2. sadyōvraṇacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ವರಿಷ್ಠೋ ವಾಗ್ವಿಶಾರದಃ | ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಂ ಶಿಷ್ಯಮೃಷಿಂ ಸುಶ್ರುತಮನ್ವಶಾತ್ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ನಾನಾಧಾರಾಮುಖೈಃ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ನಾನಾಸ್ಥಾನನಿಪಾತಿತೈಃ | ನಾನಾರೂಪಾ ವ್ರಣಾ ಯೇ ಸ್ಯುಸ್ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೪||

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 7

ಆಯತಾಶ್ಚತುರಸ್ರಾಶ್ಚ ತ್ರ್ಯಸ್ರಾ ಮಣ್ಡಲಿನಸ್ತಥಾ | ಅರ್ಧಚನ್ದ್ರಪ್ರತೀಕಾಶಾ ವಿಶಾಲಾಃ ಕುಟಿಲಾಸ್ತಥಾ ||೫|| ಶರಾವನಿಮ್ನಮಧ್ಯಾಶ್ಚ ಯವಮಧ್ಯಾಸ್ತಥಾಽಪರೇ | ಏವಮ್ಪ್ರಕಾರಾಕೃತಯೋ ಭವನ್ತ್ಯಾಗನ್ತವೋ ವ್ರಣಾಃ ||೬|| ದೋಷಜಾ ವಾ ಸ್ವಯಂ ಭಿನ್ನಾ, ನ ತು ವೈದ್ಯನಿಮಿತ್ತಜಾಃ |೭|

Adhikarana 5 (7) · Śloka 8

ಭಿಷಗ್ವ್ರಣಾಕೃತಿಜ್ಞೋ ಹಿ ನ ಮೋಹಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ||೭|| ಭೃಶಂ ದುರ್ದರ್ಶರೂಪೇಷು ವ್ರಣೇಷು ವಿಕೃತೇಷ್ವಪಿ |೮|

Adhikarana 6 (8) · Śloka 9

ಅನನ್ತಾಕೃತಿರಾಗನ್ತುಃ ಸ ಭಿಷಗ್ಭಿಃ ಪುರಾತನೈಃ ||೮|| ಸಮಾಸತೋ ಲಕ್ಷಣತಃ ಷಡ್ವಿಧಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ |೯|

Adhikarana 7 (9) · Śloka 10

ಛಿನ್ನಂ ಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ವಿದ್ಧಂ ಕ್ಷತಂ ಪಿಚ್ಚಿತಮೇವ ಚ ||೯|| ಘೃಷ್ಟಮಾಹುಸ್ತಥಾ ಷಷ್ಠಂ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ |೧೦|

Adhikarana 8 (10) · Śloka 11

ತಿರಶ್ಚೀನ ಋಜುರ್ವಾಽಪಿ ಯೋ ವ್ರಣಶ್ಚಾಯತೋ ಭವೇತ್ ||೧೦|| ಗಾತ್ರಸ್ಯ ಪಾತನಂ ಚಾಪಿ ಛಿನ್ನಮಿತ್ಯುಪದಿಶ್ಯತೇ |೧೧|

Adhikarana 9 (11) · Śloka 12

ಕುನ್ತಶಕ್ತ್ಯೃಷ್ಟಿಖಙ್ಗಾಗ್ರವಿಷಾಣಾದಿಭಿರಾಶಯಃ ||೧೧|| ಹತಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ರವೇತ್ತದ್ಧಿ ಭಿನ್ನಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ |೧೨|

Adhikarana 10 (12) · Śloka 13

ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಮಾಗ್ನಿಪಕ್ವಾನಾಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ರುಧಿರಸ್ಯ ಚ ||೧೨|| ಹೃದುಣ್ಡುಕಃ ಫುಪ್ಫುಸಶ್ಚ ಕೋಷ್ಠ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ |೧೩|

Adhikarana 11 (13-15) · Śloka 16

ತಸ್ಮಿನ್ ಭಿನ್ನೇ ರಕ್ತಪೂರ್ಣೇ ಜ್ವರೋ ದಾಹಶ್ಚ ಜಾಯತೇ ||೧೩|| ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗುದಾಸ್ಯೇಭ್ಯೋ ರಕ್ತಂ ಘ್ರಾಣಾಚ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ | ಮೂರ್ಚ್ಛಾಶ್ವಾಸತೃಡಾಧ್ಮಾನಮಭಕ್ತಚ್ಛನ್ದ ಏವ ಚ ||೧೪|| ವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಸಙ್ಗಶ್ಚ ಸ್ವೇದಾಸ್ರಾವೋಽಕ್ಷಿರಕ್ತತಾ | ಲೋಹಗನ್ಧಿತ್ವಮಾಸ್ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಮೇವ ಚ ||೧೫|| ಹೃಚ್ಛೂಲಂ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚಾಪಿ... |೧೬|

Adhikarana 12 (16-17) · Śloka 18

... ವಿಶೇಷಂ ಚಾತ್ರ ಮೇ ಶೃಣು | ಆಮಾಶಯಸ್ಥೇ ರುಧಿರೇ ರುಧಿರಂ ಛರ್ದಯೇತ್ ಪುನಃ ||೧೬|| ಆಧ್ಮಾನಮತಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಶೂಲಂ ಚ ಭೃಶದಾರುಣಮ್ | ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಚಾಪಿ ರುಜೋ ಗೌರವಮೇವ ಚ ||೧೭|| ಶೀತತಾ ಚಾಪ್ಯಧೋ ನಾಭೇಃ ಖೇಭ್ಯೋ ರಕ್ತಸ್ಯ ಚಾಗಮಃ |೧೮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

ಅಭಿನ್ನೇಽಪ್ಯಾಶಯೇಽನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಖೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈರನ್ತ್ರಪೂರಣಮ್ ||೧೮|| ಪಿಹಿತಾಸ್ಯೇ ಘಟೇ ಯದ್ವಲ್ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಗೌರವಮ್ |೧೯|

Adhikarana 14 (19) · Śloka 20

ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯಶಲ್ಯಾಭಿಹತಂ ಯದಙ್ಗಂ ತ್ವಾಶಯಾದ್ವಿನಾ ||೧೯|| ಉತ್ತುಣ್ಡಿತಂ ನಿರ್ಗತಂ ವಾ ತದ್ವಿದ್ಧಮಿತಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ |೨೦|

Adhikarana 15 (20) · Śloka 21

ನಾತಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ನಾತಿಭಿನ್ನಮುಭಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಾನ್ವಿತಮ್ ||೨೦|| ವಿಷಮಂ ವ್ರಣಮಙ್ಗೇ ಯತ್ತತ್ ಕ್ಷತಂ ತ್ವಭಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ |೨೧|

Adhikarana 16 (21) · Śloka 22

ಪ್ರಹಾರಪೀಡನಾಭ್ಯಾಂ ತು ಯದಙ್ಗಂ ಪೃಥುತಾಂ ಗತಮ್ ||೨೧|| ಸಾಸ್ಥಿ ತತ್ ಪಿಚ್ಚಿತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಜ್ಜರಕ್ತಪರಿಪ್ಲುತಮ್ |೨೨|

Adhikarana 17 (22) · Śloka 23

ವಿಗತತ್ವಗ್ಯದಙ್ಗಂ ಹಿ ಸಙ್ಘರ್ಷಾದನ್ಯಥಾಽಪಿ ವಾ ||೨೨|| ಉಷಾಸ್ರಾವಾನ್ವಿತಂ ತತ್ತು ಘೃಷ್ಟಮಿತ್ಯುಪದಿಶ್ಯತೇ |೨೩|

Adhikarana 18 (23-25) · Śloka 26

ಛಿನ್ನೇ ಭಿನ್ನೇ ತಥಾ ವಿದ್ಧೇ ಕ್ಷತೇ ವಾಽಸೃಗತಿಸ್ರವೇತ್ ||೨೩|| ರಕ್ತಕ್ಷಯಾದ್ರುಜಸ್ತತ್ರ ಕರೋತಿ ಪವನೋ ಭೃಶಮ್ | ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ಹಿತಂ ತತ್ರ ತತ್ಸೇಕೋ ವಿಹಿತಸ್ತಥಾ ||೨೪|| ವೇಶವಾರೈಃ ಸಕೃಶರೈಃ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈಶ್ಚೋಪನಾಹನಮ್ | ಧಾನ್ಯಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ಕುರ್ವೀತ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ಯಾಲೇಪನಾನಿ ಚ ||೨೫|| ವಾತಘ್ನೌಷಧಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೈರ್ಬಸ್ತಿರ್ವಿಧೀಯತೇ |೨೬|

Adhikarana 19 (26-27) · Śloka 28

ಪಿಚ್ಚಿತೇ ಚ ವಿಘೃಷ್ಟೇ ಚ ನಾತಿಸ್ರವತಿ ಶೋಣಿತಮ್ ||೨೬|| ಅಗಚ್ಛತಿ ಭೃಶಂ ತಸ್ಮಿನ್ ದಾಹಃ ಪಾಕಶ್ಚ ಜಾಯತೇ | ತತ್ರೋಷ್ಮಣೋ ನಿಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ತಥಾ ದಾಹಪ್ರಪಾಕಯೋಃ ||೨೭|| ಶೀತಮಾಲೇಪನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪರಿಷೇಕಶ್ಚ ಶೀತಲಃ |೨೮|

Adhikarana 20 (28) · Śloka 29

ಷಟ್ಸ್ವೇತೇಷು ಯಥೋಕ್ತೇಷು ಛಿನ್ನಾದಿಷು ಸಮಾಸತಃ ||೨೮|| ಜ್ಞೇಯಂ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಸರ್ವಂ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ |೨೯|

Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಛಿನ್ನಾನಾಂ ತು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೨೯|| ಯೇ ವ್ರಣಾ ವಿವೃತಾಃ ಕೇಚಿಚ್ಛಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾವಲಮ್ಬಿನಃ | ತಾನ್ ಸೀವ್ಯೇದ್ವಿಧಿನೋಕ್ತೇನ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ಗಾಢಮೇವ ಚ ||೩೦||

Adhikarana 22 (31-33) · Śloka 33

ಕರ್ಣಂ ಸ್ಥಾನಾದಪಹೃತಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಯಥಾಸ್ಥಿತಮ್ | ಸೀವ್ಯೇದ್ಯಥೋಕ್ತಂ ತೈಲೇನ ಸ್ರೋತಶ್ಚಾಭಿಪ್ರತರ್ಪಯೇತ್ ||೩೧|| ಕೃಕಾಟಿಕಾನ್ತೇ ಛಿನ್ನೇ ತು ಗಚ್ಛತ್ಯಪಿ ಸಮೀರಣೇ | ಸಮ್ಯಙ್ನಿವೇಶ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ಸೀವ್ಯೇಚ್ಚಾಪಿ ನಿರನ್ತರಮ್ ||೩೨|| ಆಜೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚೈವಂ ಪರಿಷೇಕಂ ತು ಕಾರಯೇತ್ | ಉತ್ತಾನೋಽನ್ನಂ ಸಮಶ್ನೀಯಾಚ್ಛಯೀತ ಚ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ ||೩೩||

Adhikarana 23 (34-35) · Śloka 35

ಶಾಖಾಸು ಪತಿತಾಂಸ್ತಿರ್ಯಕ್ ಪ್ರಹಾರಾನ್ ವಿವೃತಾನ್ ಭೃಶಮ್ | ಸೀವ್ಯೇತ್ ಸಮ್ಯಙ್ನಿವೇಶ್ಯಾಶು ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥೀನ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ||೩೪|| ಬದ್ಧ್ವಾ ವೇಲ್ಲಿತಕೇನಾಶು ತತಸ್ತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್ | ಚರ್ಮಣಾ ಗೋಫಣಾಬನ್ಧಃ ಕಾರ್ಯೋ ಯೋ ವಾ ಹಿತೋ ಭವೇತ್ ||೩೫||

Adhikarana 24 (36) · Śloka 36

ಪೃಷ್ಠೇ ವ್ರಣೋ ಯಸ್ಯ ಭವೇದುತ್ತಾನಂ ಶಾಯಯೇತ್ತು ತಮ್ | ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ಚೋರಸಿಜೇ ಶಾಯಯೇತ್ ಪುರುಷಂ ವ್ರಣೇ ||೩೬||

Adhikarana 25 (37) · Śloka 37

ಛಿನ್ನಾಂ ನಿಃಶೇಷತಃ ಶಾಖಾಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ತೈಲೇನ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ | ಬಧ್ನೀಯಾತ್ ಕೋಶಬನ್ಧೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಚ ರೋಪಣಮ್ ||೩೭||

Adhikarana 26 (38) · Śloka 39

ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕಂ ರೋಧ್ರಮುತ್ಪಲಾನಿ ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಃ | ಹರಿದ್ರಾ ಮಧುಕಂ ಚೈವ ಪಯಃ ಸ್ಯಾದತ್ರ ಚಾಷ್ಟಮಮ್ ||೩೮|| ತೈಲಮೇಭಿರ್ವಿಪಕ್ವಂ ತು ಪ್ರಧಾನಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್ |೩೯|

Adhikarana 27 (39-40) · Śloka 41

ಚನ್ದನಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ಚ ಸಹೇ ಮಾಂಸ್ಯಾಹ್ವಯಾಽಮೃತಾ ||೩೯|| ಹರೇಣವೋ ಮೃಣಾಲಂ ಚ ತ್ರಿಫಲಾ ಪದ್ಮಕೋತ್ಪಲೇ | ತ್ರಯೋದಶಾಙ್ಗಂ ತ್ರಿವೃತಮೇತದ್ವಾ ಪಯಸಾಽನ್ವಿತಮ್ ||೪೦|| ತೈಲಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಸೇಕಾರ್ಥೇ ಹಿತಂ ತು ವ್ರಣರೋಪಣೇ |೪೧|

Adhikarana 28 (41-43) · Śloka 43

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭಿನ್ನಾನಾಂ ತು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ||೪೧|| ಭಿನ್ನಂ ನೇತ್ರಮಕರ್ಮಣ್ಯಮಭಿನ್ನಂ ಲಮ್ಬತೇ ತು ಯತ್ | ತನ್ನಿವೇಶ್ಯ ಯಥಾಸ್ಥಾನಮವ್ಯಾವಿದ್ಧಸಿರಂ ಶನೈಃ ||೪೨|| ಪೀಡಯೇತ್ ಪಾಣಿನಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಪದ್ಮಪತ್ತ್ರಾನ್ತರೇಣ ತು | ತತೋಽಸ್ಯ ತರ್ಪಣಂ ಕಾರ್ಯಂ ನಸ್ಯಂ ಚಾನೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ||೪೩||

Adhikarana 29 (44) · Śloka 45

ಆಜಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಪಾತ್ರಂ ಮಧುಕಂ ಚೋತ್ಪಲಾನಿ ಚ | ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಚೈವ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೪೪|| ಸರ್ವನೇತ್ರಾಭಿಘಾತೇ ತು ಸರ್ಪಿರೇತತ್ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ |೪೫|

Adhikarana 30 (45-49) · Śloka 49

ಉದರಾನ್ಮೇದಸೋ ವರ್ತಿರ್ನಿರ್ಗತಾ ಯಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ ||೪೫|| ಕಷಾಯಭಸ್ಮಮೃತ್ಕೀರ್ಣಾಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಸೂತ್ರೇಣ ಸೂತ್ರವಿತ್ | ಅಗ್ನಿತಪ್ತೇನ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಛಿನ್ದ್ಯಾನ್ಮಧುಸಮಾಯುತಮ್ ||೪೬|| ಬದ್ಧ್ವಾ ವ್ರಣಂ ಸುಜೀರ್ಣೇಽನ್ನೇ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಮಿಷ್ಯತೇ | ಸ್ನೇಹಪಾನಾದೃತೇ ಚಾಪಿ ಪಯಃಪಾನಂ ವಿಧೀಯತೇ ||೪೭|| ಶರ್ಕರಾಮಧುಯಷ್ಟಿಭ್ಯಾಂ ಲಾಕ್ಷಯಾ ವಾ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಯಾ | ಚಿತ್ರಾಸಮನ್ವಿತಂ ಚೈವ ರುಜಾದಾಹವಿನಾಶನಮ್ ||೪೮|| ಆಟೋಪೋ ಮರಣಂ ವಾ ಸ್ಯಾಚ್ಛೂಲೋ ವಾಽಚ್ಛಿದ್ಯಮಾನಯಾ | ಮೇದೋಗ್ರನ್ಥೌ ತು ಯತ್ತೈಲಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ತಚ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್ ||೪೯||

Adhikarana 31 (50) · Śloka 50

ತ್ವಚೋಽತೀತ್ಯ ಸಿರಾದೀನಿ ಭಿತ್ತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಹೃತ್ಯ ವಾ | ಕೋಷ್ಠೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಶಲ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾದುಕ್ತಾನುಪದ್ರವಾನ್ ||೫೦||

Adhikarana 32 (51) · Śloka 51

ತತ್ರಾನ್ತರ್ಲೋಹಿತಂ ಪಾಣ್ಡುಂ ಶೀತಪಾದಕರಾನನಮ್ | ಶೀತೋಚ್ಛ್ವಾಸಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಮಾನದ್ಧಂ ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೫೧||

Adhikarana 33 (52-54) · Śloka 54

ಆಮಾಶಯಸ್ಥೇ ರುಧಿರೇ ವಮನಂ ಪಥ್ಯಮುಚ್ಯತೇ | ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥೇ ದೇಯಂ ಚ ವಿರೇಚನಮಸಂಶಯಮ್ ||೫೨|| ಆಸ್ಥಾಪನಂ ಚ ನಿಃಸ್ನೇಹಂ ಕಾರ್ಯಮುಷ್ಣೈರ್ವಿಶೋಧನೈಃ | ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ನಿಃಸ್ನೇಹೇನ ರಸೇನ ಚ ||೫೩|| ಭುಞ್ಜೀತಾನ್ನಂ ಯವಾಗೂಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಸೈನ್ಧವಸಂಯುತಾಮ್ | ಅತಿನಿಃಸ್ರುತರಕ್ತೋ ವಾ ಭಿನ್ನಕೋಷ್ಠಃ ಪಿಬೇದಸೃಕ್ ||೫೪||

Adhikarana 34 (55) · Śloka 55

ಸ್ವಮಾರ್ಗಪ್ರತಿಪನ್ನಾಸ್ತು ಯಸ್ಯ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಮಾರುತಾಃ | ವ್ಯುಪದ್ರವಃ ಸ ಭಿನ್ನೇಽಪಿ ಕೋಷ್ಠೇ ಜೀವತಿ ಮಾನವಃ ||೫೫||

Adhikarana 35 (56-65) · Śloka 66

ಅಭಿನ್ನಮನ್ತ್ರಂ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಂ ಪ್ರವೇಶ್ಯಂ ನಾನ್ಯಥಾ ಭವೇತ್ | ಪಿಪೀಲಿಕಾಶಿರೋಗ್ರಸ್ತಂ ತದಪ್ಯೇಕೇ ವದನ್ತಿ ತು ||೫೬|| ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಪಯಸಾ ದಿಗ್ಧಂ ತೃಣಶೋಣಿತಪಾಂಶುಭಿಃ | ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ಕೃತ್ತನಖೋ ಘೃತೇನಾಕ್ತಂ ಶನೈಃ ಶನೈಃ ||೫೭|| ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ಕ್ಷೀರಸಿಕ್ತಂ ಶುಷ್ಕಮನ್ತ್ರಂ ಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್ | ಅಙ್ಗುಲ್ಯಾಽಭಿಮೃಶೇತ್ ಕಣ್ಠಂ ಜಲೇನೋದ್ವೇಜಯೇದಪಿ ||೫೮|| ಹಸ್ತಪಾದೇಷು ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಸಮುತ್ಥಾಪ್ಯ ಮಹಾಬಲಾಃ | ಭವತ್ಯನ್ತಃಪ್ರವೇಶಸ್ತು ಯಥಾ ನಿರ್ಧುನುಯುಸ್ತಥಾ ||೫೯|| ತಥಾಽನ್ತ್ರಾಣಿ ವಿಶನ್ತ್ಯನ್ತಃ ಸ್ವಾಂ ಕಲಾಂ ಪೀಡಯನ್ತಿ ಚ | ವ್ರಣಾಲ್ಪತ್ವಾದ್ಬಹುತ್ವಾದ್ವಾ ದುಷ್ಪ್ರವೇಶಂ ಭವೇತ್ತು ಯತ್ ||೬೦|| ತದಾಪಾಟ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಭಿಷಗನ್ತ್ರಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ | ಯಥಾಸ್ಥಾನಂ ನಿವಿಷ್ಟೇ ಚ ವ್ರಣಂ ಸೀವ್ಯೇದತನ್ದ್ರಿತಃ ||೬೧|| ಸ್ಥಾನಾದಪೇತಮಾದತ್ತೇ ಪ್ರಾಣಾನ್ ಗುಪಿತಮೇವ ವಾ | ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾ ತು ಪಟ್ಟೇನ ಘೃತಸೇಕಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ||೬೨|| ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಚ ಚಿತ್ರಾತೈಲಸಮನ್ವಿತಮ್ | ಮೃದುಕ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಶಕೃತೋ ವಾಯೋಶ್ಚಾಧಃಪ್ರವೃತ್ತಯೇ ||೬೩|| ತತಸ್ತೈಲಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾದ್ರೋಪಣಾರ್ಥಂ ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ | ತ್ವಚೋಽಶ್ವಕರ್ಣಧವಯೋರ್ಮೋಚಕೀಮೇಷಶೃಙ್ಗಯೋಃ ||೬೪|| ಶಲ್ಲಕ್ಯರ್ಜುನಯೋಶ್ಚಾಪಿ ವಿದಾರ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಿಣಾಂ ತಥಾ | ಬಲಾಮೂಲಾನಿ ಚಾಹೃತ್ಯ ತೈಲಮೇತೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೬೫|| ವ್ರಣಂ ಸಂರೋಪಯೇತ್ತೇನ ವರ್ಷಮಾತ್ರಂ ಯತೇತ ಚ |೬೬|

Adhikarana 36 (66-68) · Śloka 69

ಪಾದೌ ನಿರಸ್ತಮುಷ್ಕಸ್ಯ ಜಲೇನ ಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಚಾಕ್ಷಿಣೀ ||೬೬|| ಪ್ರವೇಶ್ಯ ತುನ್ನಸೇವನ್ಯಾ ಮುಷ್ಕೌ ಸೀವ್ಯೇತ್ತತಃ ಪರಮ್ | ಕಾರ್ಯೋ ಗೋಫಣಿಕಾಬನ್ಧಃ ಕಟ್ಯಾಮಾವೇಶ್ಯ ಯನ್ತ್ರಕಮ್ ||೬೭|| ನ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ನೇಹಸೇಕಂ ಚ ತೇನ ಕ್ಲಿದ್ಯತಿ ಹಿ ವ್ರಣಃ | ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾಗುರ್ವೇಲಾಜಾತೀಚನ್ದನಪದ್ಮಕೈಃ ||೬೮|| ಶಿಲಾದಾರ್ವ್ಯಮೃತಾತುತ್ಥೈಸ್ತೈಲಂ ಕುರ್ವೀತ ರೋಪಣಮ್ |೬೯|

Adhikarana 37 (69-70) · Śloka 71

ಶಿರಸೋಽಪಹೃತೇ ಶಲ್ಯೇ ಬಾಲವರ್ತಿಂ ನಿವೇಶಯೇತ್ ||೬೯|| ಬಾಲವರ್ತ್ಯಾಮದತ್ತಾಯಾಂ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಂ ವ್ರಣಾತ್ ಸ್ರವೇತ್ | ಹನ್ಯಾದೇನಂ ತತೋ ವಾಯುಸ್ತಸ್ಮಾದೇವಮುಪಾಚರೇತ್ ||೭೦|| ವ್ರಣೇ ರೋಹತಿ ಚೈಕೈಕಂ ಶನೈರ್ಬಾಲಮಪಕ್ಷಿಪೇತ್ |೭೧|

Adhikarana 38 (71) · Śloka 72

ಗಾತ್ರಾದಪಹೃತೇಽನ್ಯಸ್ಮಾತ್ ಸ್ನೇಹವರ್ತಿಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ ||೭೧|| ಕೃತೇ ನಿಃಶೋಣಿತೇ ಚಾಪಿ ವಿಧಿಃ ಸದ್ಯಃಕ್ಷತೇ ಹಿತಃ |೭೨|

Adhikarana 39 (72) · Śloka 73

ದೂರಾವಗಾಢಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ ಸ್ಯುರ್ಯೇ ವ್ರಣಾಸ್ತಾನ್ ವಿಶೋಣಿತಾನ್ ||೭೨|| ಕೃತ್ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಣ ನೇತ್ರೇಣ ಚಕ್ರತೈಲೇನ ತರ್ಪಯೇತ್ |೭೩|

Adhikarana 40 (73-74) · Śloka 74

ಸಮಙ್ಗಾಂ ರಜನೀಂ ಪದ್ಮಾಂ ತ್ರಿವರ್ಗಂ ತುತ್ಥಮೇವ ಚ ||೭೩|| ವಿಡಙ್ಗಂ ಕಟುಕಾಂ ಪಥ್ಯಾಂ ಗುಡೂಚೀಂ ಸಕರಞ್ಜಿಕಾಮ್ | ಸಂಹೃತ್ಯ ವಿಪಚೇತ್ ಕಾಲೇ ತೈಲಂ ರೋಪಣಮುತ್ತಮಮ್ ||೭೪||

Adhikarana 41 (75) · Śloka 76

ತಾಲೀಶಂ ಪದ್ಮಕಂ ಮಾಂಸೀ ಹರೇಣ್ವಗುರುಚನ್ದನಮ್ | ಹರಿದ್ರೇ ಪದ್ಮಬೀಜಾನಿ ಸೋಶೀರಂ ಮಧುಕಂ ಚ ತೈಃ ||೭೫|| ಪಕ್ವಂ ಸದ್ಯೋವ್ರಣೇಷೂಕ್ತಂ ತೈಲಂ ರೋಪಣಮುತ್ತಮಮ್ |೭೬|

Adhikarana 42 (76) · Śloka 76

ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷತವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ ಪಿಚ್ಚಿತೇ ಭಗ್ನವದ್ವಿಧಿಃ ||೭೬||

Adhikarana 43 (77) · Śloka 77

ಘೃಷ್ಟೇ ರುಜೋ ನಿಗೃಹ್ಯಾಶು ಚೂರ್ಣೈರುಪಚರೇದ್ವ್ರಣಮ್ |೭೭|

Adhikarana 44 (77-78) · Śloka 78

ವಿಶ್ಲಿಷ್ಟದೇಹಂ ಪತಿತಂ ಮಥಿತಂ ಹತಮೇವ ಚ ||೭೭|| ವಾಸಯೇತ್ತೈಲಪೂರ್ಣಾಯಾಂ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಮಾಂಸರಸಾಶನಮ್ | ಅಯಮೇವ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ ಕ್ಷೀಣೇ ಮರ್ಮಹತೇ ತಥಾ ||೭೮||

Adhikarana 45 (79) · Śloka 79

ರೋಪಣೇ ಸಪರೀಷೇಕೇ ಪಾನೇ ಚ ವ್ರಣಿನಾಂ ಸದಾ | ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವಾ ಸಂಯೋಜ್ಯಂ ಶರೀರರ್ತೂನವೇಕ್ಷ್ಯ ಹಿ ||೭೯||

Adhikarana 46 (80) · Śloka 80

ಘೃತಾನಿ ಯಾನಿ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತ್ನತಃ ಪಿತ್ತವಿದ್ರಧೌ | ಸದ್ಯೋವ್ರಣೇಷು ದೇಯಾನಿ ತಾನಿ ವೈದ್ಯೇನ ಜಾನತಾ ||೮೦||

Adhikarana 47 (81) · Śloka 81

ಸದ್ಯಃಕ್ಷತವ್ರಣಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಶೂಲಂ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್ | ಸರ್ಪಿಷಾ ನಾತಿಶೀತೇನ ಬಲಾತೈಲೇನ ವಾ ಪುನಃ ||೮೧||

Adhikarana 48 (82-84) · Śloka 85

ಸಮಙ್ಗಾಂ ರಜನೀಂ ಪದ್ಮಾಂ ಪಥ್ಯಾಂ ತುತ್ಥಂ ಸುವರ್ಚಲಾಮ್ | ಪದ್ಮಕಂ ರೋಧ್ರಮಧುಕಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಹರೇಣುಕಾಮ್ ||೮೨|| ತಾಲೀಶಪತ್ರಂ ನಲದಂ ಚನ್ದನಂ ಪದ್ಮಕೇಶರಮ್ | ಮಞ್ಜಿಷ್ಠೋಶೀರಲಾಕ್ಷಾಶ್ಚ ಕ್ಷೀರಿಣಾಂ ಚಾಪಿ ಪಲ್ಲವಾನ್ ||೮೩|| ಪ್ರಿಯಾಲಬೀಜಂ ತಿನ್ದುಕ್ಯಾಸ್ತರುಣಾನಿ ಫಲಾನಿ ಚ | ಯಥಾಲಾಭಂ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ತೈಲಮೇಭಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೮೪|| ಸದ್ಯೋವ್ರಣಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮದುಷ್ಟಾನಾಂ ತು ರೋಪಣಮ್ |೮೫|

Adhikarana 49 (85) · Śloka 86

ಕಷಾಯಮಧುರಾಃಶೀತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಶ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್ ||೮೫|| ಸದ್ಯೋವ್ರಣಾನಾಂ ಸಪ್ತಾಹಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಾಚರೇತ್ |೮೬|

Adhikarana 50 (86-88) · Śloka 88

ದುಷ್ಟವ್ರಣೇಷು ಕರ್ತವ್ಯಮೂರ್ಧ್ವಂ ಚಾಧಶ್ಚ ಶೋಧನಮ್ ||೮೬|| ವಿಶೋಷಣಂ ತಥಾಽಽಹಾರಃ ಶೋಣಿತಸ್ಯ ಚ ಮೋಕ್ಷಣಮ್ | ಕಷಾಯಂ ರಾಜವೃಕ್ಷಾದೌ ಸುರಸಾದೌ ಚ ಧಾವನಮ್ ||೮೭|| ತಯೋರೇವ ಕಷಾಯೇಣ ತೈಲಂ ಶೋಧನಮಿಷ್ಯತೇ | ಕ್ಷಾರಕಲ್ಪೇನ ವಾ ತೈಲಂ ಕ್ಷಾರದ್ರವ್ಯೇಷು ಸಾಧಿತಮ್ ||೮೮||

Adhikarana 51 (89-92) · Śloka 92

ದ್ರವನ್ತೀ ಚಿರಬಿಲ್ವಶ್ಚ ದನ್ತೀ ಚಿತ್ರಕಮೇವ ಚ | ಪೃಥ್ವೀಕಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಕಾಸೀಸಂ ತುತ್ಥಮೇವ ಚ ||೮೯|| ತ್ರಿವೃತ್ತೇಜೋವತೀ ನೀಲೀ ಹರಿದ್ರೇ ಸೈನ್ಧವಂ ತಿಲಾಃ | ಭೂಮಿಕದಮ್ಬಃ ಸುವಹಾ ಶುಕಾಖ್ಯಾ ಲಾಙ್ಗಲಾಹ್ವಯಾ ||೯೦|| ನೈಪಾಲೀ ಜಾಲಿನೀ ಚೈವ ಮದಯನ್ತೀ ಮೃಗಾದನೀ | ಸುಧಾಮೂರ್ವಾರ್ಕಕೀಟಾರಿಹರಿತಾಲಕರಞ್ಜಿಕಾಃ ||೯೧|| ಯಥೋಪಪತ್ತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ತೈಲಮೇತೈಸ್ತು ಶೋಧನಮ್ | ಘೃತಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಲ್ಕಾಃ ಸಂಶೋಧನಾಸ್ತಥಾ ||೯೨||

Adhikarana 52 (93-94) · Śloka 94

ಸೈನ್ಧವತ್ರಿವೃದೇರಣ್ಡಪತ್ರಕಲ್ಕಸ್ತು ವಾತಿಕೇ | ತ್ರಿವೃದ್ಧರಿದ್ರಾಮಧುಕಕಲ್ಕಃ ಪೈತ್ತೇ ತಿಲೈರ್ಯುತಃ ||೯೩|| ಕಫಜೇ ತಿಲತೇಜೋಹ್ವಾದನ್ತೀಸ್ವರ್ಜಿಕಚಿತ್ರಕಾಃ | ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯೋ ಮೇಹಕುಷ್ಠವ್ರಣೇಷ್ವಪಿ ||೯೪||

Adhikarana 53 (95) · Śloka 95

ಷಡ್ವಿಧಃ ಪ್ರಾಕ್ ಪ್ರದಿಷ್ಟೋ ಯಃ ಸದ್ಯೋವ್ರಣವಿನಿಶ್ಚಯಃ | ನಾತಃ ಶಕ್ಯಂ ಪರಂ ವಕ್ತುಮಪಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾದಿಭಿಃ ||೯೫||

Adhikarana 54 (96-97) · Śloka 97

ಉಪಸರ್ಗೈರ್ನಿಪಾತೈಶ್ಚ ತತ್ತು ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನಃ | ಕೇಚಿತ್ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಭಾಷನ್ತೇ ಬಹುಧಾ ಮಾನಗರ್ವಿತಾಃ ||೯೬|| ಬಹು ತದ್ಭಾಷಿತಂ ತೇಷಾಂ ಷಟ್ಸ್ವೇಷ್ವೇವಾವತಿಷ್ಠತೇ | ವಿಶೇಷಾ ಇವ ಸಾಮಾನ್ಯೇ ಷಟ್ತ್ವಂ ತು ಪರಮಂ ಮತಮ್ ||೯೭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಿತಿಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೨||