31. snēhōpayaugikacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಸ್ನೇಹೋಪಯೌಗಿಕಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಸ್ನೇಹಸಾರೋಽಯಂ ಪುರುಷಃ, ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಭೂಯಿಷ್ಠಾಃ ಸ್ನೇಹಸಾಧ್ಯಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ | ಸ್ನೇಹೋ ಹಿ ಪಾನಾನುವಾಸನಮಸ್ತಿಷ್ಕಶಿರೋಬಸ್ತ್ಯುತ್ತರಬಸ್ತಿನಸ್ಯಕರ್ಣಪೂರಣಗಾತ್ರಾಭ್ಯಙ್ಗಭೋಜನೇಷೂಪಯೋಜ್ಯಃ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತತ್ರ ದ್ವಿಯೋನಿಶ್ಚತುರ್ವಿಕಲ್ಪೋಽಭಿಹಿತಃ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ನೇಹಗುಣಾಶ್ಚ | ತತ್ರ ಜಙ್ಗಮೇಭ್ಯೋ ಗವ್ಯಂ ಘೃತಂ ಪ್ರಧಾನಂ, ಸ್ಥಾವರೇಭ್ಯಸ್ತಿಲತೈಲಂ ಪ್ರಧಾನಮಿತಿ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಯಥಾಪ್ರಯೋಜನಂ ಯಥಾಪ್ರಧಾನಂ ಚ ಸ್ಥಾವರಸ್ನೇಹಾನುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ತತ್ರ ತಿಲ್ವಕೈರಣ್ಡಕೋಶಾಮ್ರದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಸಪ್ತಲಾಶಙ್ಖಿನೀಪಲಾಶವಿಷಾಣಿಕಾಗವಾಕ್ಷೀಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಶಮ್ಪಾಕನೀಲಿನೀಸ್ನೇಹಾ ವಿರೇಚಯನ್ತಿ, ಜೀಮೂತಕಕುಟಜಕೃತವೇಧನೇಕ್ಷ್ವಾಕುಧಾಮಾರ್ಗವಮದನಸ್ನೇಹಾ ವಾಮಯನ್ತಿ, ವಿಡಙ್ಗಖರಮಞ್ಜರೀಮಧುಶಿಗ್ರುಸೂರ್ಯವಲ್ಲೀಪೀಲುಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಸ್ನೇಹಾಃ ಶಿರೋ ವಿರೇಚಯನ್ತಿ, ಕರಞ್ಜಪೂತೀಕಕೃತಮಾಲಮಾತುಲುಙ್ಗೇಙ್ಗುದೀಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಸ್ನೇಹಾ ದುಷ್ಟವ್ರಣೇಷೂಪಯುಜ್ಯನ್ತೇ, ತುವರಕಕಪಿತ್ಥಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಭಲ್ಲಾತಕಪಟೋಲಸ್ನೇಹಾ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿಷು, ತ್ರಪುಸೈರ್ವಾರುಕಕರ್ಕಾರುಕತುಮ್ಬೀಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಸ್ನೇಹಾ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗೇಷು, ಕಪೋತವಙ್ಕಾವಲ್ಗುಜಹರೀತಕೀಸ್ನೇಹಾಃ ಶರ್ಕರಾಶ್ಮರೀಷು, ಕುಸುಮ್ಭಸರ್ಷಪಾತಸೀಪಿಚುಮರ್ದಾತಿಮುಕ್ತಕಭಾಣ್ಡೀಕಟುತುಮ್ಬೀಕಟಭೀಸ್ನೇಹಾಃ ಪ್ರಮೇಹೇಷು, ತಾಲನಾರಿಕೇಲಪನಸಮೋಚಪ್ರಿಯಾಲಬಿಲ್ವಮಧೂಕಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾಮ್ರಾತಕಫಲಸ್ನೇಹಾಃ ಪಿತ್ತಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾಯೌ, ಬಿಭೀತಕಭಲ್ಲಾತಕಪಿಣ್ಡೀತಕಸ್ನೇಹಾಃ ಕೃಷ್ಣೀಕರಣೇ, ಶ್ರವಣಕಙ್ಗುಕಟುಣ್ಟುಕಸ್ನೇಹಾಃ ಪಾಣ್ಡೂಕರಣೇ, ಸರಲಪೀತದಾರುಶಿಂಶಪಾಗುರುಸಾರಸ್ನೇಹಾ ದದ್ರುಕುಷ್ಠಕಿಟಿಭೇಷು, ಸರ್ವ ಏವ ಸ್ನೇಹಾ ವಾತಮುಪಘ್ನನ್ತಿ, ತೈಲಗುಣಾಶ್ಚ ಸಮಾಸೇನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಕಷಾಯಸ್ನೇಹಪಾಕಕ್ರಮಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | ತತ್ರ ಕೇಚಿದಾಹುಃ- ತ್ವಕ್ಪತ್ರಫಲಮೂಲಾದೀನಾಂ ಭಾಗಸ್ತಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಜಲಂ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷಂ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯಾಪಹರೇದಿತ್ಯೇಷ ಕಷಾಯಪಾಕಕಲ್ಪಃ; ಸ್ನೇಹಪ್ರಸೃತೇಷು ಷಟ್ಸು ಚತುರ್ಗುಣಂ ದ್ರವಮಾವಾಪ್ಯ ಚತುರಶ್ಚಾಕ್ಷಸಮಾನ್ ಭೇಷಜಪಿಣ್ಡಾನಿತ್ಯೇಷ ಸ್ನೇಹಪಾಕಕಲ್ಪಃ | ಏತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್; ಕಸ್ಮಾತ್? ಆಗಮಾಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್ ||೬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ಪಲಕುಡವಾದೀನಾಮತೋ ಮಾನಂ ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ- ತತ್ರ ದ್ವಾದಶ ಧಾನ್ಯಮಾಷಾ ಮಧ್ಯಮಾಃ ಸುವರ್ಣಮಾಷಕಃ, ತೇ ಷೋಡಶ ಸುವರ್ಣಮ್; ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮನಿಷ್ಪಾವಾ ಏಕೋನವಿಂಶತಿರ್ಧರಣಂ, ತಾನ್ಯರ್ಧತೃತೀಯಾನಿ ಕರ್ಷಃ; ತತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಚತುರ್ಗುಣಮಭಿವರ್ಧಯನ್ತಃ ಪಲಕುಡವಪ್ರಸ್ಥಾಢಕದ್ರೋಣಾ ಇತ್ಯಭಿನಿಷ್ಪದ್ಯನ್ತೇ, ತುಲಾ ಪುನಃ ಪಲಶತಂ, ತಾಃ ಪುನರ್ವಿಂಶತಿರ್ಭಾರಃ; ಶುಷ್ಕಾಣಾಮಿದಂ ಮಾನಮ್, ಆರ್ದ್ರದ್ರವಾಣಾಂ ಚ ದ್ವಿಗುಣಮಿತಿ ||೭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ತತ್ರಾನ್ಯತಮಪರಿಮಾಣಸಮ್ಮಿತಾನಾಂ ಯಥಾಯೋಗಂ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಫಲಮೂಲಾದೀನಾಮಾತಪಪರಿಶೋಷಿತಾನಾಂ ಛೇದ್ಯಾನಿ ಖಣ್ಡಶಶ್ಛೇದಯಿತ್ವಾ ಭೇದ್ಯಾನ್ಯಣುಶೋ ಭೇದಯಿತ್ವಾಽವಕುಟ್ಯಾಷ್ಟಗುಣೇನ ಷೋಡಶಗುಣೇನ ವಾಽಮ್ಭಸಾಽಭಿಷಿಚ್ಯ ಸ್ಥಾಲ್ಯಾಂ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟಂ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾಽಪಹರೇದಿತ್ಯೇಷ ಕಷಾಯಪಾಕಕಲ್ಪಃ | ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೋ ದ್ರವಃ, ಸ್ನೇಹಚತುರ್ಥಾಂಶೋ ಭೇಷಜಕಲ್ಕಃ, ತದೈಕಧ್ಯಂ ಸಂಸೃಜ್ಯ ವಿಪಚೇದಿತ್ಯೇಷ ಸ್ನೇಹಪಾಕಕಲ್ಪಃ | ಅಥವಾ ತತ್ರೋದಕದ್ರೋಣೇ ತ್ವಕ್ಪತ್ರಫಲಮೂಲಾದೀನಾಂ ತುಲಾಮಾವಾಪ್ಯ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟಂ ನಿಷ್ಕ್ವಾಥ್ಯಾಪಹರೇದಿತ್ಯೇಷ ಕಷಾಯಪಾಕಕಲ್ಪಃ; ಸ್ನೇಹಕುಡವೇ ಭೇಷಜಪಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಕಲ್ಕಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ದ್ರವಮಾವಾಪ್ಯ ವಿಪಚೇದಿತ್ಯೇಷ ಸ್ನೇಹಪಾಕಕಲ್ಪಃ ||೮||

Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10

ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಸ್ನೇಹಭೇಷಜತೋಯಾನಾಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಯತ್ರ ನೇರಿತಮ್ | ತತ್ರಾಯಂ ವಿಧಿರಾಸ್ಥೇಯೋ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೇ ತದ್ವದೇವ ತು ||೯|| ಅನುಕ್ತೇ ದ್ರವಕಾರ್ಯೇ ತು ಸರ್ವತ್ರ ಸಲಿಲಂ ಮತಮ್ | ಕಲ್ಕಕ್ವಾಥಾವನಿರ್ದೇಶೇ ಗಣಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೧೦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ನೇಹಪಾಕಕ್ರಮಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ | ಸ ತು ತ್ರಿವಿಧಃ; ತದ್ಯಥಾ- ಮೃದುಃ, ಮಧ್ಯಮಃ, ಖರ ಇತಿ | ತತ್ರ ಸ್ನೇಹೌಷಧಿವಿವೇಕಮಾತ್ರಂ ಯತ್ರ ಭೇಷಜಂ ಸ ಮೃದುರಿತಿ, ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮಿವ ವಿಶದಮವಿಲೇಪಿ ಯತ್ರ ಭೇಷಜಂ ಸ ಮಧ್ಯಮಃ, ಕೃಷ್ಣಮವಸನ್ನಮೀಷದ್ವಿಶದಂ ಚಿಕ್ಕಣಂ ಚ ಯತ್ರ ಭೇಷಜಂ ಸ ಖರ ಇತಿ; ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ದಗ್ಧಸ್ನೇಹೋ ಭವತಿ, ತಂ ಪುನಃ ಸಾಧು ಸಾಧಯೇತ್ | ತತ್ರ ಪಾನಾಭ್ಯವಹಾರಯೋರ್ಮೃದುಃ, ನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗಯೋರ್ಮಧ್ಯಮಃ, ಬಸ್ತಿಕರ್ಣಪೂರಣಯೋಸ್ತು ಖರ ಇತಿ ||೧೧||

Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13

ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ಶಬ್ದಸ್ಯೋಪರಮೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಫೇನಸ್ಯೋಪಶಮೇ ತಥಾ | ಗನ್ಧವರ್ಣರಸಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಪತ್ತೌ ಸಿದ್ಧಿಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೨|| ಘೃತಸ್ಯೈವಂ ವಿಪಕ್ವಸ್ಯ ಜಾನೀಯಾತ್ ಕುಶಲೋ ಭಿಷಕ್ | ಫೇನೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ತೈಲಸ್ಯ ಶೇಷಂ ಘೃತವದಾದಿಶೇತ್ ||೧೩||

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸ್ನೇಹಪಾನಕ್ರಮಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ- ಅಥ ಖಲು ಲಘುಕೋಷ್ಠಾಯಾತುರಾಯ ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ವಸ್ತಿವಾಚನಾಯೋದಯಗಿರಿಶಿಖರಸಂಸ್ಥಿತೇ ಪ್ರತಪ್ತಕನಕನಿಕರಪೀತಲೋಹಿತೇ ಸವಿತರಿ ಯಥಾಬಲಂ ತೈಲಸ್ಯ ಘೃತಸ್ಯ ವಾ ಮಾತ್ರಾಂ ಪಾತುಂ ಪ್ರಯಚ್ಛೇತ್ | ಪೀತಮಾತ್ರೇ ಚೋಷ್ಣೋದಕೇನೋಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ಸೋಪಾನತ್ಕೋ ಯಥಾಸುಖಂ ವಿಹರೇತ್ ||೧೪||

Adhikarana 12 (15-18) · Śloka 18

ರೂಕ್ಷಕ್ಷತವಿಷಾರ್ತಾನಾಂ ವಾತಪಿತ್ತವಿಕಾರಿಣಾಮ್ | ಹೀನಮೇಧಾಸ್ಮೃತೀನಾಂ ಚ ಸರ್ಪಿಃಪಾನಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೧೫|| ಕೃಮಿಕೋಷ್ಠಾನಿಲಾವಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಕಫಮೇದಸಃ | ಪಿಬೇಯುಸ್ತೈಲಸಾತ್ಮ್ಯಾಶ್ಚ ತೈಲಂ ದಾರ್ಢ್ಯಾರ್ಥಿನಶ್ಚ ಯೇ ||೧೬|| ವ್ಯಾಯಾಮಕರ್ಶಿತಾಃ ಶುಷ್ಕರೇತೋರಕ್ತಾ ಮಹಾರುಜಃ | ಮಹಾಗ್ನಿಮಾರುತಪ್ರಾಣಾ ವಸಾಯೋಗ್ಯಾ ನರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೧೭|| ಕ್ರೂರಾಶಯಾಃ ಕ್ಲೇಶಸಹಾ ವಾತಾರ್ತಾ ದೀಪ್ತವಹ್ನಯಃ | ಮಜ್ಜಾನಮಾಪ್ನುಯುಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ಪಿರ್ವಾ ಸ್ವೌಷಧಾನ್ವಿತಮ್ ||೧೮||

Adhikarana 13 (19) · Śloka 19

ಕೇವಲಂ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತಿಕೇ ಲವಣಾನ್ವಿತಮ್ | ದೇಯಂ ಬಹುಕಫೇ ಚಾಪಿ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಸಮಾಯುತಮ್ ||೧೯||

Adhikarana 14 (20) · Śloka 20

ದೋಷಾಣಾಮಲ್ಪಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ಸಂಸರ್ಗಂ ಸಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಚ | ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಧಾಭಿನ್ನೈಃ ಸಮಾಸವ್ಯಾಸತೋ ರಸೈಃ ||೨೦||

Adhikarana 15 (21) · Śloka 21

ಸ್ನೇಹಸಾತ್ಮ್ಯಃ ಕ್ಲೇಶಸಹಃ ಕಾಲೇ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಲೇ | ಅಚ್ಛಮೇವ ಪಿಬೇತ್ ಸ್ನೇಹಮಚ್ಛಪಾನಂ ಹಿ ಪೂಜಿತಮ್ ||೨೧||

Adhikarana 16 (22) · Śloka 22

ಶೀತಕಾಲೇ ದಿವಾ ಸ್ನೇಹಮುಷ್ಣಕಾಲೇ ಪಿಬೇನ್ನಿಶಿ | ವಾತಪಿತ್ತಾಧಿಕೋ ರಾತ್ರೌ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕೋ ದಿವಾ ||೨೨||

Adhikarana 17 (23) · Śloka 23

ವಾತಪಿತ್ತಾಧಿಕಸ್ಯೋಷ್ಣೇ ತೃಣ್ಮೂರ್ಚ್ಛೋನ್ಮಾದಕಾರಕಃ | ಶೀತೇ ವಾತಕಫಾರ್ತಸ್ಯ ಗೌರವಾರುಚಿಶೂಲಕೃತ್ ||೨೩||

Adhikarana 18 (24) · Śloka 25

ಸ್ನೇಹಪೀತಸ್ಯ ಚೇತ್ತೃಷ್ಣಾ ಪಿಬೇದುಷ್ಣೋದಕಂ ನರಃ | ಏವಂ ಚಾನುಪಶಾಮ್ಯನ್ತ್ಯಾಂ ಸ್ನೇಹಮುಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಮೇತ್ ||೨೪|| ದಿಹ್ಯಾಚ್ಛೀತೈಃ ಶಿರಃ ಶೀತಂ ತೋಯಂ ಚಾಪ್ಯವಗಾಹಯೇತ್ |೨೫|

Adhikarana 19 (25-29) · Śloka 30

ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಪರಿಜೀರ್ಯೇತ ಚತುರ್ಭಾಗಗತೇಽಹನಿ ||೨೫|| ಸಾ ಮಾತ್ರಾ ದೀಪಯತ್ಯಗ್ನಿಮಲ್ಪದೋಷೇ ಚ ಪೂಜಿತಾ | ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಪರಿಜೀರ್ಯೇತ ತಥಾಽರ್ಧದಿವಸೇ ಗತೇ ||೨೬|| ಸಾ ವೃಷ್ಯಾ ಬೃಂಹಣೀ ಯಾ ಚ ಮಧ್ಯದೋಷೇ ಚ ಪೂಜಿತಾ | ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಪರಿಜೀರ್ಯೇತ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷಿತೇ ||೨೭|| ಸ್ನೇಹನೀಯಾ ಚ ಸಾ ಮಾತ್ರಾ ಬಹುದೋಷೇ ಚ ಪೂಜಿತಾ | ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಪರಿಜೀರ್ಯೇತ್ತು ತಥಾ ಪರಿಣತೇಽಹನಿ ||೨೮|| ಗ್ಲಾನಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಮದಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ಸಾ ಮಾತ್ರಾ ಪೂಜಿತಾ ಭವೇತ್ ಅಹೋರಾತ್ರಾದಸನ್ದುಷ್ಟಾ ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ಪರೀಜೀರ್ಯತಿ ||೨೯|| ಸಾ ತು ಕುಷ್ಠವಿಷೋನ್ಮಾದಗ್ರಹಾಪಸ್ಮಾರನಾಶಿನೀ |೩೦|

Adhikarana 20 (30-33) · Śloka 33

ಯಥಾಗ್ನಿ ಪ್ರಥಮಾಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಪಾಯಯೇತ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ||೩೦|| ಪೀತೋ ಹ್ಯತಿಬಹುಃ ಸ್ನೇಹೋ ಜನಯೇತ್ ಪ್ರಾಣಸಂಶಯಮ್ | ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಾದ್ಬಹುತ್ವಾದ್ವಾ ಯಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೋ ನ ಜೀರ್ಯತಿ ||೩೧|| ವಿಷ್ಟಭ್ಯ ಚಾಪಿ ಜೀರ್ಯೇತ್ತಂ ವಾರಿಣೋಷ್ಣೇನ ವಾಮಯೇತ್ | ತತಃ ಸ್ನೇಹಂ ಪುನರ್ದದ್ಯಾಲ್ಲಘುಕೋಷ್ಠಾಯ ದೇಹಿನೇ | ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣವಿಶಙ್ಕಾಯಾಂ ಸ್ನೇಹಸ್ಯೋಷ್ಣೋದಕಂ ಪಿಬೇತ್ ||೩೨|| ತೇನೋದ್ಗಾರೋ ಭವೇಚ್ಛುದ್ಧೋ ಭಕ್ತಂ ಪ್ರತಿ ರುಚಿಸ್ತಥಾ | ಸ್ಯುಃ ಪಚ್ಯಮಾನೇ ತೃಡ್ದಾಹಭ್ರಮಸಾದಾರತಿಕ್ಲಮಾಃ ||೩೩||

Adhikarana 21 (34-35) · Śloka 35

ಪರಿಷಿಚ್ಯಾದ್ಭಿರುಷ್ಣಾಭಿರ್ಜೀರ್ಣಸ್ನೇಹಂ ತತೋ ನರಮ್ | ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇಚ್ಚೋಷ್ಣಾಂ ಕಾಮಂ ಕ್ಲಿನ್ನಾಲ್ಪತಣ್ಡುಲಾಮ್ ||೩೪|| ದೇಯೌ ಯೂಷರಸೌ ವಾಽಪಿ ಸುಗನ್ಧೀ ಸ್ನೇಹವರ್ಜಿತೌ | ಕೃತೌ ವಾಽತ್ಯಲ್ಪಸರ್ಪಿಷ್ಕೌ ವಿಲೇಪೀ ವಾ ವಿಧೀಯತೇ ||೩೫||

Adhikarana 22 (36) · Śloka 36

ಪಿಬೇತ್ತ್ರ್ಯಹಂ ಚತುರಹಂ ಪಞ್ಚಾಹಂ ಷಡಹಂ ತಥಾ | ಸಪ್ತರಾತ್ರಾತ್ ಪರಂ ಸ್ನೇಹಃ ಸಾತ್ಮ್ಯೀಭವತಿ ಸೇವಿತಃ ||೩೬||

Adhikarana 23 (37) · Śloka 37

ಸುಕುಮಾರಂ ಕೃಶಂ ವೃದ್ಧಂ ಶಿಶುಂ ಸ್ನೇಹದ್ವಿಷಂ ತಥಾ | ತೃಷ್ಣಾರ್ತಮುಷ್ಣಕಾಲೇ ಚ ಸಹ ಭಕ್ತೇನ ಪಾಯಯೇತ್ ||೩೭||

Adhikarana 24 (38-44) · Śloka 44

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ಲವಣಂ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ದಧಿಮಸ್ತುಕಃ | ಪೀತಮೈಕಧ್ಯಮೇತದ್ಧಿ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುಚ್ಯತೇ ||೩೮|| ಭೃಷ್ಟಾ ಮಾಂಸರಸೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಯವಾಗೂಃ ಸೂಪಕಲ್ಪಿತಾ | ಪ್ರಕ್ಷುದ್ರಾ ಪೀಯಮಾನಾ ತು ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುಚ್ಯತೇ ||೩೯|| ಸರ್ಪಿಷ್ಮತೀ ಪಯಃಸಿದ್ಧಾ ಯವಾಗೂಃ ಸ್ವಲ್ಪತಣ್ಡುಲಾ | ಸುಖೋಷ್ಣಾ ಸೇವ್ಯಮಾನಾ ತು ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುಚ್ಯತೇ ||೪೦|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯೋ ಲವಣಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಿಲಪಿಷ್ಟಂ ವರಾಹಜಾ | ವಸಾ ಚ ಪೀತಮೈಕಧ್ಯಂ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುಚ್ಯತೇ ||೪೧|| ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಸಂಸೃಷ್ಟೇ ದೋಹನಸ್ಥೇ ಘೃತೇ ತು ಗಾಮ್ | ದುಗ್ಧ್ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇದ್ರೂಕ್ಷಃ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುಚ್ಯತೇ ||೪೨|| ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೋ ಮಾಗಧಿಕಾನ್ವಿತಃ | ಪಯೋ ದಧಿ ಸುರಾ ಚೇತಿ ಘೃತಮಪ್ಯಷ್ಟಮಂ ಭವೇತ್ ||೪೩|| ಸಿದ್ಧಮೇತೈರ್ಘೃತಂ ಪೀತಂ ಸದ್ಯಃಸ್ನೇಹನಮುತ್ತಮಮ್ | ರಾಜ್ಞೇ ರಾಜಸಮೇಭ್ಯೋ ವಾ ದೇಯಮೇತದ್ಧೃತೋತ್ತಮಮ್ ||೪೪||

Adhikarana 25 (45) · Śloka 45

ಬಲಹೀನೇಷು ವೃದ್ಧೇಷು ಮೃದ್ವಗ್ನಿಸ್ತ್ರೀಹತಾತ್ಮಸು | ಅಲ್ಪದೋಷೇಷು ಯೋಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರ್ಯೇ ಯೋಗಾಃ ಸಮ್ಯಗೀರಿತಾಃ ||೪೫||

Adhikarana 26 (46-50) · Śloka 51

ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ಸ್ನೇಹಪಾನಮಜೀರ್ಣೀ ತರುಣಜ್ವರೀ | ದುರ್ಬಲೋಽರೋಚಕೀ ಸ್ಥೂಲೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾರ್ತೋ ಮದಪೀಡಿತಃ ||೪೬|| ಛರ್ದ್ಯರ್ದಿತಃ ಪಿಪಾಸಾರ್ತಃ ಶ್ರಾನ್ತಃ ಪಾನಕ್ಲಮಾನ್ವಿತಃ | ದತ್ತಬಸ್ತಿರ್ವಿರಿಕ್ತಶ್ಚ ವಾನ್ತೋ ಯಶ್ಚಾಪಿ ಮಾನವಃ ||೪೭|| ಅಕಾಲೇ ದುರ್ದಿನೇ ಚೈವ ನ ಚ ಸ್ನೇಹಂ ಪಿಬೇನ್ನರಃ | ಅಕಾಲೇ ಚ ಪ್ರಸೂತಾ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ನೇಹಪಾನಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೪೮|| ಸ್ನೇಹಪಾನಾದ್ಭವನ್ತ್ಯೇಷಾಂ ನೄಣಾಂ ನಾನಾವಿಧಾ ಗದಾಃ | ಗದಾ ವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ನ ಸಿಧ್ಯನ್ತ್ಯಥವಾ ಪುನಃ ||೪೯|| ಗರ್ಭಾಶಯೇಽವಶೇಷಾಃ ಸ್ಯೂ ರಕ್ತಕ್ಲೇದಮಲಾಸ್ತತಃ | ಸ್ನೇಹಂ ಜಹ್ಯಾನ್ನಿಷೇವೇತ ಪಾಚನಂ ರೂಕ್ಷಮೇವ ಚ ||೫೦|| ದಶರಾತ್ರಾತ್ತತಃ ಸ್ನೇಹಂ ಯಥಾವದವಚಾರಯೇತ್ |೫೧|

Adhikarana 27 (51-52) · Śloka 52

ಪುರೀಷಂ ಗ್ರಥಿತಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದನ್ನಂ ವಿಪಚ್ಯತೇ ||೫೧|| ಉರೋ ವಿದಹತೇ ವಾಯುಃ ಕೋಷ್ಠಾದುಪರಿ ಧಾವತಿ | ದುರ್ವರ್ಣೋ ದುರ್ಬಲಶ್ಚೈವ ರೂಕ್ಷೋ ಭವತಿ ಮಾನವಃ ||೫೨||

Adhikarana 28 (53) · Śloka 53

ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಾ ತ್ವಗ್ವಿಟ್ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ದೀಪ್ತೋಽಗ್ನಿರ್ಮೃದುಗಾತ್ರತಾ | ಗ್ಲಾನಿರ್ಲಾಘವಮಙ್ಗಾನಾಮಧಸ್ತಾತ್ ಸ್ನೇಹದರ್ಶನಮ್ | ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸ್ನೇಹೋದ್ವೇಗಸ್ತಥೈವ ಚ ||೫೩||

Adhikarana 29 (54) · Śloka 54

ಭಕ್ತದ್ವೇಷೋ ಮುಖಸ್ರಾವೋ ಗುದದಾಹಃ ಪ್ರವಾಹಿಕಾ | ಪುರೀಷಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಭೃಶಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೫೪||

Adhikarana 30 (55) · Śloka 55

ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ನೇಹನಂ ಸ್ನೇಹೈರತಿಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ರೂಕ್ಷಣಮ್ | ಶ್ಯಾಮಾಕಕೋರದೂಷಾನ್ನತಕ್ರಪಿಣ್ಯಾಕಶಕ್ತುಭಿಃ ||೫೫||

Adhikarana 31 (56) · Śloka 56

ದೀಪ್ತಾನ್ತರಗ್ನಿಃ ಪರಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಃ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಧಾತುರ್ಬಲವರ್ಣಯುಕ್ತಃ | ದೃಢೇನ್ದ್ರಿಯೋ ಮನ್ದಜರಃ ಶತಾಯುಃ ಸ್ನೇಹೋಪಸೇವೀ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್ತು ||೫೬||

Adhikarana 32 (57) · Śloka 57

ಸ್ನೇಹೋ ಹಿತೋ ದುರ್ಬಲವಹ್ನಿದೇಹಸನ್ಧುಕ್ಷಣೇ ವ್ಯಾಧಿನಿಪೀಡಿತಸ್ಯ | ಬಲಾನ್ವಿತೌ ಭೋಜನದೋಷಜಾತೈಃ ಪ್ರಮರ್ದಿತುಂ ತೌ ಸಹಸಾ ನ ಸಾಧ್ಯೌ ||೫೭||

Adhikarana puShpikA · Śloka 31

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಸ್ನೇಹೋಪಯೌಗಿಕಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮೈಕತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೧||