Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

25. aṣṭavidhaśastrakarmīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 5

அதாதோऽஷ்டவிதஶஸ்த்ரகர்மீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨|| சேத்யா பகந்தரா க்ரந்திஃ ஶ்லைஷ்மிகஸ்திலகாலகஃ | வ்ரணவர்த்மார்புதாந்யர்ஶஶ்சர்மகீலோऽஸ்திமாஂஸகம் ||௩|| ஶல்யஂ ஜதுமணிர்மாஂஸஸங்காதோ கலஶுண்டிகா | ஸ்நாயுமாஂஸஸிராகோதோ வல்மீகஂ ஶதபோநகஃ ||௪|| அத்ருஷஶ்சோபதஂஶாஶ்ச மாஂஸகந்த்யதிமாஂஸகஃ |௫|

View original

अथातोऽष्टविधशस्त्रकर्मीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| छेद्या भगन्दरा ग्रन्थिः श्लैष्मिकस्तिलकालकः | व्रणवर्त्मार्बुदान्यर्शश्चर्मकीलोऽस्थिमांसगम् ||३|| शल्यं जतुमणिर्मांससङ्घातो गलशुण्डिका | स्नायुमांससिराकोथो वल्मीकं शतपोनकः ||४|| अध्रुषश्चोपदंशाश्च मांसकन्द्यधिमांसकः |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (5-8) · Śloka 8

பேத்யா வித்ரதயோऽந்யத்ர ஸர்வஜாத்க்ரந்தயஸ்த்ரயஃ ||௫|| ஆதிதோ யே விஸர்பாஶ்ச வத்தயஃ ஸவிதாரிகாஃ | ப்ரமேஹபிடகாஃ ஶோபஃ ஸ்தநரோகோऽவமந்தகாஃ ||௬|| கும்பீகாநுஶயீ நாட்யோ வந்தௌ புஷ்கரிகாऽலஜீ | ப்ராயஶஃ க்ஷுத்ரரோகாஶ்ச புப்புடௌ தாலுதந்தஜௌ ||௭|| துண்டிகேரீ கிலாயுஶ்ச பூர்வஂ யே ச ப்ரபாகிணஃ | பஸ்திஸ்ததாऽஶ்மரீஹேதோர்மேதோஜா யே ச கேசந ||௮||

View original

भेद्या विद्रधयोऽन्यत्र सर्वजाद्ग्रन्थयस्त्रयः ||५|| आदितो ये विसर्पाश्च वृद्धयः सविदारिकाः | प्रमेहपिडकाः शोफः स्तनरोगोऽवमन्थकाः ||६|| कुम्भीकानुशयी नाड्यो वृन्दौ पुष्करिकाऽलजी | प्रायशः क्षुद्ररोगाश्च पुप्पुटौ तालुदन्तजौ ||७|| तुण्डिकेरी गिलायुश्च पूर्वं ये च प्रपाकिणः | बस्तिस्तथाऽश्मरीहेतोर्मेदोजा ये च केचन ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (9) · Śloka 10

லேக்யாஶ்சதஸ்ரோ ரோஹிண்யஃ கிலாஸமுபஜிஹ்விகா | மேதோஜோ தந்தவைதர்போ க்ரந்திர்வர்த்மாதிஜிஹ்விகா ||௯|| அர்ஶாஂஸி மண்டலஂ மாஂஸகந்தீ மாஂஸோந்நதிஸ்ததா |௧௦|

View original

लेख्याश्चतस्रो रोहिण्यः किलासमुपजिह्विका | मेदोजो दन्तवैदर्भो ग्रन्थिर्वर्त्माधिजिह्विका ||९|| अर्शांसि मण्डलं मांसकन्दी मांसोन्नतिस्तथा |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (10) · Śloka 10

வேத்யாஃ ஸிரா பஹுவிதா மூத்ரவத்திர்தகோதரம் ||௧௦||

View original

वेध्याः सिरा बहुविधा मूत्रवृद्धिर्दकोदरम् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (11) · Śloka 11

ஏஷ்யா நாட்யஃ ஸஶல்யாஶ்ச வ்ரணா உந்மார்கிணஶ்ச யே |௧௧|

View original

एष्या नाड्यः सशल्याश्च व्रणा उन्मार्गिणश्च ये |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (11) · Śloka 12

ஆஹார்யாஃ ஶர்கராஸ்திஸ்ரோ தந்தகர்ணமலோऽஶ்மரீ ||௧௧|| ஶல்யாநி மூடகர்பாஶ்ச வர்சஶ்ச நிசிதஂ குதே |௧௨|

View original

आहार्याः शर्करास्तिस्रो दन्तकर्णमलोऽश्मरी ||११|| शल्यानि मूढगर्भाश्च वर्चश्च निचितं गुदे |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (12-15) · Śloka 16

ஸ்ராவ்யா வித்ரதயஃ பஞ்ச பவேயுஃ ஸர்வஜாததே ||௧௨|| குஷ்டாநி வாயுஃ ஸருஜஃ ஶோபோ யஶ்சைகதேஶஜஃ | பால்யாமயாஃ ஶ்லீபதாநி விஷஜுஷ்டஂ ச ஶோணிதம் ||௧௩|| அர்புதாநி விஸர்பாஶ்ச க்ரந்தயஶ்சாதிதஶ்ச தே | த்ரயஸ்த்ரயஶ்சோபதஂஶாஃ ஸ்தநரோகா விதாரிகா ||௧௪|| ஸு(ஶு)ஷிரோ கலஶாலூகஂ கண்டகாஃ கமிதந்தகஃ | தந்தவேஷ்டஃ ஸோபகுஶஃ ஶீதாதோ தந்தபுப்புடஃ ||௧௫|| பித்தாஸக்கபஜாஶ்சௌஷ்ட்யாஃ க்ஷுத்ரரோகாஶ்ச பூயஶஃ |௧௬|

View original

स्राव्या विद्रधयः पञ्च भवेयुः सर्वजादृते ||१२|| कुष्ठानि वायुः सरुजः शोफो यश्चैकदेशजः | पाल्यामयाः श्लीपदानि विषजुष्टं च शोणितम् ||१३|| अर्बुदानि विसर्पाश्च ग्रन्थयश्चादितश्च ते | त्रयस्त्रयश्चोपदंशाः स्तनरोगा विदारिका ||१४|| सु(शु)षिरो गलशालूकं कण्टकाः कृमिदन्तकः | दन्तवेष्टः सोपकुशः शीतादो दन्तपुप्पुटः ||१५|| पित्तासृक्कफजाश्चौष्ठ्याः क्षुद्ररोगाश्च भूयशः |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (16) · Śloka 17

ஸீவ்யா மேதஃஸமுத்தாஶ்ச பிந்நாஃ ஸுலிகிதா கதாஃ ||௧௬|| ஸத்யோவ்ரணாஶ்ச யே சைவ சலஸந்திவ்யபாஶ்ரிதாஃ |௧௭|

View original

सीव्या मेदःसमुत्थाश्च भिन्नाः सुलिखिता गदाः ||१६|| सद्योव्रणाश्च ये चैव चलसन्धिव्यपाश्रिताः |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (17) · Śloka 18

ந க்ஷாராக்நிவிஷைர்ஜுஷ்டா ந ச மாருதவாஹிநஃ ||௧௭|| நாந்தர்லோஹிதஶல்யாஶ்ச... |௧௮|

View original

न क्षाराग्निविषैर्जुष्टा न च मारुतवाहिनः ||१७|| नान्तर्लोहितशल्याश्च... |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (18) · Śloka 18

... தேஷு ஸம்யக்விஶோதநம் |௧௮|

View original

... तेषु सम्यग्विशोधनम् |१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (18-19) · Śloka 19

பாஂஶுரோமநகாதீநி சலமஸ்தி பவேச்ச யத் ||௧௮|| அஹதாநி யதோऽமூநி பாசயேயுர்பஶஂ வ்ரணம் | ருஜஶ்ச விவிதாஃ குர்யுஸ்தஸ்மாதேதாந் விஶோதயேத் ||௧௯||

View original

पांशुरोमनखादीनि चलमस्थि भवेच्च यत् ||१८|| अहृतानि यतोऽमूनि पाचयेयुर्भृशं व्रणम् | रुजश्च विविधाः कुर्युस्तस्मादेतान् विशोधयेत् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (20-26) · Śloka 26

ததோ வ்ரணஂ ஸமுந்நம்ய ஸ்தாபயித்வா யதாஸ்திதம் | ஸீவ்யேத் ஸூக்ஷ்மேண ஸூத்ரேண வல்கேநாஶ்மந்தகஸ்ய வா ||௨௦|| ஶணஜக்ஷௌமஸூத்ராப்யாஂ ஸ்நாய்வா பாலேந வா புநஃ | மூர்வாகுடூசீதாநைர்வா ஸீவ்யேத்வேல்லிதகஂ ஶநைஃ ||௨௧|| ஸீவ்யேத்கோபணிகாஂ வாऽபி ஸீவ்யேத்வா துந்நஸேவநீம் | ஜுக்ரந்திமதோ வாऽபி யதாயோகமதாபி வா ||௨௨|| தேஶேऽல்பமாஂஸே ஸந்தௌ ச ஸூசீ வத்தாऽங்குலத்வயம் | ஆயதா த்ர்யங்குலா த்ர்யஸ்ரா மாஂஸலே சாऽபி பூஜிதா ||௨௩|| தநுர்வக்ரா ஹிதா மர்மபலகோஶோதரோபரி | இத்யேதாஸ்த்ரிவிதாஃ ஸூசீஸ்தீக்ஷ்ணாக்ராஃ ஸுஸமாஹிதாஃ ||௨௪|| காரயேந்மாலதீபுஷ்பவந்தாக்ரபரிமண்டலாஃ | நாதிதூரே நிகஷ்டே வா ஸூசீஂ கர்மணி பாதயேத் ||௨௫|| தூராத்ருஜோ வ்ரணௌஷ்டஸ்ய ஸந்நிகஷ்டேऽவலுஞ்சநம் ||௨௬||

View original

ततो व्रणं समुन्नम्य स्थापयित्वा यथास्थितम् | सीव्येत् सूक्ष्मेण सूत्रेण वल्केनाश्मन्तकस्य वा ||२०|| शणजक्षौमसूत्राभ्यां स्नाय्वा बालेन वा पुनः | मूर्वागुडूचीतानैर्वा सीव्येद्वेल्लितकं शनैः ||२१|| सीव्येद्गोफणिकां वाऽपि सीव्येद्वा तुन्नसेवनीम् | ऋजुग्रन्थिमथो वाऽपि यथायोगमथापि वा ||२२|| देशेऽल्पमांसे सन्धौ च सूची वृत्ताऽङ्गुलद्वयम् | आयता त्र्यङ्गुला त्र्यस्रा मांसले चाऽपि पूजिता ||२३|| धनुर्वक्रा हिता मर्मफलकोशोदरोपरि | इत्येतास्त्रिविधाः सूचीस्तीक्ष्णाग्राः सुसमाहिताः ||२४|| कारयेन्मालतीपुष्पवृन्ताग्रपरिमण्डलाः | नातिदूरे निकृष्टे वा सूचीं कर्मणि पातयेत् ||२५|| दूराद्रुजो व्रणौष्ठस्य सन्निकृष्टेऽवलुञ्चनम् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (27-28) · Śloka 28

அத க்ஷௌமபிசுச்சந்நஂ ஸுஸ்யூதஂ ப்ரதிஸாரயேத் | ப்ரியங்க்வஞ்ஜநயஷ்ட்யாஹ்வரோத்ரசூர்ணைஃ ஸமந்ததஃ ||௨௭|| ஶல்லகீபலசூர்ணைர்வா க்ஷௌமத்யாமேந வா புநஃ | ததோ வ்ரணஂ யதாயோகஂ பத்த்வாऽऽசாரிகமாதிஶேத் ||௨௮||

View original

अथ क्षौमपिचुच्छन्नं सुस्यूतं प्रतिसारयेत् | प्रियङ्ग्वञ्जनयष्ट्याह्वरोध्रचूर्णैः समन्ततः ||२७|| शल्लकीफलचूर्णैर्वा क्षौमध्यामेन वा पुनः | ततो व्रणं यथायोगं बद्ध्वाऽऽचारिकमादिशेत् ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (29) · Śloka 29

ஏததஷ்டவிதஂ கர்ம ஸமாஸேந ப்ரகீர்திதம் | சிகித்ஸிதேஷு கார்த்ஸ்ந்யேந விஸ்தரஸ்தஸ்ய வக்ஷ்யதே ||௨௯||

View original

एतदष्टविधं कर्म समासेन प्रकीर्तितम् | चिकित्सितेषु कार्त्स्न्येन विस्तरस्तस्य वक्ष्यते ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (30) · Śloka 30

ஹீநாதிரிக்தஂ திர்யக் ச காத்ரச்சேதநமாத்மநஃ | ஏதாஶ்சதஸ்ரோऽஷ்டவிதே கர்மணி வ்யாபதஃ ஸ்மதாஃ ||௩௦||

View original

हीनातिरिक्तं तिर्यक् च गात्रच्छेदनमात्मनः | एताश्चतस्रोऽष्टविधे कर्मणि व्यापदः स्मृताः ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (31) · Śloka 31

அஜ்ஞாநலோபாஹிதவாக்யயோகபயப்ரமோஹைரபரைஶ்ச பாவைஃ | யதா ப்ரயுஞ்ஜீத பிஷக் குஶஸ்த்ரஂ ததா ஸ ஶேஷாந் குருதே விகாராந் ||௩௧||

View original

अज्ञानलोभाहितवाक्ययोगभयप्रमोहैरपरैश्च भावैः | यदा प्रयुञ्जीत भिषक् कुशस्त्रं तदा स शेषान् कुरुते विकारान् ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (32) · Śloka 32

தஂ க்ஷாரஶஸ்த்ராக்நிபிரௌஷதைஶ்ச பூயோऽபியுஞ்ஜாநமயுக்தியுக்தம் | ஜிஜீவிஷுர்தூரத ஏவ வைத்யஂ விவர்ஜயேதுக்ரவிஷாஹிதுல்யம் ||௩௨||

View original

तं क्षारशस्त्राग्निभिरौषधैश्च भूयोऽभियुञ्जानमयुक्तियुक्तम् | जिजीविषुर्दूरत एव वैद्यं विवर्जयेदुग्रविषाहितुल्यम् ||३२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (33) · Śloka 33

ததேவ யுக்தஂ த்வதி மர்மஸந்தீந் ஹிஂஸ்யாத் ஸிராஃ ஸ்நாயுமதாஸ்தி சைவ | மூர்கப்ரயுக்தஂ புருஷஂ க்ஷணேந ப்ராணைர்வியுஞ்ஜ்யாததவா கதாசித் ||௩௩||

View original

तदेव युक्तं त्वति मर्मसन्धीन् हिंस्यात् सिराः स्नायुमथास्थि चैव | मूर्खप्रयुक्तं पुरुषं क्षणेन प्राणैर्वियुञ्ज्यादथवा कदाचित् ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (34-35) · Śloka 35

ப்ரமஃ ப்ரலாபஃ பதநஂ ப்ரமோஹோ விசேஷ்டநஂ ஸஂலயநோஷ்ணதே ச | ஸ்ரஸ்தாங்கதா மூர்ச்சநமூர்த்வவாதஸ்தீவ்ரா ருஜோ வாதகதாஶ்ச தாஸ்தாஃ ||௩௪|| மாஂஸோதகாபஂ ருதிரஂ ச கச்சேத் ஸர்வேந்த்ரியார்தோபரமஸ்ததைவ | தஶார்தஸங்க்யேஷ்வபி விக்ஷதேஷு ஸாமாந்யதோ மர்மஸு லிங்கமுக்தம் ||௩௫||

View original

भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं संलयनोष्णते च | स्रस्ताङ्गता मूर्च्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजो वातकृताश्च तास्ताः ||३४|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वपि विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (36-39) · Śloka 39

ஸுரேந்த்ரகோபப்ரதிமஂ ப்ரபூதஂ ரக்தஂ ஸ்ரவேத்வை க்ஷததஶ்ச வாயுஃ | கரோதி ரோகாந் விவிதாந் யதோக்தாஂஶ்சிந்நாஸு பிந்நாஸ்வதவா ஸிராஸு ||௩௬|| கௌப்ஜ்யஂ ஶரீராவயவாவஸாதஃ க்ரியாஸ்வஶக்திஸ்துமுலா ருஜஶ்ச | சிராத்வ்ர்ரணோ ரோஹதி யஸ்ய சாபி தஂ ஸ்நாயுவித்தஂ மநுஜஂ வ்யவஸ்யேத் ||௩௭|| ஶோபாதிவத்திஸ்துமுலா ருஜஶ்ச பலக்ஷயஃ பர்வஸு பேதஶோபௌ | க்ஷதேஷு ஸந்திஷ்வசலாசலேஷு ஸ்யாத் ஸந்திகர்மோபரதிஶ்ச லிங்கம் ||௩௮|| கோரா ருஜோ யஸ்ய நிஶாதிநேஷு ஸர்வாஸ்வவஸ்தாஸு ந ஶாந்திரஸ்தி | தஷ்ணாங்கஸாதௌ ஶ்வயதுஶ்ச ருக் ச தமஸ்திவித்தஂ மநுஜஂ வ்யவஸ்யேத் ||௩௯||

View original

सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेद्वै क्षततश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तांश्छिन्नासु भिन्नास्वथवा सिरासु ||३६|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्र्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं मनुजं व्यवस्येत् ||३७|| शोफातिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः पर्वसु भेदशोफौ | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सन्धिकर्मोपरतिश्च लिङ्गम् ||३८|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु न शान्तिरस्ति | तृष्णाङ्गसादौ श्वयथुश्च रुक् च तमस्थिविद्धं मनुजं व्यवस्येत् ||३९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (40) · Śloka 40

யதாஸ்வமேதாநி விபாவயேச்ச லிங்காநி மர்மஸ்வபிதாடிதேஷு |௪௦|

View original

यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (40) · Śloka 40

ஸ்பர்ஶஂ ந ஜாநாதி விபாண்டுவர்ணோ யோ மாஂஸமர்மண்யபிதாடிதஃ ஸ்யாத் ||௪௦||

View original

स्पर्शं न जानाति विपाण्डुवर्णो यो मांसमर्मण्यभिताडितः स्यात् ||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (41) · Śloka 41

ஆத்மாநமேவாத ஜகந்யகாரீ ஶஸ்த்ரேண யோ ஹந்தி ஹி கர்ம குர்வந் | தமாத்மவாநாத்மஹநஂ குவைத்யஂ விவர்ஜயேதாயுரபீப்ஸமாநஃ ||௪௧||

View original

आत्मानमेवाथ जघन्यकारी शस्त्रेण यो हन्ति हि कर्म कुर्वन् | तमात्मवानात्महनं कुवैद्यं विवर्जयेदायुरभीप्समानः ||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (42) · Śloka 42

திர்யக் ப்ரணிஹிதே ஶஸ்த்ரே தோஷாஃ பூர்வமுதாஹதாஃ | தஸ்மாத் பரிஹரந் தோஷாந் குர்யாச்சஸ்த்ரநிபாதநம் ||௪௨||

View original

तिर्यक् प्रणिहिते शस्त्रे दोषाः पूर्वमुदाहृताः | तस्मात् परिहरन् दोषान् कुर्याच्छस्त्रनिपातनम् ||४२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (43) · Śloka 44

மாதரஂ பிதரஂ புத்ராந் பாந்தவாநபி சாதுரஃ | அப்யேதாநபிஶங்கேத வைத்யே விஶ்வாஸமேதி ச ||௪௩|| விஸஜத்யாத்மநாऽऽத்மாநஂ ந சைநஂ பரிஶங்கதே |௪௪|

View original

मातरं पितरं पुत्रान् बान्धवानपि चातुरः | अप्येतानभिशङ्केत वैद्ये विश्वासमेति च ||४३|| विसृजत्यात्मनाऽऽत्मानं न चैनं परिशङ्कते |४४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (44) · Śloka 44

தஸ்மாத் புத்ரவதேவைநஂ பாலயேதாதுரஂ பிஷக் ||௪௪||

View original

तस्मात् पुत्रवदेवैनं पालयेदातुरं भिषक् ||४४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (45) · Śloka 45

தர்மார்தௌ கீர்திமித்யர்தஂ ஸதாஂ க்ரஹணமுத்தமம் | ப்ராப்நுயாத் ஸ்வர்கவாஸஂ ச ஹிதமாரப்ய கர்மணா ||௪௫||

View original

धर्मार्थौ कीर्तिमित्यर्थं सतां ग्रहणमुत्तमम् | प्राप्नुयात् स्वर्गवासं च हितमारभ्य कर्मणा ||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (46) · Śloka 46

கர்மணா கஶ்சிதேகேந த்வாப்யாஂ கஶ்சித்த்ரிபிஸ்ததா | விகாரஃ ஸாத்யதே கஶ்சிச்சதுர்பிரபி கர்மபிஃ ||௪௬||

View original

कर्मणा कश्चिदेकेन द्वाभ्यां कश्चित्त्रिभिस्तथा | विकारः साध्यते कश्चिच्चतुर्भिरपि कर्मभिः ||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 25

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநேऽஷ்டவிதஶஸ்த்ரகர்மீயோ நாம பஞ்சவிஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௫||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽष्टविधशस्त्रकर्मीयो नाम पञ्चविंशोऽध्यायः ||२५||

🔊 Audio coming soon