Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋਵਾਰਣੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातोऽवारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
33. avāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਉਪਦ੍ਰਵੈਸ੍ਤੁ ਯੇ ਜੁਸ੍ਟਾ ਵ੍ਯਾਧਯੋ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਵਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ | ਰਸਾਯਨਾਦ੍ਵਿਨਾ ਵਤ੍ਸ! ਤਾਨ੍ ਸ਼ਣ੍ਵੇਕਮਨਾ ਮਮ ||੩||
View original
उपद्रवैस्तु ये जुष्टा व्याधयो यान्त्यवार्यताम् | रसायनाद्विना वत्स! तान् शृण्वेकमना मम ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪ੍ਰਮੇਹਸ਼੍ਚ ਕੁਸ੍ਠਮਰ੍ਸ਼ੋ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍ | ਅਸ਼੍ਮਰੀ ਮੂਢਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵੋਦਰਮਸ੍ਟਮਮ੍ ||੪|| ਅਸ੍ਟਾਵੇਤੇ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯੈਵ ਦੁਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾ ਮਹਾਗਦਾਃ |੫|
View original
वातव्याधिः प्रमेहश्च कुष्ठमर्शो भगन्दरम् | अश्मरी मूढगर्भश्च तथैवोदरमष्टमम् ||४|| अष्टावेते प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्या महागदाः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
ਪ੍ਰਾਣਮਾਂਸਕ੍ਸਯਃ ਸ਼ੋਸਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਥਾ ||੫|| ਅਤੀਸਾਰਸ਼੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਚ ਹਿਕ੍ਕਾ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤਥੈਵ ਚ | ਏਤੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਜੁਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੇਵ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੬||
View original
प्राणमांसक्षयः शोषस्तृष्णा च्छर्दिर्ज्वरस्तथा ||५|| अतीसारश्च मूर्च्छा च हिक्का श्वासस्तथैव च | एतैरुपद्रवैर्जुष्टान् सर्वानेव विवर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਸ਼ੂਨਂ ਸੁਪ੍ਤਤ੍ਵਚਂ ਭਗ੍ਨਂ ਕਮ੍ਪਾਧ੍ਮਾਨਨਿਪੀਡਿਤਮ੍ | ਨਰਂ ਰੁਜਾਰ੍ਤਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ||੭||
View original
शूनं सुप्तत्वचं भग्नं कम्पाध्माननिपीडितम् | नरं रुजार्तमन्तश्च वातव्याधिर्विनाशयेत् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਯਥੋਕ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਾਵਿਸ੍ਟਮਤਿਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਮੇਵ ਵਾ | ਪਿਡਕਾਪੀਡਿਤਂ ਗਾਢਂ ਪ੍ਰਮੇਹੋ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ ||੮||
View original
यथोक्तोपद्रवाविष्टमतिप्रस्रुतमेव वा | पिडकापीडितं गाढं प्रमेहो हन्ति मानवम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਪ੍ਰਭਿਨ੍ਨਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਾਙ੍ਗਂ ਚ ਰਕ੍ਤਨੇਤ੍ਰਂ ਹਤਸ੍ਵਰਮ੍ | ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਗੁਣਾਤੀਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਨ੍ਤੀਹ ਕੁਸ੍ਠਿਨਮ੍ ||੯||
View original
प्रभिन्नप्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् | पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਤਸ੍ਣਾਰੋਚਕਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤਮਤਿਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍ | ਸ਼ੋਫਾਤੀਸਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਸ਼ੋਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ||੧੦||
View original
तृष्णारोचकशूलार्तमतिप्रस्रुतशोणितम् | शोफातीसारसंयुक्तमर्शोव्याधिर्विनाशयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਣਿ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਵ ਚ | ਭਗਨ੍ਦਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ||੧੧||
View original
वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च | भगन्दरात् प्रस्रवन्ति यस्य तं परिवर्जयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਪ੍ਰਸ਼ੂਨਨਾਭਿਵਸਣਂ ਰੁਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰਂ ਰੁਗਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਅਸ਼੍ਮਰੀ ਕ੍ਸਪਯਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸਿਕਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾ ||੧੨||
View original
प्रशूननाभिवृषणं रुद्धमूत्रं रुगन्वितम् | अश्मरी क्षपयत्याशु सिकता शर्करान्विता ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ਗਰ੍ਭਕੋਸਪਰਾਸਙ੍ਗੋ ਮਕ੍ਕਲ੍ਲੋ ਯੋਨਿਸਂਵਤਿਃ | ਹਨ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭੇ ਯਥੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਾਃ ||੧੩||
View original
गर्भकोषपरासङ्गो मक्कल्लो योनिसंवृतिः | हन्यात् स्त्रियं मूढगर्भे यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਭਙ੍ਗਾਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸਸ਼ੋਫਾਤੀਸਾਰਪੀਡਿਤਮ੍ | ਵਿਰਿਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਯਮਾਣਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦੁਦਰਾਰ੍ਦਿਤਮ੍ ||੧੪||
View original
पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् | विरिक्तं पूर्यमाणं च वर्जयेदुदरार्दितम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15-18) · Śloka 18
ਯਸ੍ਤਾਮ੍ਯਤਿ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇਤੇ ਨਿਪਤਿਤੋਪਿ ਵਾ | ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਦਿਤੋਨ੍ਤਰੁਸ੍ਣਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰੇਣ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨਰਃ ||੧੫|| ਯੋ ਹਸ੍ਟਰੋਮਾ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸੋ ਹਦਿ ਸਙ੍ਘਾਤਸ਼ੂਲਵਾਨ੍ | ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚੋਚ੍ਛ੍ਵਸ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਜ੍ਵਰੋ ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਮ੍ ||੧੬|| ਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤਂ ਮੂਢਂ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤਲੋਚਨਮ੍ | ਸਨ੍ਤਤੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਿਨਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਨਰਂ ਕ੍ਸਪਯਤਿ ਜ੍ਵਰਃ ||੧੭|| ਆਵਿਲਾਕ੍ਸਂ ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਰਾਯੁਕ੍ਤਮਤੀਵ ਚ | ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੋਣਿਤਮਾਂਸਂ ਚ ਨਰਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਜ੍ਵਰਃ ||੧੮||
View original
यस्ताम्यति विसञ्ज्ञश्च शेते निपतितोऽपि वा | शीतार्दितोऽन्तरुष्णश्च ज्वरेण म्रियते नरः ||१५|| यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि सङ्घातशूलवान् | नित्यं वक्त्रेण चोच्छ्वस्यात्तं ज्वरो हन्ति मानवम् ||१६|| हिक्काश्वासपिपासार्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् | सन्ततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः ||१७|| आविलाक्षं प्रताम्यन्तं निद्रायुक्तमतीव च | क्षीणशोणितमांसं च नरं नाशयति ज्वरः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19) · Śloka 19
ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੂਲਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਣਂ ਜ੍ਵਰਨਿਪੀਡਿਤਮ੍ | ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਨਰਂ ਵਦ੍ਧਮਤੀਸਾਰੋ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ||੧੯||
View original
श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् | विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਕ੍ਸਮਨ੍ਨਦ੍ਵੇਸ੍ਟਾਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਵਾਸਨਿਪੀਡਿਤਮ੍ | ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਬਹੁ ਮੇਹਨ੍ਤਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾ ਹਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਮ੍ ||੨੦||
View original
शुक्लाक्षमन्नद्वेष्टारमूर्ध्वश्वासनिपीडितम् | कृच्छ्रेण बहु मेहन्तं यक्ष्मा हन्तीह मानवम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੂਲਪਿਪਾਸਾਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮੂਢਤਾਃ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਤ੍ਵਂ ਚ ਗੁਲ੍ਮਿਨੋ ਮਤ੍ਯੁਮੇਸ੍ਯਤਃ ||੨੧||
View original
श्वासशूलपिपासान्नविद्वेषग्रन्थिमूढताः | भवन्ति दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मृत्युमेष्यतः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ਆਧ੍ਮਾਤਂ ਬਦ੍ਧਨਿਸ੍ਯਨ੍ਦਂ ਛਰ੍ਦਿਹਿਕ੍ਕਾਤਡਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਰੁਜਾਸ਼੍ਵਾਸਸਮਾਵਿਸ੍ਟਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯੇਨ੍ਨਰਮ੍ ||੨੨||
View original
आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृडन्वितम् | रुजाश्वाससमाविष्टं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
ਪਾਣ੍ਡੁਦਨ੍ਤਨਖੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਨੇਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਃ | ਪਾਣ੍ਡੁਸਙ੍ਘਾਤਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ||੨੩||
View original
पाण्डुदन्तनखो यश्च पाण्डुनेत्रश्च मानवः | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (24) · Śloka 24
ਲੋਹਿਤਂ ਛਰ੍ਦਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੋ ਲੋਹਿਤੇਕ੍ਸਣਃ | ਰਕ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਦਿਸ਼ਾਂ ਦ੍ਰਸ੍ਟਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੀ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ||੨੪||
View original
लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः | रक्तानां च दिशां द्रष्टा रक्तपित्ती विनश्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਸ੍ਤੂਨ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਕ੍ਸੀਣਮਾਂਸਬਲੋ ਨਰਃ | ਜਾਗਰਿਸ੍ਣੁਰਸਨ੍ਦੇਹਮੁਨ੍ਮਾਦੇਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ||੨੫||
View original
अवाङ्मुखस्तून्मुखो वा क्षीणमांसबलो नरः | जागरिष्णुरसन्देहमुन्मादेन विनश्यति ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
ਬਹੁਸ਼ੋਪਸ੍ਮਰਨ੍ਤਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕ੍ਸੀਣਂ ਚਲਿਤਭ੍ਰੁਵਮ੍ | ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਮਪਸ੍ਮਾਰੋ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ||੨੬||
View original
बहुशोऽपस्मरन्तं तु प्रक्षीणं चलितभ्रुवम् | नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 33
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਵਾਰਣੀਯੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੩||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽवारणीयो नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३३||
🔊 Audio coming soon