Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః సిరావ్యధవిధిం శారీరం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातः सिराव्यधविधिं शारीरं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. sirāvyadhavidhiśārīram
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
బాలస్థవిరరూక్షక్షతక్షీణభీరుపరిశ్రాంతమద్యపాధ్వస్త్రీకర్శితవమితవిరిక్తాస్థాపితానువాసితజాగరితక్లీబకృశగర్భిణీనాం కాసశ్వాసశోషప్రవృద్ధజ్వరాక్షేపకపక్షాఘాతోపవాసపిపాసామూర్చ్ఛాప్రపీడితానాం చ సిరాం న విధ్యేత్ , యాశ్చావ్యధ్యాః, వ్యధ్యాశ్చాదృష్టాః, దృష్టాశ్చాయంత్రితాః, యంత్రితాశ్చానుత్థితా ఇతి ||3||
View original
बालस्थविररूक्षक्षतक्षीणभीरुपरिश्रान्तमद्यपाध्वस्त्रीकर्शितवमितविरिक्तास्थापितानुवासितजागरितक्लीबकृशगर्भिणीनां कासश्वासशोषप्रवृद्धज्वराक्षेपकपक्षाघातोपवासपिपासामूर्च्छाप्रपीडितानां च सिरां न विध्येत् , याश्चाव्यध्याः, व्यध्याश्चादृष्टाः, दृष्टाश्चायन्त्रिताः, यन्त्रिताश्चानुत्थिता इति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
శోణితావసేకసాధ్యాశ్చ యే వికారాః ప్రాగభిహితాస్తేషు చాపక్వేష్వన్యేషు చానుక్తేషు యథాభ్యాసం యథాన్యాయం చ సిరాం విధ్యేత్ ||4||
View original
शोणितावसेकसाध्याश्च ये विकाराः प्रागभिहितास्तेषु चापक्वेष्वन्येषु चानुक्तेषु यथाभ्यासं यथान्यायं च सिरां विध्येत् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ప్రతిషిద్ధానామపి చ విషోపసర్గే ఆత్యయికే చ సిరావ్యధనమప్రతిషిద్ధం ||5||
View original
प्रतिषिद्धानामपि च विषोपसर्गे आत्ययिके च सिराव्यधनमप्रतिषिद्धम् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
తత్ర స్నిగ్ధస్విన్నమాతురం యథాదోషప్రత్యనీకం ద్రవప్రాయమన్నం భుక్తవంతం యవాగూం పీతవంతం వా యథాకాలముపస్థాప్యాసీనం స్థితం వా ప్రాణానబాధమానో వస్త్రపట్టచర్మాంతర్వల్కలలతానామన్యతమేన యంత్రయిత్వా నాతిగాఢం నాతిశిథిలం శరీరప్రదేశమాసాద్య ప్రాప్తం శస్త్రమాదాయ సిరాం విధ్యేత్ ||6||
View original
तत्र स्निग्धस्विन्नमातुरं यथादोषप्रत्यनीकं द्रवप्रायमन्नं भुक्तवन्तं यवागूं पीतवन्तं वा यथाकालमुपस्थाप्यासीनं स्थितं वा प्राणानबाधमानो वस्त्रपट्टचर्मान्तर्वल्कललतानामन्यतमेन यन्त्रयित्वा नातिगाढं नातिशिथिलं शरीरप्रदेशमासाद्य प्राप्तं शस्त्रमादाय सिरां विध्येत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
నైవాతిశీతే నాత్యుష్ణే న ప్రవాతే న చాభ్రితే | సిరాణాం వ్యధనం కార్యమరోగే వా కదాచన ||7||
View original
नैवातिशीते नात्युष्णे न प्रवाते न चाभ्रिते | सिराणां व्यधनं कार्यमरोगे वा कदाचन ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తత్ర వ్యధ్యసిరం పురుషం ప్రత్యాదిత్యముఖమరత్నిమాత్రోచ్ఛ్రితే ఉపవేశ్యాసనే సక్థ్నోరాకుంచితయోర్నివేశ్య కూర్పరే సంధిద్వయస్యోపరి హస్తావంతర్గూఢాంగుష్ఠకృతముష్టీ మన్యయోః స్థాపయిత్వా యంత్రణశాటకం గ్రీవాముష్ట్యోరుపరి పరిక్షిప్యాన్యేన పురుషేణ పశ్చాత్స్థితేన వామహస్తేనోత్తానేన శాటకాంతద్వయం గ్రాహయిత్వా తతో బ్రూయాత్- దక్షిణహస్తేన సిరోత్థాపనార్థం నాత్యాయతశిథిలం యంత్రమావేష్టయేతి, అసృక్స్రావణార్థం చ యంత్రం పృష్ఠమధ్యే పీడయేతి, కర్మపురుషం చ వాయుపూర్ణముఖం స్థాపయేత్ ; ఏష ఉత్తమాంగగతానామంతర్ముఖవర్జానాం సిరాణాం వ్యధనే యంత్రణవిధిః | పాదవ్యధ్యసిరస్య పాదం సమే స్థానే సుస్థితం స్థాపయిత్వాఽన్యం పాదమీషత్సంకుచితముచ్చైః కృత్వా వ్యధ్యసిరం పాదం జానుసంధేరధః శాటకేనావేష్ట్య హస్తాభ్యాం ప్రపీడ్య గుల్ఫం వ్యధ్యప్రదేశస్యోపరి చతురంగులే ప్లోతాదీనామన్యతమేన బద్ధ్వా వా పాదసిరాం విధ్యేత్ | అథోపరిష్ఠాద్ధస్తౌ గూఢాంగుష్ఠకృతముష్టీ సమ్యగాసనే స్థాపయిత్వా సుఖోపవిష్టస్య పూర్వవద్యంత్రం బద్ధ్వా హస్తసిరాం విధ్యేత్ | గృధ్రసీవిశ్వాచ్యోః సంకుచితజానుకూర్పరస్య | శ్రోణీపృష్ఠస్కంధేషూన్నామితపృష్ఠస్యావాక్శిరస్కస్యోపవిష్టస్య | విస్ఫూర్జితపృష్ఠస్య విధ్యేత్ | ఉదరోరసోః ప్రసారితోరస్కస్యోన్నామితశిరస్కస్య విస్ఫూర్జితదేహస్య | బాహుభ్యామవలంబమానదేహస్య పార్శ్వయోః | అనామితమేఢ్రస్య మేఢ్రే | ఉన్నమితవిదష్టజిహ్వాగ్రస్యాధోజిహ్వాయాం | అతివ్యాత్తాననస్య తాలుని దంతమూలేషు చ | ఏవం యంత్రోపాయానన్యాంశ్చ సిరోత్థాపనహేతూన్ బుద్ధ్యాఽవేక్ష్య శరీరవశేన వ్యాధివశేన చ విదధ్యాత్ ||8||
View original
तत्र व्यध्यसिरं पुरुषं प्रत्यादित्यमुखमरत्निमात्रोच्छ्रिते उपवेश्यासने सक्थ्नोराकुञ्चितयोर्निवेश्य कूर्परे सन्धिद्वयस्योपरि हस्तावन्तर्गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी मन्ययोः स्थापयित्वा यन्त्रणशाटकं ग्रीवामुष्ट्योरुपरि परिक्षिप्यान्येन पुरुषेण पश्चात्स्थितेन वामहस्तेनोत्तानेन शाटकान्तद्वयं ग्राहयित्वा ततो ब्रूयात्- दक्षिणहस्तेन सिरोत्थापनार्थं नात्यायतशिथिलं यन्त्रमावेष्टयेति, असृक्स्रावणार्थं च यन्त्रं पृष्ठमध्ये पीडयेति, कर्मपुरुषं च वायुपूर्णमुखं स्थापयेत् ; एष उत्तमाङ्गगतानामन्तर्मुखवर्जानां सिराणां व्यधने यन्त्रणविधिः | पादव्यध्यसिरस्य पादं समे स्थाने सुस्थितं स्थापयित्वाऽन्यं पादमीषत्सङ्कुचितमुच्चैः कृत्वा व्यध्यसिरं पादं जानुसन्धेरधः शाटकेनावेष्ट्य हस्ताभ्यां प्रपीड्य गुल्फं व्यध्यप्रदेशस्योपरि चतुरङ्गुले प्लोतादीनामन्यतमेन बद्ध्वा वा पादसिरां विध्येत् | अथोपरिष्ठाद्धस्तौ गूढाङ्गुष्ठकृतमुष्टी सम्यगासने स्थापयित्वा सुखोपविष्टस्य पूर्ववद्यन्त्रं बद्ध्वा हस्तसिरां विध्येत् | गृध्रसीविश्वाच्योः सङ्कुचितजानुकूर्परस्य | श्रोणीपृष्ठस्कन्धेषून्नामितपृष्ठस्यावाक्शिरस्कस्योपविष्टस्य | विस्फूर्जितपृष्ठस्य विध्येत् | उदरोरसोः प्रसारितोरस्कस्योन्नामितशिरस्कस्य विस्फूर्जितदेहस्य | बाहुभ्यामवलम्बमानदेहस्य पार्श्वयोः | अनामितमेढ्रस्य मेढ्रे | उन्नमितविदष्टजिह्वाग्रस्याधोजिह्वायाम् | अतिव्यात्ताननस्य तालुनि दन्तमूलेषु च | एवं यन्त्रोपायानन्यांश्च सिरोत्थापनहेतून् बुद्ध्याऽवेक्ष्य शरीरवशेन व्याधिवशेन च विदध्यात् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
మాంసలేష్వవకాశేషు యవమాత్రం శస్త్రం నిదధ్యాత్, అతోఽన్యథాఽర్ధయవమాత్రం వ్రీహిమాత్రం వా వ్రీహిముఖేన, అస్థ్నాముపరి కుఠారికయా విధ్యేదర్ధయవమాత్రం ||9||
View original
मांसलेष्ववकाशेषु यवमात्रं शस्त्रं निदध्यात्, अतोऽन्यथाऽर्धयवमात्रं व्रीहिमात्रं वा व्रीहिमुखेन, अस्थ्नामुपरि कुठारिकया विध्येदर्धयवमात्रम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
వ్యభ్రే వర్షాసు విధ్యేత్తు గ్రీష్మకాలే తు శీతలే | హేమంతకాలే మధ్యాహ్నే శస్త్రకాలాస్త్రయః స్మృతాః ||10||
View original
व्यभ्रे वर्षासु विध्येत्तु ग्रीष्मकाले तु शीतले | हेमन्तकाले मध्याह्ने शस्त्रकालास्त्रयः स्मृताः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
సమ్యక్శస్త్రనిపాతేన ధారయా యా స్రవేదసృక్ | ముహూర్తం రుద్ధా తిష్ఠేచ్చ సువిద్ధాం తాం వినిర్దిశేత్ ||11||
View original
सम्यक्शस्त्रनिपातेन धारया या स्रवेदसृक् | मुहूर्तं रुद्धा तिष्ठेच्च सुविद्धां तां विनिर्दिशेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
యథా కుసుంభపుష్పేభ్యః పూర్వం స్రవతి పీతికా | తథా సిరాసు విద్ధాసు దుష్టమగ్రే ప్రవర్తతే ||12||
View original
यथा कुसुम्भपुष्पेभ्यः पूर्वं स्रवति पीतिका | तथा सिरासु विद्धासु दुष्टमग्रे प्रवर्तते ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
మూర్చ్ఛితస్యాతిభీతస్య శ్రాంతస్య తృషితస్య చ | న వహంతి సిరా విద్ధాస్తథాఽనుత్థితయంత్రితాః ||13||
View original
मूर्च्छितस्यातिभीतस्य श्रान्तस्य तृषितस्य च | न वहन्ति सिरा विद्धास्तथाऽनुत्थितयन्त्रिताः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
క్షీణస్య బహుదోషస్య మూర్చ్ఛయాఽభిహతస్య చ | భూయోఽపరాహ్ణే విస్రావ్యా సాఽపరేద్యుస్త్ర్యహేఽపి వా ||14||
View original
क्षीणस्य बहुदोषस्य मूर्च्छयाऽभिहतस्य च | भूयोऽपराह्णे विस्राव्या साऽपरेद्युस्त्र्यहेऽपि वा ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
రక్తం సశేషదోషం తు కుర్యాదపి విచక్షణః | న చాతినిఃస్రుతం కుర్యాచ్ఛేషం సంశమనైర్జయేత్ ||15||
View original
रक्तं सशेषदोषं तु कुर्यादपि विचक्षणः | न चातिनिःस्रुतं कुर्याच्छेषं संशमनैर्जयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
బలినో బహుదోషస్య వయఃస్థస్య శరీరిణః | పరం ప్రమాణమిచ్ఛంతి ప్రస్థం శోణితమోక్షణే ||16||
View original
बलिनो बहुदोषस्य वयःस्थस्य शरीरिणः | परं प्रमाणमिच्छन्ति प्रस्थं शोणितमोक्षणे ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
తత్ర పాదదాహపాదహర్షచిప్పవిసర్పవాతశోణితవాతకంటకవిచర్చికాపాదదారీప్రభృతిషు క్షిప్రమర్మణ ఉపరిష్ఠాద్ ద్వ్యంగులే వ్రీహిముఖేన సిరాం విధ్యేత్, శ్లీపదే తచ్చికిత్సితే యథా వక్ష్యతే, క్రోష్టుకశిరః- ఖంజపంగులవాతవేదనాసు జంఘాయాం గుల్ఫస్యోపరి చతురంగులే, అపచ్యామింద్రబస్తేరధస్తాద్ ద్వ్యంగులే, జానుసంధేరుపర్యధో వా చతురంగులే గృధ్రస్యాం, ఊరుమూలసంశ్రితాం గలగండే, ఏతేనేతరసక్థి బాహూ చ వ్యాఖ్యాతౌ; విశేషతస్తు వామబాహౌ కూర్పరసంధేరభ్యంతరతో బాహుమధ్యే ప్లీహ్ని కనిష్ఠికానామికయోర్మధ్యే వా, ఏవం దక్షిణబాహౌ యకృద్దాల్యే (కఫోదరే చ,) ఏతామేవ చ కాసశ్వాసయోరప్యాదిశంతి, గృధ్రస్యామివ విశ్వాచ్యాం, శ్రోణిం ప్రతి సమంతాద్ ద్వ్యంగులే ప్రవాహికాయాం శూలిన్యాం, పరివర్తికోపదంశశూకదోషశుక్రవ్యాపత్సు మేఢ్రమధ్యే, (వృషణయోః పార్శ్వే మూత్రవృద్ధ్యాం, నాభేరధశ్చతురంగులే సేవన్యా వామపార్శ్వే దకోదరే ,) వామపార్శ్వే కక్షాస్తనయోరంతరేఽంతర్విద్రధౌ పార్శ్వశూలే చ, బాహుశోషావబాహుకయోరప్యేకే వదంత్యంసయోరంతరే, త్రికసంధిమధ్యగతాం తృతీయకే, అధఃస్కంధసంధిగతామన్యతరపార్శ్వసంస్థితాం చతుర్థకే, హనుసంధిమధ్యగతామపస్మారే, శంఖకేశాంతసంధిగతామురోఽపాంగలలాటేషు చోన్మాదే, జిహ్వారోగేష్వధోజిహ్వాయాం దంతవ్యాధిషు చ, తాలుని తాలవ్యేషు, కర్ణయోరుపరి సమంతాత్ కర్ణశూలే తద్రోగేషు చ, గంధాగ్రహణే నాసారోగేషు చ నాసాగ్రే, తిమిరాక్షిపాకప్రభృతిష్వక్ష్యామయేషూపనాసికే లాలాట్యామపాంగ్యాం వా, ఏతా ఏవ శిరోరోగాధిమంథప్రభృతిషు రోగేష్వితి ||17||
View original
तत्र पाददाहपादहर्षचिप्पविसर्पवातशोणितवातकण्टकविचर्चिकापाददारीप्रभृतिषु क्षिप्रमर्मण उपरिष्ठाद् द्व्यङ्गुले व्रीहिमुखेन सिरां विध्येत्, श्लीपदे तच्चिकित्सिते यथा वक्ष्यते, क्रोष्टुकशिरः- खञ्जपङ्गुलवातवेदनासु जङ्घायां गुल्फस्योपरि चतुरङ्गुले, अपच्यामिन्द्रबस्तेरधस्ताद् द्व्यङ्गुले, जानुसन्धेरुपर्यधो वा चतुरङ्गुले गृध्रस्यां, ऊरुमूलसंश्रितां गलगण्डे, एतेनेतरसक्थि बाहू च व्याख्यातौ; विशेषतस्तु वामबाहौ कूर्परसन्धेरभ्यन्तरतो बाहुमध्ये प्लीह्नि कनिष्ठिकानामिकयोर्मध्ये वा, एवं दक्षिणबाहौ यकृद्दाल्ये (कफोदरे च,) एतामेव च कासश्वासयोरप्यादिशन्ति, गृध्रस्यामिव विश्वाच्यां, श्रोणिं प्रति समन्ताद् द्व्यङ्गुले प्रवाहिकायां शूलिन्यां, परिवर्तिकोपदंशशूकदोषशुक्रव्यापत्सु मेढ्रमध्ये, (वृषणयोः पार्श्वे मूत्रवृद्ध्यां, नाभेरधश्चतुरङ्गुले सेवन्या वामपार्श्वे दकोदरे ,) वामपार्श्वे कक्षास्तनयोरन्तरेऽन्तर्विद्रधौ पार्श्वशूले च, बाहुशोषावबाहुकयोरप्येके वदन्त्यंसयोरन्तरे, त्रिकसन्धिमध्यगतां तृतीयके, अधःस्कन्धसन्धिगतामन्यतरपार्श्वसंस्थितां चतुर्थके, हनुसन्धिमध्यगतामपस्मारे, शङ्खकेशान्तसन्धिगतामुरोऽपाङ्गललाटेषु चोन्मादे, जिह्वारोगेष्वधोजिह्वायां दन्तव्याधिषु च, तालुनि तालव्येषु, कर्णयोरुपरि समन्तात् कर्णशूले तद्रोगेषु च, गन्धाग्रहणे नासारोगेषु च नासाग्रे, तिमिराक्षिपाकप्रभृतिष्वक्ष्यामयेषूपनासिके लालाट्यामपाङ्ग्यां वा, एता एव शिरोरोगाधिमन्थप्रभृतिषु रोगेष्विति ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
దుష్టవ్యధా వింశతిః- దుర్విద్ధాఽతివిద్వా కుంచితా పిచ్చితా కుట్టితాఽప్రస్రుతాఽత్యుదీర్ణాఽంతే విద్ధా పరిశుష్కా కూణితా వేపితాఽనుత్థితవిద్ధా శస్త్రహతా తిర్యగ్విద్ధావిద్ధాఽవ్యధ్యా విద్రుతా ధేనుకా పునః పునర్విద్ధా సిరాస్నాయ్వస్థిసంధిమర్మసు చేతి ||18||
View original
दुष्टव्यधा विंशतिः- दुर्विद्धाऽतिविद्वा कुञ्चिता पिच्चिता कुट्टिताऽप्रस्रुताऽत्युदीर्णाऽन्ते विद्धा परिशुष्का कूणिता वेपिताऽनुत्थितविद्धा शस्त्रहता तिर्यग्विद्धाविद्धाऽव्यध्या विद्रुता धेनुका पुनः पुनर्विद्धा सिरास्नाय्वस्थिसन्धिमर्मसु चेति ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
తత్ర యా సూక్ష్మశస్త్రవిద్ధాఽవ్యక్తమసృక్ స్రవతి రుజాశోఫవతీ చ సా దుర్విద్ధా, ప్రమాణాతిరిక్తవిద్ధాయామంతః ప్రవిశతి శోణితం శోణితాతిప్రవృత్తిర్వా సాఽతివిద్ధా, కుంచితాయామప్యేవం, కుంఠశస్త్రప్రమథితా పృథులీభావమాపన్నా పిచ్చితా, అనాసాదితా పునః పునరంతయోశ్చ బహుశః శస్త్రాభిహతా కుట్టితా, శీతభయమూర్చ్ఛాభిరప్రవృత్తశోణితా అప్రస్రుతా, తీక్ష్ణమహాముఖశస్త్రవిద్ధాఽత్యుదీర్ణా, అల్పరక్తస్రావిణ్యంతేవిద్ధా, క్షీణశోణితస్యానిలపూర్ణా పరిశుష్కా, చతుర్భాగాసాదితా కించిత్ప్రవృత్తశోణితా కూణితా, దుఃస్థానబంధనాద్వేపమానాయాః శోణితసమ్మోహో భవతి సా వేపితా, అనుత్థితవిద్ధాయామప్యేవం, ఛిన్నాఽతిప్రవృత్తశోణితా క్రియాసంగకరీ శస్త్రహతా, తిర్యక్ప్రణిహితశస్త్రా కించిచ్ఛేషా తిర్యగ్విద్ధా, బహుశః క్షతా హీనశస్త్రప్రణిధానేనావిద్ధా, అశస్త్రకృత్యా అవ్యధ్యా, అనవస్థితవిద్ధా విద్రుతా, ప్రదేశస్య బహుశోఽవఘట్టనాదారోహద్వ్యధా ముహుర్ముహుః శోణితస్రావా ధేనుకా, సూక్ష్మశస్త్రవ్యధనాద్బహుశో భిన్నా పునః పునర్విద్ధా, స్నాయ్వస్థిసిరాసంధిమర్మసు విద్ధా రుజాం శోఫం వైకల్యం మరణం చాపాదయతి ||19||
View original
तत्र या सूक्ष्मशस्त्रविद्धाऽव्यक्तमसृक् स्रवति रुजाशोफवती च सा दुर्विद्धा, प्रमाणातिरिक्तविद्धायामन्तः प्रविशति शोणितं शोणितातिप्रवृत्तिर्वा साऽतिविद्धा, कुञ्चितायामप्येवं, कुण्ठशस्त्रप्रमथिता पृथुलीभावमापन्ना पिच्चिता, अनासादिता पुनः पुनरन्तयोश्च बहुशः शस्त्राभिहता कुट्टिता, शीतभयमूर्च्छाभिरप्रवृत्तशोणिता अप्रस्रुता, तीक्ष्णमहामुखशस्त्रविद्धाऽत्युदीर्णा, अल्परक्तस्राविण्यन्तेविद्धा, क्षीणशोणितस्यानिलपूर्णा परिशुष्का, चतुर्भागासादिता किञ्चित्प्रवृत्तशोणिता कूणिता, दुःस्थानबन्धनाद्वेपमानायाः शोणितसम्मोहो भवति सा वेपिता, अनुत्थितविद्धायामप्येवं, छिन्नाऽतिप्रवृत्तशोणिता क्रियासङ्गकरी शस्त्रहता, तिर्यक्प्रणिहितशस्त्रा किञ्चिच्छेषा तिर्यग्विद्धा, बहुशः क्षता हीनशस्त्रप्रणिधानेनाविद्धा, अशस्त्रकृत्या अव्यध्या, अनवस्थितविद्धा विद्रुता, प्रदेशस्य बहुशोऽवघट्टनादारोहद्व्यधा मुहुर्मुहुः शोणितस्रावा धेनुका, सूक्ष्मशस्त्रव्यधनाद्बहुशो भिन्ना पुनः पुनर्विद्धा, स्नाय्वस्थिसिरासन्धिमर्मसु विद्धा रुजां शोफं वैकल्यं मरणं चापादयति ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
భవంతి చాత్ర- సిరాసు శిక్షితో నాస్తి చలా హ్యేతాః స్వభావతః | మత్స్యవత్ పరివర్తంతే తస్మాద్యత్నేన తాడయేత్ ||20||
View original
भवन्ति चात्र- सिरासु शिक्षितो नास्ति चला ह्येताः स्वभावतः | मत्स्यवत् परिवर्तन्ते तस्माद्यत्नेन ताडयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 21
అజానతా గృహీతే తు శస్త్రే కాయనిపాతితే | భవంతి వ్యాపదశ్చైతా బహవశ్చాప్యుపద్రవాః ||21||
View original
अजानता गृहीते तु शस्त्रे कायनिपातिते | भवन्ति व्यापदश्चैता बहवश्चाप्युपद्रवाः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22) · Śloka 22
స్నేహాదిభిః క్రియాయోగైర్న తథా లేపనైరపి | యాంత్యాశు వ్యాధయః శాంతిం యథా సమ్యక్ సిరావ్యధాత్ ||22||
View original
स्नेहादिभिः क्रियायोगैर्न तथा लेपनैरपि | यान्त्याशु व्याधयः शान्तिं यथा सम्यक् सिराव्यधात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23) · Śloka 23
సిరావ్యధశ్చికిత్సార్ధం శల్యతంత్రే ప్రకీర్తితః | యథా ప్రణిహితః సమ్యగ్బస్తిః కాయచికిత్సితే ||23||
View original
सिराव्यधश्चिकित्सार्धं शल्यतन्त्रे प्रकीर्तितः | यथा प्रणिहितः सम्यग्बस्तिः कायचिकित्सिते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24) · Śloka 24
తత్ర స్నిగ్ధస్విన్నవాంతవిరిక్తాస్థాపితానువసితసిరావిద్ధైః పరిహర్తవ్యాని- క్రోధాయాసమైథునదివాస్వప్నవాగ్వ్యాయామయానాధ్యయనస్థానాసనచంక్రమణశీతవాతాతపవిరుద్ధాసాత్మ్యాజీర్ణాన్యాబలలాభాత్ , మాసమేకే మన్యంతే | ఏతేషాం విస్తరముపరిష్ఠాద్వక్ష్యామః ||24||
View original
तत्र स्निग्धस्विन्नवान्तविरिक्तास्थापितानुवसितसिराविद्धैः परिहर्तव्यानि- क्रोधायासमैथुनदिवास्वप्नवाग्व्यायामयानाध्ययनस्थानासनचङ्क्रमणशीतवातातपविरुद्धासात्म्याजीर्णान्याबललाभात् , मासमेके मन्यन्ते | एतेषां विस्तरमुपरिष्ठाद्वक्ष्यामः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (25) · Śloka 25
సిరావిషాణతుంబైస్తు జలౌకాభిః పదైస్తథా | అవగాఢం యథాపూర్వం నిర్హరేద్దుష్టశోణితం ||25||
View original
सिराविषाणतुम्बैस्तु जलौकाभिः पदैस्तथा | अवगाढं यथापूर्वं निर्हरेद्दुष्टशोणितम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (26) · Śloka 26
అవగాఢే జలౌకా స్యాత్ ప్రచ్ఛన్నం పిండితే హితం | సిరాఽంగవ్యాపకే రక్తే శృంగాలాబూ త్వచి స్థితే ||26||
View original
अवगाढे जलौका स्यात् प्रच्छन्नं पिण्डिते हितम् | सिराऽङ्गव्यापके रक्ते शृङ्गालाबू त्वचि स्थिते ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం శారీరస్థానే సిరావ్యధవిధిశారీరం నామాష్టమోఽధ్యాయః ||8||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां शारीरस्थाने सिराव्यधविधिशारीरं नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon