5. śarīrasaṁkhyāvyākaraṇaśārīram

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஶரீரஸங்க்யாவ்யாகரணஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ஶுக்ரஶோணிதஂ கர்பாஶயஸ்தமாத்மப்ரகதிவிகாரஸம்மூர்ச்சிதஂ ‘கர்ப’ இத்யுச்யதே | தஂ சேதநாவஸ்திதஂ வாயுர்விபஜதி, தேஜ ஏநஂ பசதி, ஆபஃ க்லேதயந்தி, பதிவீ ஸஂஹந்தி, ஆகாஶஂ விவர்தயதி; ஏவஂ விவர்திதஃ ஸ யதா ஹஸ்தபாதஜிஹ்வாக்ராணகர்ணநிதம்பாதிபிரங்கைருபேதஸ்ததா ‘ஶரீரஂ’ இதி ஸஞ்ஜ்ஞாஂ லபதே | தச்ச ஷடங்கஂ- ஶாகாஶ்சதஸ்ரோ, மத்யஂ பஞ்சமஂ, ஷஷ்டஂ ஶிர இதி ||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

அதஃ பரஂ ப்ரத்யங்காநி வக்ஷ்யந்தே- மஸ்தகோதரபஷ்டநாபிலலாடநாஸாசிபுகபஸ்திக்ரீவா இத்யேதா ஏகைகாஃ, கர்ணநேத்ரப்ரூஶங்காஂஸகண்டகக்ஷஸ்தநவங்க்ஷணவஷணபார்ஶ்வஸ்பிக்ஜாநுகூர்பரபாஹூருப்ரபதயோ த்வே த்வே, விஂஶதிரங்குலயஃ, ஸ்ரோதாஂஸி வக்ஷ்யமாணாநி , ஏஷ ப்ரத்யங்கவிபாக உக்தஃ ||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

தஸ்ய புநஃ ஸங்க்யாநஂ - த்வசஃ கலா தாதவோ மலா தோஷா யகத்ப்லீஹாநௌ புப்புஸ உண்டுகோ ஹதயமாஶயா அந்த்ராணி வக்கௌ ஸ்ரோதாஂஸி கண்டரா ஜாலாநி கூர்சா ரஜ்ஜவஃ ஸேவந்யஃ ஸங்காதாஃ ஸீமந்தா அஸ்தீநி ஸந்தயஃ ஸ்நாயவஃ பேஶ்யோ மர்மாணி ஸிரா தமந்யோ யோகவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி ச ||௫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

த்வசஃ ஸப்த, கலாஃ ஸப்த, ஆஶயாஃ ஸப்த, தாதவஃ ஸப்த, ஸப்த ஸிராஶதாநி, பஞ்ச பேஶீஶதாநி, நவ ஸ்நாயுஶதாநி, த்ரீண்யஸ்திஶதாநி, த்வே தஶோத்தரே ஸந்திஶதே, ஸப்தோத்தரஂ மர்மஶதஂ, சதுர்விஂஶதிர்தமந்யஃ, த்ரயோ தோஷாஃ, த்ரயோ மலாஃ, நவ ஸ்ரோதாஂஸி, (ஷோடஶ கண்டராஃ, ஷோடஶ ஜாலாநி, ஷட் கூர்சாஃ, சதஸ்ரோ ரஜ்ஜவஃ, ஸப்த ஸேவந்யஃ, சதுர்தஶ ஸங்காதாஃ, சதுர்தஶ ஸீமந்தாஃ, த்வாவிஂஶதிர்யோகவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி, த்விகாந்யந்த்ராணி ) சேதி ஸமாஸஃ ||௬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

விஸ்தாரோऽத ஊர்த்வஂ- த்வசோऽபிஹிதாஃ கலா தாதவோ மலா தோஷா யகத்ப்லீஹாநௌ புப்புஸ உண்டுகோ ஹதயஂ வக்கௌ ச ||௭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ஆஶயாஸ்து- வாதாஶயஃ, பித்தாஶயஃ, ஶ்லேஷ்மாஶயோ, ரக்தாஶய, ஆமாஶயஃ, பக்வாஶயோ, மூத்ராஶயஃ , ஸ்த்ரீணாஂ கர்பாஶயோऽஷ்டம இதி ||௮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ஸார்தத்ரிவ்யாமாந்யந்த்ராணி புஂஸாஂ, ஸ்த்ரீணாமர்தவ்யாமஹீநாநி ||௯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ஶ்ரவணநயநவதநக்ராணகுதமேட்ராணி நவ ஸ்ரோதாஂஸி நராணாஂ பஹிர்முகாநி, ஏதாந்யேவ ஸ்த்ரீணாமபராணி ச த்ரீணி த்வே ஸ்தநயோரதஸ்தாத்ரக்தவஹஂ ச ||௧௦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ஷோடஶ கண்டராஃ- தாஸாஂ சதஸ்ரஃ பாதயோஃ, தாவத்யோ ஹஸ்தக்ரீவாபஷ்டேஷு; தத்ர ஹஸ்தபாதகதாநாஂ கண்டராணாஂ நகா அக்ரப்ரரோஹாஃ, க்ரீவாஹதயநிபந்திநீநாமதோபாககதாநாஂ மேட்ரஂ, ஶ்ரோணிபஷ்டநிபந்திநீநாமதோபாககதாநாஂ பிம்பஂ , மூர்தோருவக்ஷோஂऽஸபிண்டாதீநாஂ ச ||௧௧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

மாஂஸஸிராஸ்நாய்வஸ்திஜாலாநி ப்ரத்யேகஂ சத்வாரி; தாநி மணிபந்தகுல்பஸஂஶ்ரிதாநி பரஸ்பரநிபத்தாநி பரஸ்பரகவாக்ஷிதாநி சேதி, யைர்கவாக்ஷிதமிதஂ ஶரீரம் ||௧௨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ஷட் கூர்சாஃ, தே ஹஸ்தபாதக்ரீவாமேட்ரேஷு; ஹஸ்தயோர்த்வௌ, பாதயோர்த்வௌ, க்ரீவாமேட்ரயோரேகைகஃ ||௧௩||

Adhikarana 13 (14-15) · Śloka 15

மஹத்யோ மாஂஸரஜ்ஜவஶ்சதஸ்ரஃ- பஷ்டவஂஶமுபயதஃ பேஶீநிபந்தநார்தஂ த்வே பாஹ்யே, ஆப்யந்தரே ச த்வே ||௧௪|| ஸப்த ஸேவந்யஃ ; ஸிரஸி விபக்தாஃ பஞ்ச, ஜிஹ்வாஶேபஸோரேகைகா; தாஃ பரிஹர்தவ்யாஃ ஶஸ்த்ரேண ||௧௫||

Adhikarana 14 (16) · Śloka 16

சதுர்தஶாஸ்த்நாஂ ஸங்காதாஃ; தேஷாஂ த்ரயோ குல்பஜாநுவங்க்ஷணேஷு, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ, த்ரிகஶிரஸோரேகைகஃ ||௧௬||

Adhikarana 15 (17) · Śloka 17

சதுர்தஶைவ ஸீமந்தாஃ; தே சாஸ்திஸங்காதவத்கணநீயாஃ, யதஸ்தைர்யுக்தா அஸ்திஸங்காதாஃ; யே ஹ்யுக்தாஃ ஸங்காதாஸ்தே கல்வஷ்டாதஶைகேஷாம் ||௧௭||

Adhikarana 16 (18) · Śloka 18

த்ரீணி ஸஷஷ்டாந்யஸ்திஶதாநி வேதவாதிநோ பாஷந்தே; ஶல்யதந்த்ரேஷு து த்ரீண்யேவ ஶதாநி | தேஷாஂ ஸவிஂஶமஸ்திஶதஂ ஶாகாஸு, ஸப்ததஶோத்தரஂ ஶதஂ ஶ்ரோணிபார்ஶ்வபஷ்டோரஃஸு, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ த்ரிஷஷ்டிஃ, ஏவமஸ்த்நாஂ த்ரீணி ஶதாநி பூர்யந்தே ||௧௮||

Adhikarana 17 (19) · Śloka 19

ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ த்ரீணி த்ரீணி தாநி பஞ்சதஶ, தலகூர்சகுல்பஸஂஶ்ரிதாநி தஶ, பார்ஷ்ண்யாமேகஂ, ஜங்காயாஂ த்வே, ஜாநுந்யேகம், ஏகமூராவிதி, த்ரிஂஶதேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; ஶ்ரோண்யாஂ பஞ்ச, தேஷாஂ குதபகநிதம்பேஷு சத்வாரி, த்ரிகஸஂஶ்ரிதமேகஂ, பார்ஶ்வே ஷட்த்ரிஂஶதேகஸ்மிந் , த்விதீயேऽப்யேவஂ, பஷ்டே த்ரிஂஶத், அஷ்டாவுரஸி , த்வே அஂஸபலகே ; க்ரீவாயாஂ நவ, கண்டநாட்யாஂ சத்வாரி, த்வே ஹந்வோஃ , தந்தா த்வாத்ரிஂஶத், நாஸாயாஂ த்ரீணி, ஏகஂ தாலுநி, கண்டகர்ணஶங்கேஷ்வேகைகஂ, ஷட் ஶிரஸீதி ||௧௯||

Adhikarana 18 (20) · Śloka 20

ஏதாநி பஞ்சவிதாநி பவந்தி; தத்யதா- கபாலருசகதருணவலயநலகஸஞ்ஜ்ஞாநி | தேஷாஂ ஜாநுநிதம்பாஂஸகண்டதாலுஶங்கஶிரஃஸு கபாலாநி, தஶநாஸ்து ருசகாநி , க்ராணகர்ணக்ரீவாக்ஷிகோஷேஷு தருணாநி, பார்ஶ்வபஷ்டோரஃஸு வலயாநி , ஶேஷாணி நலகஸஞ்ஜ்ஞாநி ||௨௦||

Adhikarana 19 (21-23) · Śloka 23

பவந்தி சாத்ர- அப்யந்தரகதைஃ ஸாரைர்யதா திஷ்டந்தி பூருஹாஃ | அஸ்திஸாரைஸ்ததா தேஹா த்ரியந்தே தேஹிநாஂ த்ருவம் ||௨௧|| தஸ்மாச்சிரவிநஷ்டேஷு த்வங்மாஂஸேஷு ஶரீரிணாம் | அஸ்தீநி ந விநஶ்யந்தி ஸாராண்யேதாநி தேஹிநாம் | மாஂஸாந்யத்ர நிபத்தாநி ஸிராபிஃ ஸ்நாயுபிஸ்ததா | அஸ்தீந்யாலம்பநஂ கத்வா ந ஶீர்யந்தே பதந்தி வா ||௨௩||

Adhikarana 20 (24-25) · Śloka 25

ஸந்தயஸ்து த்விவிதாஶ்சேஷ்டாவந்தஃ , ஸ்திராஶ்ச ||௨௪|| ஶாகாஸு ஹந்வோஃ கட்யாஂ ச சேஷ்டாவந்தஸ்து ஸந்தயஃ | ஶேஷாஸ்து ஸந்தயஃ ஸர்வே விஜ்ஞேயா ஹி ஸ்திரா புதைஃ ||௨௫||

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

ஸங்க்யாதஸ்து தஶோத்தரே த்வே ஶதே | தேஷாஂ ஶாகாஸ்வஷ்டஷஷ்டிஃ, ஏகோநஷஷ்டிஃ கோஷ்டே, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ த்ர்யஶீதிஃ | ஏகைகஸ்யாஂ பாதாங்குல்யாஂ த்ரயஸ்த்ரயஃ, த்வாவங்குஷ்டே, தே சதுர்தஶ; ஜாநுகுல்பவங்க்ஷணேஷ்வேகைகஃ, ஏவஂ ஸப்ததஶைகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி; ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; த்ரயஃ கடீகபாலேஷு, சதுர்விஂஶதிஃ பஷ்டவஂஶே, தாவந்த ஏவ பார்ஶ்வயோஃ, உரஸ்யஷ்டௌ; தாவந்த ஏவ க்ரீவாயாஂ, த்ரயஃ கண்டே, நாடீஷு ஹதயக்லோமநிபத்தாஸ்வஷ்டாதஶ, தந்தபரிமாணா தந்தமூலேஷு, ஏகஃ காகலகே நாஸாயாஂ ச, த்வௌ வர்த்மமண்டலயோர்நேத்ராஶ்ரயௌ, கண்டகர்ணஶங்கேஷ்வேகைகஃ, த்வௌ ஹநுஸந்தீ, த்வாவுபரிஷ்டாத்ப்ருவோஃ ஶங்கயோஶ்ச, பஞ்ச ஶிரஃகபாலேஷு, ஏகோ மூர்த்நி ||௨௬||

Adhikarana 22 (27) · Śloka 27

த ஏதே ஸந்தயோऽஷ்டவிதாஃ- கோரோலூகலஸாமுத்கப்ரதரதுந்நஸேவநீவாயஸதுண்டமண்டலஶங்காவர்தாஃ | தேஷாமங்குலிமணிபந்தகுல்பஜாநுகூர்பரேஷு கோராஃ ஸந்தயஃ, கக்ஷாவங்க்ஷணதஶநேஷூலூகலாஃ, அஂஸபீடகுதபகநிதம்பேஷு ஸாமுத்காஃ, க்ரீவாபஷ்டவஂஶயோஃ ப்ரதராஃ, ஶிரஃகடீகபாலேஷு துந்நஸேவந்யஃ, ஹந்வோருபயதஸ்து வாயஸதுண்டாஃ, கண்டஹதயநேத்ரக்லோமநாடீஷு மண்டலாஃ, ஶ்ரோத்ரஶங்காடகேஷு ஶங்காவர்தாஃ | தேஷாஂ நாமபிரேவாகதயஃ ப்ராயேண வ்யாக்யாதாஃ ||௨௭||

Adhikarana 23 (28) · Śloka 28

அஸ்த்நாஂ து ஸந்தயோ ஹ்யேதே கேவலாஃ பரிகீர்திதாஃ | பேஶீஸ்நாயுஸிராணாஂ து ஸந்திஸங்க்யா ந வித்யதே ||௨௮||

Adhikarana 24 (29) · Śloka 29

நவ ஸ்நாயுஶதாநி | தாஸாஂ ஶாகாஸு ஷட்ஶதாநி, த்வே ஶதே த்ரிஂஶச்ச கோஷ்டே, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ ஸப்ததிஃ | ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ ஷண்நிசிதாஸ்தாஸ்த்ரிஂஶத் , தாவத்ய ஏவ தலகூர்சகுல்பேஷு, தாவத்ய ஏவ ஜங்காயாஂ, தஶ ஜாநுநி, சத்வாரிஂஶதூரௌ, தஶ வங்க்ஷணே, ஶதமத்யர்தமேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவந்தி; ஏதேநேதரஸக்தி பஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; ஷஷ்டிஃ கட்யாஂ, பஷ்டேऽஶீதிஃ, பார்ஶ்வயோஃ ஷஷ்டிஃ, உரஸி த்ரிஂஶத்; ஷட்த்ரிஂஶத்க்ரீவாயாஂ, மூர்த்நி சதுஸ்த்ரிஂஶத்; ஏவஂ நவ ஸ்நாயுஶதாநி வ்யாக்யாதாநி பவந்தி ||௨௯||

Adhikarana 25 (30-36) · Śloka 36

பவந்தி சாத்ர- ஸ்நாயூஶ்சதுர்விதா வித்யாத்தாஸ்து ஸர்வா நிபோத மே | ப்ரதாநவத்யோ வத்தாஶ்ச பத்வ்யஶ்ச ஶுஷிராஸ்ததா ||௩௦|| ப்ரதாநவத்யஃ ஶாகாஸு ஸர்வஸந்திஷு சாப்யத | வத்தாஸ்து கண்டராஃ ஸர்வா விஜ்ஞேயாஃ குஶலைரிஹ ||௩௧|| ஆமபக்வாஶயாந்தேஷு பஸ்தௌ ச ஶுஷிராஃ கலு | பார்ஶ்வோரஸி ததா பஷ்டே பதுலாஶ்ச ஶிரஸ்யத ||௩௨|| நௌர்யதா பலகாஸ்தீர்ணா பந்தநைர்பஹுபிர்யுதா | பாரக்ஷமா பவேதப்ஸு நயுக்தா ஸுஸமாஹிதா ||௩௩|| ஏவமேவ ஶரீரேऽஸ்மிந் யாவந்தஃ ஸந்தயஃ ஸ்மதாஃ | ஸ்நாயுபிர்பஹுபிர்பத்தாஸ்தேந பாரஸஹா நராஃ ||௩௪|| ந ஹ்யஸ்தீநி ந வா பேஶ்யோ ந ஸிரா ந ச ஸந்தயஃ | வ்யாபாதிதாஸ்ததா ஹந்யுர்யதா ஸ்நாயுஃ ஶரீரிணம் ||௩௫|| யஃ ஸ்நாயூஃ ப்ரவிஜாநாதி பாஹ்யாஶ்சாப்யந்தராஸ்ததா | ஸ கூடஂ ஶல்யமாஹர்துஂ தேஹாச்சக்நோதி தேஹிநாம் ||௩௬||

Adhikarana 26 (37-38) · Śloka 38

பஞ்ச பேஶீஶதாநி பவந்தி | தாஸாஂ சத்வாரி ஶதாநி ஶாகாஸு, கோஷ்டே ஷட்ஷஷ்டிஃ, க்ரீவாஂ ப்ரத்யூர்த்வஂ சதுஸ்த்ரிஂஶத் | ஏகைகஸ்யாஂ து பாதாங்குல்யாஂ திஸ்ரஸ்திஸ்ரஸ்தாஃ பஞ்சதஶ, தஶ ப்ரபதே, பாதோபரி கூர்சஸந்நிவிஷ்டாஸ்தாவத்ய ஏவ, தஶ குல்பதலயோஃ, குல்பஜாந்வந்தரே விஂஶதிஃ, பஞ்ச ஜாநுநி, விஂஶதிரூரௌ , தஶ வங்க்ஷணே, ஶதமேவமேகஸ்மிந் ஸக்த்நி பவதி; ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; திஸ்ரஃ பாயௌ, ஏகா மேட்ரே, ஸேவந்யாஂ சாபரா, த்வே வஷணயோஃ , ஸ்பிசோஃ பஞ்ச பஞ்ச, த்வே பஸ்திஶிரஸி, பஞ்சோதரே , நாப்யாமேகா, பஷ்டோர்த்வஸந்நிவிஷ்டாஃ பஞ்ச பஞ்ச தீர்காஃ, ஷட் பார்ஶ்வயோஃ, தஶ வக்ஷஸி, அக்ஷகாஂஸௌ ப்ரதி ஸமந்தாத் ஸப்த, த்வே ஹதயாமாஶயயோஃ, ஷட் யகத்ப்லீஹோண்டு(ந்து)கேஷு; க்ரீவாயாஂ சதஸ்ரஃ, அஷ்டௌ ஹந்வோஃ , ஏகைகா காகலககலயோஃ, த்வே தாலுநி, ஏகா ஜிஹ்வாயாஂ , த்வே ஓஷ்டயோஃ, த்வே நாஸாயாஂ , த்வே நேத்ரயோஃ, கண்டயோஶ்சதஸ்ரஃ, கர்ணயோர்த்வே, சதஸ்ரோ லலாடே, ஏகா ஶிரஸீதி ; ஏவமேதாநி பஞ்ச பேஶீஶதாநி ||௩௭|| பவதி சாத்ர- ஸிராஸ்நாய்வஸ்திபர்வாணி ஸந்தயஶ்ச ஶரீரிணாம் | பேஶீபிஃ ஸஂவதாந்யத்ர பலவந்தி பவந்த்யதஃ ||௩௮||

Adhikarana 27 (39) · Śloka 39

ஸ்த்ரீணாஂ து விஂஶதிரதிகா | தஶ தாஸாஂ ஸ்தநயோரேகைகஸ்மிந் பஞ்ச பஞ்சேதி, யௌவநே தாஸாஂ பரிவத்திஃ; அபத்யபதே சதஸ்ரஃ- தாஸாஂ ப்ரஸதே அப்யந்தரதோ த்வே, முகாஶ்ரிதே பாஹ்யே ச வத்தே த்வே, கர்பச்சித்ரஸஂஶ்ரிதாஸ்திஸ்ரஃ, ஶுக்ரார்தவப்ரவேஶிந்யஸ்திஸ்ர ஏவ | பித்தபக்வாஶயயோர்மத்யே கர்பஶய்யா, யத்ர கர்பஸ்திஷ்டதி ||௩௯||

Adhikarana 28 (40) · Śloka 40

தாஸாஂ பஹலபேலவஸ்தூலாணுபதுவத்தஹ்ரஸ்வதீர்கஸ்திரமதுஶ்லக்ஷ்ணகர்கஶபாவாஃ ஸந்த்யஸ்திஸிராஸ்நாயுப்ரச்சாதகா யதாப்ரதேஶஂ ஸ்வபாவத ஏவ பவந்தி ||௪௦||

Adhikarana 29 (41) · Śloka 41

பவதி சாத்ர- புஂஸாஂ பேஶ்யஃ புரஸ்தாத்யாஃ ப்ரோக்தா லக்ஷணமுஷ்கஜாஃ | ஸ்த்ரீணாமாவத்ய திஷ்டந்தி பலமந்தர்கதஂ ஹி தாஃ ||௪௧||

Adhikarana 30 (42) · Śloka 42

மர்மஸிராதமநீஸ்ரோதஸாமந்யத்ர ப்ரவிபாகஃ ||௪௨||

Adhikarana 31 (43-44) · Śloka 44

ஶங்கநாப்யாகதிர்யோநிஸ்த்ர்யாவர்தா ஸா ப்ரகீர்திதா | தஸ்யாஸ்ததீயே த்வாவர்தே கர்பஶய்யா ப்ரதிஷ்டிதா ||௪௩|| யதா ரோஹிதமத்ஸ்யஸ்ய முகஂ பவதி ரூபதஃ | தத்ஸஂஸ்தாநாஂ ததாரூபாஂ கர்பஶய்யாஂ விதுர்புதாஃ ||௪௪||

Adhikarana 32 (45) · Śloka 45

ஆபுக்நோऽபிமுகஃ ஶேதே கர்போ கர்பாஶயே ஸ்த்ரியாஃ | ஸ யோநிஂ ஶிரஸா யாதி ஸ்வபாவாத் ப்ரஸவஂ ப்ரதி ||௪௫||

Adhikarana 33 (46) · Śloka 46

த்வக்பர்யந்தஸ்ய தேஹஸ்ய யோऽயமங்கவிநிஶ்சயஃ | ஶல்யஜ்ஞாநாததே நைஷ வர்ண்யதேऽங்கேஷு கேஷுசித் ||௪௬||

Adhikarana 34 (47-48) · Śloka 48

தஸ்மாந்நிஃஸஂஶயஂ ஜ்ஞாநஂ ஹர்த்ரா ஶல்யஸ்ய வாஞ்சதா | ஶோதயித்வா மதஂ ஸம்யக்த்ரஷ்டவ்யோऽங்கவிநிஶ்சயஃ ||௪௭|| ப்ரத்யக்ஷதோ ஹி யத்தஷ்டஂ ஶாஸ்த்ரதஷ்டஂ ச யத்பவேத் | ஸமாஸதஸ்ததுபயஂ பூயோ ஜ்ஞாநவிவர்தநம் ||௪௮||

Adhikarana 35 (49) · Śloka 49

தஸ்மாத் ஸமஸ்தகாத்ரமவிஷோபஹதமதீர்கவ்யாதிபீடிதமவர்ஷஶதிகஂ நிஃஸஷ்டாந்த்ரபுரீஷஂ புருஷமாவஹந்த்யாமாபகாயாஂ நிபத்தஂ பஞ்ஜரஸ்தஂ முஞ்ஜவல்கலகுஶஶணாதீநாமந்யதமேநாவேஷ்டிதாங்கமப்ரகாஶே தேஶே கோதயேத், ஸம்யக்ப்ரகுதிதஂ சோத்தத்ய, ததோ தேஹஂ ஸப்தராத்ராதுஶீரபாலவேணுபல்வஜகூர்சாநாமந்யதமேந ஶநைஃ ஶநைரவகர்ஷயஂஸ்த்வகாதீந் ஸர்வாநேவ பாஹ்யாப்யந்தராநங்கப்ரத்யங்கவிஶேஷாந் யதோக்தாந் லக்ஷயேச்சக்ஷுஷா ||௪௯||

Adhikarana 36 (50) · Śloka 50

ந ஶக்யஶ்சக்ஷுஷா த்ரஷ்டுஂ தேஹே ஸூக்ஷ்மதமோ விபுஃ | தஶ்யதே ஜ்ஞாநசக்ஷுர்பிஸ்தபஶ்சக்ஷுர்பிரேவ ச ||௫௦||

Adhikarana 37 (51) · Śloka 51

ஶரீரே சைவ ஶாஸ்த்ரே ச தஷ்டார்தஃ ஸ்யாத்விஶாரதஃ | தஷ்டஶ்ருதாப்யாஂ ஸந்தேஹமவாபோஹ்யாசரேத் க்ரியாஃ ||௫௧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே ஶரீரஸங்க்யாவ்யாகரணஶாரீரஂ நாம பஞ்சமோऽத்யாயஃ ||௫||