Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः सिराव्यधविधिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. sirāvyadhavidhiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਬਾਲਸ੍ਥਵਿਰਰੂਕ੍ਸਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਭੀਰੁਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਦ੍ਯਪਾਧ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੀਕਰ੍ਸ਼ਿਤਵਮਿਤਵਿਰਿਕ੍ਤਾਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨੁਵਾਸਿਤਜਾਗਰਿਤਕ੍ਲੀਬਕਸ਼ਗਰ੍ਭਿਣੀਨਾਂ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੋਸਪ੍ਰਵਦ੍ਧਜ੍ਵਰਾਕ੍ਸੇਪਕਪਕ੍ਸਾਘਾਤੋਪਵਾਸਪਿਪਾਸਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਨਾਂ ਚ ਸਿਰਾਂ ਨ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ , ਯਾਸ਼੍ਚਾਵ੍ਯਧ੍ਯਾਃ, ਵ੍ਯਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਦਸ੍ਟਾਃ, ਦਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ, ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਸ਼੍ਚਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾ ਇਤਿ ||੩||
View original
बालस्थविररूक्षक्षतक्षीणभीरुपरिश्रान्तमद्यपाध्वस्त्रीकर्शितवमितविरिक्तास्थापितानुवासितजागरितक्लीबकृशगर्भिणीनां कासश्वासशोषप्रवृद्धज्वराक्षेपकपक्षाघातोपवासपिपासामूर्च्छाप्रपीडितानां च सिरां न विध्येत् , याश्चाव्यध्याः, व्यध्याश्चादृष्टाः, दृष्टाश्चायन्त्रिताः, यन्त्रिताश्चानुत्थिता इति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਸ਼ੋਣਿਤਾਵਸੇਕਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵਿਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਾਗਭਿਹਿਤਾਸ੍ਤੇਸੁ ਚਾਪਕ੍ਵੇਸ੍ਵਨ੍ਯੇਸੁ ਚਾਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਭ੍ਯਾਸਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਚ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ||੪||
View original
शोणितावसेकसाध्याश्च ये विकाराः प्रागभिहितास्तेषु चापक्वेष्वन्येषु चानुक्तेषु यथाभ्यासं यथान्यायं च सिरां विध्येत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮਪਿ ਚ ਵਿਸੋਪਸਰ੍ਗੇ ਆਤ੍ਯਯਿਕੇ ਚ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਨਮਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧਮ੍ ||੫||
View original
प्रतिषिद्धानामपि च विषोपसर्गे आत्ययिके च सिराव्यधनमप्रतिषिद्धम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਾਤੁਰਂ ਯਥਾਦੋਸਪ੍ਰਤ੍ਯਨੀਕਂ ਦ੍ਰਵਪ੍ਰਾਯਮਨ੍ਨਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪੀਤਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਯਥਾਕਾਲਮੁਪਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਸੀਨਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨਬਾਧਮਾਨੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟਚਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰ੍ਵਲ੍ਕਲਲਤਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਗਾਢਂ ਨਾਤਿਸ਼ਿਥਿਲਂ ਸ਼ਰੀਰਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ||੬||
View original
तत्र स्निग्धस्विन्नमातुरं यथादोषप्रत्यनीकं द्रवप्रायमन्नं भुक्तवन्तं यवागूं पीतवन्तं वा यथाकालमुपस्थाप्यासीनं स्थितं वा प्राणानबाधमानो वस्त्रपट्टचर्मान्तर्वल्कललतानामन्यतमेन यन्त्रयित्वा नातिगाढं नातिशिथिलं शरीरप्रदेशमासाद्य प्राप्तं शस्त्रमादाय सिरां विध्येत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਨੈਵਾਤਿਸ਼ੀਤੇ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ ਨ ਪ੍ਰਵਾਤੇ ਨ ਚਾਭ੍ਰਿਤੇ | ਸਿਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਧਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮਰੋਗੇ ਵਾ ਕਦਾਚਨ ||੭||
View original
नैवातिशीते नात्युष्णे न प्रवाते न चाभ्रिते | सिराणां व्यधनं कार्यमरोगे वा कदाचन ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਧ੍ਯਸਿਰਂ ਪੁਰੁਸਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮੁਖਮਰਤ੍ਨਿਮਾਤ੍ਰੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੇ ਉਪਵੇਸ਼੍ਯਾਸਨੇ ਸਕ੍ਥ੍ਨੋਰਾਕੁਞ੍ਚਿਤਯੋਰ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਕੂਰ੍ਪਰੇ ਸਨ੍ਧਿਦ੍ਵਯਸ੍ਯੋਪਰਿ ਹਸ੍ਤਾਵਨ੍ਤਰ੍ਗੂਢਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕਤਮੁਸ੍ਟੀ ਮਨ੍ਯਯੋਃ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਸ਼ਾਟਕਂ ਗ੍ਰੀਵਾਮੁਸ੍ਟ੍ਯੋਰੁਪਰਿ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਨ੍ਯੇਨ ਪੁਰੁਸੇਣ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤੇਨ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨੋਤ੍ਤਾਨੇਨ ਸ਼ਾਟਕਾਨ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਗ੍ਰਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍- ਦਕ੍ਸਿਣਹਸ੍ਤੇਨ ਸਿਰੋਤ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਨਾਤ੍ਯਾਯਤਸ਼ਿਥਿਲਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਾਵੇਸ੍ਟਯੇਤਿ, ਅਸਕ੍ਸ੍ਰਾਵਣਾਰ੍ਥਂ ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪਸ੍ਠਮਧ੍ਯੇ ਪੀਡਯੇਤਿ, ਕਰ੍ਮਪੁਰੁਸਂ ਚ ਵਾਯੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ ; ਏਸ ਉਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਗਤਾਨਾਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਵਰ੍ਜਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਧਨੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਵਿਧਿਃ | ਪਾਦਵ੍ਯਧ੍ਯਸਿਰਸ੍ਯ ਪਾਦਂ ਸਮੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸੁਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਂ ਪਾਦਮੀਸਤ੍ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਮੁਚ੍ਚੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਧ੍ਯਸਿਰਂ ਪਾਦਂ ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰਧਃ ਸ਼ਾਟਕੇਨਾਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਪੀਡ੍ਯ ਗੁਲ੍ਫਂ ਵ੍ਯਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਯੋਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਪ੍ਲੋਤਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਾ ਪਾਦਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ | ਅਥੋਪਰਿਸ੍ਠਾਦ੍ਧਸ੍ਤੌ ਗੂਢਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕਤਮੁਸ੍ਟੀ ਸਮ੍ਯਗਾਸਨੇ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ | ਗਧ੍ਰਸੀਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯੋਃ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਜਾਨੁਕੂਰ੍ਪਰਸ੍ਯ | ਸ਼੍ਰੋਣੀਪਸ੍ਠਸ੍ਕਨ੍ਧੇਸੂਨ੍ਨਾਮਿਤਪਸ੍ਠਸ੍ਯਾਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਸ੍ਕਸ੍ਯੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ | ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਤਪਸ੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ | ਉਦਰੋਰਸੋਃ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤੋਰਸ੍ਕਸ੍ਯੋਨ੍ਨਾਮਿਤਸ਼ਿਰਸ੍ਕਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਤਦੇਹਸ੍ਯ | ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਵਲਮ੍ਬਮਾਨਦੇਹਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ | ਅਨਾਮਿਤਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯ ਮੇਢ੍ਰੇ | ਉਨ੍ਨਮਿਤਵਿਦਸ੍ਟਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰਸ੍ਯਾਧੋਜਿਹ੍ਵਾਯਾਮ੍ | ਅਤਿਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨਸ੍ਯ ਤਾਲੁਨਿ ਦਨ੍ਤਮੂਲੇਸੁ ਚ | ਏਵਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਯਾਨਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਿਰੋਤ੍ਥਾਪਨਹੇਤੂਨ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਵਸ਼ੇਨ ਵ੍ਯਾਧਿਵਸ਼ੇਨ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ||੮||
View original
तत्र व्यध्यसिरं पुरुषं प्रत्यादित्यमुखमरत्निमात्रोच्छ्रिते उपवेश्यासने सक्थ्नोराकुञ्चितयोर्निवेश्य कूर्परे सन्धिद्वयस्योपरि हस्तावन्तर्गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी मन्ययोः स्थापयित्वा यन्त्रणशाटकं ग्रीवामुष्ट्योरुपरि परिक्षिप्यान्येन पुरुषेण पश्चात्स्थितेन वामहस्तेनोत्तानेन शाटकान्तद्वयं ग्राहयित्वा ततो ब्रूयात्- दक्षिणहस्तेन सिरोत्थापनार्थं नात्यायतशिथिलं यन्त्रमावेष्टयेति, असृक्स्रावणार्थं च यन्त्रं पृष्ठमध्ये पीडयेति, कर्मपुरुषं च वायुपूर्णमुखं स्थापयेत् ; एष उत्तमाङ्गगतानामन्तर्मुखवर्जानां सिराणां व्यधने यन्त्रणविधिः | पादव्यध्यसिरस्य पादं समे स्थाने सुस्थितं स्थापयित्वाऽन्यं पादमीषत्सङ्कुचितमुच्चैः कृत्वा व्यध्यसिरं पादं जानुसन्धेरधः शाटकेनावेष्ट्य हस्ताभ्यां प्रपीड्य गुल्फं व्यध्यप्रदेशस्योपरि चतुरङ्गुले प्लोतादीनामन्यतमेन बद्ध्वा वा पादसिरां विध्येत् | अथोपरिष्ठाद्धस्तौ गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी सम्यगासने स्थापयित्वा सुखोपविष्टस्य पूर्ववद्यन्त्रं बद्ध्वा हस्तसिरां विध्येत् | गृध्रसीविश्वाच्योः सङ्कुचितजानुकूर्परस्य | श्रोणीपृष्ठस्कन्धेषून्नामितपृष्ठस्यावाक्शिरस्कस्योपविष्टस्य | विस्फूर्जितपृष्ठस्य विध्येत् | उदरोरसोः प्रसारितोरस्कस्योन्नामितशिरस्कस्य विस्फूर्जितदेहस्य | बाहुभ्यामवलम्बमानदेहस्य पार्श्वयोः | अनामितमेढ्रस्य मेढ्रे | उन्नमितविदष्टजिह्वाग्रस्याधोजिह्वायाम् | अतिव्यात्ताननस्य तालुनि दन्तमूलेषु च | एवं यन्त्रोपायानन्यांश्च सिरोत्थापनहेतून् बुद्ध्याऽवेक्ष्य शरीरवशेन व्याधिवशेन च विदध्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਮਾਂਸਲੇਸ੍ਵਵਕਾਸ਼ੇਸੁ ਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਅਤੋਨ੍ਯਥਾਰ੍ਧਯਵਮਾਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਂ ਵਾ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ, ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਮੁਪਰਿ ਕੁਠਾਰਿਕਯਾ ਵਿਧ੍ਯੇਦਰ੍ਧਯਵਮਾਤ੍ਰਮ੍ ||੯||
View original
मांसलेष्ववकाशेषु यवमात्रं शस्त्रं निदध्यात्, अतोऽन्यथाऽर्धयवमात्रं व्रीहिमात्रं वा व्रीहिमुखेन, अस्थ्नामुपरि कुठारिकया विध्येदर्धयवमात्रम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਵ੍ਯਭ੍ਰੇ ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਕਾਲੇ ਤੁ ਸ਼ੀਤਲੇ | ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਾਲਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੧੦||
View original
व्यभ्रे वर्षासु विध्येत्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले | हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪਾਤੇਨ ਧਾਰਯਾ ਯਾ ਸ੍ਰਵੇਦਸਕ੍ | ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਰੁਦ੍ਧਾ ਤਿਸ੍ਠੇਚ੍ਚ ਸੁਵਿਦ੍ਧਾਂ ਤਾਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ ||੧੧||
View original
सम्यक्शस्त्रनिपातेन धारया या स्रवेदसृक् | मुहूर्तं रुद्धा तिष्ठेच्च सुविद्धां तां विनिर्दिशेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ਯਥਾ ਕੁਸੁਮ੍ਭਪੁਸ੍ਪੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪੀਤਿਕਾ | ਤਥਾ ਸਿਰਾਸੁ ਵਿਦ੍ਧਾਸੁ ਦੁਸ੍ਟਮਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ||੧੨||
View original
यथा कुसुम्भपुष्पेभ्यः पूर्वं स्रवति पीतिका | तथा सिरासु विद्धासु दुष्टमग्रे प्रवर्तते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ੍ਯਾਤਿਭੀਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸਿਤਸ੍ਯ ਚ | ਨ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾ ਵਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਨੁਤ੍ਥਿਤਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਃ ||੧੩||
View original
मूर्च्छितस्यातिभीतस्य श्रान्तस्य तृषितस्य च | न वहन्ति सिरा विद्धास्तथाऽनुत्थितयन्त्रिताः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਯਾਭਿਹਤਸ੍ਯ ਚ | ਭੂਯੋਪਰਾਹ੍ਣੇ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯਾ ਸਾਪਰੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹੇਪਿ ਵਾ ||੧੪||
View original
क्षीणस्य बहुदोषस्य मूर्च्छयाऽभिहतस्य च | भूयोऽपराह्णे विस्राव्या साऽपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
ਰਕ੍ਤਂ ਸਸ਼ੇਸਦੋਸਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਿ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ | ਨ ਚਾਤਿਨਿਃਸ੍ਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੇਸਂ ਸਂਸ਼ਮਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੫||
View original
रक्तं सशेषदोषं तु कुर्यादपि विचक्षणः | न चातिनिःस्रुतं कुर्याच्छेषं संशमनैर्जयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ਬਲਿਨੋ ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਵਯਃਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ | ਪਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸ਼ੋਣਿਤਮੋਕ੍ਸਣੇ ||੧੬||
View original
बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः | परं प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ਤਤ੍ਰ ਪਾਦਦਾਹਪਾਦਹਰ੍ਸਚਿਪ੍ਪਵਿਸਰ੍ਪਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਵਾਤਕਣ੍ਟਕਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਪਾਦਦਾਰੀਪ੍ਰਭਤਿਸੁ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਰ੍ਮਣ ਉਪਰਿਸ੍ਠਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍, ਸ਼੍ਲੀਪਦੇ ਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਯਥਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ, ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ਿਰਃ- ਖਞ੍ਜਪਙ੍ਗੁਲਵਾਤਵੇਦਨਾਸੁ ਜਙ੍ਘਾਯਾਂ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ, ਅਪਚ੍ਯਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧਸ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ, ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰੁਪਰ੍ਯਧੋ ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ, ਊਰੁਮੂਲਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਗਲਗਣ੍ਡੇ, ਏਤੇਨੇਤਰਸਕ੍ਥਿ ਬਾਹੂ ਚ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੌ; ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਵਾਮਬਾਹੌ ਕੂਰ੍ਪਰਸਨ੍ਧੇਰਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤੋ ਬਾਹੁਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਲੀਹ੍ਨਿ ਕਨਿਸ੍ਠਿਕਾਨਾਮਿਕਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾ, ਏਵਂ ਦਕ੍ਸਿਣਬਾਹੌ ਯਕਦ੍ਦਾਲ੍ਯੇ (ਕਫੋਦਰੇ ਚ,) ਏਤਾਮੇਵ ਚ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਯੋਰਪ੍ਯਾਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ, ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਮਿਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ, ਸ਼੍ਰੋਣਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੂਲਿਨ੍ਯਾਂ, ਪਰਿਵਰ੍ਤਿਕੋਪਦਂਸ਼ਸ਼ੂਕਦੋਸਸ਼ੁਕ੍ਰਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਮੇਢ੍ਰਮਧ੍ਯੇ, (ਵਸਣਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮੂਤ੍ਰਵਦ੍ਧ੍ਯਾਂ, ਨਾਭੇਰਧਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਸੇਵਨ੍ਯਾ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦਕੋਦਰੇ ,) ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਕਕ੍ਸਾਸ੍ਤਨਯੋਰਨ੍ਤਰੇਨ੍ਤਰ੍ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਚ, ਬਾਹੁਸ਼ੋਸਾਵਬਾਹੁਕਯੋਰਪ੍ਯੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਂਸਯੋਰਨ੍ਤਰੇ, ਤ੍ਰਿਕਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਤਾਂ ਤਤੀਯਕੇ, ਅਧਃਸ੍ਕਨ੍ਧਸਨ੍ਧਿਗਤਾਮਨ੍ਯਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ, ਹਨੁਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਤਾਮਪਸ੍ਮਾਰੇ, ਸ਼ਙ੍ਖਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤਸਨ੍ਧਿਗਤਾਮੁਰੋਪਾਙ੍ਗਲਲਾਟੇਸੁ ਚੋਨ੍ਮਾਦੇ, ਜਿਹ੍ਵਾਰੋਗੇਸ੍ਵਧੋਜਿਹ੍ਵਾਯਾਂ ਦਨ੍ਤਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਚ, ਤਾਲੁਨਿ ਤਾਲਵ੍ਯੇਸੁ, ਕਰ੍ਣਯੋਰੁਪਰਿ ਸਮਨ੍ਤਾਤ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਤਦ੍ਰੋਗੇਸੁ ਚ, ਗਨ੍ਧਾਗ੍ਰਹਣੇ ਨਾਸਾਰੋਗੇਸੁ ਚ ਨਾਸਾਗ੍ਰੇ, ਤਿਮਿਰਾਕ੍ਸਿਪਾਕਪ੍ਰਭਤਿਸ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਯੇਸੂਪਨਾਸਿਕੇ ਲਾਲਾਟ੍ਯਾਮਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾਂ ਵਾ, ਏਤਾ ਏਵ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਾਧਿਮਨ੍ਥਪ੍ਰਭਤਿਸੁ ਰੋਗੇਸ੍ਵਿਤਿ ||੧੭||
View original
तत्र पाददाहपादहर्षचिप्पविसर्पवातशोणितवातकण्टकविचर्चिकापाददारीप्रभृतिषु क्षिप्रमर्मण उपरिष्ठाद् द्व्यङ्गुले व्रीहिमुखेन सिरां विध्येत्, श्लीपदे तच्चिकित्सिते यथा वक्ष्यते, क्रोष्टुकशिरः- खञ्जपङ्गुलवातवेदनासु जङ्घायां गुल्फस्योपरि चतुरङ्गुले, अपच्यामिन्द्रबस्तेरधस्ताद् द्व्यङ्गुले, जानुसन्धेरुपर्यधो वा चतुरङ्गुले गृध्रस्यां, ऊरुमूलसंश्रितां गलगण्डे, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; विशेषतस्तु वामबाहौ कूर्परसन्धेरभ्यन्तरतो बाहुमध्ये प्लीह्नि कनिष्ठिकानामिकयोर्मध्ये वा, एवं दक्षिणबाहौ यकृद्दाल्ये (कफोदरे च,) एतामेव च कासश्वासयोरप्यादिशन्ति, गृध्रस्यामिव विश्वाच्यां, श्रोणिं प्रति समन्ताद् द्व्यङ्गुले प्रवाहिकायां शूलिन्यां, परिवर्तिकोपदंशशूकदोषशुक्रव्यापत्सु मेढ्रमध्ये, (वृषणयोः पार्श्वे मूत्रवृद्ध्यां, नाभेरधश्चतुरङ्गुले सेवन्या वामपार्श्वे दकोदरे ,) वामपार्श्वे कक्षास्तनयोरन्तरेऽन्तर्विद्रधौ पार्श्वशूले च, बाहुशोषावबाहुकयोरप्येके वदन्त्यंसयोरन्तरे, त्रिकसन्धिमध्यगतां तृतीयके, अधःस्कन्धसन्धिगतामन्यतरपार्श्वसंस्थितां चतुर्थके, हनुसन्धिमध्यगतामपस्मारे, शङ्खकेशान्तसन्धिगतामुरोऽपाङ्गललाटेषु चोन्मादे, जिह्वारोगेष्वधोजिह्वायां दन्तव्याधिषु च, तालुनि तालव्येषु, कर्णयोरुपरि समन्तात् कर्णशूले तद्रोगेषु च, गन्धाग्रहणे नासारोगेषु च नासाग्रे, तिमिराक्षिपाकप्रभृतिष्वक्ष्यामयेषूपनासिके लालाट्यामपाङ्ग्यां वा, एता एव शिरोरोगाधिमन्थप्रभृतिषु रोगेष्विति ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਯਧਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ- ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾਤਿਵਿਦ੍ਵਾ ਕੁਞ੍ਚਿਤਾ ਪਿਚ੍ਚਿਤਾ ਕੁਟ੍ਟਿਤਾਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਾਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਾਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਧਾ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਕੂਣਿਤਾ ਵੇਪਿਤਾਨੁਤ੍ਥਿਤਵਿਦ੍ਧਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਤਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾਵਿਦ੍ਧਾਵ੍ਯਧ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾ ਧੇਨੁਕਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਮਰ੍ਮਸੁ ਚੇਤਿ ||੧੮||
View original
दुष्टव्यधा विंशतिः- दुर्विद्धाऽतिविद्वा कुञ्चिता पिच्चिता कुट्टिताऽप्रस्रुताऽत्युदीर्णाऽन्ते विद्धा परिशुष्का कूणिता वेपिताऽनुत्थितविद्धा शस्त्रहता तिर्यग्विद्धाविद्धाऽव्यध्या विद्रुता धेनुका पुनः पुनर्विद्धा सिरास्नाय्वस्थिसन्धिमर्मसु चेति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਧਾਵ੍ਯਕ੍ਤਮਸਕ੍ ਸ੍ਰਵਤਿ ਰੁਜਾਸ਼ੋਫਵਤੀ ਚ ਸਾ ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ, ਪ੍ਰਮਾਣਾਤਿਰਿਕ੍ਤਵਿਦ੍ਧਾਯਾਮਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ਼ੋਣਿਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਸਾਤਿਵਿਦ੍ਧਾ, ਕੁਞ੍ਚਿਤਾਯਾਮਪ੍ਯੇਵਂ, ਕੁਣ੍ਠਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਮਥਿਤਾ ਪਥੁਲੀਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨਾ ਪਿਚ੍ਚਿਤਾ, ਅਨਾਸਾਦਿਤਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਨ੍ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਹਤਾ ਕੁਟ੍ਟਿਤਾ, ਸ਼ੀਤਭਯਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭਿਰਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਾ ਅਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਾ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਹਾਮੁਖਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਧਾਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਾ, ਅਲ੍ਪਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਿਣ੍ਯਨ੍ਤੇਵਿਦ੍ਧਾ, ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਨਿਲਪੂਰ੍ਣਾ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾ, ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਸਾਦਿਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਾ ਕੂਣਿਤਾ, ਦੁਃਸ੍ਥਾਨਬਨ੍ਧਨਾਦ੍ਵੇਪਮਾਨਾਯਾਃ ਸ਼ੋਣਿਤਸਮ੍ਮੋਹੋ ਭਵਤਿ ਸਾ ਵੇਪਿਤਾ, ਅਨੁਤ੍ਥਿਤਵਿਦ੍ਧਾਯਾਮਪ੍ਯੇਵਂ, ਛਿਨ੍ਨਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾਸਙ੍ਗਕਰੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਹਤਾ, ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੇਸਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ, ਬਹੁਸ਼ਃ ਕ੍ਸਤਾ ਹੀਨਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨੇਨਾਵਿਦ੍ਧਾ, ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਅਵ੍ਯਧ੍ਯਾ, ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਵਿਦ੍ਧਾ ਵਿਦ੍ਰੁਤਾ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋਵਘਟ੍ਟਨਾਦਾਰੋਹਦ੍ਵ੍ਯਧਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਰਾਵਾ ਧੇਨੁਕਾ, ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵ੍ਯਧਨਾਦ੍ਬਹੁਸ਼ੋ ਭਿਨ੍ਨਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ, ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਸ੍ਥਿਸਿਰਾਸਨ੍ਧਿਮਰ੍ਮਸੁ ਵਿਦ੍ਧਾ ਰੁਜਾਂ ਸ਼ੋਫਂ ਵੈਕਲ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਚਾਪਾਦਯਤਿ ||੧੯||
View original
तत्र या सूक्ष्मशस्त्रविद्धाऽव्यक्तमसृक् स्रवति रुजाशोफवती च सा दुर्विद्धा, प्रमाणातिरिक्तविद्धायामन्तः प्रविशति शोणितं शोणितातिप्रवृत्तिर्वा साऽतिविद्धा, कुञ्चितायामप्येवं, कुण्ठशस्त्रप्रमथिता पृथुलीभावमापन्ना पिच्चिता, अनासादिता पुनः पुनरन्तयोश्च बहुशः शस्त्राभिहता कुट्टिता, शीतभयमूर्च्छाभिरप्रवृत्तशोणिता अप्रस्रुता, तीक्ष्णमहामुखशस्त्रविद्धाऽत्युदीर्णा, अल्परक्तस्राविण्यन्तेविद्धा, क्षीणशोणितस्यानिलपूर्णा परिशुष्का, चतुर्भागासादिता किञ्चित्प्रवृत्तशोणिता कूणिता, दुःस्थानबन्धनाद्वेपमानायाः शोणितसम्मोहो भवति सा वेपिता, अनुत्थितविद्धायामप्येवं, छिन्नाऽतिप्रवृत्तशोणिता क्रियासङ्गकरी शस्त्रहता, तिर्यक्प्रणिहितशस्त्रा किञ्चिच्छेषा तिर्यग्विद्धा, बहुशः क्षता हीनशस्त्रप्रणिधानेनाविद्धा, अशस्त्रकृत्या अव्यध्या, अनवस्थितविद्धा विद्रुता, प्रदेशस्य बहुशोऽवघट्टनादारोहद्व्यधा मुहुर्मुहुः शोणितस्रावा धेनुका, सूक्ष्मशस्त्रव्यधनाद्बहुशो भिन्ना पुनः पुनर्विद्धा, स्नाय्वस्थिसिरासन्धिमर्मसु विद्धा रुजां शोफं वैकल्यं मरणं चापादयति ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸਿਰਾਸੁ ਸ਼ਿਕ੍ਸਿਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਲਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ | ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਤ੍ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਨੇਨ ਤਾਡਯੇਤ੍ ||੨੦||
View original
भवन्ति चात्र- सिरासु शिक्षितो नास्ति चला ह्येताः स्वभावतः | मत्स्यवत् परिवर्तन्ते तस्माद्यत्नेन ताडयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 21
ਅਜਾਨਤਾ ਗਹੀਤੇ ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇ ਕਾਯਨਿਪਾਤਿਤੇ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਪਦਸ਼੍ਚੈਤਾ ਬਹਵਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ||੨੧||
View original
अजानता गृहीते तु शस्त्रे कायनिपातिते | भवन्ति व्यापदश्चैता बहवश्चाप्युपद्रवाः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22) · Śloka 22
ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੈਰ੍ਨ ਤਥਾ ਲੇਪਨੈਰਪਿ | ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਯਥਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਤ੍ ||੨੨||
View original
स्नेहादिभिः क्रियायोगैर्न तथा लेपनैरपि | यान्त्याशु व्याधयः शान्तिं यथा सम्यक् सिराव्यधात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23) · Śloka 23
ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ਼ਲ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ | ਯਥਾ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ||੨੩||
View original
सिराव्यधश्चिकित्सार्धं शल्यतन्त्रे प्रकीर्तितः | यथा प्रणिहितः सम्यग्बस्तिः कायचिकित्सिते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਵਾਨ੍ਤਵਿਰਿਕ੍ਤਾਸ੍ਥਾਪਿਤਾਨੁਵਸਿਤਸਿਰਾਵਿਦ੍ਧੈਃ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ- ਕ੍ਰੋਧਾਯਾਸਮੈਥੁਨਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਵਾਗ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਯਾਨਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਥਾਨਾਸਨਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਯਾਬਲਲਾਭਾਤ੍ , ਮਾਸਮੇਕੇ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ | ਏਤੇਸਾਂ ਵਿਸ੍ਤਰਮੁਪਰਿਸ੍ਠਾਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ ||੨੪||
View original
तत्र स्निग्धस्विन्नवान्तविरिक्तास्थापितानुवसितसिराविद्धैः परिहर्तव्यानि- क्रोधायासमैथुनदिवास्वप्नवाग्व्यायामयानाध्ययनस्थानासनचङ्क्रमणशीतवातातपविरुद्धासात्म्याजीर्णान्याबललाभात् , मासमेके मन्यन्ते | एतेषां विस्तरमुपरिष्ठाद्वक्ष्यामः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (25) · Śloka 25
ਸਿਰਾਵਿਸਾਣਤੁਮ੍ਬੈਸ੍ਤੁ ਜਲੌਕਾਭਿਃ ਪਦੈਸ੍ਤਥਾ | ਅਵਗਾਢਂ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਦ੍ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ ||੨੫||
View original
सिराविषाणतुम्बैस्तु जलौकाभिः पदैस्तथा | अवगाढं यथापूर्वं निर्हरेद्दुष्टशोणितम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (26) · Śloka 26
ਅਵਗਾਢੇ ਜਲੌਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਿਤੇ ਹਿਤਮ੍ | ਸਿਰਾਙ੍ਗਵ੍ਯਾਪਕੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਗਾਲਾਬੂ ਤ੍ਵਚਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ||੨੬||
View original
अवगाढे जलौका स्यात् प्रच्छन्नं पिण्डिते हितम् | सिराऽङ्गव्यापके रक्ते शृङ्गालाबू त्वचि स्थिते ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਸ਼ਾਰੀਰਂ ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने सिराव्यधविधिशारीरं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon