪುನಃ ||೫೯|| ಸುರಾಷ್ಟ್ರಜಾಂ ಸಕಾಸೀಸಾಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚಾಪಿ ಮನಃಶಿಲಾಮ್ | ಹರಿತಾಲಂ ಚ ಮತಿಮಾಂಸ್ತತಸ್ತಾಮವಚಾರಯೇತ್ ||೬೦|| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋಪೇತಾಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಮತಿಮರ್ದಿತಾಮ್ | ವ್ರಣೇಷು ದತ್ತ್ವಾ ತಾಂ ತಿಷ್ಠೇತ್ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರೀಂಶ್ಚ ದಿವಸಾನ್ ಪರಮ್ ||೬೧||
View original
तैलेनाशुध्यमानानां शोधनीयां रसक्रियाम् ||५८|| व्रणानां स्थिरमांसानां कुर्याद्द्रव्यैरुदीरितैः | कषाये विधिवत्तेषां कृते चाधिश्रयेत् पुनः ||५९|| सुराष्ट्रजां सकासीसां दद्याच्चापि मनःशिलाम् | हरितालं च मतिमांस्ततस्तामवचारयेत् ||६०|| मातुलुङ्गरसोपेतां सक्षौद्रामतिमर्दिताम् | व्रणेषु दत्त्वा तां तिष्ठेत्त्रींस्त्रींश्च दिवसान् परम् ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (62) · Śloka 62
ಮೇದೋಜುಷ್ಟಾನಗಮ್ಭೀರಾನ್ ದುರ್ಗನ್ಧಾಂಶ್ಚೂರ್ಣಶೋಧನೈಃ | ಉಪಾಚರೇತ್ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಃ ಶೋಧನವರ್ತಿಜೈಃ ||೬೨||
View original
मेदोजुष्टानगम्भीरान् दुर्गन्धांश्चूर्णशोधनैः | उपाचरेत् भिषक् प्राज्ञः श्लक्ष्णैः शोधनवर्तिजैः ||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (63) · Śloka 63
ಶುದ್ಧಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ರೋಪಣಂ ಹಿತಮ್ | ತತ್ರ ಕಾರ್ಯಂ ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ವೈದ್ಯೇನ ಜಾನತಾ ||೬೩||
View original
शुद्धलक्षणयुक्तानां कषायं रोपणं हितम् | तत्र कार्यं यथोद्दिष्टैर्द्रव्यैर्वैद्येन जानता ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (64) · Śloka 64
ಅವೇದನಾನಾಂ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಗಮ್ಭೀರಾಣಾಂ ತಥೈವ ಚ | ಹಿತಾ ರೋಪಣವರ್ತ್ಯಙ್ಗಕೃತಾ ರೋಪಣವರ್ತಯಃ ||೬೪||
View original
अवेदनानां शुद्धानां गम्भीराणां तथैव च | हिता रोपणवर्त्यङ्गकृता रोपणवर्तयः ||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (65-69) · Śloka 70
ಅಪೇತಪೂತಿಮಾಂಸಾನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಥಾನಾಮರೋಹತಾಮ್ | ಕಲ್ಕಃ ಸಂರೋಹಣಃ ಕಾರ್ಯಸ್ತಿಲಜೋ ಮಧುಸಂಯುತಃ ||೬೫|| ಸ ಮಾಧುರ್ಯಾತ್ತಥೌಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚಾನಿಲನಾಶನಃ | ಕಷಾಯಭಾವಾನ್ಮಾಧುರ್ಯಾತ್ತಿಕ್ತತ್ವಾಚ್ಚಾಪಿ ಪಿತ್ತಹೃತ್ ||೬೬|| ಔಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಕಷಾಯಭಾವಾಚ್ಚ ತಿಕ್ತತ್ವಾಚ್ಚ ಕಫೇ ಹಿತಃ | ಶೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇಚ್ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತಃ ಶೋಧನರೋಪಣೈಃ ||೬೭|| ನಿಮ್ಬಪತ್ರಮಧುಭ್ಯಾಂ ತು ಯುಕ್ತಃ ಸಂಶೋಧನಃ ಸ್ಮೃತಃ | ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾಪಿ ಯುಕ್ತಶ್ಚಾಪ್ಯುಪರೋಪಣಃ ||೬೮|| ತಿಲವದ್ಯವಕಲ್ಕಂ ತು ಕೇಚಿದಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ | ಶಮಯೇದವಿದಗ್ಧಂ ಚ ವಿದಗ್ಧಮಪಿ ಪಾಚಯೇತ್ ||೬೯|| ಪಕ್ವಂ ಭಿನತ್ತಿ ಭಿನ್ನಂ ಚ ಶೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇತ್ತಥಾ |೭೦|
View original
अपेतपूतिमांसानां मांसस्थानामरोहताम् | कल्कः संरोहणः कार्यस्तिलजो मधुसंयुतः ||६५|| स माधुर्यात्तथौष्ण्याच्च स्नेहाच्चानिलनाशनः | कषायभावान्माधुर्यात्तिक्तत्वाच्चापि पित्तहृत् ||६६|| औष्ण्यात् कषायभावाच्च तिक्तत्वाच्च कफे हितः | शोधयेद्रोपयेच्चापि युक्तः शोधनरोपणैः ||६७|| निम्बपत्रमधुभ्यां तु युक्तः संशोधनः स्मृतः | पूर्वाभ्यां सर्पिषा चापि युक्तश्चाप्युपरोपणः ||६८|| तिलवद्यवकल्कं तु केचिदाहुर्मनीषिणः | शमयेदविदग्धं च विदग्धमपि पाचयेत् ||६९|| पक्वं भिनत्ति भिन्नं च शोधयेद्रोपयेत्तथा |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (70) · Śloka 71
ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿಷಾಗನ್ತೂನ್ ಗಮ್ಭೀರಾನಪಿ ಚ ವ್ರಣಾನ್ ||೭೦|| ರೋಪಯೇದ್ರೋಪಣೀಯೇನ ಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ |೭೧|
View original
पित्तरक्तविषागन्तून् गम्भीरानपि च व्रणान् ||७०|| रोपयेद्रोपणीयेन क्षीरसिद्धेन सर्पिषा |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (71) · Śloka 72
ಕಫವಾತಾಭಿಭೂತಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಮತಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್ ||೭೧|| ಕಾರಯೇದ್ರೋಪಣಂ ತೈಲಂ ಭೇಷಜೈಸ್ತದ್ಯಥೋದಿತೈಃ |೭೨|
View original
कफवाताभिभूतानां व्रणानां मतिमान् भिषक् ||७१|| कारयेद्रोपणं तैलं भेषजैस्तद्यथोदितैः |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (72) · Śloka 73
ಅಬನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಚಲಸ್ಥಾನಾಂ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಚ ಪ್ರದುಷ್ಯತಾಮ್ ||೭೨|| ದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಯುತಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರೋಪಣಾರ್ಥಾಂ ರಸಕ್ರಿಯಾಮ್ |೭೩|
View original
अबन्ध्यानां चलस्थानां शुद्धानां च प्रदुष्यताम् ||७२|| द्विहरिद्रायुतां कुर्याद्रोपणार्थां रसक्रियाम् |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (73) · Śloka 74
ಸಮಾನಾಂ ಸ್ಥಿರಮಾಂಸಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾನಾಂ ರೋಪಣಂ ಭಿಷಕ್ ||೭೩|| ಚೂರ್ಣಂ ವಿದಧ್ಯಾನ್ಮತಿಮಾನ್ ಪ್ರಾಕ್ಸ್ಥಾನೋಕ್ತೋ ವಿಧಿರ್ಯಥಾ |೭೪|
View original
समानां स्थिरमांसानां त्वक्स्थानां रोपणं भिषक् ||७३|| चूर्णं विदध्यान्मतिमान् प्राक्स्थानोक्तो विधिर्यथा |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (74) · Śloka 75
ಶೋಧನೋ ರೋಪಣಶ್ಚೈವ ವಿಧಿರ್ಯೋಽಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ||೭೪|| ಸರ್ವವ್ರಣಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಕ್ತೋ ದೋಷಾವಿಶೇಷತಃ |೭೫|
View original
शोधनो रोपणश्चैव विधिर्योऽयं प्रकीर्तितः ||७४|| सर्वव्रणानां सामान्येनोक्तो दोषाविशेषतः |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (75) · Śloka 76
ಏಷ ಆಗಮಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್ತಥೈವ ಫಲದರ್ಶನಾತ್ ||೭೫|| ಮನ್ತ್ರವತ್ ಸಮ್ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯೋ ನ ಮೀಮಾಂಸ್ಯಃ ಕಥಞ್ಚನ |೭೬|
View original
एष आगमसिद्धत्वात्तथैव फलदर्शनात् ||७५|| मन्त्रवत् सम्प्रयोक्तव्यो न मीमांस्यः कथञ्चन |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (76) · Śloka 77
ಸ್ವಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚಾಪಿ ವಿಭಜೇತ್ ಕಷಾಯಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು ||೭೬|| ಭೇಷಜಾನಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಪುರಾ ಮಯಾ |೭೭|
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेत् कषायादिषु सप्तसु ||७६|| भेषजानि यथायोगं यान्युक्तानि पुरा मया |७७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (77-79) · Śloka 80
ಆದ್ಯೇ ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲ್ಯೌ ತು ಗಣೋ ಯಶ್ಚಾನಿಲಾಪಹಃ ||೭೭|| ಸ ವಾತದುಷ್ಟೇ ದಾತವ್ಯಃ ಕಷಾಯಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು | ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರ್ಗಣೋ ಯಸ್ತು ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಶ್ಚ ಯಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೭೮|| ತೌ ಪಿತ್ತದುಷ್ಟೇ ದಾತವ್ಯೌ ಕಷಾಯಾದಿಷು ಸಪ್ತಸು | ಆರಗ್ವಧಾದಿಸ್ತು ಗಣೋ ಯಶ್ಚೋಷ್ಣಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ||೭೯|| ತೌ ದೇಯೌ ಕಫದುಷ್ಟೇ ತು, ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಸಂಯುತಾ ಗಣಾಃ |೮೦|
View original
आद्ये द्वे पञ्चमूल्यौ तु गणो यश्चानिलापहः ||७७|| स वातदुष्टे दातव्यः कषायादिषु सप्तसु | न्यग्रोधादिर्गणो यस्तु काकोल्यादिश्च यः स्मृतः ||७८|| तौ पित्तदुष्टे दातव्यौ कषायादिषु सप्तसु | आरग्वधादिस्तु गणो यश्चोष्णः परिकीर्तितः ||७९|| तौ देयौ कफदुष्टे तु, संसृष्टे संयुता गणाः |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (80) · Śloka 81
ವಾತಾತ್ಮಕಾನುಗ್ರರುಜಾನ್ ಸಾಸ್ರಾವಾನಪಿ ಚ ವ್ರಣಾನ್ ||೮೦|| ಸಕ್ಷೌಮಯವಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಧೂಪನಾಙ್ಗೈಶ್ಚ ಧೂಪಯೇತ್ |೮೧|
View original
वातात्मकानुग्ररुजान् सास्रावानपि च व्रणान् ||८०|| सक्षौमयवसर्पिर्भिर्धूपनाङ्गैश्च धूपयेत् |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (81-82) · Śloka 83
ಪರಿಶುಷ್ಕಾಲ್ಪಮಾಂಸಾನಾಂ ಗಮ್ಭೀರಾಣಾಂ ತಥೈವ ಚ ||೮೧|| ಕುರ್ಯಾದುತ್ಸಾದನೀಯಾನಿ ಸರ್ಪೀಂಷ್ಯಾಲೇಪನಾನಿ ಚ | ಮಾಂಸಾಶಿನಾಂ ಚ ಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇದ್ವಿಧಿವನ್ನರಃ ||೮೨|| ವಿಶುದ್ಧಮನಸಸ್ತಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸೇನ ವರ್ಧತೇ |೮೩|
View original
परिशुष्काल्पमांसानां गम्भीराणां तथैव च ||८१|| कुर्यादुत्सादनीयानि सर्पींष्यालेपनानि च | मांसाशिनां च मांसानि भक्षयेद्विधिवन्नरः ||८२|| विशुद्धमनसस्तस्य मांसं मांसेन वर्धते |८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (83) · Śloka 84
ಉತ್ಸನ್ನಮೃದುಮಾಂಸಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮವಸಾದನಮ್ ||೮೩|| ಕುರ್ಯಾದ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತೈರ್ಮಧುನಾ ಸಹ |೮೪|
View original
उत्सन्नमृदुमांसानां व्रणानामवसादनम् ||८३|| कुर्याद्द्रव्यैर्यथोद्दिष्टैश्चूर्णितैर्मधुना सह |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (84-85) · Śloka 86
ಕಠಿನಾನಾಮಮಾಂಸಾನಾಂ ದುಷ್ಟಾನಾಂ ಮಾತರಿಶ್ವನಾ ||೮೪|| ಮೃದ್ವೀ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾತವ್ಯಾ ಶೋಣಿತಂ ಚಾಪಿ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್ | ವಾತಘ್ನೌಷಧಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಸೇಕಾಂಶ್ಚ ಕಾರಯೇತ್ ||೮೫|| ಮೃದುತ್ವಮಾಶುರೋಹಂ ಚ ಗಾಢೋ ಬನ್ಧಃ ಕರೋತಿ ಹಿ |೮೬|
View original
कठिनानाममांसानां दुष्टानां मातरिश्वना ||८४|| मृद्वी क्रिया विधातव्या शोणितं चापि मोक्षयेत् | वातघ्नौषधसंयुक्तान् स्नेहान् सेकांश्च कारयेत् ||८५|| मृदुत्वमाशुरोहं च गाढो बन्धः करोति हि |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (86-87) · Śloka 87
ವ್ರಣೇಷು ಮೃದುಮಾಂಸೇಷು ದಾರುಣೀಕರಣಂ ಹಿತಮ್ | ಧವಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಶೋಕಾನಾಂ ರೋಹಿಣ್ಯಾಶ್ಚ ತ್ವಚಸ್ತಥಾ ||೮೬|| ತ್ರಿಫಲಾಧಾತಕೀಪುಷ್ಪರೋಧ್ರಸರ್ಜರಸಾನ್ ಸಮಾನ್ | ಕೃತ್ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಚೂರ್ಣಾನಿ ವ್ರಣಂ ತೈರವಚೂರ್ಣಯೇತ್ ||೮೭||
View original
व्रणेषु मृदुमांसेषु दारुणीकरणं हितम् | धवप्रियङ्ग्वशोकानां रोहिण्याश्च त्वचस्तथा ||८६|| त्रिफलाधातकीपुष्परोध्रसर्जरसान् समान् | कृत्वा सूक्ष्माणि चूर्णानि व्रणं तैरवचूर्णयेत् ||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (88) · Śloka 88
ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾನ್ ಕಠಿನಾನ್ ಕಣ್ಡೂಯುಕ್ತಾಂಶ್ಚಿರೋತ್ಥಿತಾನ್ | ತಥೈವ ಖಲು ದುಃಶೋಧ್ಯಾಞ್ ಶೋಧಯೇತ್ ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಣಾ ||೮೮||
View original
उत्सन्नमांसान् कठिनान् कण्डूयुक्तांश्चिरोत्थितान् | तथैव खलु दुःशोध्याञ् शोधयेत् क्षारकर्मणा ||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (89) · Śloka 89
ಸ್ರವತೋಽಶ್ಮಭವಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ರಕ್ತವಾಹಿನಃ | ನಿಃಶೇಷಚ್ಛಿನ್ನಸನ್ಧೀಂಶ್ಚ ಸಾಧಯೇದಗ್ನಿಕರ್ಮಣಾ ||೮೯||
View original
स्रवतोऽश्मभवान्मूत्रं ये चान्ये रक्तवाहिनः | निःशेषच्छिन्नसन्धींश्च साधयेदग्निकर्मणा ||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (89-93) · Śloka 94
ದುರೂಢತ್ವಾತ್ತು ಶುಕ್ಲಾನಾಂ ಕೃಷ್ಣಕರ್ಮ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ | ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ ವಾಸಯೇತ್ತು ಕ್ಷೀರೇ ಪ್ರಾಙ್ಮೂತ್ರಭಾವಿತಾನ್ | ತತೋ ದ್ವಿಧಾಚ್ಛೇದಯಿತ್ವಾ ಲೌಹೇ ಕುಮ್ಭೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ||೯೦|| ಕುಮ್ಭೇಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ನಿಖಾತೇ ತು ತಂ ಕುಮ್ಭಮಥ ಯೋಜಯೇತ್ | ಮುಖಂ ಮುಖೇನ ಸನ್ಧಾಯ ಗೋಮಯೈರ್ದಾಹಯೇತ್ತತಃ ||೯೧|| ಯಃ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ್ಯವತೇ ತಸ್ಮಾದ್ಗ್ರಾಹಯೇತ್ತಂ ಶನೈರ್ಭಿಷಕ್ | ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪಶಫಾನ್ ದಗ್ಧ್ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಾನಿ ಕಾರಯೇತ್ ||೯೨|| ತೈಲೇನಾನೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಶುಕ್ಲಮಾಲೇಪಯೇದ್ವ್ರಣಮ್ | ಭಲ್ಲಾತಕವಿಧಾನೇನ ಸಾರಸ್ನೇಹಾಂಸ್ತು ಕಾರಯೇತ್ ||೯೩|| ಯೇ ಚ ಕೇಚಿತ್ ಫಲಸ್ನೇಹಾ ವಿಧಾನಂ ತೇಷು ಪೂರ್ವವತ್ |೯೪|
View original
दुरूढत्वात्तु शुक्लानां कृष्णकर्म हितं भवेत् | भल्लातकान् वासयेत्तु क्षीरे प्राङ्मूत्रभावितान् | ततो द्विधाच्छेदयित्वा लौहे कुम्भे निधापयेत् ||९०|| कुम्भेऽन्यस्मिन् निखाते तु तं कुम्भमथ योजयेत् | मुखं मुखेन सन्धाय गोमयैर्दाहयेत्ततः ||९१|| यः स्नेहश्च्यवते तस्माद्ग्राहयेत्तं शनैर्भिषक् | ग्राम्यानूपशफान् दग्ध्वा सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ||९२|| तैलेनानेन संसृष्टं शुक्लमालेपयेद्व्रणम् | भल्लातकविधानेन सारस्नेहांस्तु कारयेत् ||९३|| ये च केचित् फलस्नेहा विधानं तेषु पूर्ववत् |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (94-98) · Śloka 99
ದುರೂಢತ್ವಾತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾನಾಂ ಪಾಣ್ಡುಕರ್ಮ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ ||೯೪|| ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಛಾಗಲೇ ರೋಹಿಣೀಫಲಮ್ | ತೇನೈವ ಪಿಷ್ಟಂ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಸವರ್ಣಕರಣಂ ಹಿತಮ್ ||೯೫|| ನವಂ ಕಪಾಲಿಕಾಚೂರ್ಣಂ ವೈದುಲಂ ಸರ್ಜನಾಮ ಚ | ಕಾಸೀಸಂ ಮಧುಕಂ ಚೈವ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್ ||೯೬|| ಕಪಿತ್ಥಮುದ್ಧೃತೇ ಮಾಂಸೇ ಮೂತ್ರೇಣಾಜೇನ ಪೂರಯೇತ್ | ಕಾಸೀಸಂ ರೋಚನಾಂ ತುತ್ಥಂ ಹರಿತಾಲಂ ಮನಃಶಿಲಾಮ್ ||೯೭|| ವೇಣುನಿರ್ಲೇಖನಂ ಚಾಪಿ ಪ್ರಪುನ್ನಾಡರಸಾಞ್ಜನಮ್ | ಅಧಸ್ತಾದರ್ಜುನಸ್ಯೈತನ್ಮಾಸಂ ಭೂಮೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ||೯೮|| ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ತತಸ್ತೇನ ಕೃಷ್ಣಮಾಲೇಪಯೇದ್ವ್ರಣಮ್ |೯೯|
View original
दुरूढत्वात्तु कृष्णानां पाण्डुकर्म हितं भवेत् ||९४|| सप्तरात्रं स्थितं क्षीरे छागले रोहिणीफलम् | तेनैव पिष्टं सुश्लक्ष्णं सवर्णकरणं हितम् ||९५|| नवं कपालिकाचूर्णं वैदुलं सर्जनाम च | कासीसं मधुकं चैव क्षौद्रयुक्तं प्रलेपयेत् ||९६|| कपित्थमुद्धृते मांसे मूत्रेणाजेन पूरयेत् | कासीसं रोचनां तुत्थं हरितालं मनःशिलाम् ||९७|| वेणुनिर्लेखनं चापि प्रपुन्नाडरसाञ्जनम् | अधस्तादर्जुनस्यैतन्मासं भूमौ निधापयेत् ||९८|| मासादूर्ध्वं ततस्तेन कृष्णमालेपयेद्व्रणम् |९९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (99-100) · Śloka 100
ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಕಪಾಲಾನಿ ಕತಕಂ ಮಧುಕಂ ಸಮಮ್ ||೯೯|| ತಥಾ ಸಮುದ್ರಮಣ್ಡೂಕೀ ಮಣಿಚೂರ್ಣಂ ಚ ದಾಪಯೇತ್ | ಗುಟಿಕಾ ಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್ ||೧೦೦||
View original
कुक्कुटाण्डकपालानि कतकं मधुकं समम् ||९९|| तथा समुद्रमण्डूकी मणिचूर्णं च दापयेत् | गुटिका मूत्रपिष्टास्ता व्रणानां प्रतिसारणम् ||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (101-103) · Śloka 103
ಹಸ್ತಿದನ್ತಮಸೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಮುಖ್ಯಂ ಚೈವ ರಸಾಞ್ಜನಮ್ | ರೋಮಾಣ್ಯೇತೇನ ಜಾಯನ್ತೇ ಲೇಪಾತ್ಪಾಣಿತಲೇಷ್ವಪಿ ||೧೦೧|| ಚತುಷ್ಪದಾನಾಂ ತ್ವಗ್ರೋಮಖುರಶೃಙ್ಗಾಸ್ಥಿಭಸ್ಮನಾ | ತೈಲಾಕ್ತಾ ಚೂರ್ಣಿತಾ ಭೂಮಿರ್ಭವೇದ್ರೋಮವತೀ ಪುನಃ ||೧೦೨|| ಕಾಸೀಸಂ ನಕ್ತಮಾಲಸ್ಯ ಪಲ್ಲವಾಂಶ್ಚೈವ ಸಂಹರೇತ್ | ಕಪಿತ್ಥರಸಪಿಷ್ಟಾನಿ ರೋಮಸಞ್ಜನನಂ ಪರಮ್ ||೧೦೩||
View original
हस्तिदन्तमसीं कृत्वा मुख्यं चैव रसाञ्जनम् | रोमाण्येतेन जायन्ते लेपात्पाणितलेष्वपि ||१०१|| चतुष्पदानां त्वग्रोमखुरशृङ्गास्थिभस्मना | तैलाक्ता चूर्णिता भूमिर्भवेद्रोमवती पुनः ||१०२|| कासीसं नक्तमालस्य पल्लवांश्चैव संहरेत् | कपित्थरसपिष्टानि रोमसञ्जननं परम् ||१०३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (104-108) · Śloka 108
ರೋಮಾಕೀರ್ಣೋ ವ್ರಣೋ ಯಸ್ತು ನ ಸಮ್ಯಗುಪರೋಹತಿ | ಕ್ಷುರಕರ್ತರಿಸನ್ದಂಶೈಸ್ತಸ್ಯ ರೋಮಾಣಿ ನಿರ್ಹರೇತ್ ||೧೦೪|| (ಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಹರಿತಾಲಂ ಚ ಭಾಗಿಕಮ್ | ಶುಕ್ತೇನ ಸಹ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಲೋಮಶಾತನಮುತ್ತಮಮ್) ||೧೦೫|| ತೈಲಂ ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯಾಥ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಂ ತಥೈವ ಚ | ಪ್ರಗೃಹ್ಯೈಕತ್ರ ಮತಿಮಾನ್ ರೋಮಶಾತನಮುತ್ತಮಮ್ ||೧೦೬|| ಕದಲೀದೀರ್ಘವೃನ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಭಸ್ಮಾಲಂ ಲವಣಂ ಶಮೀಬೀಜಂ ಶೀತೋದಪಿಷ್ಟಂ ವಾ ರೋಮಶಾತನಮಾಚರೇತ್ ||೧೦೭|| ಆಗಾರಗೋಧಿಕಾಪುಚ್ಛಂ ರಮ್ಭಾಽಽಲಂ ಬೀಜಮೈಙ್ಗುದಮ್ | ದಗ್ಧ್ವಾ ತದ್ಭಸ್ಮತೈಲಾಮ್ಬು ಸೂರ್ಯಪಕ್ವಂ ಕಚಾನ್ತಕೃತ್ ||೧೦೮||
View original
रोमाकीर्णो व्रणो यस्तु न सम्यगुपरोहति | क्षुरकर्तरिसन्दंशैस्तस्य रोमाणि निर्हरेत् ||१०४|| (शङ्खचूर्णस्य भागौ द्वौ हरितालं च भागिकम् | शुक्तेन सह पिष्टानि लोमशातनमुत्तमम्) ||१०५|| तैलं भल्लातकस्याथ स्नुहीक्षीरं तथैव च | प्रगृह्यैकत्र मतिमान् रोमशातनमुत्तमम् ||१०६|| कदलीदीर्घवृन्ताभ्यां भस्मालं लवणं शमीबीजं शीतोदपिष्टं वा रोमशातनमाचरेत् ||१०७|| आगारगोधिकापुच्छं रम्भाऽऽलं बीजमैङ्गुदम् | दग्ध्वा तद्भस्मतैलाम्बु सूर्यपक्वं कचान्तकृत् ||१०८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (109) · Śloka 109
ವಾತದುಷ್ಟೋ ವ್ರಣೋ ಯಸ್ತು ರೂಕ್ಷಶ್ಚಾತ್ಯರ್ಥವೇದನಃ | ಅಧಃಕಾಯೇ ವಿಶೇಷೇಣ ತತ್ರ ಬಸ್ತಿರ್ವಿಧೀಯತೇ ||೧೦೯||
View original
वातदुष्टो व्रणो यस्तु रूक्षश्चात्यर्थवेदनः | अधःकाये विशेषेण तत्र बस्तिर्विधीयते ||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (110) · Śloka 110
ಮೂತ್ರಾಘಾತೇ ಮೂತ್ರದೋಷೇ ಶುಕ್ರದೋಷೇಽಶ್ಮರೀವ್ರಣೇ | ತಥೈವಾರ್ತವದೋಷೇ ಚ ಬಸ್ತಿರಪ್ಯುತ್ತರೋ ಹಿತಃ ||೧೧೦||
View original
मूत्राघाते मूत्रदोषे शुक्रदोषेऽश्मरीव्रणे | तथैवार्तवदोषे च बस्तिरप्युत्तरो हितः ||११०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (111) · Śloka 111
ಯಸ್ಮಾಚ್ಛುಧ್ಯತಿ ಬನ್ಧೇನ ವ್ರಣೋ ಯಾತಿ ಚ ಮಾರ್ದವಮ್ | ರೋಹತ್ಯಪಿ ಚ ನಿಃಶಙ್ಕಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಬನ್ಧೋ ವಿಧೀಯತೇ ||೧೧೧||
View original
यस्माच्छुध्यति बन्धेन व्रणो याति च मार्दवम् | रोहत्यपि च निःशङ्कस्तस्माद्बन्धो विधीयते ||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (112-118) · Śloka 118
ಸ್ಥಿರಾಣಾಮಲ್ಪಮಾಂಸಾನಾಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದನುಪರೋಹತಾಮ್ | ಪತ್ರದಾನಂ ಭವೇತ್ ಕಾರ್ಯಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥರ್ತು ಚ ||೧೧೨|| ಏರಣ್ಡಭೂರ್ಜಪೂತೀಕಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ತು ವಾತಜೇ | ಪತ್ರಮಾಶ್ವಬಲಂ ಯಚ್ಚ ಕಾಶ್ಮರೀಪತ್ರಮೇವ ಚ ||೧೧೩|| ಪತ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಾಣಾಮೌದಕಾನಿ ತಥೈವ ಚ | ದೂಷಿತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ವ್ರಣೇ ದದ್ಯಾದ್ವಿಚಕ್ಷಣಃ ||೧೧೪|| ಪಾಠಾಮೂರ್ವಾಗುಡೂಚೀನಾಂ ಕಾಕಮಾಚೀಹರಿದ್ರಯೋಃ | ಪತ್ರಂ ಚ ಶುಕನಾಸಾಯಾ ಯೋಜಯೇತ್ ಕಫಜೇ ವ್ರಣೇ ||೧೧೫|| ಅಕರ್ಕಶಮವಿಚ್ಛಿನ್ನಮಜೀರ್ಣಂ ಸುಕುಮಾರಕಮ್ | ಅಜನ್ತುಜಗ್ಧಂ ಮೃದು ಚ ಪತ್ರಂ ಗುಣವದುಚ್ಯತೇ ||೧೧೬|| ಸ್ನೇಹಮೌಷಧಸಾರಂ ಚ ಪಟ್ಟಃ ಪತ್ರಾನ್ತರೀಕೃತಃ | ನಾದತ್ತೇ ಯತ್ತತಃ ಪತ್ರಂ ಲೇಪಸ್ಯೋಪರಿ ದಾಪಯೇತ್ ||೧೧೭|| ಶೈತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಜನನಾರ್ಥಾಯ ಸ್ನೇಹಸಙ್ಗ್ರಹಣಾಯ ಚ | ದತ್ತೌಷಧೇಷು ದಾತವ್ಯಂ ಪತ್ರಂ ವೈದ್ಯೇನ ಜಾನತಾ ||೧೧೮||
View original
स्थिराणामल्पमांसानां रौक्ष्यादनुपरोहताम् | पत्रदानं भवेत् कार्यं यथादोषं यथर्तु च ||११२|| एरण्डभूर्जपूतीकहरिद्राणां तु वातजे | पत्रमाश्वबलं यच्च काश्मरीपत्रमेव च ||११३|| पत्राणि क्षीरवृक्षाणामौदकानि तथैव च | दूषिते रक्तपित्ताभ्यां व्रणे दद्याद्विचक्षणः ||११४|| पाठामूर्वागुडूचीनां काकमाचीहरिद्रयोः | पत्रं च शुकनासाया योजयेत् कफजे व्रणे ||११५|| अकर्कशमविच्छिन्नमजीर्णं सुकुमारकम् | अजन्तुजग्धं मृदु च पत्रं गुणवदुच्यते ||११६|| स्नेहमौषधसारं च पट्टः पत्रान्तरीकृतः | नादत्ते यत्ततः पत्रं लेपस्योपरि दापयेत् ||११७|| शैत्यौष्ण्यजननार्थाय स्नेहसङ्ग्रहणाय च | दत्तौषधेषु दातव्यं पत्रं वैद्येन जानता ||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (119-122) · Śloka 122
ಮಕ್ಷಿಕಾ ವ್ರಣಮಾಗತ್ಯ ನಿಃಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಯದಾ ಕೃಮೀನ್ | ಶ್ವಯಥುರ್ಭಕ್ಷಿತೇ ತೈಸ್ತು ಜಾಯತೇ ಭೃಶದಾರುಣಃ ||೧೧೯|| ತೀವ್ರಾ ರುಜೋ ವಿಚಿತ್ರಾಶ್ಚ ರಕ್ತಾಸ್ರಾವಶ್ಚ ಜಾಯತೇ | ಸುರಸಾದಿರ್ಹಿತಸ್ತತ್ರ ಧಾವನೇ ಪೂರಣೇ ತಥಾ ||೧೨೦|| ಸಪ್ತಪರ್ಣಕರಞ್ಜಾರ್ಕನಿಮ್ಬರಾಜಾದನತ್ವಚಃ | ಹಿತಾ ಗೋಮೂತ್ರಪಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಸೇಕಃ ಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ವಾ ||೧೨೧|| ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ಮಾಂಸಪೇಶ್ಯಾ ವಾ ಕೃಮೀನಪಹರೇದ್ವ್ರಣಾತ್ | ವಿಂಶತಿಂ ಕೃಮಿಜಾತೀಸ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯುಪರಿ ಭಾಗಶಃ ||೧೨೨||
View original
मक्षिका व्रणमागत्य निःक्षिपन्ति यदा कृमीन् | श्वयथुर्भक्षिते तैस्तु जायते भृशदारुणः ||११९|| तीव्रा रुजो विचित्राश्च रक्तास्रावश्च जायते | सुरसादिर्हितस्तत्र धावने पूरणे तथा ||१२०|| सप्तपर्णकरञ्जार्कनिम्बराजादनत्वचः | हिता गोमूत्रपिष्टाश्च सेकः क्षारोदकेन वा ||१२१|| प्रच्छाद्य मांसपेश्या वा कृमीनपहरेद्व्रणात् | विंशतिं कृमिजातीस्तु वक्ष्याम्युपरि भागशः ||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (123) · Śloka 123
ದೀರ್ಘಕಾಲಾತುರಾಣಾಂ ತು ಕೃಶಾನಾಂ ವ್ರಣಶೋಷಿಣಾಮ್ | ಬೃಂಹಣೀಯೋ ವಿಧಿಃ ಸರ್ವಃ ಕಾಯಾಗ್ನಿಂ ಪರಿರಕ್ಷತಾ ||೧೨೩||
View original
दीर्घकालातुराणां तु कृशानां व्रणशोषिणाम् | बृंहणीयो विधिः सर्वः कायाग्निं परिरक्षता ||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (124) · Śloka 124
ವಿಷಜುಷ್ಟಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಂ ವಿಷನಿಶ್ಚಯಮೇವ ಚ | ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕಲ್ಪೇಷು ಪ್ರತಿಭಾಗಶಃ ||೧೨೪||
View original
विषजुष्टस्य विज्ञानं विषनिश्चयमेव च | चिकित्सितं च वक्ष्यामि कल्पेषु प्रतिभागशः ||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 74 (125) · Śloka 125
ಕಣ್ಡೂಮನ್ತಃ ಸಶೋಫಾಶ್ಚ ಯೇ ಚ ಜತ್ರೂಪರಿ ವ್ರಣಾಃ | ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ತೇಷು ವಿದಧ್ಯಾತ್ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್ ||೧೨೫||
View original
कण्डूमन्तः सशोफाश्च ये च जत्रूपरि व्रणाः | शिरोविरेचनं तेषु विदध्यात्कुशलो भिषक् ||१२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 75 (126) · Śloka 126
ರುಜಾವನ್ತೋಽನಿಲಾವಿಷ್ಟಾ ರೂಕ್ಷಾ ಯೇ ಚೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜಾಃ | ವ್ರಣೇಷು ತೇಷು ಕರ್ತವ್ಯಂ ನಸ್ಯಂ ವೈದ್ಯೇನ ಜಾನತಾ ||೧೨೬||
View original
रुजावन्तोऽनिलाविष्टा रूक्षा ये चोर्ध्वजत्रुजाः | व्रणेषु तेषु कर्तव्यं नस्यं वैद्येन जानता ||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 76 (127-128) · Śloka 128
ದೋಷಪ್ರಚ್ಯಾವನಾರ್ಥಾಯ ರುಜಾದಾಹಕ್ಷಯಾಯ ಚ | ಜಿಹ್ವಾದನ್ತಸಮುತ್ಥಸ್ಯ ಹರಣಾರ್ಥಂ ಮಲಸ್ಯ ಚ ||೧೨೭|| ಶೋಧನೋ ರೋಪಣಶ್ಚೈವ ವ್ರಣಸ್ಯ ಮುಖಜಸ್ಯ ವೈ | ಉಷ್ಣೋ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಶೀತಃ ಕವಲಗ್ರಹ ಇಷ್ಯತೇ ||೧೨೮||
View original
दोषप्रच्यावनार्थाय रुजादाहक्षयाय च | जिह्वादन्तसमुत्थस्य हरणार्थं मलस्य च ||१२७|| शोधनो रोपणश्चैव व्रणस्य मुखजस्य वै | उष्णो वा यदि वा शीतः कवलग्रह इष्यते ||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 77 (129) · Śloka 129
ಊರ್ಧ್ವಜತ್ರುಗತಾನ್ ರೋಗಾನ್ ವ್ರಣಾಂಶ್ಚ ಕಫವಾತಜಾನ್ | ಶೋಫಸ್ರಾವರುಜಾಯುಕ್ತಾನ್ ಧೂಮಪಾನೈರುಪಾಚರೇತ್ ||೧೨೯||
View original
ऊर्ध्वजत्रुगतान् रोगान् व्रणांश्च कफवातजान् | शोफस्रावरुजायुक्तान् धूमपानैरुपाचरेत् ||१२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 78 (130) · Śloka 130
ಕ್ಷತೋಷ್ಮಣೋ ನಿಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಂ ತಥೈವ ಚ | ಸದ್ಯೋವ್ರಣೇಷ್ವಾಯತೇಷು ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ವಿಧೀಯತೇ ||೧೩೦||
View original
क्षतोष्मणो निग्रहार्थं सन्धानार्थं तथैव च | सद्योव्रणेष्वायतेषु क्षौद्रसर्पिर्विधीयते ||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 79 (131) · Śloka 131
ಅವಗಾಢಾಸ್ತ್ವಣುಮುಖಾ ಯೇ ವ್ರಣಾಃ ಶಲ್ಯಪೀಡಿತಾಃ | ನಿವೃತ್ತಹಸ್ತೋದ್ಧರಣಾ ಯನ್ತ್ರಂ ತೇಷು ವಿಧೀಯತೇ ||೧೩೧||
View original
अवगाढास्त्वणुमुखा ये व्रणाः शल्यपीडिताः | निवृत्तहस्तोद्धरणा यन्त्रं तेषु विधीयते ||१३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 80 (132) · Śloka 132
ಲಘುಮಾತ್ರೋ ಲಘುಶ್ಚೈವ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಉಷ್ಣೋಽಗ್ನಿದೀಪನಃ | ಸರ್ವವ್ರಣಿಭ್ಯೋ ದೇಯಸ್ತು ಸದಾಽಽಹಾರೋ ವಿಜಾನತಾ ||೧೩೨||
View original
लघुमात्रो लघुश्चैव स्निग्ध उष्णोऽग्निदीपनः | सर्वव्रणिभ्यो देयस्तु सदाऽऽहारो विजानता ||१३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 81 (133) · Śloka 133
ನಿಶಾಚರೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷ್ಯಸ್ತು ನಿತ್ಯಮೇವ ಕ್ಷತಾತುರಃ | ರಕ್ಷಾವಿಧಾನೈರುದ್ದಿಷ್ಟೈರ್ಯಮೈಃ ಸನಿಯಮೈಸ್ತಥಾ ||೧೩೩||
View original
निशाचरेभ्यो रक्ष्यस्तु नित्यमेव क्षतातुरः | रक्षाविधानैरुद्दिष्टैर्यमैः सनियमैस्तथा ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 82 (134) · Śloka 134
ಷಣ್ಮೂಲೋಽಷ್ಟಪರಿಗ್ರಾಹೀ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಃ | ಷಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಧಾನೈರ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಾಧ್ಯತೇ ವ್ರಣಃ ||೧೩೪||
View original
षण्मूलोऽष्टपरिग्राही पञ्चलक्षणलक्षितः | षष्ट्या विधानैर्निर्दिष्टैश्चतुर्भिः साध्यते व्रणः ||१३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 83 (135) · Śloka 135
ಯೋಽಲ್ಪೌಷಧಕೃತೋ ಯೋಗೋ ಬಹುಗ್ರನ್ಥಭಯಾನ್ಮಯಾ | ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತತ್ಸಮಾನಾನಾಂ ತತ್ರಾವಾಪೋ ನ ದುಷ್ಯತಿ ||೧೩೫||
View original
योऽल्पौषधकृतो योगो बहुग्रन्थभयान्मया | द्रव्याणां तत्समानानां तत्रावापो न दुष्यति ||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 84 (136) · Śloka 136
ಪ್ರಸಙ್ಗಾಭಿಹಿತೋ ಯೋ ವಾ ಬಹುದುರ್ಲಭಭೇಷಜಃ | ಯಥೋಪಪತ್ತಿ ತತ್ರಾಪಿ ಕಾರ್ಯಮೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೧೩೬||
View original
प्रसङ्गाभिहितो यो वा बहुदुर्लभभेषजः | यथोपपत्ति तत्रापि कार्यमेव चिकित्सितम् ||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 85 (137) · Śloka 137
ಗಣೋಕ್ತಮಪಿ ಯದ್ದ್ರವ್ಯಂ ಭವೇದ್ವ್ಯಾಧಾವಯೌಗಿಕಮ್ | ತದುದ್ಧರೇದ್ಯೌಗಿಕಂ ತು ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದಪ್ಯಕೀರ್ತಿತಮ್ ||೧೩೭||
View original
गणोक्तमपि यद्द्रव्यं भवेद्व्याधावयौगिकम् | तदुद्धरेद्यौगिकं तु प्रक्षिपेदप्यकीर्तितम् ||१३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 86 (138-139) · Śloka 139
ಉಪದ್ರವಾಸ್ತು ವಿವಿಧಾ ವ್ರಣಸ್ಯ ವ್ರಣಿತಸ್ಯ ಚ | ತತ್ರ ಗನ್ಧಾದಯಃ ಪಞ್ಚ ವ್ರಣಸ್ಯೋಪದ್ರವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೧೩೮|| ಜ್ವರಾತಿಸಾರೌ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ ಹಿಕ್ಕಾ ಚ್ಛರ್ದಿರರೋಚಕಃ | ಶ್ವಾಸಕಾಸಾವಿಪಾಕಾಶ್ಚ ತೃಷ್ಣಾ ಚ ವ್ರಣಿತಸ್ಯ ತು ||೧೩೯||
View original
उपद्रवास्तु विविधा व्रणस्य व्रणितस्य च | तत्र गन्धादयः पञ्च व्रणस्योपद्रवाः स्मृताः ||१३८|| ज्वरातिसारौ मूर्च्छा च हिक्का च्छर्दिररोचकः | श्वासकासाविपाकाश्च तृष्णा च व्रणितस्य तु ||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 87 (140) · Śloka 140
ವ್ರಣಕ್ರಿಯಾಸ್ವೇವಮಾಸು ವ್ಯಾಸೇನೋಕ್ತಾಸ್ವಪಿ ಕ್ರಿಯಾಮ್ | ಭೂಯೋಽಪ್ಯುಪರಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ||೧೪೦||
View original
व्रणक्रियास्वेवमासु व्यासेनोक्तास्वपि क्रियाम् | भूयोऽप्युपरि वक्ष्यामि सद्योव्रणचिकित्सिते ||१४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಿವ್ರಣೀಯಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने द्विव्रणीयचिकित्सितं नाम प्रथमोऽध्यायः ||१||
🔊 Audio coming soon