Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતો મૂઢગર્ભનિદાનં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
View original
अथातो मूढगर्भनिदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. mūḍhagarbhanidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ગ્રામ્યધર્મયાનવાહનાધ્વગમનપ્રસ્ખલનપ્રપતનપ્રપીડનધાવનાભિઘાતવિષમશયનાસનોપવાસવેગાભિઘાતાતિરૂક્ષ- કટુતિક્તભોજનશોકાતિક્ષારસેવનાતિસારવમનવિરેચનપ્રેઙ્ખોલનાજીર્ણગર્ભશાતનપ્રભૃતિભિર્વિશેષૈર્બન્ધનાન્મુચ્યતે ગર્ભઃ, ફલમિવ વૃન્તબન્ધનાદભિઘાતવિશેષૈઃ; સ વિમુક્તબન્ધનો ગર્ભાશયમતિક્રમ્ય યકૃત્પ્લીહાન્ત્રવિવરૈરવસ્રંસમાનઃ કોષ્ઠસઙ્ક્ષોભમાપાદયતિ, તસ્યા જઠરસઙ્ક્ષોભાદ્વાયુરપાનો મૂઢઃ પાર્શ્વબસ્તિશીર્ષોદરયોનિશૂલાનાહમૂત્રસઙ્ગાનામન્યતમમાપદ્ય ગર્ભં ચ્યાવયતિ તરુણં શોણિતસ્રાવેણ; તમેવ કદાચિદ્વિવૃદ્ધમસમ્યગાગતમપત્યપથમનુપ્રાપ્તમનિરસ્યમાનં વિગુણાપાનસમ્મોહિતં ગર્ભં મૂઢગર્ભમિત્યાચક્ષતે ||૩||
View original
ग्राम्यधर्मयानवाहनाध्वगमनप्रस्खलनप्रपतनप्रपीडनधावनाभिघातविषमशयनासनोपवासवेगाभिघातातिरूक्ष- कटुतिक्तभोजनशोकातिक्षारसेवनातिसारवमनविरेचनप्रेङ्खोलनाजीर्णगर्भशातनप्रभृतिभिर्विशेषैर्बन्धनान्मुच्यते गर्भः, फलमिव वृन्तबन्धनादभिघातविशेषैः; स विमुक्तबन्धनो गर्भाशयमतिक्रम्य यकृत्प्लीहान्त्रविवरैरवस्रंसमानः कोष्ठसङ्क्षोभमापादयति, तस्या जठरसङ्क्षोभाद्वायुरपानो मूढः पार्श्वबस्तिशीर्षोदरयोनिशूलानाहमूत्रसङ्गानामन्यतममापद्य गर्भं च्यावयति तरुणं शोणितस्रावेण; तमेव कदाचिद्विवृद्धमसम्यगागतमपत्यपथमनुप्राप्तमनिरस्यमानं विगुणापानसम्मोहितं गर्भं मूढगर्भमित्याचक्षते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
તતઃ કીલઃ પ્રતિખુરો બીજકઃ પરિઘ ઇતિ | તત્ર, ઊર્ધ્વબાહુશિરઃપાદો યો યોનિમુખં નિરુણદ્ધિ કીલ ઇવ સ કીલઃ; નિઃસૃતહસ્તપાદશિરાઃ કાયસઙ્ગી પ્રતિખુરઃ; યો નિર્ગચ્છત્યેકશિરોભુજઃ સ બીજકઃ; યસ્તુ પરિઘ ઇવ યોનિમુખમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ સ પરિઘઃ; ઇતિ ચતુર્વિધો ભવતીત્યેકે ભાષન્તે | તત્તુ ન સમ્યક્; કસ્માત્? સ યદા વિગુણાનિલપ્રપીડિતોઽપત્યપથમનેકધા પ્રપદ્યતે તદા સઙ્ખ્યા હીયતે ||૪||
View original
ततः कीलः प्रतिखुरो बीजकः परिघ इति | तत्र, ऊर्ध्वबाहुशिरःपादो यो योनिमुखं निरुणद्धि कील इव स कीलः; निःसृतहस्तपादशिराः कायसङ्गी प्रतिखुरः; यो निर्गच्छत्येकशिरोभुजः स बीजकः; यस्तु परिघ इव योनिमुखमावृत्य तिष्ठति स परिघः; इति चतुर्विधो भवतीत्येके भाषन्ते | तत्तु न सम्यक्; कस्मात्? स यदा विगुणानिलप्रपीडितोऽपत्यपथमनेकधा प्रपद्यते तदा सङ्ख्या हीयते ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
તત્ર, કશ્ચિદ્દ્વાભ્યાં સક્થિભ્યાં યોનિમુખં પ્રતિપદ્યતે; કશ્ચિદાભુગ્નૈકસક્થિરેકેન; કશ્ચિદાભુગ્નસક્થિશરીરઃ સ્ફિગ્દેશેન તિર્યગાગતઃ; કશ્ચિદુરઃપાર્શ્વપૃષ્ઠાનામન્યતમેન યોનિદ્વારં પિધાયાવતિષ્ઠતે; અન્તઃપાર્શ્વાપવૃત્તશિરાઃ કશ્ચિદેકેન બાહુના; કશ્ચિદાભુગ્નશિરા બાહુદ્વયેન; કશ્ચિદાભુગ્નમધ્યો હસ્તપાદશિરોભિઃ; કશ્ચિદેકેન સક્થ્ના યોનિમુખં પ્રતિપદ્યતેઽપરેણ પાયુમ્; ઇત્યષ્ટવિધા મૂઢગર્ભગતિરુદ્દિષ્ટા સમાસેન ||૫||
View original
तत्र, कश्चिद्द्वाभ्यां सक्थिभ्यां योनिमुखं प्रतिपद्यते; कश्चिदाभुग्नैकसक्थिरेकेन; कश्चिदाभुग्नसक्थिशरीरः स्फिग्देशेन तिर्यगागतः; कश्चिदुरःपार्श्वपृष्ठानामन्यतमेन योनिद्वारं पिधायावतिष्ठते; अन्तःपार्श्वापवृत्तशिराः कश्चिदेकेन बाहुना; कश्चिदाभुग्नशिरा बाहुद्वयेन; कश्चिदाभुग्नमध्यो हस्तपादशिरोभिः; कश्चिदेकेन सक्थ्ना योनिमुखं प्रतिपद्यतेऽपरेण पायुम्; इत्यष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा समासेन ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
તત્ર દ્વાવન્ત્યાવસાધ્યૌ મૂઢગર્ભૌ, શેષાનપિ વિપરીતેન્દ્રિયાર્થાક્ષેપકયોનિભ્રંશસંવરણમક્કલ્લશ્વાસકાસભ્રમનિપીડિતાન્ પરિહરેત્ ||૬||
View original
तत्र द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, शेषानपि विपरीतेन्द्रियार्थाक्षेपकयोनिभ्रंशसंवरणमक्कल्लश्वासकासभ्रमनिपीडितान् परिहरेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-8) · Śloka 8
ભવન્તિ ચાત્ર- કાલસ્ય પરિણામેન મુક્તં વૃન્તાદ્યથા ફલમ્ | પ્રપદ્યતે સ્વભાવેન નાન્યથા પતિતું ધ્રુવમ્ ||૭|| એવં કાલપ્રકર્ષેણ મુક્તો નાડીનિબન્ધનાત્ | ગર્ભાશયસ્થો યો ગર્ભો જનનાય પ્રપદ્યતે ||૮||
View original
भवन्ति चात्र- कालस्य परिणामेन मुक्तं वृन्ताद्यथा फलम् | प्रपद्यते स्वभावेन नान्यथा पतितुं ध्रुवम् ||७|| एवं कालप्रकर्षेण मुक्तो नाडीनिबन्धनात् | गर्भाशयस्थो यो गर्भो जननाय प्रपद्यते ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
કૃમિવાતાભિઘાતૈસ્તુ તદેવોપદ્રુતં ફલમ્ | પતત્યકાલેઽપિ યથા તથા સ્યાદ્ગર્ભવિચ્યુતિઃ ||૯||
View original
कृमिवाताभिघातैस्तु तदेवोपद्रुतं फलम् | पतत्यकालेऽपि यथा तथा स्याद्गर्भविच्युतिः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
આચતુર્થાત્તતો માસાત્ પ્રસ્રવેદ્ગર્ભવિચ્યુતિઃ | તતઃ સ્થિરશરીરસ્ય પાતઃ પઞ્ચમષષ્ઠયોઃ ||૧૦||
View original
आचतुर्थात्ततो मासात् प्रस्रवेद्गर्भविच्युतिः | ततः स्थिरशरीरस्य पातः पञ्चमषष्ठयोः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
પ્રવિધ્યતિ શિરો યા તુ શીતાઙ્ગી નિરપત્રપા | નીલોદ્ધતસિરા હન્તિ સા ગર્ભં સ ચ તાં તથા ||૧૧||
View original
प्रविध्यति शिरो या तु शीताङ्गी निरपत्रपा | नीलोद्धतसिरा हन्ति सा गर्भं स च तां तथा ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12-13) · Śloka 13
ગર્ભાસ્પન્દનમાવીનાં પ્રણાશઃ શ્યાવપાણ્ડુતા | ભવત્યુચ્છ્વાસપૂતિત્વં શૂલં ચાન્તર્મૃતે શિશૌ ||૧૨|| માનસાગન્તુભિર્માતુરુપતાપૈઃ પ્રપીડિતઃ | ગર્ભો વ્યાપદ્યતે કુક્ષૌ વ્યાધિભિશ્ચ પ્રપીડિતઃ ||૧૩||
View original
गर्भास्पन्दनमावीनां प्रणाशः श्यावपाण्डुता | भवत्युच्छ्वासपूतित्वं शूलं चान्तर्मृते शिशौ ||१२|| मानसागन्तुभिर्मातुरुपतापैः प्रपीडितः | गर्भो व्यापद्यते कुक्षौ व्याधिभिश्च प्रपीडितः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14) · Śloka 14
બસ્તમારવિપન્નાયાઃ કુક્ષિઃ પ્રસ્પન્દતે યદિ | તત્ક્ષણાજ્જન્મકાલે તં પાટયિત્વોદ્ધરેદ્ભિષક્ ||૧૪||
View original
बस्तमारविपन्नायाः कुक्षिः प्रस्पन्दते यदि | तत्क्षणाज्जन्मकाले तं पाटयित्वोद्धरेद्भिषक् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં નિદાનસ્થાને મૂઢગર્ભનિદાનં નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ ||૮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने मूढगर्भनिदानं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon