Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō'vāraṇīyamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातोऽवारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
33. avāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
upadravaistu yē juṣṭā vyādhayō yāntyavāryatām | rasāyanādvinā vatsa! tān śr̥ṇvēkamanā mama ||3||
View original
उपद्रवैस्तु ये जुष्टा व्याधयो यान्त्यवार्यताम् | रसायनाद्विना वत्स! तान् शृण्वेकमना मम ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 5
vātavyādhiḥ pramēhaśca kuṣṭhamarśō bhagandaram | aśmarī mūḍhagarbhaśca tathaivōdaramaṣṭamam ||4|| aṣṭāvētē prakr̥tyaiva duścikitsyā mahāgadāḥ |5|
View original
वातव्याधिः प्रमेहश्च कुष्ठमर्शो भगन्दरम् | अश्मरी मूढगर्भश्च तथैवोदरमष्टमम् ||४|| अष्टावेते प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्या महागदाः |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6
prāṇamāṁsakṣayaḥ śōṣastr̥ṣṇā cchardirjvarastathā ||5|| atīsāraśca mūrcchā ca hikkā śvāsastathaiva ca | ētairupadravairjuṣṭān sarvānēva vivarjayēt ||6||
View original
प्राणमांसक्षयः शोषस्तृष्णा च्छर्दिर्ज्वरस्तथा ||५|| अतीसारश्च मूर्च्छा च हिक्का श्वासस्तथैव च | एतैरुपद्रवैर्जुष्टान् सर्वानेव विवर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
śūnaṁ suptatvacaṁ bhagnaṁ kampādhmānanipīḍitam | naraṁ rujārtamantaśca vātavyādhirvināśayēt ||7||
View original
शूनं सुप्तत्वचं भग्नं कम्पाध्माननिपीडितम् | नरं रुजार्तमन्तश्च वातव्याधिर्विनाशयेत् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
yathōktōpadravāviṣṭamatiprasrutamēva vā | piḍakāpīḍitaṁ gāḍhaṁ pramēhō hanti mānavam ||8||
View original
यथोक्तोपद्रवाविष्टमतिप्रस्रुतमेव वा | पिडकापीडितं गाढं प्रमेहो हन्ति मानवम् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
prabhinnaprasrutāṅgaṁ ca raktanētraṁ hatasvaram | pañcakarmaguṇātītaṁ kuṣṭhaṁ hantīha kuṣṭhinam ||9||
View original
प्रभिन्नप्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् | पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
tr̥ṣṇārōcakaśūlārtamatiprasrutaśōṇitam | śōphātīsārasaṁyuktamarśōvyādhirvināśayēt ||10||
View original
तृष्णारोचकशूलार्तमतिप्रस्रुतशोणितम् | शोफातीसारसंयुक्तमर्शोव्याधिर्विनाशयेत् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
vātamūtrapurīṣāṇi krimayaḥ śukramēva ca | bhagandarāt prasravanti yasya taṁ parivarjayēt ||11||
View original
वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च | भगन्दरात् प्रस्रवन्ति यस्य तं परिवर्जयेत् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
praśūnanābhivr̥ṣaṇaṁ ruddhamūtraṁ ruganvitam | aśmarī kṣapayatyāśu sikatā śarkarānvitā ||12||
View original
प्रशूननाभिवृषणं रुद्धमूत्रं रुगन्वितम् | अश्मरी क्षपयत्याशु सिकता शर्करान्विता ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
garbhakōṣaparāsaṅgō makkallō yōnisaṁvr̥tiḥ | hanyāt striyaṁ mūḍhagarbhē yathōktāścāpyupadravāḥ ||13||
View original
गर्भकोषपरासङ्गो मक्कल्लो योनिसंवृतिः | हन्यात् स्त्रियं मूढगर्भे यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
pārśvabhaṅgānnavidvēṣaśōphātīsārapīḍitam | viriktaṁ pūryamāṇaṁ ca varjayēdudarārditam ||14||
View original
पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् | विरिक्तं पूर्यमाणं च वर्जयेदुदरार्दितम् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15-18) · Śloka 18
yastāmyati visañjñaśca śētē nipatitō'pi vā | śītārditō'ntaruṣṇaśca jvarēṇa mriyatē naraḥ ||15|| yō hr̥ṣṭarōmā raktākṣō hr̥di saṅghātaśūlavān | nityaṁ vaktrēṇa cōcchvasyāttaṁ jvarō hanti mānavam ||16|| hikkāśvāsapipāsārtaṁ mūḍhaṁ vibhrāntalōcanam | santatōcchvāsinaṁ kṣīṇaṁ naraṁ kṣapayati jvaraḥ ||17|| āvilākṣaṁ pratāmyantaṁ nidrāyuktamatīva ca | kṣīṇaśōṇitamāṁsaṁ ca naraṁ nāśayati jvaraḥ ||18||
View original
यस्ताम्यति विसञ्ज्ञश्च शेते निपतितोऽपि वा | शीतार्दितोऽन्तरुष्णश्च ज्वरेण म्रियते नरः ||१५|| यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि सङ्घातशूलवान् | नित्यं वक्त्रेण चोच्छ्वस्यात्तं ज्वरो हन्ति मानवम् ||१६|| हिक्काश्वासपिपासार्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् | सन्ततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः ||१७|| आविलाक्षं प्रताम्यन्तं निद्रायुक्तमतीव च | क्षीणशोणितमांसं च नरं नाशयति ज्वरः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19) · Śloka 19
śvāsaśūlapipāsārtaṁ kṣīṇaṁ jvaranipīḍitam | viśēṣēṇa naraṁ vr̥ddhamatīsārō vināśayēt ||19||
View original
श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् | विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
śuklākṣamannadvēṣṭāramūrdhvaśvāsanipīḍitam | kr̥cchrēṇa bahu mēhantaṁ yakṣmā hantīha mānavam ||20||
View original
शुक्लाक्षमन्नद्वेष्टारमूर्ध्वश्वासनिपीडितम् | कृच्छ्रेण बहु मेहन्तं यक्ष्मा हन्तीह मानवम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
śvāsaśūlapipāsānnavidvēṣagranthimūḍhatāḥ | bhavanti durbalatvaṁ ca gulminō mr̥tyumēṣyataḥ ||21||
View original
श्वासशूलपिपासान्नविद्वेषग्रन्थिमूढताः | भवन्ति दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मृत्युमेष्यतः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
ādhmātaṁ baddhaniṣyandaṁ chardihikkātr̥ḍanvitam | rujāśvāsasamāviṣṭaṁ vidradhirnāśayēnnaram ||22||
View original
आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृडन्वितम् | रुजाश्वाससमाविष्टं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
pāṇḍudantanakhō yaśca pāṇḍunētraśca mānavaḥ | pāṇḍusaṅghātadarśī ca pāṇḍurōgī vinaśyati ||23||
View original
पाण्डुदन्तनखो यश्च पाण्डुनेत्रश्च मानवः | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (24) · Śloka 24
lōhitaṁ chardayēdyastu bahuśō lōhitēkṣaṇaḥ | raktānāṁ ca diśāṁ draṣṭā raktapittī vinaśyati ||24||
View original
लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः | रक्तानां च दिशां द्रष्टा रक्तपित्ती विनश्यति ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
avāṅmukhastūnmukhō vā kṣīṇamāṁsabalō naraḥ | jāgariṣṇurasandēhamunmādēna vinaśyati ||25||
View original
अवाङ्मुखस्तून्मुखो वा क्षीणमांसबलो नरः | जागरिष्णुरसन्देहमुन्मादेन विनश्यति ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
bahuśō'pasmarantaṁ tu prakṣīṇaṁ calitabhruvam | nētrābhyāṁ ca vikurvāṇamapasmārō vināśayēt ||26||
View original
बहुशोऽपस्मरन्तं तु प्रक्षीणं चलितभ्रुवम् | नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 33
iti suśrutasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē'vāraṇīyō nāma trayastriṁśattamō'dhyāyaḥ ||33||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽवारणीयो नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३३||
🔊 Audio coming soon