Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

5. kuṣṭhanidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ குஷ்டநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातः कुष्ठनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

மித்யாஹாராசாரஸ்ய விஶேஷாத்குருவிருத்தாஸாத்ம்யாஜீர்ணாஹிதாஶிநஃ ஸ்நேஹபீதஸ்ய வாந்தஸ்ய வா வ்யாயாமக்ராம்யதர்மஸேவிநோ க்ராம்யாநூபௌதகமாஂஸாநி வா பயஸாऽபீக்ஷ்ணமஶ்நதோ யோ வா மஜ்ஜத்யப்ஸூஷ்மாபிதப்தஃ ஸஹஸா சர்திஂ வா ப்ரதிஹந்தி, தஸ்ய பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ ப்ரகுபிதௌ பரிகஹ்யாநிலஃ ப்ரவத்தஸ்திர்யக்காஃ ஸிராஃ ஸம்ப்ரபத்ய ஸமுத்தூய பாஹ்யஂ மார்கஂ ப்ரதி ஸமந்தாத்விக்ஷிபதி, யத்ர யத்ர ச தோஷோ விக்ஷிப்தோ நிஶ்சரதி தத்ர தத்ர மண்டலாநி ப்ராதுர்பவந்தி, ஏவஂ ஸமுத்பந்நஸ்த்வசி தோஷஸ்தத்ர தத்ர ச பரிவத்திஂ ப்ராப்யாப்ரதிக்ரியமாணோऽப்யந்தரஂ ப்ரதிபத்யதே தாதூநபிதூஷயந் ||௩||

View original

मिथ्याहाराचारस्य विशेषाद्गुरुविरुद्धासात्म्याजीर्णाहिताशिनः स्नेहपीतस्य वान्तस्य वा व्यायामग्राम्यधर्मसेविनो ग्राम्यानूपौदकमांसानि वा पयसाऽभीक्ष्णमश्नतो यो वा मज्जत्यप्सूष्माभितप्तः सहसा छर्दिं वा प्रतिहन्ति, तस्य पित्तश्लेष्माणौ प्रकुपितौ परिगृह्यानिलः प्रवृद्धस्तिर्यग्गाः सिराः सम्प्रपद्य समुद्धूय बाह्यं मार्गं प्रति समन्ताद्विक्षिपति, यत्र यत्र च दोषो विक्षिप्तो निश्चरति तत्र तत्र मण्डलानि प्रादुर्भवन्ति, एवं समुत्पन्नस्त्वचि दोषस्तत्र तत्र च परिवृद्धिं प्राप्याप्रतिक्रियमाणोऽभ्यन्तरं प्रतिपद्यते धातूनभिदूषयन् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

தஸ்ய பூர்வரூபாணி- த்வக்பாருஷ்யமகஸ்மாத்ரோமஹர்ஷஃ கண்டூஃ ஸ்வேதபாஹுல்யமஸ்வேதநஂ வாऽங்கப்ரதேஶாநாஂ ஸ்வாபஃ க்ஷதவிஸர்பணமஸஜஃ கஷ்ணதா சேதி ||௪||

View original

तस्य पूर्वरूपाणि- त्वक्पारुष्यमकस्माद्रोमहर्षः कण्डूः स्वेदबाहुल्यमस्वेदनं वाऽङ्गप्रदेशानां स्वापः क्षतविसर्पणमसृजः कृष्णता चेति ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தத்ர ஸப்த மஹாகுஷ்டாநி, ஏகாதஶ க்ஷுத்ரகுஷ்டாநி, ஏவமஷ்டாதஶ குஷ்டாநி பவந்தி | தத்ர மஹாகுஷ்டாந்யருணோதும்பரர்ஷ்ய(ர்க்ஷ)ஜிஹ்வகபாலகாகணகபுண்டரீகதத்ருகுஷ்டாநீதி | க்ஷுத்ரகுஷ்டாந்யபி ஸ்தூலாருஷ்கஂ மஹாகுஷ்டமேககுஷ்டஂ சர்மதலஂ விஸர்பஃ பரிஸர்பஃ ஸித்மஂ விசர்சிகா கிடிபஂ (மஂ) பாமா ரகஸா சேதி ||௫||

View original

तत्र सप्त महाकुष्ठानि, एकादश क्षुद्रकुष्ठानि, एवमष्टादश कुष्ठानि भवन्ति | तत्र महाकुष्ठान्यरुणोदुम्बरर्ष्य(र्क्ष)जिह्वकपालकाकणकपुण्डरीकदद्रुकुष्ठानीति | क्षुद्रकुष्ठान्यपि स्थूलारुष्कं महाकुष्ठमेककुष्ठं चर्मदलं विसर्पः परिसर्पः सिध्मं विचर्चिका किटिभं (मं) पामा रकसा चेति ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ஸர்வாணி குஷ்டாநி ஸவாதாநி ஸபித்தாநி ஸஶ்லேஷ்மாணி ஸக்ரிமீணி ச பவந்தி, உத்ஸந்நதஸ்து தோஷக்ரஹணமபிபவாத் ||௬||

View original

सर्वाणि कुष्ठानि सवातानि सपित्तानि सश्लेष्माणि सक्रिमीणि च भवन्ति, उत्सन्नतस्तु दोषग्रहणमभिभवात् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

தத்ர வாதேநாருணஂ, பித்தேநோதும்பரர்ஷ்ய(ர்க்ஷ)ஜிஹ்வகபாலகாகணகாநி, ஶ்லேஷ்மணா புண்டரீகஂ தத்ருகுஷ்டஂ சேதி | தேஷாஂ மஹத்த்வஂ க்ரியாகுருத்வமுத்தரோத்தரஂ தாத்வநுப்ரவேஶாதஸாத்யத்வஂ சேதி ||௭||

View original

तत्र वातेनारुणं, पित्तेनोदुम्बरर्ष्य(र्क्ष)जिह्वकपालकाकणकानि, श्लेष्मणा पुण्डरीकं दद्रुकुष्ठं चेति | तेषां महत्त्वं क्रियागुरुत्वमुत्तरोत्तरं धात्वनुप्रवेशादसाध्यत्वं चेति ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

தத்ர, வாதேநாருணாபாநி தநூநி விஸர்பீணி தோதபேதஸ்வாபயுக்தாந்யருணாநி | பித்தேந பக்வோதும்பரபலாகதிவர்ணாந்யௌதும்பராணி , ஷ்ய(க்ஷ)ஜிஹ்வாப்ரகாஶாநி கராணி ஷ்ய(க்ஷ)ஜிஹ்வாநி, கஷ்ணகபாலிகாப்ரகாஶாநி கபாலகுஷ்டாநி, காகணந்திகாபலஸதஶாந்யதீவ ரக்தகஷ்ணாநி காகணகாநி ; தேஷாஂ சதுர்ணாமப்யோஷசோஷபரிதாஹதூமாயநாநி க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகபேதித்வாநி க்ரிமிஜந்ம ச ஸாமாந்யாநி லிங்காநி | ஶ்லேஷ்மணா புண்டரீகபத்ரப்ரகாஶாநி பௌண்டரீகாணி, அதஸீபுஷ்பவர்ணாநி தாம்ராணி வா விஸர்பீணி பிடகாவந்தி ச தத்ருகுஷ்டாநி; தயோர்த்வயோரப்யுத்ஸந்நதா பரிமண்டலதா கண்டூஶ்சிரோத்தாநத்வஂ சேதி ஸாமாந்யாநி ரூபாணி ||௮||

View original

तत्र, वातेनारुणाभानि तनूनि विसर्पीणि तोदभेदस्वापयुक्तान्यरुणानि | पित्तेन पक्वोदुम्बरफलाकृतिवर्णान्यौदुम्बराणि , ऋष्य(क्ष)जिह्वाप्रकाशानि खराणि ऋष्य(क्ष)जिह्वानि, कृष्णकपालिकाप्रकाशानि कपालकुष्ठानि, काकणन्तिकाफलसदृशान्यतीव रक्तकृष्णानि काकणकानि ; तेषां चतुर्णामप्योषचोषपरिदाहधूमायनानि क्षिप्रोत्थानप्रपाकभेदित्वानि क्रिमिजन्म च सामान्यानि लिङ्गानि | श्लेष्मणा पुण्डरीकपत्रप्रकाशानि पौण्डरीकाणि, अतसीपुष्पवर्णानि ताम्राणि वा विसर्पीणि पिडकावन्ति च दद्रुकुष्ठानि; तयोर्द्वयोरप्युत्सन्नता परिमण्डलता कण्डूश्चिरोत्थानत्वं चेति सामान्यानि रूपाणि ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

க்ஷுத்ரகுஷ்டாந்யத ஊர்த்வஂ வக்ஷ்யாமஃ- ஸ்தூலாநி ஸந்திஷ்வதிதாருணாநி ஸ்தூலாருஷி ஸ்யுஃ கடிநாந்யரூஂஷி |௯|

View original

क्षुद्रकुष्ठान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः- स्थूलानि सन्धिष्वतिदारुणानि स्थूलारुषि स्युः कठिनान्यरूंषि |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (9) · Śloka 9

த்வக்கோசபேதஸ்வபநாங்கஸாதாஃ குஷ்டே மஹத்பூர்வயுதே பவந்தி ||௯||

View original

त्वक्कोचभेदस्वपनाङ्गसादाः कुष्ठे महत्पूर्वयुते भवन्ति ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (10) · Śloka 10

கஷ்ணாருணஂ யேந பவேச்சரீரஂ ததேககுஷ்டஂ ப்ரவதந்தி குஷ்டம் |௧௦|

View original

कृष्णारुणं येन भवेच्छरीरं तदेककुष्ठं प्रवदन्ति कुष्ठम् |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (10) · Śloka 10

ஸ்யுர்யேந கண்டூவ்யதநௌஷசோஷாஸ்தலேஷு தச்சர்மதலஂ வதந்தி ||௧௦||

View original

स्युर्येन कण्डूव्यथनौषचोषास्तलेषु तच्चर्मदलं वदन्ति ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (11) · Śloka 11

விஸர்பவத் ஸர்பதி ஸர்வதோ யஸ்த்வக்ரக்தமாஂஸாந்யபிபூய ஶீக்ரம் | மூர்ச்சாவிதாஹாரதிதோதபாகாந் கத்வா விஸர்பஃ ஸ பவேத்விகாரஃ ||௧௧||

View original

विसर्पवत् सर्पति सर्वतो यस्त्वग्रक्तमांसान्यभिभूय शीघ्रम् | मूर्च्छाविदाहारतितोदपाकान् कृत्वा विसर्पः स भवेद्विकारः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (12) · Śloka 12

ஶநைஃ ஶரீரே பிடகாஃ ஸ்ரவந்த்யஃ ஸர்பந்தி யாஸ்தஂ பரிஸர்பமாஹுஃ |௧௨|

View original

शनैः शरीरे पिडकाः स्रवन्त्यः सर्पन्ति यास्तं परिसर्पमाहुः |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (12) · Śloka 12

கண்ட்வந்விதஂ ஶ்வேதமபாயி ஸித்ம வித்யாத்தநு ப்ராயஶ ஊர்த்வகாயே ||௧௨||

View original

कण्ड्वन्वितं श्वेतमपायि सिध्म विद्यात्तनु प्रायश ऊर्ध्वकाये ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (13) · Śloka 13

ராஜ்யோऽதிகண்ட்வர்திருஜஃ ஸரூக்ஷா பவந்தி காத்ரேஷு விசர்சிகாயாம் | கண்டூமதீ தாஹருஜோபபந்நா விபாதிகா பாதகதேயமேவ ||௧௩||

View original

राज्योऽतिकण्ड्वर्तिरुजः सरूक्षा भवन्ति गात्रेषु विचर्चिकायाम् | कण्डूमती दाहरुजोपपन्ना विपादिका पादगतेयमेव ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (14) · Śloka 14

யத் ஸ்ராவி வத்தஂ கநமுக்ரகண்டு தத் ஸ்நிக்தகஷ்ணஂ கிடிபஂ(மஂ) வதந்தி |௧௪|

View original

यत् स्रावि वृत्तं घनमुग्रकण्डु तत् स्निग्धकृष्णं किटिभं(मं) वदन्ति |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (14) · Śloka 15

ஸாஸ்ராவகண்டூபரிதாஹகாபிஃ பாமாऽணுகாபிஃ பிடகாபிரூஹ்யா ||௧௪|| ஸ்போடைஃ ஸதாஹைரதி ஸைவ கச்சூஃ ஸ்பிக்பாணிபாதப்ரபவைர்நிரூப்யா |௧௫|

View original

सास्रावकण्डूपरिदाहकाभिः पामाऽणुकाभिः पिडकाभिरूह्या ||१४|| स्फोटैः सदाहैरति सैव कच्छूः स्फिक्पाणिपादप्रभवैर्निरूप्या |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (15) · Śloka 15

கண்ட்வந்விதா யா பிடகா ஶரீரே ஸஂஸ்ராவஹீநா ரகஸோச்யதே ஸா ||௧௫||

View original

कण्ड्वन्विता या पिडका शरीरे संस्रावहीना रकसोच्यते सा ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (16) · Śloka 16

அருஃ ஸஸித்மஂ ரகஸா மஹச்ச யச்சைககுஷ்டஂ கபஜாந்யமூநி | வாயோஃ ப்ரகோபாத் பரிஸர்பமேகஂ ஶேஷாணி பித்தப்ரபவாணி வித்யாத் ||௧௬||

View original

अरुः ससिध्मं रकसा महच्च यच्चैककुष्ठं कफजान्यमूनि | वायोः प्रकोपात् परिसर्पमेकं शेषाणि पित्तप्रभवाणि विद्यात् ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (17) · Śloka 17

கிலாஸமபி குஷ்டவிகல்ப ஏவ; தத்த்ரிவிதஂ- வாதேந, பித்தேந, ஶ்லேஷ்மணா சேதி | குஷ்டகிலாஸயோரந்தரஂ- த்வக்கதமேவ கிலாஸமபரிஸ்ராவி ச | தத்வாதேந மண்டலமருணஂ பருஷஂ பரித்வஂஸி ச, பித்தேந பத்மபத்ரப்ரதீகாஶஂ ஸபரிதாஹஂ ச, ஶ்லேஷ்மணா ஶ்வேதஂ ஸ்நிக்தஂ பஹலஂ கண்டூமச்ச | தேஷு ஸம்பத்தமண்டலமந்தேஜாதஂ ரக்தரோம சாஸாத்யமக்நிதக்தஂ ச ||௧௭||

View original

किलासमपि कुष्ठविकल्प एव; तत्त्रिविधं- वातेन, पित्तेन, श्लेष्मणा चेति | कुष्ठकिलासयोरन्तरं- त्वग्गतमेव किलासमपरिस्रावि च | तद्वातेन मण्डलमरुणं परुषं परिध्वंसि च, पित्तेन पद्मपत्रप्रतीकाशं सपरिदाहं च, श्लेष्मणा श्वेतं स्निग्धं बहलं कण्डूमच्च | तेषु सम्बद्धमण्डलमन्तेजातं रक्तरोम चासाध्यमग्निदग्धं च ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (18) · Śloka 18

குஷ்டேஷு து த்வக்ஸங்கோசஸ்வாபஸ்வேதஶோபபேதகௌண்யஸ்வரோபகாதா வாதேந, பாகாவதரணாங்குலிபதநகர்ணநாஸாபங்காக்ஷிராகஸத்த்வோத்பத்தயஃ பித்தேந, கண்டூவர்ணபேதஶோபாஸ்ராவகௌரவாணி ஶ்லேஷ்மணா ||௧௮||

View original

कुष्ठेषु तु त्वक्सङ्कोचस्वापस्वेदशोफभेदकौण्यस्वरोपघाता वातेन, पाकावदरणाङ्गुलिपतनकर्णनासाभङ्गाक्षिरागसत्त्वोत्पत्तयः पित्तेन, कण्डूवर्णभेदशोफास्रावगौरवाणि श्लेष्मणा ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (19) · Śloka 19

தத்ராதிபலப்ரவத்தஂ பௌண்டரீகஂ காகணஂ சாஸாத்யம் ||௧௯||

View original

तत्रादिबलप्रवृत्तं पौण्डरीकं काकणं चासाध्यम् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (20-21) · Śloka 21

பவந்தி சாத்ர- யதா வநஸ்பதிர்ஜாதஃ ப்ராப்ய காலப்ரகர்ஷணம் | அந்தர்பூமிஂ விகாஹேத மூலைர்வஷ்டிவிவர்திதைஃ ||௨௦|| ஏவஂ குஷ்டஂ ஸமுத்பந்நஂ த்வசி காலப்ரகர்ஷதஃ | க்ரமேண தாதூந் வ்யாப்நோதி நரஸ்யாப்ரதிகாரிணஃ ||௨௧||

View original

भवन्ति चात्र- यथा वनस्पतिर्जातः प्राप्य कालप्रकर्षणम् | अन्तर्भूमिं विगाहेत मूलैर्वृष्टिविवर्धितैः ||२०|| एवं कुष्ठं समुत्पन्नं त्वचि कालप्रकर्षतः | क्रमेण धातून् व्याप्नोति नरस्याप्रतिकारिणः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (22-28) · Śloka 28

ஸ்பர்ஶஹாநிஃ ஸ்வேதநத்வமீஷத்கண்டூஶ்ச ஜாயதே | வைவர்ண்யஂ ரூக்ஷபாவஶ்ச குஷ்டே த்வசி ஸமாஶ்ரிதே ||௨௨|| த்வக்ஸ்வாபோ ரோமஹர்ஷஶ்ச ஸ்வேதஸ்யாபிப்ரவர்தநம் | கண்டூர்விபூயகஶ்சைவ குஷ்டே ஶோணிதஸஂஶ்ரிதே ||௨௩|| பாஹுல்யஂ வக்ரஶோஷஶ்ச கார்கஶ்யஂ பிடகோத்கமஃ | தோதஃ ஸ்போடஃ ஸ்திரத்வஂ ச குஷ்டே மாஂஸஸமாஶ்ரிதே ||௨௪|| தௌர்கந்த்யமுபதேஹஶ்ச பூயோऽத க்ரிமயஸ்ததா | காத்ராணாஂ பேதநஂ சாபி குஷ்டே மேதஃஸமாஶ்ரிதே ||௨௫|| நாஸாபங்கோऽக்ஷிராகஶ்ச க்ஷதே ச க்ரிமிஸம்பவஃ | பவேத் ஸ்வரோபகாதஶ்ச ஹ்யஸ்திமஜ்ஜஸமாஶ்ரிதே ||௨௬|| கௌண்யஂ கதிக்ஷயோऽங்காநாஂ ஸம்பேதஃ க்ஷதஸர்பணம் | ஶுக்ரஸ்தாநகதே லிங்கஂ ப்ராகுக்தாநி ததைவ ச ||௨௭|| ஸ்த்ரீபுஂஸயோஃ குஷ்டதோஷாத்துஷ்டஶோணிதஶுக்ரயோஃ | யதபத்யஂ தயோர்ஜாதஂ ஜ்ஞேயஂ ததபி குஷ்டிதம் ||௨௮||

View original

स्पर्शहानिः स्वेदनत्वमीषत्कण्डूश्च जायते | वैवर्ण्यं रूक्षभावश्च कुष्ठे त्वचि समाश्रिते ||२२|| त्वक्स्वापो रोमहर्षश्च स्वेदस्याभिप्रवर्तनम् | कण्डूर्विपूयकश्चैव कुष्ठे शोणितसंश्रिते ||२३|| बाहुल्यं वक्रशोषश्च कार्कश्यं पिडकोद्गमः | तोदः स्फोटः स्थिरत्वं च कुष्ठे मांससमाश्रिते ||२४|| दौर्गन्ध्यमुपदेहश्च पूयोऽथ क्रिमयस्तथा | गात्राणां भेदनं चापि कुष्ठे मेदःसमाश्रिते ||२५|| नासाभङ्गोऽक्षिरागश्च क्षते च क्रिमिसम्भवः | भवेत् स्वरोपघातश्च ह्यस्थिमज्जसमाश्रिते ||२६|| कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां सम्भेदः क्षतसर्पणम् | शुक्रस्थानगते लिङ्गं प्रागुक्तानि तथैव च ||२७|| स्त्रीपुंसयोः कुष्ठदोषाद्दुष्टशोणितशुक्रयोः | यदपत्यं तयोर्जातं ज्ञेयं तदपि कुष्ठितम् ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (29) · Śloka 29

குஷ்டமாத்மவதஃ ஸாத்யஂ த்வக்ரக்தபிஶிதாஶ்ரிதம் | மேதோகதஂ பவேத்யாப்யமஸாத்யமத உத்தரம் ||௨௯||

View original

कुष्ठमात्मवतः साध्यं त्वग्रक्तपिशिताश्रितम् | मेदोगतं भवेद्याप्यमसाध्यमत उत्तरम् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (30) · Śloka 30

ப்ரஹ்மஸ்த்ரீஸஜ்ஜநவதபரஸ்வஹரணாதிபிஃ | கர்மபிஃ பாபரோகஸ்ய ப்ராஹுஃ குஷ்டஸ்ய ஸம்பவம் ||௩௦||

View original

ब्रह्मस्त्रीसज्जनवधपरस्वहरणादिभिः | कर्मभिः पापरोगस्य प्राहुः कुष्ठस्य सम्भवम् ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (31-32) · Śloka 32

ம்ரியதே யதி குஷ்டேந புநர்ஜாதேऽபி கச்சதி | நாதஃ கஷ்டதரோ ரோகோ யதா குஷ்டஂ ப்ரகீர்திதம் ||௩௧|| ஆஹாராசாரயோஃ ப்ரோக்தாமாஸ்தாய மஹதீஂ க்ரியாம் | ஔஷதீநாஂ விஶிஷ்டாநாஂ தபஸஶ்ச நிஷேவணாத் | யஸ்தேந முச்யதே ஜந்துஃ ஸ புண்யாஂ கதிமாப்நுயாத் ||௩௨||

View original

म्रियते यदि कुष्ठेन पुनर्जातेऽपि गच्छति | नातः कष्टतरो रोगो यथा कुष्ठं प्रकीर्तितम् ||३१|| आहाराचारयोः प्रोक्तामास्थाय महतीं क्रियाम् | औषधीनां विशिष्टानां तपसश्च निषेवणात् | यस्तेन मुच्यते जन्तुः स पुण्यां गतिमाप्नुयात् ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (33-34) · Śloka 34

ப்ரஸங்காத்காத்ரஸஂஸ்பர்ஶாந்நிஶ்வாஸாத் ஸஹபோஜநாத் | ஸஹஶய்யாஸநாச்சாபி வஸ்த்ரமால்யாநுலேபநாத் ||௩௩|| குஷ்டஂ ஜ்வரஶ்ச ஶோஷஶ்ச நேத்ராபிஷ்யந்த ஏவ ச | ஔபஸர்கிகரோகாஶ்ச ஸங்க்ராமந்தி நராந்நரம் ||௩௪||

View original

प्रसङ्गाद्गात्रसंस्पर्शान्निश्वासात् सहभोजनात् | सहशय्यासनाच्चापि वस्त्रमाल्यानुलेपनात् ||३३|| कुष्ठं ज्वरश्च शोषश्च नेत्राभिष्यन्द एव च | औपसर्गिकरोगाश्च सङ्क्रामन्ति नरान्नरम् ||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே குஷ்டநிதாநஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ||௫||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने कुष्ठनिदानं नाम पञ्चमोऽध्यायः ||५||

🔊 Audio coming soon

5. kuṣṭhanidānam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi