Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

33. avāraṇīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋಽವಾರಣೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातोऽवारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಉಪದ್ರವೈಸ್ತು ಯೇ ಜುಷ್ಟಾ ವ್ಯಾಧಯೋ ಯಾನ್ತ್ಯವಾರ್ಯತಾಮ್ | ರಸಾಯನಾದ್ವಿನಾ ವತ್ಸ! ತಾನ್ ಶೃಣ್ವೇಕಮನಾ ಮಮ ||೩||

View original

उपद्रवैस्तु ये जुष्टा व्याधयो यान्त्यवार्यताम् | रसायनाद्विना वत्स! तान् शृण्वेकमना मम ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 5

ವಾತವ್ಯಾಧಿಃ ಪ್ರಮೇಹಶ್ಚ ಕುಷ್ಠಮರ್ಶೋ ಭಗನ್ದರಮ್ | ಅಶ್ಮರೀ ಮೂಢಗರ್ಭಶ್ಚ ತಥೈವೋದರಮಷ್ಟಮಮ್ ||೪|| ಅಷ್ಟಾವೇತೇ ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾ ಮಹಾಗದಾಃ |೫|

View original

वातव्याधिः प्रमेहश्च कुष्ठमर्शो भगन्दरम् | अश्मरी मूढगर्भश्च तथैवोदरमष्टमम् ||४|| अष्टावेते प्रकृत्यैव दुश्चिकित्स्या महागदाः |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5-6) · Śloka 6

ಪ್ರಾಣಮಾಂಸಕ್ಷಯಃ ಶೋಷಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಚ್ಛರ್ದಿರ್ಜ್ವರಸ್ತಥಾ ||೫|| ಅತೀಸಾರಶ್ಚ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ ಹಿಕ್ಕಾ ಶ್ವಾಸಸ್ತಥೈವ ಚ | ಏತೈರುಪದ್ರವೈರ್ಜುಷ್ಟಾನ್ ಸರ್ವಾನೇವ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೬||

View original

प्राणमांसक्षयः शोषस्तृष्णा च्छर्दिर्ज्वरस्तथा ||५|| अतीसारश्च मूर्च्छा च हिक्का श्वासस्तथैव च | एतैरुपद्रवैर्जुष्टान् सर्वानेव विवर्जयेत् ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ಶೂನಂ ಸುಪ್ತತ್ವಚಂ ಭಗ್ನಂ ಕಮ್ಪಾಧ್ಮಾನನಿಪೀಡಿತಮ್ | ನರಂ ರುಜಾರ್ತಮನ್ತಶ್ಚ ವಾತವ್ಯಾಧಿರ್ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೭||

View original

शूनं सुप्तत्वचं भग्नं कम्पाध्माननिपीडितम् | नरं रुजार्तमन्तश्च वातव्याधिर्विनाशयेत् ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ಯಥೋಕ್ತೋಪದ್ರವಾವಿಷ್ಟಮತಿಪ್ರಸ್ರುತಮೇವ ವಾ | ಪಿಡಕಾಪೀಡಿತಂ ಗಾಢಂ ಪ್ರಮೇಹೋ ಹನ್ತಿ ಮಾನವಮ್ ||೮||

View original

यथोक्तोपद्रवाविष्टमतिप्रस्रुतमेव वा | पिडकापीडितं गाढं प्रमेहो हन्ति मानवम् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ಪ್ರಭಿನ್ನಪ್ರಸ್ರುತಾಙ್ಗಂ ಚ ರಕ್ತನೇತ್ರಂ ಹತಸ್ವರಮ್ | ಪಞ್ಚಕರ್ಮಗುಣಾತೀತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಹನ್ತೀಹ ಕುಷ್ಠಿನಮ್ ||೯||

View original

प्रभिन्नप्रस्रुताङ्गं च रक्तनेत्रं हतस्वरम् | पञ्चकर्मगुणातीतं कुष्ठं हन्तीह कुष्ठिनम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ತೃಷ್ಣಾರೋಚಕಶೂಲಾರ್ತಮತಿಪ್ರಸ್ರುತಶೋಣಿತಮ್ | ಶೋಫಾತೀಸಾರಸಂಯುಕ್ತಮರ್ಶೋವ್ಯಾಧಿರ್ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೧೦||

View original

तृष्णारोचकशूलार्तमतिप्रस्रुतशोणितम् | शोफातीसारसंयुक्तमर्शोव्याधिर्विनाशयेत् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಿ ಕ್ರಿಮಯಃ ಶುಕ್ರಮೇವ ಚ | ಭಗನ್ದರಾತ್ ಪ್ರಸ್ರವನ್ತಿ ಯಸ್ಯ ತಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೧೧||

View original

वातमूत्रपुरीषाणि क्रिमयः शुक्रमेव च | भगन्दरात् प्रस्रवन्ति यस्य तं परिवर्जयेत् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

ಪ್ರಶೂನನಾಭಿವೃಷಣಂ ರುದ್ಧಮೂತ್ರಂ ರುಗನ್ವಿತಮ್ | ಅಶ್ಮರೀ ಕ್ಷಪಯತ್ಯಾಶು ಸಿಕತಾ ಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಾ ||೧೨||

View original

प्रशूननाभिवृषणं रुद्धमूत्रं रुगन्वितम् | अश्मरी क्षपयत्याशु सिकता शर्करान्विता ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

ಗರ್ಭಕೋಷಪರಾಸಙ್ಗೋ ಮಕ್ಕಲ್ಲೋ ಯೋನಿಸಂವೃತಿಃ | ಹನ್ಯಾತ್ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಮೂಢಗರ್ಭೇ ಯಥೋಕ್ತಾಶ್ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವಾಃ ||೧೩||

View original

गर्भकोषपरासङ्गो मक्कल्लो योनिसंवृतिः | हन्यात् स्त्रियं मूढगर्भे यथोक्ताश्चाप्युपद्रवाः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

ಪಾರ್ಶ್ವಭಙ್ಗಾನ್ನವಿದ್ವೇಷಶೋಫಾತೀಸಾರಪೀಡಿತಮ್ | ವಿರಿಕ್ತಂ ಪೂರ್ಯಮಾಣಂ ಚ ವರ್ಜಯೇದುದರಾರ್ದಿತಮ್ ||೧೪||

View original

पार्श्वभङ्गान्नविद्वेषशोफातीसारपीडितम् | विरिक्तं पूर्यमाणं च वर्जयेदुदरार्दितम् ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (15-18) · Śloka 18

ಯಸ್ತಾಮ್ಯತಿ ವಿಸಞ್ಜ್ಞಶ್ಚ ಶೇತೇ ನಿಪತಿತೋಽಪಿ ವಾ | ಶೀತಾರ್ದಿತೋಽನ್ತರುಷ್ಣಶ್ಚ ಜ್ವರೇಣ ಮ್ರಿಯತೇ ನರಃ ||೧೫|| ಯೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ರಕ್ತಾಕ್ಷೋ ಹೃದಿ ಸಙ್ಘಾತಶೂಲವಾನ್ | ನಿತ್ಯಂ ವಕ್ತ್ರೇಣ ಚೋಚ್ಛ್ವಸ್ಯಾತ್ತಂ ಜ್ವರೋ ಹನ್ತಿ ಮಾನವಮ್ ||೧೬|| ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಪಿಪಾಸಾರ್ತಂ ಮೂಢಂ ವಿಭ್ರಾನ್ತಲೋಚನಮ್ | ಸನ್ತತೋಚ್ಛ್ವಾಸಿನಂ ಕ್ಷೀಣಂ ನರಂ ಕ್ಷಪಯತಿ ಜ್ವರಃ ||೧೭|| ಆವಿಲಾಕ್ಷಂ ಪ್ರತಾಮ್ಯನ್ತಂ ನಿದ್ರಾಯುಕ್ತಮತೀವ ಚ | ಕ್ಷೀಣಶೋಣಿತಮಾಂಸಂ ಚ ನರಂ ನಾಶಯತಿ ಜ್ವರಃ ||೧೮||

View original

यस्ताम्यति विसञ्ज्ञश्च शेते निपतितोऽपि वा | शीतार्दितोऽन्तरुष्णश्च ज्वरेण म्रियते नरः ||१५|| यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि सङ्घातशूलवान् | नित्यं वक्त्रेण चोच्छ्वस्यात्तं ज्वरो हन्ति मानवम् ||१६|| हिक्काश्वासपिपासार्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् | सन्ततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः ||१७|| आविलाक्षं प्रताम्यन्तं निद्रायुक्तमतीव च | क्षीणशोणितमांसं च नरं नाशयति ज्वरः ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (19) · Śloka 19

ಶ್ವಾಸಶೂಲಪಿಪಾಸಾರ್ತಂ ಕ್ಷೀಣಂ ಜ್ವರನಿಪೀಡಿತಮ್ | ವಿಶೇಷೇಣ ನರಂ ವೃದ್ಧಮತೀಸಾರೋ ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೧೯||

View original

श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् | विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (20) · Śloka 20

ಶುಕ್ಲಾಕ್ಷಮನ್ನದ್ವೇಷ್ಟಾರಮೂರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸನಿಪೀಡಿತಮ್ | ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಬಹು ಮೇಹನ್ತಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಹನ್ತೀಹ ಮಾನವಮ್ ||೨೦||

View original

शुक्लाक्षमन्नद्वेष्टारमूर्ध्वश्वासनिपीडितम् | कृच्छ्रेण बहु मेहन्तं यक्ष्मा हन्तीह मानवम् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (21) · Śloka 21

ಶ್ವಾಸಶೂಲಪಿಪಾಸಾನ್ನವಿದ್ವೇಷಗ್ರನ್ಥಿಮೂಢತಾಃ | ಭವನ್ತಿ ದುರ್ಬಲತ್ವಂ ಚ ಗುಲ್ಮಿನೋ ಮೃತ್ಯುಮೇಷ್ಯತಃ ||೨೧||

View original

श्वासशूलपिपासान्नविद्वेषग्रन्थिमूढताः | भवन्ति दुर्बलत्वं च गुल्मिनो मृत्युमेष्यतः ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (22) · Śloka 22

ಆಧ್ಮಾತಂ ಬದ್ಧನಿಷ್ಯನ್ದಂ ಛರ್ದಿಹಿಕ್ಕಾತೃಡನ್ವಿತಮ್ | ರುಜಾಶ್ವಾಸಸಮಾವಿಷ್ಟಂ ವಿದ್ರಧಿರ್ನಾಶಯೇನ್ನರಮ್ ||೨೨||

View original

आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृडन्वितम् | रुजाश्वाससमाविष्टं विद्रधिर्नाशयेन्नरम् ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

ಪಾಣ್ಡುದನ್ತನಖೋ ಯಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡುನೇತ್ರಶ್ಚ ಮಾನವಃ | ಪಾಣ್ಡುಸಙ್ಘಾತದರ್ಶೀ ಚ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ವಿನಶ್ಯತಿ ||೨೩||

View original

पाण्डुदन्तनखो यश्च पाण्डुनेत्रश्च मानवः | पाण्डुसङ्घातदर्शी च पाण्डुरोगी विनश्यति ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (24) · Śloka 24

ಲೋಹಿತಂ ಛರ್ದಯೇದ್ಯಸ್ತು ಬಹುಶೋ ಲೋಹಿತೇಕ್ಷಣಃ | ರಕ್ತಾನಾಂ ಚ ದಿಶಾಂ ದ್ರಷ್ಟಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತೀ ವಿನಶ್ಯತಿ ||೨೪||

View original

लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः | रक्तानां च दिशां द्रष्टा रक्तपित्ती विनश्यति ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

ಅವಾಙ್ಮುಖಸ್ತೂನ್ಮುಖೋ ವಾ ಕ್ಷೀಣಮಾಂಸಬಲೋ ನರಃ | ಜಾಗರಿಷ್ಣುರಸನ್ದೇಹಮುನ್ಮಾದೇನ ವಿನಶ್ಯತಿ ||೨೫||

View original

अवाङ्मुखस्तून्मुखो वा क्षीणमांसबलो नरः | जागरिष्णुरसन्देहमुन्मादेन विनश्यति ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

ಬಹುಶೋಽಪಸ್ಮರನ್ತಂ ತು ಪ್ರಕ್ಷೀಣಂ ಚಲಿತಭ್ರುವಮ್ | ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿಕುರ್ವಾಣಮಪಸ್ಮಾರೋ ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೨೬||

View original

बहुशोऽपस्मरन्तं तु प्रक्षीणं चलितभ्रुवम् | नेत्राभ्यां च विकुर्वाणमपस्मारो विनाशयेत् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 33

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇಽವಾರಣೀಯೋ ನಾಮ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೩||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थानेऽवारणीयो नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३३||

🔊 Audio coming soon

33. avāraṇīyādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi