Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. sirāvyadhavidhiśārīram

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஸிராவ்யதவிதிஂ ஶாரீரஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातः सिराव्यधविधिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

பாலஸ்தவிரரூக்ஷக்ஷதக்ஷீணபீருபரிஶ்ராந்தமத்யபாத்வஸ்த்ரீகர்ஶிதவமிதவிரிக்தாஸ்தாபிதாநுவாஸிதஜாகரிதக்லீபகஶகர்பிணீநாஂ காஸஶ்வாஸஶோஷப்ரவத்தஜ்வராக்ஷேபகபக்ஷாகாதோபவாஸபிபாஸாமூர்ச்சாப்ரபீடிதாநாஂ ச ஸிராஂ ந வித்யேத் , யாஶ்சாவ்யத்யாஃ, வ்யத்யாஶ்சாதஷ்டாஃ, தஷ்டாஶ்சாயந்த்ரிதாஃ, யந்த்ரிதாஶ்சாநுத்திதா இதி ||௩||

View original

बालस्थविररूक्षक्षतक्षीणभीरुपरिश्रान्तमद्यपाध्वस्त्रीकर्शितवमितविरिक्तास्थापितानुवासितजागरितक्लीबकृशगर्भिणीनां कासश्वासशोषप्रवृद्धज्वराक्षेपकपक्षाघातोपवासपिपासामूर्च्छाप्रपीडितानां च सिरां न विध्येत् , याश्चाव्यध्याः, व्यध्याश्चादृष्टाः, दृष्टाश्चायन्त्रिताः, यन्त्रिताश्चानुत्थिता इति ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ஶோணிதாவஸேகஸாத்யாஶ்ச யே விகாராஃ ப்ராகபிஹிதாஸ்தேஷு சாபக்வேஷ்வந்யேஷு சாநுக்தேஷு யதாப்யாஸஂ யதாந்யாயஂ ச ஸிராஂ வித்யேத் ||௪||

View original

शोणितावसेकसाध्याश्च ये विकाराः प्रागभिहितास्तेषु चापक्वेष्वन्येषु चानुक्तेषु यथाभ्यासं यथान्यायं च सिरां विध्येत् ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ப்ரதிஷித்தாநாமபி ச விஷோபஸர்கே ஆத்யயிகே ச ஸிராவ்யதநமப்ரதிஷித்தம் ||௫||

View original

प्रतिषिद्धानामपि च विषोपसर्गे आत्ययिके च सिराव्यधनमप्रतिषिद्धम् ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

தத்ர ஸ்நிக்தஸ்விந்நமாதுரஂ யதாதோஷப்ரத்யநீகஂ த்ரவப்ராயமந்நஂ புக்தவந்தஂ யவாகூஂ பீதவந்தஂ வா யதாகாலமுபஸ்தாப்யாஸீநஂ ஸ்திதஂ வா ப்ராணாநபாதமாநோ வஸ்த்ரபட்டசர்மாந்தர்வல்கலலதாநாமந்யதமேந யந்த்ரயித்வா நாதிகாடஂ நாதிஶிதிலஂ ஶரீரப்ரதேஶமாஸாத்ய ப்ராப்தஂ ஶஸ்த்ரமாதாய ஸிராஂ வித்யேத் ||௬||

View original

तत्र स्निग्धस्विन्नमातुरं यथादोषप्रत्यनीकं द्रवप्रायमन्नं भुक्तवन्तं यवागूं पीतवन्तं वा यथाकालमुपस्थाप्यासीनं स्थितं वा प्राणानबाधमानो वस्त्रपट्टचर्मान्तर्वल्कललतानामन्यतमेन यन्त्रयित्वा नातिगाढं नातिशिथिलं शरीरप्रदेशमासाद्य प्राप्तं शस्त्रमादाय सिरां विध्येत् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

நைவாதிஶீதே நாத்யுஷ்ணே ந ப்ரவாதே ந சாப்ரிதே | ஸிராணாஂ வ்யதநஂ கார்யமரோகே வா கதாசந ||௭||

View original

नैवातिशीते नात्युष्णे न प्रवाते न चाभ्रिते | सिराणां व्यधनं कार्यमरोगे वा कदाचन ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

தத்ர வ்யத்யஸிரஂ புருஷஂ ப்ரத்யாதித்யமுகமரத்நிமாத்ரோச்ச்ரிதே உபவேஶ்யாஸநே ஸக்த்நோராகுஞ்சிதயோர்நிவேஶ்ய கூர்பரே ஸந்தித்வயஸ்யோபரி ஹஸ்தாவந்தர்கூடாங்குஷ்டகதமுஷ்டீ மந்யயோஃ ஸ்தாபயித்வா யந்த்ரணஶாடகஂ க்ரீவாமுஷ்ட்யோருபரி பரிக்ஷிப்யாந்யேந புருஷேண பஶ்சாத்ஸ்திதேந வாமஹஸ்தேநோத்தாநேந ஶாடகாந்தத்வயஂ க்ராஹயித்வா ததோ ப்ரூயாத்- தக்ஷிணஹஸ்தேந ஸிரோத்தாபநார்தஂ நாத்யாயதஶிதிலஂ யந்த்ரமாவேஷ்டயேதி, அஸக்ஸ்ராவணார்தஂ ச யந்த்ரஂ பஷ்டமத்யே பீடயேதி, கர்மபுருஷஂ ச வாயுபூர்ணமுகஂ ஸ்தாபயேத் ; ஏஷ உத்தமாங்ககதாநாமந்தர்முகவர்ஜாநாஂ ஸிராணாஂ வ்யதநே யந்த்ரணவிதிஃ | பாதவ்யத்யஸிரஸ்ய பாதஂ ஸமே ஸ்தாநே ஸுஸ்திதஂ ஸ்தாபயித்வாऽந்யஂ பாதமீஷத்ஸங்குசிதமுச்சைஃ கத்வா வ்யத்யஸிரஂ பாதஂ ஜாநுஸந்தேரதஃ ஶாடகேநாவேஷ்ட்ய ஹஸ்தாப்யாஂ ப்ரபீட்ய குல்பஂ வ்யத்யப்ரதேஶஸ்யோபரி சதுரங்குலே ப்லோதாதீநாமந்யதமேந பத்த்வா வா பாதஸிராஂ வித்யேத் | அதோபரிஷ்டாத்தஸ்தௌ கூடாங்குஷ்டகதமுஷ்டீ ஸம்யகாஸநே ஸ்தாபயித்வா ஸுகோபவிஷ்டஸ்ய பூர்வவத்யந்த்ரஂ பத்த்வா ஹஸ்தஸிராஂ வித்யேத் | கத்ரஸீவிஶ்வாச்யோஃ ஸங்குசிதஜாநுகூர்பரஸ்ய | ஶ்ரோணீபஷ்டஸ்கந்தேஷூந்நாமிதபஷ்டஸ்யாவாக்ஶிரஸ்கஸ்யோபவிஷ்டஸ்ய | விஸ்பூர்ஜிதபஷ்டஸ்ய வித்யேத் | உதரோரஸோஃ ப்ரஸாரிதோரஸ்கஸ்யோந்நாமிதஶிரஸ்கஸ்ய விஸ்பூர்ஜிததேஹஸ்ய | பாஹுப்யாமவலம்பமாநதேஹஸ்ய பார்ஶ்வயோஃ | அநாமிதமேட்ரஸ்ய மேட்ரே | உந்நமிதவிதஷ்டஜிஹ்வாக்ரஸ்யாதோஜிஹ்வாயாம் | அதிவ்யாத்தாநநஸ்ய தாலுநி தந்தமூலேஷு ச | ஏவஂ யந்த்ரோபாயாநந்யாஂஶ்ச ஸிரோத்தாபநஹேதூந் புத்த்யாऽவேக்ஷ்ய ஶரீரவஶேந வ்யாதிவஶேந ச விதத்யாத் ||௮||

View original

तत्र व्यध्यसिरं पुरुषं प्रत्यादित्यमुखमरत्निमात्रोच्छ्रिते उपवेश्यासने सक्थ्नोराकुञ्चितयोर्निवेश्य कूर्परे सन्धिद्वयस्योपरि हस्तावन्तर्गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी मन्ययोः स्थापयित्वा यन्त्रणशाटकं ग्रीवामुष्ट्योरुपरि परिक्षिप्यान्येन पुरुषेण पश्चात्स्थितेन वामहस्तेनोत्तानेन शाटकान्तद्वयं ग्राहयित्वा ततो ब्रूयात्- दक्षिणहस्तेन सिरोत्थापनार्थं नात्यायतशिथिलं यन्त्रमावेष्टयेति, असृक्स्रावणार्थं च यन्त्रं पृष्ठमध्ये पीडयेति, कर्मपुरुषं च वायुपूर्णमुखं स्थापयेत् ; एष उत्तमाङ्गगतानामन्तर्मुखवर्जानां सिराणां व्यधने यन्त्रणविधिः | पादव्यध्यसिरस्य पादं समे स्थाने सुस्थितं स्थापयित्वाऽन्यं पादमीषत्सङ्कुचितमुच्चैः कृत्वा व्यध्यसिरं पादं जानुसन्धेरधः शाटकेनावेष्ट्य हस्ताभ्यां प्रपीड्य गुल्फं व्यध्यप्रदेशस्योपरि चतुरङ्गुले प्लोतादीनामन्यतमेन बद्ध्वा वा पादसिरां विध्येत् | अथोपरिष्ठाद्धस्तौ गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी सम्यगासने स्थापयित्वा सुखोपविष्टस्य पूर्ववद्यन्त्रं बद्ध्वा हस्तसिरां विध्येत् | गृध्रसीविश्वाच्योः सङ्कुचितजानुकूर्परस्य | श्रोणीपृष्ठस्कन्धेषून्नामितपृष्ठस्यावाक्शिरस्कस्योपविष्टस्य | विस्फूर्जितपृष्ठस्य विध्येत् | उदरोरसोः प्रसारितोरस्कस्योन्नामितशिरस्कस्य विस्फूर्जितदेहस्य | बाहुभ्यामवलम्बमानदेहस्य पार्श्वयोः | अनामितमेढ्रस्य मेढ्रे | उन्नमितविदष्टजिह्वाग्रस्याधोजिह्वायाम् | अतिव्यात्ताननस्य तालुनि दन्तमूलेषु च | एवं यन्त्रोपायानन्यांश्च सिरोत्थापनहेतून् बुद्ध्याऽवेक्ष्य शरीरवशेन व्याधिवशेन च विदध्यात् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

மாஂஸலேஷ்வவகாஶேஷு யவமாத்ரஂ ஶஸ்த்ரஂ நிதத்யாத், அதோऽந்யதாऽர்தயவமாத்ரஂ வ்ரீஹிமாத்ரஂ வா வ்ரீஹிமுகேந, அஸ்த்நாமுபரி குடாரிகயா வித்யேதர்தயவமாத்ரம் ||௯||

View original

मांसलेष्ववकाशेषु यवमात्रं शस्त्रं निदध्यात्, अतोऽन्यथाऽर्धयवमात्रं व्रीहिमात्रं वा व्रीहिमुखेन, अस्थ्नामुपरि कुठारिकया विध्येदर्धयवमात्रम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

வ்யப்ரே வர்ஷாஸு வித்யேத்து க்ரீஷ்மகாலே து ஶீதலே | ஹேமந்தகாலே மத்யாஹ்நே ஶஸ்த்ரகாலாஸ்த்ரயஃ ஸ்மதாஃ ||௧௦||

View original

व्यभ्रे वर्षासु विध्येत्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले | हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ஸம்யக்ஶஸ்த்ரநிபாதேந தாரயா யா ஸ்ரவேதஸக் | முஹூர்தஂ ருத்தா திஷ்டேச்ச ஸுவித்தாஂ தாஂ விநிர்திஶேத் ||௧௧||

View original

सम्यक्शस्त्रनिपातेन धारया या स्रवेदसृक् | मुहूर्तं रुद्धा तिष्ठेच्च सुविद्धां तां विनिर्दिशेत् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

யதா குஸும்பபுஷ்பேப்யஃ பூர்வஂ ஸ்ரவதி பீதிகா | ததா ஸிராஸு வித்தாஸு துஷ்டமக்ரே ப்ரவர்ததே ||௧௨||

View original

यथा कुसुम्भपुष्पेभ्यः पूर्वं स्रवति पीतिका | तथा सिरासु विद्धासु दुष्टमग्रे प्रवर्तते ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

மூர்ச்சிதஸ்யாதிபீதஸ்ய ஶ்ராந்தஸ்ய தஷிதஸ்ய ச | ந வஹந்தி ஸிரா வித்தாஸ்ததாऽநுத்திதயந்த்ரிதாஃ ||௧௩||

View original

मूर्च्छितस्यातिभीतस्य श्रान्तस्य तृषितस्य च | न वहन्ति सिरा विद्धास्तथाऽनुत्थितयन्त्रिताः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

க்ஷீணஸ்ய பஹுதோஷஸ்ய மூர்ச்சயாऽபிஹதஸ்ய ச | பூயோऽபராஹ்ணே விஸ்ராவ்யா ஸாऽபரேத்யுஸ்த்ர்யஹேऽபி வா ||௧௪||

View original

क्षीणस्य बहुदोषस्य मूर्च्छयाऽभिहतस्य च | भूयोऽपराह्णे विस्राव्या साऽपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ரக்தஂ ஸஶேஷதோஷஂ து குர்யாதபி விசக்ஷணஃ | ந சாதிநிஃஸ்ருதஂ குர்யாச்சேஷஂ ஸஂஶமநைர்ஜயேத் ||௧௫||

View original

रक्तं सशेषदोषं तु कुर्यादपि विचक्षणः | न चातिनिःस्रुतं कुर्याच्छेषं संशमनैर्जयेत् ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (16) · Śloka 16

பலிநோ பஹுதோஷஸ்ய வயஃஸ்தஸ்ய ஶரீரிணஃ | பரஂ ப்ரமாணமிச்சந்தி ப்ரஸ்தஂ ஶோணிதமோக்ஷணே ||௧௬||

View original

बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः | परं प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (17) · Śloka 17

தத்ர பாததாஹபாதஹர்ஷசிப்பவிஸர்பவாதஶோணிதவாதகண்டகவிசர்சிகாபாததாரீப்ரபதிஷு க்ஷிப்ரமர்மண உபரிஷ்டாத் த்வ்யங்குலே வ்ரீஹிமுகேந ஸிராஂ வித்யேத், ஶ்லீபதே தச்சிகித்ஸிதே யதா வக்ஷ்யதே, க்ரோஷ்டுகஶிரஃ- கஞ்ஜபங்குலவாதவேதநாஸு ஜங்காயாஂ குல்பஸ்யோபரி சதுரங்குலே, அபச்யாமிந்த்ரபஸ்தேரதஸ்தாத் த்வ்யங்குலே, ஜாநுஸந்தேருபர்யதோ வா சதுரங்குலே கத்ரஸ்யாஂ, ஊருமூலஸஂஶ்ரிதாஂ கலகண்டே, ஏதேநேதரஸக்தி பாஹூ ச வ்யாக்யாதௌ; விஶேஷதஸ்து வாமபாஹௌ கூர்பரஸந்தேரப்யந்தரதோ பாஹுமத்யே ப்லீஹ்நி கநிஷ்டிகாநாமிகயோர்மத்யே வா, ஏவஂ தக்ஷிணபாஹௌ யகத்தால்யே (கபோதரே ச,) ஏதாமேவ ச காஸஶ்வாஸயோரப்யாதிஶந்தி, கத்ரஸ்யாமிவ விஶ்வாச்யாஂ, ஶ்ரோணிஂ ப்ரதி ஸமந்தாத் த்வ்யங்குலே ப்ரவாஹிகாயாஂ ஶூலிந்யாஂ, பரிவர்திகோபதஂஶஶூகதோஷஶுக்ரவ்யாபத்ஸு மேட்ரமத்யே, (வஷணயோஃ பார்ஶ்வே மூத்ரவத்த்யாஂ, நாபேரதஶ்சதுரங்குலே ஸேவந்யா வாமபார்ஶ்வே தகோதரே ,) வாமபார்ஶ்வே கக்ஷாஸ்தநயோரந்தரேऽந்தர்வித்ரதௌ பார்ஶ்வஶூலே ச, பாஹுஶோஷாவபாஹுகயோரப்யேகே வதந்த்யஂஸயோரந்தரே, த்ரிகஸந்திமத்யகதாஂ ததீயகே, அதஃஸ்கந்தஸந்திகதாமந்யதரபார்ஶ்வஸஂஸ்திதாஂ சதுர்தகே, ஹநுஸந்திமத்யகதாமபஸ்மாரே, ஶங்ககேஶாந்தஸந்திகதாமுரோऽபாங்கலலாடேஷு சோந்மாதே, ஜிஹ்வாரோகேஷ்வதோஜிஹ்வாயாஂ தந்தவ்யாதிஷு ச, தாலுநி தாலவ்யேஷு, கர்ணயோருபரி ஸமந்தாத் கர்ணஶூலே தத்ரோகேஷு ச, கந்தாக்ரஹணே நாஸாரோகேஷு ச நாஸாக்ரே, திமிராக்ஷிபாகப்ரபதிஷ்வக்ஷ்யாமயேஷூபநாஸிகே லாலாட்யாமபாங்க்யாஂ வா, ஏதா ஏவ ஶிரோரோகாதிமந்தப்ரபதிஷு ரோகேஷ்விதி ||௧௭||

View original

तत्र पाददाहपादहर्षचिप्पविसर्पवातशोणितवातकण्टकविचर्चिकापाददारीप्रभृतिषु क्षिप्रमर्मण उपरिष्ठाद् द्व्यङ्गुले व्रीहिमुखेन सिरां विध्येत्, श्लीपदे तच्चिकित्सिते यथा वक्ष्यते, क्रोष्टुकशिरः- खञ्जपङ्गुलवातवेदनासु जङ्घायां गुल्फस्योपरि चतुरङ्गुले, अपच्यामिन्द्रबस्तेरधस्ताद् द्व्यङ्गुले, जानुसन्धेरुपर्यधो वा चतुरङ्गुले गृध्रस्यां, ऊरुमूलसंश्रितां गलगण्डे, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; विशेषतस्तु वामबाहौ कूर्परसन्धेरभ्यन्तरतो बाहुमध्ये प्लीह्नि कनिष्ठिकानामिकयोर्मध्ये वा, एवं दक्षिणबाहौ यकृद्दाल्ये (कफोदरे च,) एतामेव च कासश्वासयोरप्यादिशन्ति, गृध्रस्यामिव विश्वाच्यां, श्रोणिं प्रति समन्ताद् द्व्यङ्गुले प्रवाहिकायां शूलिन्यां, परिवर्तिकोपदंशशूकदोषशुक्रव्यापत्सु मेढ्रमध्ये, (वृषणयोः पार्श्वे मूत्रवृद्ध्यां, नाभेरधश्चतुरङ्गुले सेवन्या वामपार्श्वे दकोदरे ,) वामपार्श्वे कक्षास्तनयोरन्तरेऽन्तर्विद्रधौ पार्श्वशूले च, बाहुशोषावबाहुकयोरप्येके वदन्त्यंसयोरन्तरे, त्रिकसन्धिमध्यगतां तृतीयके, अधःस्कन्धसन्धिगतामन्यतरपार्श्वसंस्थितां चतुर्थके, हनुसन्धिमध्यगतामपस्मारे, शङ्खकेशान्तसन्धिगतामुरोऽपाङ्गललाटेषु चोन्मादे, जिह्वारोगेष्वधोजिह्वायां दन्तव्याधिषु च, तालुनि तालव्येषु, कर्णयोरुपरि समन्तात् कर्णशूले तद्रोगेषु च, गन्धाग्रहणे नासारोगेषु च नासाग्रे, तिमिराक्षिपाकप्रभृतिष्वक्ष्यामयेषूपनासिके लालाट्यामपाङ्ग्यां वा, एता एव शिरोरोगाधिमन्थप्रभृतिषु रोगेष्विति ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (18) · Śloka 18

துஷ்டவ்யதா விஂஶதிஃ- துர்வித்தாऽதிவித்வா குஞ்சிதா பிச்சிதா குட்டிதாऽப்ரஸ்ருதாऽத்யுதீர்ணாऽந்தே வித்தா பரிஶுஷ்கா கூணிதா வேபிதாऽநுத்திதவித்தா ஶஸ்த்ரஹதா திர்யக்வித்தாவித்தாऽவ்யத்யா வித்ருதா தேநுகா புநஃ புநர்வித்தா ஸிராஸ்நாய்வஸ்திஸந்திமர்மஸு சேதி ||௧௮||

View original

दुष्टव्यधा विंशतिः- दुर्विद्धाऽतिविद्वा कुञ्चिता पिच्चिता कुट्टिताऽप्रस्रुताऽत्युदीर्णाऽन्ते विद्धा परिशुष्का कूणिता वेपिताऽनुत्थितविद्धा शस्त्रहता तिर्यग्विद्धाविद्धाऽव्यध्या विद्रुता धेनुका पुनः पुनर्विद्धा सिरास्नाय्वस्थिसन्धिमर्मसु चेति ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (19) · Śloka 19

தத்ர யா ஸூக்ஷ்மஶஸ்த்ரவித்தாऽவ்யக்தமஸக் ஸ்ரவதி ருஜாஶோபவதீ ச ஸா துர்வித்தா, ப்ரமாணாதிரிக்தவித்தாயாமந்தஃ ப்ரவிஶதி ஶோணிதஂ ஶோணிதாதிப்ரவத்திர்வா ஸாऽதிவித்தா, குஞ்சிதாயாமப்யேவஂ, குண்டஶஸ்த்ரப்ரமதிதா பதுலீபாவமாபந்நா பிச்சிதா, அநாஸாதிதா புநஃ புநரந்தயோஶ்ச பஹுஶஃ ஶஸ்த்ராபிஹதா குட்டிதா, ஶீதபயமூர்ச்சாபிரப்ரவத்தஶோணிதா அப்ரஸ்ருதா, தீக்ஷ்ணமஹாமுகஶஸ்த்ரவித்தாऽத்யுதீர்ணா, அல்பரக்தஸ்ராவிண்யந்தேவித்தா, க்ஷீணஶோணிதஸ்யாநிலபூர்ணா பரிஶுஷ்கா, சதுர்பாகாஸாதிதா கிஞ்சித்ப்ரவத்தஶோணிதா கூணிதா, துஃஸ்தாநபந்தநாத்வேபமாநாயாஃ ஶோணிதஸம்மோஹோ பவதி ஸா வேபிதா, அநுத்திதவித்தாயாமப்யேவஂ, சிந்நாऽதிப்ரவத்தஶோணிதா க்ரியாஸங்ககரீ ஶஸ்த்ரஹதா, திர்யக்ப்ரணிஹிதஶஸ்த்ரா கிஞ்சிச்சேஷா திர்யக்வித்தா, பஹுஶஃ க்ஷதா ஹீநஶஸ்த்ரப்ரணிதாநேநாவித்தா, அஶஸ்த்ரகத்யா அவ்யத்யா, அநவஸ்திதவித்தா வித்ருதா, ப்ரதேஶஸ்ய பஹுஶோऽவகட்டநாதாரோஹத்வ்யதா முஹுர்முஹுஃ ஶோணிதஸ்ராவா தேநுகா, ஸூக்ஷ்மஶஸ்த்ரவ்யதநாத்பஹுஶோ பிந்நா புநஃ புநர்வித்தா, ஸ்நாய்வஸ்திஸிராஸந்திமர்மஸு வித்தா ருஜாஂ ஶோபஂ வைகல்யஂ மரணஂ சாபாதயதி ||௧௯||

View original

तत्र या सूक्ष्मशस्त्रविद्धाऽव्यक्तमसृक् स्रवति रुजाशोफवती च सा दुर्विद्धा, प्रमाणातिरिक्तविद्धायामन्तः प्रविशति शोणितं शोणितातिप्रवृत्तिर्वा साऽतिविद्धा, कुञ्चितायामप्येवं, कुण्ठशस्त्रप्रमथिता पृथुलीभावमापन्ना पिच्चिता, अनासादिता पुनः पुनरन्तयोश्च बहुशः शस्त्राभिहता कुट्टिता, शीतभयमूर्च्छाभिरप्रवृत्तशोणिता अप्रस्रुता, तीक्ष्णमहामुखशस्त्रविद्धाऽत्युदीर्णा, अल्परक्तस्राविण्यन्तेविद्धा, क्षीणशोणितस्यानिलपूर्णा परिशुष्का, चतुर्भागासादिता किञ्चित्प्रवृत्तशोणिता कूणिता, दुःस्थानबन्धनाद्वेपमानायाः शोणितसम्मोहो भवति सा वेपिता, अनुत्थितविद्धायामप्येवं, छिन्नाऽतिप्रवृत्तशोणिता क्रियासङ्गकरी शस्त्रहता, तिर्यक्प्रणिहितशस्त्रा किञ्चिच्छेषा तिर्यग्विद्धा, बहुशः क्षता हीनशस्त्रप्रणिधानेनाविद्धा, अशस्त्रकृत्या अव्यध्या, अनवस्थितविद्धा विद्रुता, प्रदेशस्य बहुशोऽवघट्टनादारोहद्व्यधा मुहुर्मुहुः शोणितस्रावा धेनुका, सूक्ष्मशस्त्रव्यधनाद्बहुशो भिन्ना पुनः पुनर्विद्धा, स्नाय्वस्थिसिरासन्धिमर्मसु विद्धा रुजां शोफं वैकल्यं मरणं चापादयति ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (20) · Śloka 20

பவந்தி சாத்ர- ஸிராஸு ஶிக்ஷிதோ நாஸ்தி சலா ஹ்யேதாஃ ஸ்வபாவதஃ | மத்ஸ்யவத் பரிவர்தந்தே தஸ்மாத்யத்நேந தாடயேத் ||௨௦||

View original

भवन्ति चात्र- सिरासु शिक्षितो नास्ति चला ह्येताः स्वभावतः | मत्स्यवत् परिवर्तन्ते तस्माद्यत्नेन ताडयेत् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (21) · Śloka 21

அஜாநதா கஹீதே து ஶஸ்த்ரே காயநிபாதிதே | பவந்தி வ்யாபதஶ்சைதா பஹவஶ்சாப்யுபத்ரவாஃ ||௨௧||

View original

अजानता गृहीते तु शस्त्रे कायनिपातिते | भवन्ति व्यापदश्चैता बहवश्चाप्युपद्रवाः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (22) · Śloka 22

ஸ்நேஹாதிபிஃ க்ரியாயோகைர்ந ததா லேபநைரபி | யாந்த்யாஶு வ்யாதயஃ ஶாந்திஂ யதா ஸம்யக் ஸிராவ்யதாத் ||௨௨||

View original

स्नेहादिभिः क्रियायोगैर्न तथा लेपनैरपि | यान्त्याशु व्याधयः शान्तिं यथा सम्यक् सिराव्यधात् ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (23) · Śloka 23

ஸிராவ்யதஶ்சிகித்ஸார்தஂ ஶல்யதந்த்ரே ப்ரகீர்திதஃ | யதா ப்ரணிஹிதஃ ஸம்யக்பஸ்திஃ காயசிகித்ஸிதே ||௨௩||

View original

सिराव्यधश्चिकित्सार्धं शल्यतन्त्रे प्रकीर्तितः | यथा प्रणिहितः सम्यग्बस्तिः कायचिकित्सिते ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (24) · Śloka 24

தத்ர ஸ்நிக்தஸ்விந்நவாந்தவிரிக்தாஸ்தாபிதாநுவஸிதஸிராவித்தைஃ பரிஹர்தவ்யாநி- க்ரோதாயாஸமைதுநதிவாஸ்வப்நவாக்வ்யாயாமயாநாத்யயநஸ்தாநாஸநசங்க்ரமணஶீதவாதாதபவிருத்தாஸாத்ம்யாஜீர்ணாந்யாபலலாபாத் , மாஸமேகே மந்யந்தே | ஏதேஷாஂ விஸ்தரமுபரிஷ்டாத்வக்ஷ்யாமஃ ||௨௪||

View original

तत्र स्निग्धस्विन्नवान्तविरिक्तास्थापितानुवसितसिराविद्धैः परिहर्तव्यानि- क्रोधायासमैथुनदिवास्वप्नवाग्व्यायामयानाध्ययनस्थानासनचङ्क्रमणशीतवातातपविरुद्धासात्म्याजीर्णान्याबललाभात् , मासमेके मन्यन्ते | एतेषां विस्तरमुपरिष्ठाद्वक्ष्यामः ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (25) · Śloka 25

ஸிராவிஷாணதும்பைஸ்து ஜலௌகாபிஃ பதைஸ்ததா | அவகாடஂ யதாபூர்வஂ நிர்ஹரேத்துஷ்டஶோணிதம் ||௨௫||

View original

सिराविषाणतुम्बैस्तु जलौकाभिः पदैस्तथा | अवगाढं यथापूर्वं निर्हरेद्दुष्टशोणितम् ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (26) · Śloka 26

அவகாடே ஜலௌகா ஸ்யாத் ப்ரச்சந்நஂ பிண்டிதே ஹிதம் | ஸிராऽங்கவ்யாபகே ரக்தே ஶங்காலாபூ த்வசி ஸ்திதே ||௨௬||

View original

अवगाढे जलौका स्यात् प्रच्छन्नं पिण्डिते हितम् | सिराऽङ्गव्यापके रक्ते शृङ्गालाबू त्वचि स्थिते ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஶாரீரஸ்தாநே ஸிராவ்யதவிதிஶாரீரஂ நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ||௮||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने सिराव्यधविधिशारीरं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||

🔊 Audio coming soon

8. sirāvyadhavidhiśārīram — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi