Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮੂਢਗਰ੍ਭਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो मूढगर्भनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. mūḍhagarbhanidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਧਰ੍ਮਯਾਨਵਾਹਨਾਧ੍ਵਗਮਨਪ੍ਰਸ੍ਖਲਨਪ੍ਰਪਤਨਪ੍ਰਪੀਡਨਧਾਵਨਾਭਿਘਾਤਵਿਸਮਸ਼ਯਨਾਸਨੋਪਵਾਸਵੇਗਾਭਿਘਾਤਾਤਿਰੂਕ੍ਸ- ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਭੋਜਨਸ਼ੋਕਾਤਿਕ੍ਸਾਰਸੇਵਨਾਤਿਸਾਰਵਮਨਵਿਰੇਚਨਪ੍ਰੇਙ੍ਖੋਲਨਾਜੀਰ੍ਣਗਰ੍ਭਸ਼ਾਤਨਪ੍ਰਭਤਿਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਬਨ੍ਧਨਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਗਰ੍ਭਃ, ਫਲਮਿਵ ਵਨ੍ਤਬਨ੍ਧਨਾਦਭਿਘਾਤਵਿਸ਼ੇਸੈਃ; ਸ ਵਿਮੁਕ੍ਤਬਨ੍ਧਨੋ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹਾਨ੍ਤ੍ਰਵਿਵਰੈਰਵਸ੍ਰਂਸਮਾਨਃ ਕੋਸ੍ਠਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਮਾਪਾਦਯਤਿ, ਤਸ੍ਯਾ ਜਠਰਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਾਦ੍ਵਾਯੁਰਪਾਨੋ ਮੂਢਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸ਼ੀਰ੍ਸੋਦਰਯੋਨਿਸ਼ੂਲਾਨਾਹਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮਮਾਪਦ੍ਯ ਗਰ੍ਭਂ ਚ੍ਯਾਵਯਤਿ ਤਰੁਣਂ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਰਾਵੇਣ; ਤਮੇਵ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਿਵਦ੍ਧਮਸਮ੍ਯਗਾਗਤਮਪਤ੍ਯਪਥਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨਿਰਸ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿਗੁਣਾਪਾਨਸਮ੍ਮੋਹਿਤਂ ਗਰ੍ਭਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਮਿਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ ||੩||
View original
ग्राम्यधर्मयानवाहनाध्वगमनप्रस्खलनप्रपतनप्रपीडनधावनाभिघातविषमशयनासनोपवासवेगाभिघातातिरूक्ष- कटुतिक्तभोजनशोकातिक्षारसेवनातिसारवमनविरेचनप्रेङ्खोलनाजीर्णगर्भशातनप्रभृतिभिर्विशेषैर्बन्धनान्मुच्यते गर्भः, फलमिव वृन्तबन्धनादभिघातविशेषैः; स विमुक्तबन्धनो गर्भाशयमतिक्रम्य यकृत्प्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसङ्क्षोभमापादयति, तस्या जठरसङ्क्षोभाद्वायुरपानो मूढः पार्श्वबस्तिशीर्षोदरयोनिशूलानाहमूत्रसङ्गानामन्यतममापद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितस्रावेण; तमेव कदाचिद्विवृद्धमसम्यगागतमपत्यपथमनुप्राप्तमनिरस्यमानं विगुणापानसम्मोहितं गर्भं मूढगर्भमित्याचक्षते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤਃ ਕੀਲਃ ਪ੍ਰਤਿਖੁਰੋ ਬੀਜਕਃ ਪਰਿਘ ਇਤਿ | ਤਤ੍ਰ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼ਿਰਃਪਾਦੋ ਯੋ ਯੋਨਿਮੁਖਂ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਕੀਲ ਇਵ ਸ ਕੀਲਃ; ਨਿਃਸਤਹਸ੍ਤਪਾਦਸ਼ਿਰਾਃ ਕਾਯਸਙ੍ਗੀ ਪ੍ਰਤਿਖੁਰਃ; ਯੋ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤ੍ਯੇਕਸ਼ਿਰੋਭੁਜਃ ਸ ਬੀਜਕਃ; ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਿਘ ਇਵ ਯੋਨਿਮੁਖਮਾਵਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਸ ਪਰਿਘਃ; ਇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯੇਕੇ ਭਾਸਨ੍ਤੇ | ਤਤ੍ਤੁ ਨ ਸਮ੍ਯਕ੍; ਕਸ੍ਮਾਤ੍? ਸ ਯਦਾ ਵਿਗੁਣਾਨਿਲਪ੍ਰਪੀਡਿਤੋਪਤ੍ਯਪਥਮਨੇਕਧਾ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਹੀਯਤੇ ||੪||
View original
ततः कीलः प्रतिखुरो बीजकः परिघ इति | तत्र, ऊर्ध्वबाहुशिरःपादो यो योनिमुखं निरुणद्धि कील इव स कीलः; निःसृतहस्तपादशिराः कायसङ्गी प्रतिखुरः; यो निर्गच्छत्येकशिरोभुजः स बीजकः; यस्तु परिघ इव योनिमुखमावृत्य तिष्ठति स परिघः; इति चतुर्विधो भवतीत्येके भाषन्ते | तत्तु न सम्यक्; कस्मात्? स यदा विगुणानिलप्रपीडितोऽपत्यपथमनेकधा प्रपद्यते तदा सङ्ख्या हीयते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰ, ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਕ੍ਥਿਭ੍ਯਾਂ ਯੋਨਿਮੁਖਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ; ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਭੁਗ੍ਨੈਕਸਕ੍ਥਿਰੇਕੇਨ; ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਭੁਗ੍ਨਸਕ੍ਥਿਸ਼ਰੀਰਃ ਸ੍ਫਿਗ੍ਦੇਸ਼ੇਨ ਤਿਰ੍ਯਗਾਗਤਃ; ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਰਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਯੋਨਿਦ੍ਵਾਰਂ ਪਿਧਾਯਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ; ਅਨ੍ਤਃਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਪਵਤ੍ਤਸ਼ਿਰਾਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਕੇਨ ਬਾਹੁਨਾ; ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਭੁਗ੍ਨਸ਼ਿਰਾ ਬਾਹੁਦ੍ਵਯੇਨ; ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਭੁਗ੍ਨਮਧ੍ਯੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਸ਼ਿਰੋਭਿਃ; ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਕੇਨ ਸਕ੍ਥ੍ਨਾ ਯੋਨਿਮੁਖਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇਪਰੇਣ ਪਾਯੁਮ੍; ਇਤ੍ਯਸ੍ਟਵਿਧਾ ਮੂਢਗਰ੍ਭਗਤਿਰੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਸਮਾਸੇਨ ||੫||
View original
तत्र, कश्चिद्द्वाभ्यां सक्थिभ्यां योनिमुखं प्रतिपद्यते; कश्चिदाभुग्नैकसक्थिरेकेन; कश्चिदाभुग्नसक्थिशरीरः स्फिग्देशेन तिर्यगागतः; कश्चिदुरःपार्श्वपृष्ठानामन्यतमेन योनिद्वारं पिधायावतिष्ठते; अन्तःपार्श्वापवृत्तशिराः कश्चिदेकेन बाहुना; कश्चिदाभुग्नशिरा बाहुद्वयेन; कश्चिदाभुग्नमध्यो हस्तपादशिरोभिः; कश्चिदेकेन सक्थ्ना योनिमुखं प्रतिपद्यतेऽपरेण पायुम्; इत्यष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा समासेन ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਾਵਨ੍ਤ੍ਯਾਵਸਾਧ੍ਯੌ ਮੂਢਗਰ੍ਭੌ, ਸ਼ੇਸਾਨਪਿ ਵਿਪਰੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਕ੍ਸੇਪਕਯੋਨਿਭ੍ਰਂਸ਼ਸਂਵਰਣਮਕ੍ਕਲ੍ਲਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਭ੍ਰਮਨਿਪੀਡਿਤਾਨ੍ ਪਰਿਹਰੇਤ੍ ||੬||
View original
तत्र द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, शेषानपि विपरीतेन्द्रियार्थाक्षेपकयोनिभ्रंशसंवरणमक्कल्लश्वासकासभ्रमनिपीडितान् परिहरेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮੇਨ ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਨ੍ਤਾਦ੍ਯਥਾ ਫਲਮ੍ | ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਤੁਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ||੭|| ਏਵਂ ਕਾਲਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਮੁਕ੍ਤੋ ਨਾਡੀਨਿਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ | ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਸ੍ਥੋ ਯੋ ਗਰ੍ਭੋ ਜਨਨਾਯ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ||੮||
View original
भवन्ति चात्र- कालस्य परिणामेन मुक्तं वृन्ताद्यथा फलम् | प्रपद्यते स्वभावेन नान्यथा पतितुं ध्रुवम् ||७|| एवं कालप्रकर्षेण मुक्तो नाडीनिबन्धनात् | गर्भाशयस्थो यो गर्भो जननाय प्रपद्यते ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਕਮਿਵਾਤਾਭਿਘਾਤੈਸ੍ਤੁ ਤਦੇਵੋਪਦ੍ਰੁਤਂ ਫਲਮ੍ | ਪਤਤ੍ਯਕਾਲੇਪਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗਰ੍ਭਵਿਚ੍ਯੁਤਿਃ ||੯||
View original
कृमिवाताभिघातैस्तु तदेवोपद्रुतं फलम् | पतत्यकालेऽपि यथा तथा स्याद्गर्भविच्युतिः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਆਚਤੁਰ੍ਥਾਤ੍ਤਤੋ ਮਾਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵੇਦ੍ਗਰ੍ਭਵਿਚ੍ਯੁਤਿਃ | ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਰਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਪਾਤਃ ਪਞ੍ਚਮਸਸ੍ਠਯੋਃ ||੧੦||
View original
आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविच्युतिः | ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਪ੍ਰਵਿਧ੍ਯਤਿ ਸ਼ਿਰੋ ਯਾ ਤੁ ਸ਼ੀਤਾਙ੍ਗੀ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪਾ | ਨੀਲੋਦ੍ਧਤਸਿਰਾ ਹਨ੍ਤਿ ਸਾ ਗਰ੍ਭਂ ਸ ਚ ਤਾਂ ਤਥਾ ||੧੧||
View original
प्रविध्यति शिरो या तु शीताङ्गी निरपत्रपा | नीलोद्धतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ਗਰ੍ਭਾਸ੍ਪਨ੍ਦਨਮਾਵੀਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਃ ਸ਼੍ਯਾਵਪਾਣ੍ਡੁਤਾ | ਭਵਤ੍ਯੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਪੂਤਿਤ੍ਵਂ ਸ਼ੂਲਂ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਮਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੌ ||੧੨|| ਮਾਨਸਾਗਨ੍ਤੁਭਿਰ੍ਮਾਤੁਰੁਪਤਾਪੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ | ਗਰ੍ਭੋ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਤੇ ਕੁਕ੍ਸੌ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ||੧੩||
View original
गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता | भवत्युच्छ्वासपूतित्वं शूलं चान्तर्मृते शिशौ ||१२|| मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः | गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च प्रपीडितः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
ਬਸ੍ਤਮਾਰਵਿਪਨ੍ਨਾਯਾਃ ਕੁਕ੍ਸਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ਯਦਿ | ਤਤ੍ਕ੍ਸਣਾਜ੍ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਤਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵੋਦ੍ਧਰੇਦ੍ਭਿਸਕ੍ ||੧੪||
View original
बस्तमारविपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि | तत्क्षणाज्जन्मकाले तं पाटयित्वोद्धरेद्भिषक् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਮੂਢਗਰ੍ਭਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने मूढगर्भनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon