33. avāraṇīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતોઽવારણીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ઉપદ્રવૈસ્તુ યે જુષ્ટા વ્યાધયો યાન્ત્યવાર્યતામ્ | રસાયનાદ્વિના વત્સ! તાન્ શૃણ્વેકમના મમ ||૩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 5

વાતવ્યાધિઃ પ્રમેહશ્ચ કુષ્ઠમર્શો ભગન્દરમ્ | અશ્મરી મૂઢગર્ભશ્ચ તથૈવોદરમષ્ટમમ્ ||૪|| અષ્ટાવેતે પ્રકૃત્યૈવ દુશ્ચિકિત્સ્યા મહાગદાઃ |૫|

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

પ્રાણમાંસક્ષયઃ શોષસ્તૃષ્ણા ચ્છર્દિર્જ્વરસ્તથા ||૫|| અતીસારશ્ચ મૂર્ચ્છા ચ હિક્કા શ્વાસસ્તથૈવ ચ | એતૈરુપદ્રવૈર્જુષ્ટાન્ સર્વાનેવ વિવર્જયેત્ ||૬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

શૂનં સુપ્તત્વચં ભગ્નં કમ્પાધ્માનનિપીડિતમ્ | નરં રુજાર્તમન્તશ્ચ વાતવ્યાધિર્વિનાશયેત્ ||૭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

યથોક્તોપદ્રવાવિષ્ટમતિપ્રસ્રુતમેવ વા | પિડકાપીડિતં ગાઢં પ્રમેહો હન્તિ માનવમ્ ||૮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

પ્રભિન્નપ્રસ્રુતાઙ્ગં ચ રક્તનેત્રં હતસ્વરમ્ | પઞ્ચકર્મગુણાતીતં કુષ્ઠં હન્તીહ કુષ્ઠિનમ્ ||૯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

તૃષ્ણારોચકશૂલાર્તમતિપ્રસ્રુતશોણિતમ્ | શોફાતીસારસંયુક્તમર્શોવ્યાધિર્વિનાશયેત્ ||૧૦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

વાતમૂત્રપુરીષાણિ ક્રિમયઃ શુક્રમેવ ચ | ભગન્દરાત્ પ્રસ્રવન્તિ યસ્ય તં પરિવર્જયેત્ ||૧૧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

પ્રશૂનનાભિવૃષણં રુદ્ધમૂત્રં રુગન્વિતમ્ | અશ્મરી ક્ષપયત્યાશુ સિકતા શર્કરાન્વિતા ||૧૨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

ગર્ભકોષપરાસઙ્ગો મક્કલ્લો યોનિસંવૃતિઃ | હન્યાત્ સ્ત્રિયં મૂઢગર્ભે યથોક્તાશ્ચાપ્યુપદ્રવાઃ ||૧૩||

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

પાર્શ્વભઙ્ગાન્નવિદ્વેષશોફાતીસારપીડિતમ્ | વિરિક્તં પૂર્યમાણં ચ વર્જયેદુદરાર્દિતમ્ ||૧૪||

Adhikarana 13 (15-18) · Śloka 18

યસ્તામ્યતિ વિસઞ્જ્ઞશ્ચ શેતે નિપતિતોઽપિ વા | શીતાર્દિતોઽન્તરુષ્ણશ્ચ જ્વરેણ મ્રિયતે નરઃ ||૧૫|| યો હૃષ્ટરોમા રક્તાક્ષો હૃદિ સઙ્ઘાતશૂલવાન્ | નિત્યં વક્ત્રેણ ચોચ્છ્વસ્યાત્તં જ્વરો હન્તિ માનવમ્ ||૧૬|| હિક્કાશ્વાસપિપાસાર્તં મૂઢં વિભ્રાન્તલોચનમ્ | સન્તતોચ્છ્વાસિનં ક્ષીણં નરં ક્ષપયતિ જ્વરઃ ||૧૭|| આવિલાક્ષં પ્રતામ્યન્તં નિદ્રાયુક્તમતીવ ચ | ક્ષીણશોણિતમાંસં ચ નરં નાશયતિ જ્વરઃ ||૧૮||

Adhikarana 14 (19) · Śloka 19

શ્વાસશૂલપિપાસાર્તં ક્ષીણં જ્વરનિપીડિતમ્ | વિશેષેણ નરં વૃદ્ધમતીસારો વિનાશયેત્ ||૧૯||

Adhikarana 15 (20) · Śloka 20

શુક્લાક્ષમન્નદ્વેષ્ટારમૂર્ધ્વશ્વાસનિપીડિતમ્ | કૃચ્છ્રેણ બહુ મેહન્તં યક્ષ્મા હન્તીહ માનવમ્ ||૨૦||

Adhikarana 16 (21) · Śloka 21

શ્વાસશૂલપિપાસાન્નવિદ્વેષગ્રન્થિમૂઢતાઃ | ભવન્તિ દુર્બલત્વં ચ ગુલ્મિનો મૃત્યુમેષ્યતઃ ||૨૧||

Adhikarana 17 (22) · Śloka 22

આધ્માતં બદ્ધનિષ્યન્દં છર્દિહિક્કાતૃડન્વિતમ્ | રુજાશ્વાસસમાવિષ્ટં વિદ્રધિર્નાશયેન્નરમ્ ||૨૨||

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

પાણ્ડુદન્તનખો યશ્ચ પાણ્ડુનેત્રશ્ચ માનવઃ | પાણ્ડુસઙ્ઘાતદર્શી ચ પાણ્ડુરોગી વિનશ્યતિ ||૨૩||

Adhikarana 19 (24) · Śloka 24

લોહિતં છર્દયેદ્યસ્તુ બહુશો લોહિતેક્ષણઃ | રક્તાનાં ચ દિશાં દ્રષ્ટા રક્તપિત્તી વિનશ્યતિ ||૨૪||

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

અવાઙ્મુખસ્તૂન્મુખો વા ક્ષીણમાંસબલો નરઃ | જાગરિષ્ણુરસન્દેહમુન્માદેન વિનશ્યતિ ||૨૫||

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

બહુશોઽપસ્મરન્તં તુ પ્રક્ષીણં ચલિતભ્રુવમ્ | નેત્રાભ્યાં ચ વિકુર્વાણમપસ્મારો વિનાશયેત્ ||૨૬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 33

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાનેઽવારણીયો નામ ત્રયસ્ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૩૩||