2. sadyōvraṇacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતઃ સદ્યોવ્રણચિકિત્સિતં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ધન્વન્તરિર્ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠો વાગ્વિશારદઃ | વિશ્વામિત્રસુતં શિષ્યમૃષિં સુશ્રુતમન્વશાત્ ||૩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

નાનાધારામુખૈઃ શસ્ત્રૈર્નાનાસ્થાનનિપાતિતૈઃ | નાનારૂપા વ્રણા યે સ્યુસ્તેષાં વક્ષ્યામિ લક્ષણમ્ ||૪||

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 7

આયતાશ્ચતુરસ્રાશ્ચ ત્ર્યસ્રા મણ્ડલિનસ્તથા | અર્ધચન્દ્રપ્રતીકાશા વિશાલાઃ કુટિલાસ્તથા ||૫|| શરાવનિમ્નમધ્યાશ્ચ યવમધ્યાસ્તથાઽપરે | એવમ્પ્રકારાકૃતયો ભવન્ત્યાગન્તવો વ્રણાઃ ||૬|| દોષજા વા સ્વયં ભિન્ના, ન તુ વૈદ્યનિમિત્તજાઃ |૭|

Adhikarana 5 (7) · Śloka 8

ભિષગ્વ્રણાકૃતિજ્ઞો હિ ન મોહમધિગચ્છતિ ||૭|| ભૃશં દુર્દર્શરૂપેષુ વ્રણેષુ વિકૃતેષ્વપિ |૮|

Adhikarana 6 (8) · Śloka 9

અનન્તાકૃતિરાગન્તુઃ સ ભિષગ્ભિઃ પુરાતનૈઃ ||૮|| સમાસતો લક્ષણતઃ ષડ્વિધઃ પરિકીર્તિતઃ |૯|

Adhikarana 7 (9) · Śloka 10

છિન્નં ભિન્નં તથા વિદ્ધં ક્ષતં પિચ્ચિતમેવ ચ ||૯|| ઘૃષ્ટમાહુસ્તથા ષષ્ઠં તેષાં વક્ષ્યામિ લક્ષણમ્ |૧૦|

Adhikarana 8 (10) · Śloka 11

તિરશ્ચીન ઋજુર્વાઽપિ યો વ્રણશ્ચાયતો ભવેત્ ||૧૦|| ગાત્રસ્ય પાતનં ચાપિ છિન્નમિત્યુપદિશ્યતે |૧૧|

Adhikarana 9 (11) · Śloka 12

કુન્તશક્ત્યૃષ્ટિખઙ્ગાગ્રવિષાણાદિભિરાશયઃ ||૧૧|| હતઃ કિઞ્ચિત્ સ્રવેત્તદ્ધિ ભિન્નલક્ષણમુચ્યતે |૧૨|

Adhikarana 10 (12) · Śloka 13

સ્થાનાન્યામાગ્નિપક્વાનાં મૂત્રસ્ય રુધિરસ્ય ચ ||૧૨|| હૃદુણ્ડુકઃ ફુપ્ફુસશ્ચ કોષ્ઠ ઇત્યભિધીયતે |૧૩|

Adhikarana 11 (13-15) · Śloka 16

તસ્મિન્ ભિન્ને રક્તપૂર્ણે જ્વરો દાહશ્ચ જાયતે ||૧૩|| મૂત્રમાર્ગગુદાસ્યેભ્યો રક્તં ઘ્રાણાચ્ચ ગચ્છતિ | મૂર્ચ્છાશ્વાસતૃડાધ્માનમભક્તચ્છન્દ એવ ચ ||૧૪|| વિણ્મૂત્રવાતસઙ્ગશ્ચ સ્વેદાસ્રાવોઽક્ષિરક્તતા | લોહગન્ધિત્વમાસ્યસ્ય ગાત્રદૌર્ગન્ધ્યમેવ ચ ||૧૫|| હૃચ્છૂલં પાર્શ્વયોશ્ચાપિ... |૧૬|

Adhikarana 12 (16-17) · Śloka 18

... વિશેષં ચાત્ર મે શૃણુ | આમાશયસ્થે રુધિરે રુધિરં છર્દયેત્ પુનઃ ||૧૬|| આધ્માનમતિમાત્રં ચ શૂલં ચ ભૃશદારુણમ્ | પક્વાશયગતે ચાપિ રુજો ગૌરવમેવ ચ ||૧૭|| શીતતા ચાપ્યધો નાભેઃ ખેભ્યો રક્તસ્ય ચાગમઃ |૧૮|

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

અભિન્નેઽપ્યાશયેઽન્ત્રાણાં ખૈઃ સૂક્ષ્મૈરન્ત્રપૂરણમ્ ||૧૮|| પિહિતાસ્યે ઘટે યદ્વલ્લક્ષ્યતે તસ્ય ગૌરવમ્ |૧૯|

Adhikarana 14 (19) · Śloka 20

સૂક્ષ્માસ્યશલ્યાભિહતં યદઙ્ગં ત્વાશયાદ્વિના ||૧૯|| ઉત્તુણ્ડિતં નિર્ગતં વા તદ્વિદ્ધમિતિ નિર્દિશેત્ |૨૦|

Adhikarana 15 (20) · Śloka 21

નાતિચ્છિન્નં નાતિભિન્નમુભયોર્લક્ષણાન્વિતમ્ ||૨૦|| વિષમં વ્રણમઙ્ગે યત્તત્ ક્ષતં ત્વભિનિર્દિશેત્ |૨૧|

Adhikarana 16 (21) · Śloka 22

પ્રહારપીડનાભ્યાં તુ યદઙ્ગં પૃથુતાં ગતમ્ ||૨૧|| સાસ્થિ તત્ પિચ્ચિતં વિદ્યાન્મજ્જરક્તપરિપ્લુતમ્ |૨૨|

Adhikarana 17 (22) · Śloka 23

વિગતત્વગ્યદઙ્ગં હિ સઙ્ઘર્ષાદન્યથાઽપિ વા ||૨૨|| ઉષાસ્રાવાન્વિતં તત્તુ ઘૃષ્ટમિત્યુપદિશ્યતે |૨૩|

Adhikarana 18 (23-25) · Śloka 26

છિન્ને ભિન્ને તથા વિદ્ધે ક્ષતે વાઽસૃગતિસ્રવેત્ ||૨૩|| રક્તક્ષયાદ્રુજસ્તત્ર કરોતિ પવનો ભૃશમ્ | સ્નેહપાનં હિતં તત્ર તત્સેકો વિહિતસ્તથા ||૨૪|| વેશવારૈઃ સકૃશરૈઃ સુસ્નિગ્ધૈશ્ચોપનાહનમ્ | ધાન્યસ્વેદાંશ્ચ કુર્વીત સ્નિગ્ધાન્યાલેપનાનિ ચ ||૨૫|| વાતઘ્નૌષધસિદ્ધૈશ્ચ સ્નેહૈર્બસ્તિર્વિધીયતે |૨૬|

Adhikarana 19 (26-27) · Śloka 28

પિચ્ચિતે ચ વિઘૃષ્ટે ચ નાતિસ્રવતિ શોણિતમ્ ||૨૬|| અગચ્છતિ ભૃશં તસ્મિન્ દાહઃ પાકશ્ચ જાયતે | તત્રોષ્મણો નિગ્રહાર્થં તથા દાહપ્રપાકયોઃ ||૨૭|| શીતમાલેપનં કાર્યં પરિષેકશ્ચ શીતલઃ |૨૮|

Adhikarana 20 (28) · Śloka 29

ષટ્સ્વેતેષુ યથોક્તેષુ છિન્નાદિષુ સમાસતઃ ||૨૮|| જ્ઞેયં સમર્પિતં સર્વં સદ્યોવ્રણચિકિત્સિતમ્ |૨૯|

Adhikarana 21 (29-30) · Śloka 30

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ છિન્નાનાં તુ ચિકિત્સિતમ્ ||૨૯|| યે વ્રણા વિવૃતાઃ કેચિચ્છિરઃપાર્શ્વાવલમ્બિનઃ | તાન્ સીવ્યેદ્વિધિનોક્તેન બધ્નીયાદ્ગાઢમેવ ચ ||૩૦||

Adhikarana 22 (31-33) · Śloka 33

કર્ણં સ્થાનાદપહૃતં સ્થાપયિત્વા યથાસ્થિતમ્ | સીવ્યેદ્યથોક્તં તૈલેન સ્રોતશ્ચાભિપ્રતર્પયેત્ ||૩૧|| કૃકાટિકાન્તે છિન્ને તુ ગચ્છત્યપિ સમીરણે | સમ્યઙ્નિવેશ્ય બધ્નીયાત્ સીવ્યેચ્ચાપિ નિરન્તરમ્ ||૩૨|| આજેન સર્પિષા ચૈવં પરિષેકં તુ કારયેત્ | ઉત્તાનોઽન્નં સમશ્નીયાચ્છયીત ચ સુયન્ત્રિતઃ ||૩૩||

Adhikarana 23 (34-35) · Śloka 35

શાખાસુ પતિતાંસ્તિર્યક્ પ્રહારાન્ વિવૃતાન્ ભૃશમ્ | સીવ્યેત્ સમ્યઙ્નિવેશ્યાશુ સન્ધ્યસ્થીન્યનુપૂર્વશઃ ||૩૪|| બદ્ધ્વા વેલ્લિતકેનાશુ તતસ્તૈલેન સેચયેત્ | ચર્મણા ગોફણાબન્ધઃ કાર્યો યો વા હિતો ભવેત્ ||૩૫||

Adhikarana 24 (36) · Śloka 36

પૃષ્ઠે વ્રણો યસ્ય ભવેદુત્તાનં શાયયેત્તુ તમ્ | અતોઽન્યથા ચોરસિજે શાયયેત્ પુરુષં વ્રણે ||૩૬||

Adhikarana 25 (37) · Śloka 37

છિન્નાં નિઃશેષતઃ શાખાં દગ્ધ્વા તૈલેન બુદ્ધિમાન્ | બધ્નીયાત્ કોશબન્ધેન પ્રાપ્તં કાર્યં ચ રોપણમ્ ||૩૭||

Adhikarana 26 (38) · Śloka 39

ચન્દનં પદ્મકં રોધ્રમુત્પલાનિ પ્રિયઙ્ગવઃ | હરિદ્રા મધુકં ચૈવ પયઃ સ્યાદત્ર ચાષ્ટમમ્ ||૩૮|| તૈલમેભિર્વિપક્વં તુ પ્રધાનં વ્રણરોપણમ્ |૩૯|

Adhikarana 27 (39-40) · Śloka 41

ચન્દનં કર્કટાખ્યા ચ સહે માંસ્યાહ્વયાઽમૃતા ||૩૯|| હરેણવો મૃણાલં ચ ત્રિફલા પદ્મકોત્પલે | ત્રયોદશાઙ્ગં ત્રિવૃતમેતદ્વા પયસાઽન્વિતમ્ ||૪૦|| તૈલં વિપક્વં સેકાર્થે હિતં તુ વ્રણરોપણે |૪૧|

Adhikarana 28 (41-43) · Śloka 43

અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ભિન્નાનાં તુ ચિકિત્સિતમ્ ||૪૧|| ભિન્નં નેત્રમકર્મણ્યમભિન્નં લમ્બતે તુ યત્ | તન્નિવેશ્ય યથાસ્થાનમવ્યાવિદ્ધસિરં શનૈઃ ||૪૨|| પીડયેત્ પાણિના સમ્યક્ પદ્મપત્ત્રાન્તરેણ તુ | તતોઽસ્ય તર્પણં કાર્યં નસ્યં ચાનેન સર્પિષા ||૪૩||

Adhikarana 29 (44) · Śloka 45

આજં ઘૃતં ક્ષીરપાત્રં મધુકં ચોત્પલાનિ ચ | જીવકર્ષભકૌ ચૈવ પિષ્ટ્વા સર્પિર્વિપાચયેત્ ||૪૪|| સર્વનેત્રાભિઘાતે તુ સર્પિરેતત્ પ્રશસ્યતે |૪૫|

Adhikarana 30 (45-49) · Śloka 49

ઉદરાન્મેદસો વર્તિર્નિર્ગતા યસ્ય દેહિનઃ ||૪૫|| કષાયભસ્મમૃત્કીર્ણાં બદ્ધ્વા સૂત્રેણ સૂત્રવિત્ | અગ્નિતપ્તેન શસ્ત્રેણ છિન્દ્યાન્મધુસમાયુતમ્ ||૪૬|| બદ્ધ્વા વ્રણં સુજીર્ણેઽન્ને સર્પિષઃ પાનમિષ્યતે | સ્નેહપાનાદૃતે ચાપિ પયઃપાનં વિધીયતે ||૪૭|| શર્કરામધુયષ્ટિભ્યાં લાક્ષયા વા શ્વદંષ્ટ્રયા | ચિત્રાસમન્વિતં ચૈવ રુજાદાહવિનાશનમ્ ||૪૮|| આટોપો મરણં વા સ્યાચ્છૂલો વાઽચ્છિદ્યમાનયા | મેદોગ્રન્થૌ તુ યત્તૈલં વક્ષ્યતે તચ્ચ યોજયેત્ ||૪૯||

Adhikarana 31 (50) · Śloka 50

ત્વચોઽતીત્ય સિરાદીનિ ભિત્ત્વા વા પરિહૃત્ય વા | કોષ્ઠે પ્રતિષ્ઠિતં શલ્યં કુર્યાદુક્તાનુપદ્રવાન્ ||૫૦||

Adhikarana 32 (51) · Śloka 51

તત્રાન્તર્લોહિતં પાણ્ડું શીતપાદકરાનનમ્ | શીતોચ્છ્વાસં રક્તનેત્રમાનદ્ધં ચ વિવર્જયેત્ ||૫૧||

Adhikarana 33 (52-54) · Śloka 54

આમાશયસ્થે રુધિરે વમનં પથ્યમુચ્યતે | પક્વાશયસ્થે દેયં ચ વિરેચનમસંશયમ્ ||૫૨|| આસ્થાપનં ચ નિઃસ્નેહં કાર્યમુષ્ણૈર્વિશોધનૈઃ | યવકોલકુલત્થાનાં નિઃસ્નેહેન રસેન ચ ||૫૩|| ભુઞ્જીતાન્નં યવાગૂં વા પિબેત્ સૈન્ધવસંયુતામ્ | અતિનિઃસ્રુતરક્તો વા ભિન્નકોષ્ઠઃ પિબેદસૃક્ ||૫૪||

Adhikarana 34 (55) · Śloka 55

સ્વમાર્ગપ્રતિપન્નાસ્તુ યસ્ય વિણ્મૂત્રમારુતાઃ | વ્યુપદ્રવઃ સ ભિન્નેઽપિ કોષ્ઠે જીવતિ માનવઃ ||૫૫||

Adhikarana 35 (56-65) · Śloka 66

અભિન્નમન્ત્રં નિષ્ક્રાન્તં પ્રવેશ્યં નાન્યથા ભવેત્ | પિપીલિકાશિરોગ્રસ્તં તદપ્યેકે વદન્તિ તુ ||૫૬|| પ્રક્ષાલ્ય પયસા દિગ્ધં તૃણશોણિતપાંશુભિઃ | પ્રવેશયેત્ કૃત્તનખો ઘૃતેનાક્તં શનૈઃ શનૈઃ ||૫૭|| પ્રવેશયેત્ ક્ષીરસિક્તં શુષ્કમન્ત્રં ઘૃતાપ્લુતમ્ | અઙ્ગુલ્યાઽભિમૃશેત્ કણ્ઠં જલેનોદ્વેજયેદપિ ||૫૮|| હસ્તપાદેષુ સઙ્ગૃહ્ય સમુત્થાપ્ય મહાબલાઃ | ભવત્યન્તઃપ્રવેશસ્તુ યથા નિર્ધુનુયુસ્તથા ||૫૯|| તથાઽન્ત્રાણિ વિશન્ત્યન્તઃ સ્વાં કલાં પીડયન્તિ ચ | વ્રણાલ્પત્વાદ્બહુત્વાદ્વા દુષ્પ્રવેશં ભવેત્તુ યત્ ||૬૦|| તદાપાટ્ય પ્રમાણેન ભિષગન્ત્રં પ્રવેશયેત્ | યથાસ્થાનં નિવિષ્ટે ચ વ્રણં સીવ્યેદતન્દ્રિતઃ ||૬૧|| સ્થાનાદપેતમાદત્તે પ્રાણાન્ ગુપિતમેવ વા | વેષ્ટયિત્વા તુ પટ્ટેન ઘૃતસેકં પ્રદાપયેત્ ||૬૨|| ઘૃતં પિબેત્ સુખોષ્ણં ચ ચિત્રાતૈલસમન્વિતમ્ | મૃદુક્રિયાર્થં શકૃતો વાયોશ્ચાધઃપ્રવૃત્તયે ||૬૩|| તતસ્તૈલમિદં કુર્યાદ્રોપણાર્થં ચિકિત્સકઃ | ત્વચોઽશ્વકર્ણધવયોર્મોચકીમેષશૃઙ્ગયોઃ ||૬૪|| શલ્લક્યર્જુનયોશ્ચાપિ વિદાર્યાઃ ક્ષીરિણાં તથા | બલામૂલાનિ ચાહૃત્ય તૈલમેતૈર્વિપાચયેત્ ||૬૫|| વ્રણં સંરોપયેત્તેન વર્ષમાત્રં યતેત ચ |૬૬|

Adhikarana 36 (66-68) · Śloka 69

પાદૌ નિરસ્તમુષ્કસ્ય જલેન પ્રોક્ષ્ય ચાક્ષિણી ||૬૬|| પ્રવેશ્ય તુન્નસેવન્યા મુષ્કૌ સીવ્યેત્તતઃ પરમ્ | કાર્યો ગોફણિકાબન્ધઃ કટ્યામાવેશ્ય યન્ત્રકમ્ ||૬૭|| ન કુર્યાત્ સ્નેહસેકં ચ તેન ક્લિદ્યતિ હિ વ્રણઃ | કાલાનુસાર્યાગુર્વેલાજાતીચન્દનપદ્મકૈઃ ||૬૮|| શિલાદાર્વ્યમૃતાતુત્થૈસ્તૈલં કુર્વીત રોપણમ્ |૬૯|

Adhikarana 37 (69-70) · Śloka 71

શિરસોઽપહૃતે શલ્યે બાલવર્તિં નિવેશયેત્ ||૬૯|| બાલવર્ત્યામદત્તાયાં મસ્તુલુઙ્ગં વ્રણાત્ સ્રવેત્ | હન્યાદેનં તતો વાયુસ્તસ્માદેવમુપાચરેત્ ||૭૦|| વ્રણે રોહતિ ચૈકૈકં શનૈર્બાલમપક્ષિપેત્ |૭૧|

Adhikarana 38 (71) · Śloka 72

ગાત્રાદપહૃતેઽન્યસ્માત્ સ્નેહવર્તિં પ્રવેશયેત્ ||૭૧|| કૃતે નિઃશોણિતે ચાપિ વિધિઃ સદ્યઃક્ષતે હિતઃ |૭૨|

Adhikarana 39 (72) · Śloka 73

દૂરાવગાઢાઃ સૂક્ષ્માઃ સ્યુર્યે વ્રણાસ્તાન્ વિશોણિતાન્ ||૭૨|| કૃત્વા સૂક્ષ્મેણ નેત્રેણ ચક્રતૈલેન તર્પયેત્ |૭૩|

Adhikarana 40 (73-74) · Śloka 74

સમઙ્ગાં રજનીં પદ્માં ત્રિવર્ગં તુત્થમેવ ચ ||૭૩|| વિડઙ્ગં કટુકાં પથ્યાં ગુડૂચીં સકરઞ્જિકામ્ | સંહૃત્ય વિપચેત્ કાલે તૈલં રોપણમુત્તમમ્ ||૭૪||

Adhikarana 41 (75) · Śloka 76

તાલીશં પદ્મકં માંસી હરેણ્વગુરુચન્દનમ્ | હરિદ્રે પદ્મબીજાનિ સોશીરં મધુકં ચ તૈઃ ||૭૫|| પક્વં સદ્યોવ્રણેષૂક્તં તૈલં રોપણમુત્તમમ્ |૭૬|

Adhikarana 42 (76) · Śloka 76

ક્ષતે ક્ષતવિધિઃ કાર્યઃ પિચ્ચિતે ભગ્નવદ્વિધિઃ ||૭૬||

Adhikarana 43 (77) · Śloka 77

ઘૃષ્ટે રુજો નિગૃહ્યાશુ ચૂર્ણૈરુપચરેદ્વ્રણમ્ |૭૭|

Adhikarana 44 (77-78) · Śloka 78

વિશ્લિષ્ટદેહં પતિતં મથિતં હતમેવ ચ ||૭૭|| વાસયેત્તૈલપૂર્ણાયાં દ્રોણ્યાં માંસરસાશનમ્ | અયમેવ વિધિઃ કાર્યઃ ક્ષીણે મર્મહતે તથા ||૭૮||

Adhikarana 45 (79) · Śloka 79

રોપણે સપરીષેકે પાને ચ વ્રણિનાં સદા | તૈલં ઘૃતં વા સંયોજ્યં શરીરર્તૂનવેક્ષ્ય હિ ||૭૯||

Adhikarana 46 (80) · Śloka 80

ઘૃતાનિ યાનિ વક્ષ્યામિ યત્નતઃ પિત્તવિદ્રધૌ | સદ્યોવ્રણેષુ દેયાનિ તાનિ વૈદ્યેન જાનતા ||૮૦||

Adhikarana 47 (81) · Śloka 81

સદ્યઃક્ષતવ્રણં વૈદ્યઃ સશૂલં પરિષેચયેત્ | સર્પિષા નાતિશીતેન બલાતૈલેન વા પુનઃ ||૮૧||

Adhikarana 48 (82-84) · Śloka 85

સમઙ્ગાં રજનીં પદ્માં પથ્યાં તુત્થં સુવર્ચલામ્ | પદ્મકં રોધ્રમધુકં વિડઙ્ગાનિ હરેણુકામ્ ||૮૨|| તાલીશપત્રં નલદં ચન્દનં પદ્મકેશરમ્ | મઞ્જિષ્ઠોશીરલાક્ષાશ્ચ ક્ષીરિણાં ચાપિ પલ્લવાન્ ||૮૩|| પ્રિયાલબીજં તિન્દુક્યાસ્તરુણાનિ ફલાનિ ચ | યથાલાભં સમાહૃત્ય તૈલમેભિર્વિપાચયેત્ ||૮૪|| સદ્યોવ્રણાનાં સર્વેષામદુષ્ટાનાં તુ રોપણમ્ |૮૫|

Adhikarana 49 (85) · Śloka 86

કષાયમધુરાઃશીતાઃ ક્રિયાઃ સ્નિગ્ધાશ્ચ યોજયેત્ ||૮૫|| સદ્યોવ્રણાનાં સપ્તાહં પશ્ચાત્ પૂર્વોક્તમાચરેત્ |૮૬|

Adhikarana 50 (86-88) · Śloka 88

દુષ્ટવ્રણેષુ કર્તવ્યમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ શોધનમ્ ||૮૬|| વિશોષણં તથાઽઽહારઃ શોણિતસ્ય ચ મોક્ષણમ્ | કષાયં રાજવૃક્ષાદૌ સુરસાદૌ ચ ધાવનમ્ ||૮૭|| તયોરેવ કષાયેણ તૈલં શોધનમિષ્યતે | ક્ષારકલ્પેન વા તૈલં ક્ષારદ્રવ્યેષુ સાધિતમ્ ||૮૮||

Adhikarana 51 (89-92) · Śloka 92

દ્રવન્તી ચિરબિલ્વશ્ચ દન્તી ચિત્રકમેવ ચ | પૃથ્વીકા નિમ્બપત્રાણિ કાસીસં તુત્થમેવ ચ ||૮૯|| ત્રિવૃત્તેજોવતી નીલી હરિદ્રે સૈન્ધવં તિલાઃ | ભૂમિકદમ્બઃ સુવહા શુકાખ્યા લાઙ્ગલાહ્વયા ||૯૦|| નૈપાલી જાલિની ચૈવ મદયન્તી મૃગાદની | સુધામૂર્વાર્કકીટારિહરિતાલકરઞ્જિકાઃ ||૯૧|| યથોપપત્તિ કર્તવ્યં તૈલમેતૈસ્તુ શોધનમ્ | ઘૃતં વા યદિ વા પ્રાપ્તં કલ્કાઃ સંશોધનાસ્તથા ||૯૨||

Adhikarana 52 (93-94) · Śloka 94

સૈન્ધવત્રિવૃદેરણ્ડપત્રકલ્કસ્તુ વાતિકે | ત્રિવૃદ્ધરિદ્રામધુકકલ્કઃ પૈત્તે તિલૈર્યુતઃ ||૯૩|| કફજે તિલતેજોહ્વાદન્તીસ્વર્જિકચિત્રકાઃ | દુષ્ટવ્રણવિધિઃ કાર્યો મેહકુષ્ઠવ્રણેષ્વપિ ||૯૪||

Adhikarana 53 (95) · Śloka 95

ષડ્વિધઃ પ્રાક્ પ્રદિષ્ટો યઃ સદ્યોવ્રણવિનિશ્ચયઃ | નાતઃ શક્યં પરં વક્તુમપિ નિશ્ચિતવાદિભિઃ ||૯૫||

Adhikarana 54 (96-97) · Śloka 97

ઉપસર્ગૈર્નિપાતૈશ્ચ તત્તુ પણ્ડિતમાનિનઃ | કેચિત્ સંયોજ્ય ભાષન્તે બહુધા માનગર્વિતાઃ ||૯૬|| બહુ તદ્ભાષિતં તેષાં ષટ્સ્વેષ્વેવાવતિષ્ઠતે | વિશેષા ઇવ સામાન્યે ષટ્ત્વં તુ પરમં મતમ્ ||૯૭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 2

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં ચિકિત્સાસ્થાને સદ્યોવ્રણચિકિત્સિતં નામ દ્વિતિયોઽધ્યાયઃ ||૨||