Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
అథాతో గ్రంథ్యపచ్యర్బుదగలగండచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2|| గ్రంథిష్వథామేషు భిషగ్విదధ్యాచ్ఛోఫక్రియాం విస్తరశో విధిజ్ఞః | రక్షేద్బలం చాపి నరస్య నిత్యం తద్రక్షితం వ్యాధిబలం నిహంతి ||3||
अथातो ग्रन्थ्यपच्यर्बुदगलगण्डचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| ग्रन्थिष्वथामेषु भिषग्विदध्याच्छोफक्रियां विस्तरशो विधिज्ञः | रक्षेद्बलं चापि नरस्य नित्यं तद्रक्षितं व्याधिबलं निहन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
తైలం పిబేత్ సర్పిరథో ద్వయం వా దత్త్వా వసాం వా త్రివృతం విదధ్యాత్ | అపేహివాతాదశమూలసిద్ధం వైద్యశ్చతుఃస్నేహమథో ద్వయం వా ||4||
तैलं पिबेत् सर्पिरथो द्वयं वा दत्त्वा वसां वा त्रिवृतं विदध्यात् | अपेहिवातादशमूलसिद्धं वैद्यश्चतुःस्नेहमथो द्वयं वा ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 8
హింస్రాఽథ రోహిణ్యమృతాఽథ భార్గీ శ్యోనాకబిల్వాగురుకృష్ణగంధాః | గోజీ చ పిష్టా సహ తాలపత్ర్యా గ్రంథౌ విధేయోఽనిలజే ప్రలేపః ||5|| స్వేదోపనాహాన్ వివిధాంశ్చ కుర్యాత్తథా ప్రసిద్ధానపరాంశ్చ లేపాన్ | విదార్య వా పక్వమపోహ్య పూయం ప్రక్షాల్య బిల్వార్కనరేంద్రతోయైః ||6|| తిలైః సపంచాంగులపత్రమిశ్రైః సంశోధయేత్ సైంధవసంప్రయుక్తైః | శుద్ధం వ్రణం వాఽప్యుపరోపయేత్తు తైలేన రాస్నాసరలాన్వితేన ||7|| విడంగయష్టీమధుకామృతాభిః సిద్ధేన వా క్షీరసమన్వితేన |8|
हिंस्राऽथ रोहिण्यमृताऽथ भार्गी श्योनाकबिल्वागुरुकृष्णगन्धाः | गोजी च पिष्टा सह तालपत्र्या ग्रन्थौ विधेयोऽनिलजे प्रलेपः ||५|| स्वेदोपनाहान् विविधांश्च कुर्यात्तथा प्रसिद्धानपरांश्च लेपान् | विदार्य वा पक्वमपोह्य पूयं प्रक्षाल्य बिल्वार्कनरेन्द्रतोयैः ||६|| तिलैः सपञ्चाङ्गुलपत्रमिश्रैः संशोधयेत् सैन्धवसम्प्रयुक्तैः | शुद्धं व्रणं वाऽप्युपरोपयेत्तु तैलेन रास्नासरलान्वितेन ||७|| विडङ्गयष्टीमधुकामृताभिः सिद्धेन वा क्षीरसमन्वितेन |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-11) · Śloka 11
జలౌకసః పిత్తకృతే హితాస్తు క్షీరోదకాభ్యాం పరిషేచనం చ ||8|| కాకోలివర్గస్య చ శీతలాని పిబేత్ కషాయాణి సశర్కరాణి | ద్రాక్షారసేనేక్షురసేన వాఽపి చూర్ణం పిబేచ్చాపి హరీతకీనాం ||9|| మధూకజంబ్వర్జునవేతసానాం త్వగ్భిః ప్రదేహానవచారయేత | సశర్కరైర్వా తృణశూన్యకందైర్దిహ్యాదభీక్ష్ణం ముచులుందజైర్వా ||10|| విదార్య వా పక్వమపోహ్య పూయం ధావేత్ కషాయేణ వనస్పతీనాం | తిలైః సయష్టీమధుకైర్విశోధ్య సర్పిః ప్రయోజ్యం మధురైర్విపక్వం ||11||
जलौकसः पित्तकृते हितास्तु क्षीरोदकाभ्यां परिषेचनं च ||८|| काकोलिवर्गस्य च शीतलानि पिबेत् कषायाणि सशर्कराणि | द्राक्षारसेनेक्षुरसेन वाऽपि चूर्णं पिबेच्चापि हरीतकीनाम् ||९|| मधूकजम्ब्वर्जुनवेतसानां त्वग्भिः प्रदेहानवचारयेत | सशर्करैर्वा तृणशून्यकन्दैर्दिह्यादभीक्ष्णं मुचुलुन्दजैर्वा ||१०|| विदार्य वा पक्वमपोह्य पूयं धावेत् कषायेण वनस्पतीनाम् | तिलैः सयष्टीमधुकैर्विशोध्य सर्पिः प्रयोज्यं मधुरैर्विपक्वम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12-13) · Śloka 13
హృతేషు దోషేషు యథానుపూర్వ్యా గ్రంథౌ భిషక్ శ్లేష్మసముత్థితే తు | స్విన్నస్య విమ్లాపనమేవ కుర్యాదంగుష్ఠలోహోపలవేణుదండైః ||12|| వికంకతారగ్వధకాకణంతీకాకాదనీతాపసవృక్షమూలైః | ఆలేపయేత్ పిండఫలార్కభార్గీకరంజకాలామదనైశ్చ విద్వాన్ ||13||
हृतेषु दोषेषु यथानुपूर्व्या ग्रन्थौ भिषक् श्लेष्मसमुत्थिते तु | स्विन्नस्य विम्लापनमेव कुर्यादङ्गुष्ठलोहोपलवेणुदण्डैः ||१२|| विकङ्कतारग्वधकाकणन्तीकाकादनीतापसवृक्षमूलैः | आलेपयेत् पिण्डफलार्कभार्गीकरञ्जकालामदनैश्च विद्वान् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (14) · Śloka 14
అమర్మజాతం శమమప్రయాంతమపక్వమేవాపహరేద్విదార్య | దహేత్ స్థితే చాసృజి సిద్ధకర్మా సద్యఃక్షతోక్తం చ విధిం విదధ్యాత్ ||14||
अमर्मजातं शममप्रयान्तमपक्वमेवापहरेद्विदार्य | दहेत् स्थिते चासृजि सिद्धकर्मा सद्यःक्षतोक्तं च विधिं विदध्यात् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (15-16) · Śloka 16
యా మాంసకంద్యః కఠినా బృహత్యస్తాస్వేష యోజ్యశ్చ విధిర్విధిజ్ఞైః | శస్త్రేణ వాఽఽపాట్య సుపక్వమాశు ప్రక్షాలయేత్ పథ్యతమైః కషాయైః ||15|| సంశోధనైస్తం చ విశోధయేత్తు క్షారోత్తరైః క్షౌద్రగుడప్రగాఢైః | శుద్ధే చ తైలం త్వవచారణీయం విడంగపాఠారజనీవిపక్వం ||16||
या मांसकन्द्यः कठिना बृहत्यस्तास्वेष योज्यश्च विधिर्विधिज्ञैः | शस्त्रेण वाऽऽपाट्य सुपक्वमाशु प्रक्षालयेत् पथ्यतमैः कषायैः ||१५|| संशोधनैस्तं च विशोधयेत्तु क्षारोत्तरैः क्षौद्रगुडप्रगाढैः | शुद्धे च तैलं त्ववचारणीयं विडङ्गपाठारजनीविपक्वम् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (17-19) · Śloka 20
మేదఃసముత్థే తిలకల్కదిగ్ధం దత్త్వోపరిష్టాద్ద్విగుణం పటాంతం | హుతాశతప్తేన ముహుః ప్రమృజ్యాల్లోహేన ధీమానదహన్ హితాయ ||17|| ప్రలిప్య దార్వీమథ లాక్షయా వా ప్రతప్తయా స్వేదనమస్య కార్యం | నిపాత్య వా శస్త్రమపోహ్య మేదో దహేత్ సుపక్వం త్వథవా విదార్య ||18|| ప్రక్షాల్య మూత్రేణ తిలైః సుపిష్టైః సువర్చికాద్యైర్హరితాలమిశ్రైః | ససైంధవైః క్షౌద్రఘృతప్రగాఢైః క్షారోత్తరైరేనమభిప్రశోధ్య ||19|| తైలం విదద్యాద్ద్వికరంజగుంజావంశావలేఖేంగుదమూత్రసిద్ధం |20|
मेदःसमुत्थे तिलकल्कदिग्धं दत्त्वोपरिष्टाद्द्विगुणं पटान्तम् | हुताशतप्तेन मुहुः प्रमृज्याल्लोहेन धीमानदहन् हिताय ||१७|| प्रलिप्य दार्वीमथ लाक्षया वा प्रतप्तया स्वेदनमस्य कार्यम् | निपात्य वा शस्त्रमपोह्य मेदो दहेत् सुपक्वं त्वथवा विदार्य ||१८|| प्रक्षाल्य मूत्रेण तिलैः सुपिष्टैः सुवर्चिकाद्यैर्हरितालमिश्रैः | ससैन्धवैः क्षौद्रघृतप्रगाढैः क्षारोत्तरैरेनमभिप्रशोध्य ||१९|| तैलं विदद्याद्द्विकरञ्जगुञ्जावंशावलेखेङ्गुदमूत्रसिद्धम् |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (20-23) · Śloka 23
జీమూతకైః కోశవతీఫలైశ్చ దంతీద్రవంతీత్రివృతాసు చైవ ||20|| సర్పిః కృతం హంత్యపచీం ప్రవృద్ధాం ద్విధా ప్రవృత్తం తదుదారవీర్యం | నిర్గుండిజాతీబరిహిష్ఠయుక్తం జీమూతకం మాక్షికసైంధవాఢ్యం ||21|| అభిప్రతప్తం వమనం ప్రగాఢం దుష్టాపచీషూత్తమమాదిశంతి | కైడర్యబింబీకరవీరసిద్ధం తైలం హితం మూర్ధవిరేచనం చ ||22|| శాఖోటకస్య స్వరసేన సిద్ధం తైలం హితం నస్యవిరేచనేషు | మధూకసారశ్చ హితోఽవపీడే ఫలాని శిగ్రోః ఖరమంజరేర్వా ||23||
जीमूतकैः कोशवतीफलैश्च दन्तीद्रवन्तीत्रिवृतासु चैव ||२०|| सर्पिः कृतं हन्त्यपचीं प्रवृद्धां द्विधा प्रवृत्तं तदुदारवीर्यम् | निर्गुण्डिजातीबरिहिष्ठयुक्तं जीमूतकं माक्षिकसैन्धवाढ्यम् ||२१|| अभिप्रतप्तं वमनं प्रगाढं दुष्टापचीषूत्तममादिशन्ति | कैडर्यबिम्बीकरवीरसिद्धं तैलं हितं मूर्धविरेचनं च ||२२|| शाखोटकस्य स्वरसेन सिद्धं तैलं हितं नस्यविरेचनेषु | मधूकसारश्च हितोऽवपीडे फलानि शिग्रोः खरमञ्जरेर्वा ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24) · Śloka 24
గ్రంథీనమర్మప్రభవానపక్వానుద్ధృత్య చాగ్నిం విదధీత పశ్చాత్ | క్షారేణ వాఽపి ప్రతిసారయేత్తు సంలిఖ్య శస్త్రేణ యథోపదేశం ||24||
ग्रन्थीनमर्मप्रभवानपक्वानुद्धृत्य चाग्निं विदधीत पश्चात् | क्षारेण वाऽपि प्रतिसारयेत्तु संलिख्य शस्त्रेण यथोपदेशम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (25-26) · Śloka 26
పార్ష్ణిం ప్రతి ద్వే దశ చాంగులాని మిత్వేంద్రబస్తిం పరివర్జ్య ధీమాన్ | విదార్య మత్స్యాండనిభాని వైద్యో నిష్కృష్య జాలాన్యనలం విదధ్యాత్ ||25|| ఆ గుల్ఫకర్ణాత్ సుమితస్య జంతోస్తస్యాష్టభాగం ఖుడకాద్విభజ్య | ఘోణర్జువేధః సురరాజబస్తేర్హిత్వాఽక్షిమాత్రం త్వపరే వదంతి ||26||
पार्ष्णिं प्रति द्वे दश चाङ्गुलानि मित्वेन्द्रबस्तिं परिवर्ज्य धीमान् | विदार्य मत्स्याण्डनिभानि वैद्यो निष्कृष्य जालान्यनलं विदध्यात् ||२५|| आ गुल्फकर्णात् सुमितस्य जन्तोस्तस्याष्टभागं खुडकाद्विभज्य | घोणर्जुवेधः सुरराजबस्तेर्हित्वाऽक्षिमात्रं त्वपरे वदन्ति ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (27) · Śloka 27
మణిబంధోపరిష్టాద్వా కుర్యాద్రేఖాత్రయం భిషక్ | అంగుల్యంతరితం సమ్యగపచీనాం నివృత్తయే ||27||
मणिबन्धोपरिष्टाद्वा कुर्याद्रेखात्रयं भिषक् | अङ्गुल्यन्तरितं सम्यगपचीनां निवृत्तये ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (28) · Śloka 29
చూర్ణస్య కాలే ప్రచలాకకాకగోధాహికూర్మప్రభవాం మసీం తు | దద్యాచ్చ తైలేన సహేంగుదీనాం యద్వక్ష్యతే శ్లీపదినాం చ తైలం ||28|| విరేచనం ధూమముపాదదీత భవేచ్చ నిత్యం యవముద్గభోజీ |29|
चूर्णस्य काले प्रचलाककाकगोधाहिकूर्मप्रभवां मसीं तु | दद्याच्च तैलेन सहेङ्गुदीनां यद्वक्ष्यते श्लीपदिनां च तैलम् ||२८|| विरेचनं धूममुपाददीत भवेच्च नित्यं यवमुद्गभोजी |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (29-31) · Śloka 31
కర్కారుకైర్వారుకనారికేలప్రియాలపంచాంగులబీజచూర్ణైః ||29|| వాతార్బుదం క్షీరఘృతాంబుసిద్ధైరుష్ణైః సతైలైరుపనాహయేత్తు | కుర్యాచ్చ ముఖ్యాన్యుపనాహనాని సిద్ధైశ్చ మాంసైరథ వేసవారైః ||30|| స్వేదం విదధ్యాత్ కుశలస్తు నాడ్యా శృంగేణ రక్తం బహుశో హరేచ్చ | వాతఘ్ననిర్యూహపయోమ్లభాగైః సిద్ధం శతాఖ్యం త్రివృతం పిబేద్వా ||31||
कर्कारुकैर्वारुकनारिकेलप्रियालपञ्चाङ्गुलबीजचूर्णैः ||२९|| वातार्बुदं क्षीरघृताम्बुसिद्धैरुष्णैः सतैलैरुपनाहयेत्तु | कुर्याच्च मुख्यान्युपनाहनानि सिद्धैश्च मांसैरथ वेसवारैः ||३०|| स्वेदं विदध्यात् कुशलस्तु नाड्या शृङ्गेण रक्तं बहुशो हरेच्च | वातघ्ननिर्यूहपयोम्लभागैः सिद्धं शताख्यं त्रिवृतं पिबेद्वा ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (32-34) · Śloka 34
స్వేదోపనాహా మృదవస్తు కార్యాః పిత్తార్బుదే కాయవిరేచనం చ | విఘృష్య చోదుంబరశాకగోజీపత్రైర్భృశం క్షౌద్రయుతైః ప్రలింపేత్ ||32|| శ్లక్ష్ణీకృతైః సర్జరసప్రియంగుపత్తంగరోధ్రాంజనయష్టికాహ్వైః | విస్రావ్య చారగ్వధగోజిసోమాః శ్యామా చ యోజ్యా కుశలేన లేపే ||33|| శ్యామాగిరిహ్వాంజనకీరసేషు ద్రాక్షారసే సప్తలికారసే చ | ఘృతం పిబేత్ క్లీతకసంప్రసిద్ధం పిత్తార్బుదీ తజ్జఠరీ చ జంతుః ||34||
स्वेदोपनाहा मृदवस्तु कार्याः पित्तार्बुदे कायविरेचनं च | विघृष्य चोदुम्बरशाकगोजीपत्रैर्भृशं क्षौद्रयुतैः प्रलिम्पेत् ||३२|| श्लक्ष्णीकृतैः सर्जरसप्रियङ्गुपत्तङ्गरोध्राञ्जनयष्टिकाह्वैः | विस्राव्य चारग्वधगोजिसोमाः श्यामा च योज्या कुशलेन लेपे ||३३|| श्यामागिरिह्वाञ्जनकीरसेषु द्राक्षारसे सप्तलिकारसे च | घृतं पिबेत् क्लीतकसम्प्रसिद्धं पित्तार्बुदी तज्जठरी च जन्तुः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (35-36) · Śloka 36
శుద్ధస్య జంతోః కఫజేఽర్బుదే తు రక్తేఽవసిక్తే తు తతోఽర్బుదం తత్ | ద్రవ్యాణి యాన్యూర్ధ్వమధశ్చ దోషాన్ హరంతి తైః కల్కకృతైః ప్రదిహ్యాత్ ||35|| కపోతపారావతవిడ్విమిశ్రైః సకాంస్యనీలైః శుకలాంగలాఖ్యైః | మూత్రైస్తు కాకాదనిమూలమిశ్రైః క్షారప్రదిగ్ధైరథవా ప్రదిహ్యాత్ ||36||
शुद्धस्य जन्तोः कफजेऽर्बुदे तु रक्तेऽवसिक्ते तु ततोऽर्बुदं तत् | द्रव्याणि यान्यूर्ध्वमधश्च दोषान् हरन्ति तैः कल्ककृतैः प्रदिह्यात् ||३५|| कपोतपारावतविड्विमिश्रैः सकांस्यनीलैः शुकलाङ्गलाख्यैः | मूत्रैस्तु काकादनिमूलमिश्रैः क्षारप्रदिग्धैरथवा प्रदिह्यात् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (37-40) · Śloka 40
నిష్పావపిణ్యాకకులత్థకల్కైర్మాంసప్రగాఢైర్దధిమస్తుయుక్తైః | లేపం విదధ్యాత్ కృమయో యథాఽత్ర మూర్చ్ఛంతి ముంచంత్యథ మక్షికాశ్చ ||37|| అల్పావశిష్టే కృమిభక్షితే చ లిఖేత్తతోఽగ్నిం విదధీత పశ్చాత్ | యదల్పమూలం త్రపుతామ్రసీసపట్టైః సమావేష్ట్య తదాయసైర్వా ||38|| క్షారాగ్నిశస్త్రాణ్యసకృద్విదధ్యాత్ ప్రాణానహింసన్ భిషగప్రమత్తః | ఆస్ఫోతజాతీకరవీరపత్రైః కషాయమిష్టం వ్రణశోధనార్థం ||39|| శుద్ధే చ తైలం విదధీత భార్గీవిడంగపాఠాత్రిఫలావిపక్వం | యదృచ్ఛయా చోపగతాని పాకం పాకక్రమేణోపచరేద్విధిజ్ఞః ||40||
निष्पावपिण्याककुलत्थकल्कैर्मांसप्रगाढैर्दधिमस्तुयुक्तैः | लेपं विदध्यात् कृमयो यथाऽत्र मूर्च्छन्ति मुञ्चन्त्यथ मक्षिकाश्च ||३७|| अल्पावशिष्टे कृमिभक्षिते च लिखेत्ततोऽग्निं विदधीत पश्चात् | यदल्पमूलं त्रपुताम्रसीसपट्टैः समावेष्ट्य तदायसैर्वा ||३८|| क्षाराग्निशस्त्राण्यसकृद्विदध्यात् प्राणानहिंसन् भिषगप्रमत्तः | आस्फोतजातीकरवीरपत्रैः कषायमिष्टं व्रणशोधनार्थम् ||३९|| शुद्धे च तैलं विदधीत भार्गीविडङ्गपाठात्रिफलाविपक्वम् | यदृच्छया चोपगतानि पाकं पाकक्रमेणोपचरेद्विधिज्ञः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (41-42) · Śloka 43
మేదోర్బుదం స్విన్నమథో విదార్య విశోధ్య సీవ్యేద్గతరక్తమాశు | తతో హరిద్రాగృహధూమరోధ్రపతంగచూర్ణైః సమనఃశిలాలైః ||41|| వ్రణం ప్రతిగ్రాహ్య మధుప్రగాఢైః కరంజతైలం విదధీత శుద్ధే | సశేషదోషాణి హి యోఽర్బూదాని కరోతి తస్యాశు పునర్భవంతి ||42|| తస్మాదశేషాణి సముద్ధరేత్తు హన్యుః సశేషాణి యథా హి వహ్నిః |43|
मेदोर्बुदं स्विन्नमथो विदार्य विशोध्य सीव्येद्गतरक्तमाशु | ततो हरिद्रागृहधूमरोध्रपतङ्गचूर्णैः समनःशिलालैः ||४१|| व्रणं प्रतिग्राह्य मधुप्रगाढैः करञ्जतैलं विदधीत शुद्धे | सशेषदोषाणि हि योऽर्बूदानि करोति तस्याशु पुनर्भवन्ति ||४२|| तस्मादशेषाणि समुद्धरेत्तु हन्युः सशेषाणि यथा हि वह्निः |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (43-47) · Śloka 47
సంస్వేద్య గండం పవనోత్థమాదౌ నాడ్యాఽనిలఘ్నౌషధపత్రభంగైః ||43|| అమ్లైః సమూత్రైర్వివిధైః పయోభిరుష్ణైః సతైలైః పిశితైశ్చ విద్వాన్ | విస్రావయేత్ స్విన్నమతంద్రితశ్చ శుద్ధం వ్రణం చాప్యుపనాహయేత్తు ||44|| శణాతసీమూలకశిగ్రుకిణ్వప్రియాలమజ్జానుయుతైస్తిలైస్తు | కాలామృతాశిగ్రుపునర్నవార్కగజాదినామాకరహాటకుష్ఠైః ||45|| ఏకైషికావృక్షకతిల్వకైశ్చ సురామ్లపిష్టైరసకృత్ ప్రదిహ్యాత్ ||46|| తైలం పిబేచ్చామృతవల్లినింబహంసాహ్వయావృక్షకపిప్పలీభీః | సిద్ధం బలాభ్యాం చ సదేవదారు హితాయ నిత్యం గలగండరోగే ||47||
संस्वेद्य गण्डं पवनोत्थमादौ नाड्याऽनिलघ्नौषधपत्रभङ्गैः ||४३|| अम्लैः समूत्रैर्विविधैः पयोभिरुष्णैः सतैलैः पिशितैश्च विद्वान् | विस्रावयेत् स्विन्नमतन्द्रितश्च शुद्धं व्रणं चाप्युपनाहयेत्तु ||४४|| शणातसीमूलकशिग्रुकिण्वप्रियालमज्जानुयुतैस्तिलैस्तु | कालामृताशिग्रुपुनर्नवार्कगजादिनामाकरहाटकुष्ठैः ||४५|| एकैषिकावृक्षकतिल्वकैश्च सुराम्लपिष्टैरसकृत् प्रदिह्यात् ||४६|| तैलं पिबेच्चामृतवल्लिनिम्बहंसाह्वयावृक्षकपिप्पलीभीः | सिद्धं बलाभ्यां च सदेवदारु हिताय नित्यं गलगण्डरोगे ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (48-50) · Śloka 50
స్వేదోపనాహైః కఫసంభవం తు సంస్వేద్య విస్రావణమేవ కుర్యాత్ | తతోఽజగంధాతివిషావిశల్యావిషాణికాకుష్ఠశుకాహ్వయాభిః ||48|| పలాశభస్మోదకపేషితాభిర్దిహ్యాత్ సుగుంజాభిరశీతలాభిః | దశార్ధసంఖ్యైర్లవణైశ్చ యుక్తం తైలం పిబేన్మాగధికాదిసిద్ధం ||49|| ప్రచ్ఛర్దనం మూర్ధవిరేచనం చ ధూమశ్చ వైరేచనికో హితస్తు | పాకక్రమో వాఽపి సదా విధేయో వైద్యేన పాకంగతయోః కథంచిత్ ||50||
स्वेदोपनाहैः कफसम्भवं तु संस्वेद्य विस्रावणमेव कुर्यात् | ततोऽजगन्धातिविषाविशल्याविषाणिकाकुष्ठशुकाह्वयाभिः ||४८|| पलाशभस्मोदकपेषिताभिर्दिह्यात् सुगुञ्जाभिरशीतलाभिः | दशार्धसङ्ख्यैर्लवणैश्च युक्तं तैलं पिबेन्मागधिकादिसिद्धम् ||४९|| प्रच्छर्दनं मूर्धविरेचनं च धूमश्च वैरेचनिको हितस्तु | पाकक्रमो वाऽपि सदा विधेयो वैद्येन पाकङ्गतयोः कथञ्चित् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (51) · Śloka 51
కటుత్రికక్షౌద్రయుతాః సమూత్రా భక్ష్యా యవాన్నాని రసాశ్చ మౌద్గాః | సశృంగవేరాః సపటోలనింబా హితాయ దేయా గలగండరోగే ||51||
कटुत्रिकक्षौद्रयुताः समूत्रा भक्ष्या यवान्नानि रसाश्च मौद्गाः | सशृङ्गवेराः सपटोलनिम्बा हिताय देया गलगण्डरोगे ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (52-55) · Śloka 55
మేదఃసముత్థే తు యథోపదిష్టాం విధ్యేత్ సిరాం స్నిగ్ధతనోర్నరస్య | శ్యామాసుధాలోహపురీషదంతీరసాంజనైశ్చాపి హితః ప్రదేహః ||52|| మూత్రేణ వాఽఽలోడ్య హితాయ సారం ప్రాతః పిబేత్ సాలమహీరుహాణాం | శస్త్రేణ వాఽఽపాట్య విదార్య చైనం మేదః సముద్ధృత్య హితాయ సీవ్యేత్ ||53|| మజ్జాజ్యమేదోమధుభిర్దహేద్వా దగ్ధే చ సర్పిర్మధు చావచార్యం | కాసీసతుత్థే చ తతోఽత్ర దేయే చూర్ణీకృతే రోచనయా సమేతే ||54|| తైలేన చాభ్యజ్య హితాయ దద్యాత్ సారోద్భవం గోమయజం చ భస్మ | హితశ్చ నిత్యం త్రిఫలాకషాయో గాఢశ్చ బంధో యవభోజనం చ ||55||
मेदःसमुत्थे तु यथोपदिष्टां विध्येत् सिरां स्निग्धतनोर्नरस्य | श्यामासुधालोहपुरीषदन्तीरसाञ्जनैश्चापि हितः प्रदेहः ||५२|| मूत्रेण वाऽऽलोड्य हिताय सारं प्रातः पिबेत् सालमहीरुहाणाम् | शस्त्रेण वाऽऽपाट्य विदार्य चैनं मेदः समुद्धृत्य हिताय सीव्येत् ||५३|| मज्जाज्यमेदोमधुभिर्दहेद्वा दग्धे च सर्पिर्मधु चावचार्यम् | कासीसतुत्थे च ततोऽत्र देये चूर्णीकृते रोचनया समेते ||५४|| तैलेन चाभ्यज्य हिताय दद्यात् सारोद्भवं गोमयजं च भस्म | हितश्च नित्यं त्रिफलाकषायो गाढश्च बन्धो यवभोजनं च ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 18
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం చికిత్సాస్థానే గ్రంథ్యపచ్యర్బుదగలగండచికిత్సితం నామాష్టాదశోఽధ్యాయః ||18||
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने ग्रन्थ्यपच्यर्बुदगलगण्डचिकित्सितं नामाष्टादशोऽध्यायः ||१८||
🔊 Audio coming soon