Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਨ੍ਨਪਾਨਰਕ੍ਸਾਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातोऽन्नपानरक्षाकल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
1. annapānarakṣākalpaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ਕਾਸ਼ਿਪਤਿਸ੍ਤਪੋਧਰ੍ਮਭਤਾਂ ਵਰਃ | ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਪ੍ਰਭਤੀਞ੍ਛਿਸ੍ਯਾਞ੍ਛਸ਼ਾਸਾਹਤਸ਼ਾਸਨਃ ||੩||
View original
धन्वन्तरिः काशिपतिस्तपोधर्मभृतां वरः | सुश्रुतप्रभृतीञ्छिष्याञ्छशासाहतशासनः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ਰਿਪਵੋ ਵਿਕ੍ਰਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯੇ ਚ ਸ੍ਵੇ ਕਤ੍ਯਤਾਂ ਗਤਾਃ | ਸਿਸਕ੍ਸਵਃ ਕ੍ਰੋਧਵਿਸਂ ਵਿਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਦਸ਼ਮ੍ ||੪|| ਵਿਸੈਰ੍ਨਿਹਨ੍ਯੁਰ੍ਨਿਪੁਣਂ ਨਪਤਿਂ ਦੁਸ੍ਟਚੇਤਸਃ | ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸੁਭਗੇਚ੍ਛਯਾ ||੫|| ਵਿਸਕਨ੍ਯੋਪਯੋਗਾਦ੍ਵਾ ਕ੍ਸਣਾਜ੍ਜਹ੍ਯਾਦਸੂਨ੍ਨਰਃ | ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਸਤਤਂ ਵਿਸਾਦ੍ਰਕ੍ਸ੍ਯੋ ਨਰਾਧਿਪਃ ||੬||
View original
रिपवो विक्रमाक्रान्ता ये च स्वे कृत्यतां गताः | सिसृक्षवः क्रोधविषं विवरं प्राप्य तादृशम् ||४|| विषैर्निहन्युर्निपुणं नृपतिं दुष्टचेतसः | स्त्रियो वा विविधान् योगान् कदाचित्सुभगेच्छया ||५|| विषकन्योपयोगाद्वा क्षणाज्जह्यादसून्नरः | तस्माद्वैद्येन सततं विषाद्रक्ष्यो नराधिपः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਚੇਤੋਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਮਸ਼੍ਵਵਤ੍ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਨਣਾਮ੍ | ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ||੭||
View original
यस्माच्च चेतोऽनित्यत्वमश्ववत् प्रथितं नृणाम् | न विश्वस्यात्ततो राजा कदाचिदपि कस्यचित् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-11) · Śloka 11
ਕੁਲੀਨਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸੁਭਤਂ ਸਨ੍ਤਤੋਤ੍ਥਿਤਮ੍ | ਅਲੁਬ੍ਧਮਸ਼ਠਂ ਭਕ੍ਤਂ ਕਤਜ੍ਞਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ||੮|| ਕ੍ਰੋਧਪਾਰੁਸ੍ਯਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਮਾਯਾਲਸ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ | ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਸਮਾਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ੁਚਿਂ ਸ਼ੀਲਦਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ||੯|| ਮੇਧਾਵਿਨਮਸਂਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਨੁਰਕ੍ਤਂ ਹਿਤੈਸਿਣਮ੍ | ਪਟੁਂ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਂ ਨਿਪੁਣਂ ਦਕ੍ਸਮਾਲਸ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ||੧੦|| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਗਦਮ੍ | ਮਹਾਨਸੇ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵੈਦ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਪੂਜਿਤਮ੍ ||੧੧||
View original
कुलीनं धार्मिकं स्निग्धं सुभृतं सन्ततोत्थितम् | अलुब्धमशठं भक्तं कृतज्ञं प्रियदर्शनम् ||८|| क्रोधपारुष्यमात्सर्यमायालस्यविवर्जितम् | जितेन्द्रियं क्षमावन्तं शुचिं शीलदयान्वितम् ||९|| मेधाविनमसंश्रान्तमनुरक्तं हितैषिणम् | पटुं प्रगल्भं निपुणं दक्षमालस्यवर्जितम् ||१०|| पूर्वोक्तैश्च गुणैर्युक्तं नित्यं सन्निहितागदम् | महानसे प्रयुञ्जीत वैद्यं तद्विद्यपूजितम् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (12-13) · Śloka 13
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਦਿਗ੍ਦੇਸ਼ਕਤਂ ਸ਼ੁਚਿਭਾਣ੍ਡਂ ਮਹਚ੍ਛੁਚਿ | ਸਜਾਲਕਂ ਗਵਾਕ੍ਸਾਢ੍ਯਮਾਪ੍ਤਵਰ੍ਗਨਿਸੇਵਿਤਮ੍ ||੧੨|| ਵਿਕਕ੍ਸਸਸ੍ਟਸਂਸਸ੍ਟਂ ਸਵਿਤਾਨਂ ਕਤਾਰ੍ਚਨਮ੍ | ਪਰੀਕ੍ਸਿਤਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਂ ਭਵੇਚ੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਨਸਮ੍ ||੧੩||
View original
प्रशस्तदिग्देशकृतं शुचिभाण्डं महच्छुचि | सजालकं गवाक्षाढ्यमाप्तवर्गनिषेवितम् ||१२|| विकक्षसृष्टसंसृष्टं सवितानं कृतार्चनम् | परीक्षितस्त्रीपुरुषं भवेच्चापि महानसम् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14) · Śloka 14
ਤਤ੍ਰਾਧ੍ਯਕ੍ਸਂ ਨਿਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵੈਦ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ |੧੪|
View original
तत्राध्यक्षं नियुञ्जीत प्रायो वैद्यगुणान्वितम् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 16
ਸ਼ੁਚਯੋ ਦਕ੍ਸਿਣਾ ਦਕ੍ਸਾ ਵਿਨੀਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ||੧੪|| ਸਂਵਿਭਕ੍ਤਾਃ ਸੁਮਨਸੋ ਨੀਚਕੇਸ਼ਨਖਾਃ ਸ੍ਥਿਰਾਃ | ਸ੍ਨਾਤਾ ਦਢਂ ਸਂਯਮਿਨਃ ਕਤੋਸ੍ਣੀਸਾਃ ਸੁਸਂਯਤਾਃ ||੧੫|| ਤਸ੍ਯ ਚਾਜ੍ਞਾਵਿਧੇਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪਰਿਕਰ੍ਮਿਣਃ |੧੬|
View original
शुचयो दक्षिणा दक्षा विनीताः प्रियदर्शनाः ||१४|| संविभक्ताः सुमनसो नीचकेशनखाः स्थिराः | स्नाता दृढं संयमिनः कृतोष्णीषाः सुसंयताः ||१५|| तस्य चाज्ञाविधेयाः स्युर्विविधाः परिकर्मिणः |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16) · Śloka 17
ਆਹਾਰਸ੍ਥਿਤਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਯਤਃ ||੧੬|| ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਨਸੇ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮਾਦਰਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ |੧੭|
View original
आहारस्थितयश्चापि भवन्ति प्राणिनो यतः ||१६|| तस्मान्महानसे वैद्यः प्रमादरहितो भवेत् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (17) · Śloka 18
ਮਾਹਾਨਸਿਕਵੋਢਾਰਃ ਸੌਪੌਦਨਿਕਪੌਪਿਕਾਃ ||੧੭|| ਭਵੇਯੁਰ੍ਵੈਦ੍ਯਵਸ਼ਗਾ ਯੇ ਚਾਪ੍ਯਨ੍ਯੇਤ੍ਰ ਕੇਚਨ |੧੮|
View original
माहानसिकवोढारः सौपौदनिकपौपिकाः ||१७|| भवेयुर्वैद्यवशगा ये चाप्यन्येऽत्र केचन |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (18-22) · Śloka 23
ਇਙ੍ਗਿਤਜ੍ਞੋ ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਂ ਵਾਕ੍ਚੇਸ੍ਟਾਮੁਖਵੈਕਤੈਃ ||੧੮|| ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਸ੍ਯ ਦਾਤਾਰਮੇਭਿਰ੍ਲਿਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਨ ਦਦਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਪਸ੍ਟੋ ਵਿਵਕ੍ਸਨ੍ ਮੋਹਮੇਤਿ ਚ ||੧੯|| ਅਪਾਰ੍ਥਂ ਬਹੁ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਭਾਸਤੇ ਚਾਪਿ ਮੂਢਵਤ੍ | ਸ੍ਫੋਟਯਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲੀਰ੍ਭੂਮਿਮਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਲਿਖੇਦ੍ਧਸੇਤ੍ ||੨੦|| ਵੇਪਥੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਸ੍ਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮੀਕ੍ਸਤੇ | ਕ੍ਸਾਮੋ ਵਿਵਰ੍ਣਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਖੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤ੍ਯਪਿ ||੨੧|| ਆਲਭੇਤਾਸਕਦ੍ਦੀਨਃ ਕਰੇਣ ਚ ਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਨ੍ | ਨਿਰ੍ਯਿਯਾਸੁਰਪਦ੍ਵਾਰੈਰ੍ਵੀਕ੍ਸਤੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ||੨੨|| ਵਰ੍ਤਤੇ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਵਿਸਦਾਤਾ ਵਿਚੇਤਨਃ |੨੩|
View original
इङ्गितज्ञो मनुष्याणां वाक्चेष्टामुखवैकृतैः ||१८|| विद्याद्विषस्य दातारमेभिर्लिङ्गैश्च बुद्धिमान् | न ददात्युत्तरं पृष्टो विवक्षन् मोहमेति च ||१९|| अपार्थं बहु सङ्कीर्णं भाषते चापि मूढवत् | स्फोटयत्यङ्गुलीर्भूमिमकस्माद्विलिखेद्धसेत् ||२०|| वेपथुर्जायते तस्य त्रस्तश्चान्योऽन्यमीक्षते | क्षामो विवर्णवक्त्रश्च नखैः किञ्चिच्छिनत्त्यपि ||२१|| आलभेतासकृद्दीनः करेण च शिरोरुहान् | निर्यियासुरपद्वारैर्वीक्षते च पुनः पुनः ||२२|| वर्तते विपरीतं तु विषदाता विचेतनः |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (23-24) · Śloka 24
ਕੇਚਿਦ੍ਭਯਾਤ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਵਾ ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ||੨੩|| ਅਸਤਾਮਪਿ ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਚੇਸ੍ਟਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ | ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰੀਕ੍ਸਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਤ੍ਯਾਨਾਮਾਦਤੈਰ੍ਨਪੈਃ ||੨੪||
View original
केचिद्भयात् पार्थिवस्य त्वरिता वा तदाज्ञया ||२३|| असतामपि सन्तोऽपि चेष्टां कुर्वन्ति मानवाः | तस्मात् परीक्षणं कार्यं भृत्यानामादृतैर्नृपैः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (25-27) · Śloka 27
ਅਨ੍ਨੇ ਪਾਨੇ ਦਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠੇ ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇਵਲੇਖਨੇ | ਉਤ੍ਸਾਦਨੇ ਕਸਾਯੇ ਚ ਪਰਿਸੇਕੇਨੁਲੇਪਨੇ ||੨੫|| ਸ੍ਰਕ੍ਸੁ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਸੁ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਕਵਚਾਭਰਣੇਸੁ ਚ | ਪਾਦੁਕਾਪਾਦਪੀਠੇਸੁ ਪਸ੍ਠੇਸੁ ਗਜਵਾਜਿਨਾਮ੍ ||੨੬|| ਵਿਸਜੁਸ੍ਟੇਸੁ ਚਾਨ੍ਯੇਸੁ ਨਸ੍ਯਧੂਮਾਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ | ਲਕ੍ਸਣਾਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਪ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੨੭||
View original
अन्ने पाने दन्तकाष्ठे तथाऽभ्यङ्गेऽवलेखने | उत्सादने कषाये च परिषेकेऽनुलेपने ||२५|| स्रक्षु वस्त्रेषु शय्यासु कवचाभरणेषु च | पादुकापादपीठेषु पृष्ठेषु गजवाजिनाम् ||२६|| विषजुष्टेषु चान्येषु नस्यधूमाञ्जनादिषु | लक्षणानि प्रवक्ष्यामि चिकित्सामप्यनन्तरम् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (28-33) · Śloka 34
ਨਪਭਕ੍ਤਾਦ੍ਬਲਿਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਂ ਸਵਿਸਂ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਯੇ | ਤਤ੍ਰੈਵ ਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਕ੍ਸਿਕਾਵਾਯਸਾਦਯਃ ||੨੮|| ਹੁਤਭੁਕ੍ ਤੇਨ ਚਾਨ੍ਨੇਨ ਭਸ਼ਂ ਚਟਚਟਾਯਤੇ | ਮਯੂਰਕਣ੍ਠਪ੍ਰਤਿਮੋ ਜਾਯਤੇ ਚਾਪਿ ਦੁਃਸਹਃ ||੨੯|| ਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਚਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮਸ਼੍ਚ ਨਚਿਰਾਚ੍ਚੋਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ | ਚਕੋਰਸ੍ਯਾਕ੍ਸਿਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੇਵ ਤੁ ||੩੦|| ਦਸ੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਵਿਸਸਂਸਸ੍ਟਂ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਜੀਵਜੀਵਕਾਃ | ਕੋਕਿਲਃ ਸ੍ਵਰਵੈਕਤ੍ਯਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ੍ਤੁ ਮਦਮਚ੍ਛਤਿ ||੩੧|| ਹਸ੍ਯੇਨ੍ਮਯੂਰ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਃ ਸ਼ੁਕਸਾਰਿਕੇ | ਹਂਸਃ ਕ੍ਸ੍ਵੇਡਤਿ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਙ੍ਗਰਾਜਸ੍ਤੁ ਕੂਜਤਿ ||੩੨|| ਪਸਤੋ ਵਿਸਜਤ੍ਯਸ਼੍ਰੁਂ ਵਿਸ੍ਠਾਂ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਮਰ੍ਕਟਃ | ਸਨ੍ਨਿਕਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਾਨ੍ ਮਗਪਕ੍ਸਿਣਃ ||੩੩|| ਵੇਸ਼੍ਮਨੋਥ ਵਿਭੂਸਾਰ੍ਥਂ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸਦਾ |੩੪|
View original
नृपभक्ताद्बलिं न्यस्तं सविषं भक्षयन्ति ये | तत्रैव ते विनश्यन्ति मक्षिकावायसादयः ||२८|| हुतभुक् तेन चान्नेन भृशं चटचटायते | मयूरकण्ठप्रतिमो जायते चापि दुःसहः ||२९|| भिन्नार्चिस्तीक्ष्णधूमश्च नचिराच्चोपशाम्यति | चकोरस्याक्षिवैराग्यं जायते क्षिप्रमेव तु ||३०|| दृष्ट्वाऽन्नं विषसंसृष्टं म्रियन्ते जीवजीवकाः | कोकिलः स्वरवैकृत्यं क्रौञ्चस्तु मदमृच्छति ||३१|| हृष्येन्मयूर उद्विग्नः क्रोशतः शुकसारिके | हंसः क्ष्वेडति चात्यर्थं भृङ्गराजस्तु कूजति ||३२|| पृषतो विसृजत्यश्रुं विष्ठां मुञ्चति मर्कटः | सन्निकृष्टांस्ततः कुर्याद्राज्ञस्तान् मृगपक्षिणः ||३३|| वेश्मनोऽथ विभूषार्थं रक्षार्थं चात्मनः सदा |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (34-36) · Śloka 36
ਉਪਕ੍ਸਿਪ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਬਾਸ੍ਪੇਣੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਾ ||੩੪|| ਹਤ੍ਪੀਡਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਨੇਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਚ ਜਾਯਤੇ | ਤਤ੍ਰ ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇ ਕੁਸ੍ਠਂ ਲਾਮਜ੍ਜਂ ਨਲਦਂ ਮਧੁ ||੩੫|| ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰੀਸਰਜਨੀਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਨਮ੍ | ਹਦਿ ਚਨ੍ਦਨਲੇਪਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ||੩੬||
View original
उपक्षिप्तस्य चान्नस्य बाष्पेणोर्ध्वं प्रसर्पता ||३४|| हृत्पीडा भ्रान्तनेत्रत्वं शिरोदुःखं च जायते | तत्र नस्याञ्जने कुष्ठं लामज्जं नलदं मधु ||३५|| कुर्याच्छिरीषरजनीचन्दनैश्च प्रलेपनम् | हृदि चन्दनलेपस्तु तथा सुखमवाप्नुयात् ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (37) · Śloka 37
ਪਾਣਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਾਣਿਦਾਹਂ ਨਖਸ਼ਾਤਂ ਕਰੋਤਿ ਚ | ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ਼੍ਯਾਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਾਸੋਮੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਚ ||੩੭||
View original
पाणिप्राप्तं पाणिदाहं नखशातं करोति च | अत्र प्रलेपः श्यामेन्द्रगोपासोमोत्पलानि च ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (38-39) · Śloka 39
ਸ ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਦਾਨ੍ਮੋਹਾਦ੍ਵਾ ਤਦਨ੍ਨਮੁਪਸੇਵਤੇ | ਅਸ੍ਠੀਲਾਵਤ੍ਤਤੋ ਜਿਹ੍ਵਾ ਭਵਤ੍ਯਰਸਵੇਦਿਨੀ ||੩੮|| ਤੁਦ੍ਯਤੇ ਦਹ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਚਾਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯਤੇ | ਤਤ੍ਰ ਬਾਸ੍ਪੇਰਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਯਚ੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠਿਕਮ੍ ||੩੯||
View original
स चेत् प्रमादान्मोहाद्वा तदन्नमुपसेवते | अष्ठीलावत्ततो जिह्वा भवत्यरसवेदिनी ||३८|| तुद्यते दह्यते चापि श्लेष्मा चास्यात् प्रसिच्यते | तत्र बाष्पेरितं कर्म यच्च स्याद्दान्तकाष्ठिकम् ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (40-41) · Śloka 41
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਛਰ੍ਦਿਮਤੀਸਾਰਮਾਧ੍ਮਾਨਂ ਦਾਹਵੇਪਥੂ | ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵੈਕਤ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਮਾਸ਼ਯਂ ਗਤਮ੍ ||੪੦|| ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੁ ਮਦਨਾਲਾਬੁਬਿਮ੍ਬੀਕੋਸ਼ਾਤਕੀਫਲੈਃ | ਛਰ੍ਦਨਂ ਦਧ੍ਯੁਦਸ਼੍ਵਿਦ੍ਭ੍ਯਾਮਥਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ||੪੧||
View original
मूर्च्छां छर्दिमतीसारमाध्मानं दाहवेपथू | इन्द्रियाणां च वैकृत्यं कुर्यादामाशयं गतम् ||४०|| तत्राशु मदनालाबुबिम्बीकोशातकीफलैः | छर्दनं दध्युदश्विद्भ्यामथवा तण्डुलाम्बुना ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (42-43) · Śloka 43
ਦਾਹਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਤੀਸਾਰਂ ਤਸ੍ਣਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੈਕਤਮ੍ | ਆਟੋਪਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਂ ਗਤਮ੍ ||੪੨|| ਵਿਰੇਚਨਂ ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨੀਲਿਨੀਫਲਮ੍ | ਦਧ੍ਨਾ ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਸ਼੍ਚ ਪੇਯੋ ਵਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ ||੪੩||
View original
दाहं मूर्च्छामतीसारं तृष्णामिन्द्रियवैकृतम् | आटोपं पाण्डुतां कार्श्यं कुर्यात् पक्वाशयं गतम् ||४२|| विरेचनं ससर्पिष्कं तत्रोक्तं नीलिनीफलम् | दध्ना दूषीविषारिश्च पेयो वा मधुसंयुतः ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (44-45) · Śloka 45
ਦ੍ਰਵਦ੍ਰਵ੍ਯੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਕ੍ਸੀਰਮਦ੍ਯੋਦਕਾਦਿਸੁ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਰਾਜ੍ਯਃ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਜਨ੍ਮ ਚ ||੪੪|| ਛਾਯਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਨ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਪੁਨਃ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਮਲਾਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਾਸ੍ਤਨ੍ਵ੍ਯੋ ਵਾ ਵਿਕਤਾਸ੍ਤਥਾ ||੪੫||
View original
द्रवद्रव्येषु सर्वेषु क्षीरमद्योदकादिषु | भवन्ति विविधा राज्यः फेनबुद्बुदजन्म च ||४४|| छायाश्चात्र न दृश्यन्ते दृश्यन्ते यदि वा पुनः | भवन्ति यमलाश्छिद्रास्तन्व्यो वा विकृतास्तथा ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (46-47) · Śloka 47
ਸ਼ਾਕਸੂਪਾਨ੍ਨਮਾਂਸਾਨਿ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਰਸਾਨਿ ਚ | ਸਦ੍ਯਃ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾਨੀਵ ਵਿਗਨ੍ਧਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਚ ||੪੬|| ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੈਰ੍ਹੀਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਫਲਾਨਿ ਚ | ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਕਮਾਮਾਨਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ ||੪੭||
View original
शाकसूपान्नमांसानि क्लिन्नानि विरसानि च | सद्यः पर्युषितानीव विगन्धानि भवन्ति च ||४६|| गन्धवर्णरसैर्हीनाः सर्वे भक्ष्याः फलानि च | पक्वान्याशु विशीर्यन्ते पाकमामानि यान्ति च ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (48-50) · Śloka 50
ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਕੂਰ੍ਚਕਸ੍ਤੁ ਦਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠਗਤੇ ਵਿਸੇ | ਜਿਹ੍ਵਾਦਨ੍ਤੌਸ੍ਠਮਾਂਸਾਨਾਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਸ਼੍ਚੋਪਜਾਯਤੇ ||੪੮|| ਅਥਾਸ੍ਯ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਪਥ੍ਯਾਜਮ੍ਬੂਫਲਾਸ੍ਥਿਭਿਃ | ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤੇ ਸ਼ੋਫੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍ ||੪੯|| ਅਥਵਾਙ੍ਕੋਠਮੂਲਾਨਿ ਤ੍ਵਚਃ ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਸ੍ਯ ਵਾ | ਸ਼ਿਰੀਸਮਾਸਕਾ ਵਾਪਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍ ||੫੦||
View original
विशीर्यते कूर्चकस्तु दन्तकाष्ठगते विषे | जिह्वादन्तौष्ठमांसानां श्वयथुश्चोपजायते ||४८|| अथास्य धातकीपुष्पपथ्याजम्बूफलास्थिभिः | सक्षौद्रैः प्रच्छिते शोफे कर्तव्यं प्रतिसारणम् ||४९|| अथवाऽङ्कोठमूलानि त्वचः सप्तच्छदस्य वा | शिरीषमाषका वाऽपि सक्षौद्राः प्रतिसारणम् ||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (51) · Śloka 51
ਜਿਹ੍ਵਾਨਿਰ੍ਲੇਖਕਵਲੌ ਦਨ੍ਤਕਾਸ੍ਠਵਦਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ |੫੧|
View original
जिह्वानिर्लेखकवलौ दन्तकाष्ठवदादिशेत् |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (51-54) · Śloka 54
ਪਿਚ੍ਛਿਲੋ ਬਹੁਲੋਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਵਾ ਵਿਸਾਨ੍ਵਿਤਃ ||੫੧|| ਸ੍ਫੋਟਜਨ੍ਮਰੁਜਾਸ੍ਰਾਵਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕਃ ਸ੍ਵੇਦਨਂ ਜ੍ਵਰਃ | ਦਰਣਂ ਚਾਪਿ ਮਾਂਸਾਨਾਮਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਵਿਸਸਂਯੁਤੇ ||੫੨|| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਨੁਲੇਪਨਮ੍ | ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗਰਂ ਕੁਸ੍ਠਮੁਸ਼ੀਰਂ ਵੇਣੁਪਤ੍ਰਿਕਾ ||੫੩|| ਸੋਮਵਲ੍ਲ੍ਯਮਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਪਦ੍ਮਂ ਕਾਲੀਯਕਂ ਤ੍ਵਚਮ੍ | ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਮੂਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਨਮੇਤਚ੍ਚ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ||੫੪||
View original
पिच्छिलो बहुलोऽभ्यङ्गो विवर्णो वा विषान्वितः ||५१|| स्फोटजन्मरुजास्रावत्वक्पाकः स्वेदनं ज्वरः | दरणं चापि मांसानामभ्यङ्गे विषसंयुते ||५२|| तत्र शीताम्बुसिक्तस्य कर्तव्यमनुलेपनम् | चन्दनं तगरं कुष्ठमुशीरं वेणुपत्रिका ||५३|| सोमवल्ल्यमृता श्वेता पद्मं कालीयकं त्वचम् | कपित्थरसमूत्राभ्यां पानमेतच्च युज्यते ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (55) · Śloka 55
ਉਤ੍ਸਾਦਨੇ ਪਰੀਸੇਕੇ ਕਸਾਯੇ ਚਾਨੁਲੇਪਨੇ | ਸ਼ਯ੍ਯਾਵਸ੍ਤ੍ਰਤਨੁਤ੍ਰੇਸੁ ਜ੍ਞੇਯਮਭ੍ਯਙ੍ਗਲਕ੍ਸਣੈਃ ||੫੫||
View original
उत्सादने परीषेके कषाये चानुलेपने | शय्यावस्त्रतनुत्रेषु ज्ञेयमभ्यङ्गलक्षणैः ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (56-58) · Śloka 58
ਕੇਸ਼ਸ਼ਾਤਃ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਖੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰੁਧਿਰਾਗਮਃ | ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਜਨ੍ਮੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਸਜੁਸ੍ਟੇਵਲੇਖਨੇ ||੫੬|| ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਾਵਿਤਾਃ ਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਃ | ਸ੍ਯਪਿਤ੍ਤਘਤਸ਼੍ਯਾਮਾਪਾਲਿਨ੍ਦੀਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕੈਃ ||੫੭|| ਗੋਮਯਸ੍ਵਰਸੋ ਵਾਪਿ ਹਿਤੋ ਵਾ ਮਾਲਤੀਰਸਃ | ਰਸੋ ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾ ਵਾ ਧੂਮੋ ਵਾਗਾਰਸਮ੍ਭਵਃ ||੫੮||
View original
केशशातः शिरोदुःखं खेभ्यश्च रुधिरागमः | ग्रन्थिजन्मोत्तमाङ्गेषु विषजुष्टेऽवलेखने ||५६|| प्रलेपो बहुशस्तत्र भाविताः कृष्णमृत्तिकाः | ऋष्यपित्तघृतश्यामापालिन्दीतण्डुलीयकैः ||५७|| गोमयस्वरसो वाऽपि हितो वा मालतीरसः | रसो मूषिकपर्ण्या वा धूमो वाऽगारसम्भवः ||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (59) · Śloka 59
ਸ਼ਿਰੋਭ੍ਯਙ੍ਗਃ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਸ੍ਣੀਸਮੇਵ ਚ | ਸ੍ਰਜਸ਼੍ਚ ਵਿਸਸਂਸਸ੍ਟਾਃ ਸਾਧਯੇਦਵਲੇਖਨਾਤ੍ ||੫੯||
View original
शिरोऽभ्यङ्गः शिरस्त्राणं स्नानमुष्णीषमेव च | स्रजश्च विषसंसृष्टाः साधयेदवलेखनात् ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (60-61) · Śloka 61
ਮੁਖਾਲੇਪੇ ਮੁਖਂ ਸ਼੍ਯਾਵਂ ਯੁਕ੍ਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਲਕ੍ਸਣੈਃ | ਪਦ੍ਮਿਨੀਕਣ੍ਟਕਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਕਣ੍ਟਕੈਸ਼੍ਚੋਪਚੀਯਤੇ ||੬੦|| ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਪਾਨਂ ਪ੍ਰਲੇਪਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਂ ਘਤਮ੍ | ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਫਞ੍ਜੀ ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ||੬੧||
View original
मुखालेपे मुखं श्यावं युक्तमभ्यङ्गलक्षणैः | पद्मिनीकण्टकप्रख्यैः कण्टकैश्चोपचीयते ||६०|| तत्र क्षौद्रघृतं पानं प्रलेपश्चन्दनं घृतम् | पयस्या मधुकं फञ्जी बन्धुजीवः पुनर्नवा ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (62) · Śloka 63
ਅਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਦੀਨਾਂ ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵੋਕ੍ਸਿਰਕ੍ਤਤਾ | ਸ੍ਫਿਕ੍ਪਾਯੁਮੇਢ੍ਰਮੁਸ੍ਕੇਸੁ ਯਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਫੋਟਸਮ੍ਭਵਃ ||੬੨|| ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਵਦੇਵੇਸ੍ਟਾ ਯਾਤਵਾਹਨਯੋਃ ਕ੍ਰਿਯਾ |੬੩|
View original
अस्वास्थ्यं कुञ्जरादीनां लालास्रावोऽक्षिरक्तता | स्फिक्पायुमेढ्रमुष्केषु यातुश्च स्फोटसम्भवः ||६२|| तत्राभ्यङ्गवदेवेष्टा यातृवाहनयोः क्रिया |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (63-64) · Śloka 65
ਸ਼ੋਣਿਤਾਗਮਨਂ ਖੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਿਰੋਰੁਕ੍ਕਫਸਂਸ੍ਰਵਃ ||੬੩|| ਨਸ੍ਯਧੂਮਗਤੇ ਲਿਙ੍ਗਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵੈਕਤਮ੍ | ਤਤ੍ਰ ਦੁਗ੍ਧੈਰ੍ਗਵਾਦੀਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਾਤਿਵਿਸੈਃ ਸ਼ਤਮ੍ ||੬੪|| ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਚ ਸਸ਼੍ਵੇਤਂ ਹਿਤਂ ਸਮਦਯਨ੍ਤਿਕਮ੍ |੬੫|
View original
शोणितागमनं खेभ्यः शिरोरुक्कफसंस्रवः ||६३|| नस्यधूमगते लिङ्गमिन्द्रियाणां च वैकृतम् | तत्र दुग्धैर्गवादीनां सर्पिः सातिविषैः शृतम् ||६४|| पाने नस्ये च सश्वेतं हितं समदयन्तिकम् |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (65-66) · Śloka 66
ਗਨ੍ਧਹਾਨਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਣਤ੍ਵਂ ਪੁਸ੍ਪਾਣਾਂ ਮ੍ਲਾਨਤਾ ਭਵੇਤ੍ ||੬੫|| ਜਿਘ੍ਰਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਵਾਰਿਪੂਰ੍ਣੇ ਚ ਲੋਚਨੇ | ਤਤ੍ਰ ਬਾਸ੍ਪੇਰਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮੁਖਾਲੇਪੇ ਚ ਯਤ੍ ਸ੍ਮਤਮ੍ ||੬੬||
View original
गन्धहानिर्विवर्णत्वं पुष्पाणां म्लानता भवेत् ||६५|| जिघ्रतश्च शिरोदुःखं वारिपूर्णे च लोचने | तत्र बाष्पेरितं कर्म मुखालेपे च यत् स्मृतम् ||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (67-68) · Śloka 68
ਕਰ੍ਣਤੈਲਗਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਵੈਗੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ੋਫਵੇਦਨੇ | ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਸ਼ੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰਣਮ੍ ||੬੭|| ਸ੍ਵਰਸੋ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰਾਯਾਃ ਸਘਤਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਃ | ਸੋਮਵਲ੍ਕਰਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸੁਸ਼ੀਤੋ ਹਿਤ ਇਸ੍ਯਤੇ ||੬੮||
View original
कर्णतैलगते श्रोत्रवैगुण्यं शोफवेदने | कर्णस्रावश्च तत्राशु कर्तव्यं प्रतिपूरणम् ||६७|| स्वरसो बहुपुत्रायाः सघृतः क्षौद्रसंयुतः | सोमवल्करसश्चापि सुशीतो हित इष्यते ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (69-71) · Śloka 72
ਅਸ਼੍ਰੂਪਦੇਹੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਵੇਦਨਾ ਦਸ੍ਟਿਵਿਭ੍ਰਮਃ | ਅਞ੍ਜਨੇ ਵਿਸਸਂਸਸ੍ਟੇ ਭਵੇਦਾਨ੍ਧ੍ਯਮਥਾਪਿ ਚ ||੬੯|| ਤਤ੍ਰ ਸਦ੍ਯੋ ਘਤਂ ਪੇਯਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਚ ਸਮਾਗਧਮ੍ | ਅਞ੍ਜਨਂ ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਸੋ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਚ ||੭੦|| ਮੁਸ੍ਕਕਸ੍ਯਾਜਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਫੇਨੋ ਗੋਪਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤਃ | ਕਪਿਤ੍ਥਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਪਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਸ੍ਯ ਵਾ ||੭੧|| ਏਕੈਕਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਪੁਸ੍ਪਂ ਬਨ੍ਧੂਕਾਙ੍ਕੋਟਯੋਰਪਿ |੭੨|
View original
अश्रूपदेहो दाहश्च वेदना दृष्टिविभ्रमः | अञ्जने विषसंसृष्टे भवेदान्ध्यमथापि च ||६९|| तत्र सद्यो घृतं पेयं तर्पणं च समागधम् | अञ्जनं मेषशृङ्गस्य निर्यासो वरुणस्य च ||७०|| मुष्ककस्याजकर्णस्य फेनो गोपित्तसंयुतः | कपित्थमेषशृङ्ग्योश्च पुष्पं भल्लातकस्य वा ||७१|| एकैकं कारयेत् पुष्पं बन्धूकाङ्कोटयोरपि |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (72-73) · Śloka 73
ਸ਼ੋਫਃ ਸ੍ਰਾਵਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਪਃ ਪਾਦਯੋਃ ਸ੍ਫੋਟਜਨ੍ਮ ਚ ||੭੨|| ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸਜੁਸ੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ | ਉਪਾਨਤ੍ਪਾਦਪੀਠਾਨਿ ਪਾਦੁਕਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍ ||੭੩||
View original
शोफः स्रावस्तथा स्वापः पादयोः स्फोटजन्म च ||७२|| भवन्ति विषजुष्टाभ्यां पादुकाभ्यामसंशयम् | उपानत्पादपीठानि पादुकावत् प्रसाधयेत् ||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (74) · Śloka 75
ਭੂਸਣਾਨਿ ਹਤਾਰ੍ਚੀਂਸਿ ਨ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਾ | ਸ੍ਵਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਹਨ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਦਾਹਪਾਕਾਵਦਾਰਣੈਃ ||੭੪|| ਪਾਦੁਕਾਭੂਸਣੇਸੂਕ੍ਤਮਭ੍ਯਙ੍ਗਵਿਧਿਮਾਚਰੇਤ੍ |੭੫|
View original
भूषणानि हतार्चींषि न विभान्ति यथा पुरा | स्वानि स्थानानि हन्युश्च दाहपाकावदारणैः ||७४|| पादुकाभूषणेषूक्तमभ्यङ्गविधिमाचरेत् |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (75-78) · Śloka 79
ਵਿਸੋਪਸਰ੍ਗੋ ਬਾਸ੍ਪਾਦਿਰ੍ਭੂਸਣਾਨ੍ਤੋ ਯ ਈਰਿਤਃ ||੭੫|| ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯੋਪਦ੍ਰਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦਧੀਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ | ਮਹਾਸੁਗਨ੍ਧਿਮਗਦਂ ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤਂ ਭਿਸਕ੍ ||੭੬|| ਪਾਨਾਲੇਪਨਨਸ੍ਯੇਸੁ ਵਿਦਧੀਤਾਞ੍ਜਨੇਸੁ ਚ | ਵਿਰੇਚਨਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਾਨਿ ਚ ||੭੭|| ਸਿਰਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਂ ਯਦਿ | ਮੂਸਿਕਾਜਰੁਹਾ ਵਾਪਿ ਹਸ੍ਤੇ ਬਦ੍ਧਾ ਤੁ ਭੂਪਤੇਃ ||੭੮|| ਕਰੋਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਨਂ ਵਿਸਸਮਾਯੁਤਮ੍ |੭੯|
View original
विषोपसर्गो बाष्पादिर्भूषणान्तो य ईरितः ||७५|| समीक्ष्योपद्रवांस्तस्य विदधीत चिकित्सितम् | महासुगन्धिमगदं यं प्रवक्ष्यामि तं भिषक् ||७६|| पानालेपननस्येषु विदधीताञ्जनेषु च | विरेचनानि तीक्ष्णानि कुर्यात् प्रच्छर्दनानि च ||७७|| सिराश्च व्यधयेत् क्षिप्रं प्राप्तं विस्रावणं यदि | मूषिकाऽजरुहा वाऽपि हस्ते बद्धा तु भूपतेः ||७८|| करोति निर्विषं सर्वमन्नं विषसमायुतम् |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (79-81) · Śloka 81
ਹਦਯਾਵਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਮਧ੍ਯਗਃ ||੭੯|| ਪਿਬੇਦ੍ਧਤਮਜੇਯਾਖ੍ਯਮਮਤਾਖ੍ਯਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦਧਿ ਪਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਲਂ ਜਲਮ੍ ||੮੦|| ਮਯੂਰਾਨ੍ਨਕੁਲਾਨ੍ ਗੋਧਾਃ ਪਸਤਾਨ੍ ਹਰਿਣਾਨਪਿ | ਸਤਤਂ ਭਕ੍ਸਯੇਚ੍ਚਪਿ ਰਸਾਂਸ੍ਤੇਸਾਂ ਪਿਬੇਦਪਿ ||੮੧||
View original
हृदयावरणं नित्यं कुर्याच्च मित्रमध्यगः ||७९|| पिबेद्धृतमजेयाख्यममृताख्यं च बुद्धिमान् | सर्पिर्दधि पयः क्षौद्रं पिबेद्वा शीतलं जलम् ||८०|| मयूरान्नकुलान् गोधाः पृषतान् हरिणानपि | सततं भक्षयेच्चपि रसांस्तेषां पिबेदपि ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (82-84) · Śloka 84
ਗੋਧਾਨਕੁਲਮਾਂਸੇਸੁ ਹਰਿਣਸ੍ਯ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ | ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਪਿਸ੍ਟਾਂ ਪਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਤਥਾ ||੮੨|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤਿਵਿਸੇ ਦੇਯੇ ਮਾਯੂਰੇ ਸਮਹੌਸਧੇ | ਪਾਰ੍ਸਤੇ ਚਾਪਿ ਦੇਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸਮਹੌਸਧਾਃ ||੮੩|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸਘਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਿਮ੍ਬੀਯੂਸੋ ਹਿਤਃ ਸਦਾ | ਵਿਸਘ੍ਨਾਨਿ ਚ ਸੇਵੇਤ ਭਕ੍ਸ੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ||੮੪||
View original
गोधानकुलमांसेषु हरिणस्य च बुद्धिमान् | दद्यात् सुपिष्टां पालिन्दीं मधुकं शर्करां तथा ||८२|| शर्करातिविषे देये मायूरे समहौषधे | पार्षते चापि देयाः स्युः पिप्पल्यः समहौषधाः ||८३|| सक्षौद्रः सघृतश्चैव शिम्बीयूषो हितः सदा | विषघ्नानि च सेवेत भक्ष्यभोज्यानि बुद्धिमान् ||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (85) · Śloka 85
ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਕਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰੇਕ੍ਸੁਰਸਾਮ੍ਬੁਭਿਃ | ਛਰ੍ਦਯੇਦ੍ਗੁਪ੍ਤਹਦਯੋ ਭਕ੍ਸਿਤਂ ਯਦਿ ਵੈ ਵਿਸਮ੍ ||੮੫||
View original
पिप्पलीमधुकक्षौद्रशर्करेक्षुरसाम्बुभिः | छर्दयेद्गुप्तहृदयो भक्षितं यदि वै विषम् ||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇਨ੍ਨਪਾਨਰਕ੍ਸਾਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थानेऽन्नपानरक्षाकल्पो नाम प्रथमोऽध्यायः ||१||
🔊 Audio coming soon