Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਯੁਕ੍ਤਸੇਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो युक्तसेनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
34. yuktasēnīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਨਪਤੇਰ੍ਯੁਕ੍ਤਸੇਨਸ੍ਯ ਪਰਾਨਭਿਜਿਗੀਸਤਃ | ਭਿਸਜਾ ਰਕ੍ਸਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਦੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ||੩|| ਵਿਜਿਗੀਸੁਃ ਸਹਾਮਾਤ੍ਯੈਰ੍ਯਾਤ੍ਰਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ | ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸਾਦੇਵ ਨਰਾਧਿਪਃ ||੪||
View original
नृपतेर्युक्तसेनस्य परानभिजिगीषतः | भिषजा रक्षणं कार्यं यथा तदुपदेक्ष्यते ||३|| विजिगीषुः सहामात्यैर्यात्रायुक्तः प्रयत्नतः | रक्षितव्यो विशेषेण विषादेव नराधिपः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਪਨ੍ਥਾਨਮੁਦਕਂ ਛਾਯਾਂ ਭਕ੍ਤਂ ਯਵਸਮਿਨ੍ਧਨਮ੍ | ਦੂਸਯਨ੍ਤ੍ਯਰਯਸ੍ਤਚ੍ਚ ਜਾਨੀਯਾਚ੍ਛੋਧਯੇਤ੍ਤਥਾ ||੫||
View original
पन्थानमुदकं छायां भक्तं यवसमिन्धनम् | दूषयन्त्यरयस्तच्च जानीयाच्छोधयेत्तथा ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਚ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ |੬|
View original
तस्य लिङ्गं चिकित्सा च कल्पस्थाने प्रवक्ष्यते |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
ਏਕੋਤ੍ਤਰਂ ਮਤ੍ਯੁਸ਼ਤਮਥਰ੍ਵਾਣਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ ||੬|| ਤਤ੍ਰੈਕਃ ਕਾਲਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੇਸਾ ਆਗਨ੍ਤਵਃ ਸ੍ਮਤਾਃ |੭|
View original
एकोत्तरं मृत्युशतमथर्वाणः प्रचक्षते ||६|| तत्रैकः कालसंयुक्तः शेषा आगन्तवः स्मृताः |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 8
ਦੋਸਾਗਨ੍ਤੁਜਮਤ੍ਯੁਭ੍ਯੋ ਰਸਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦੌ ||੭|| ਰਕ੍ਸੇਤਾਂ ਨਪਤਿਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤੌ ਵੈਦ੍ਯਪੁਰੋਹਿਤੌ |੮|
View original
दोषागन्तुजमृत्युभ्यो रसमन्त्रविशारदौ ||७|| रक्षेतां नृपतिं नित्यं यत्तौ वैद्यपुरोहितौ |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵੇਦਾਙ੍ਗਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਮਭਾਸਤ ||੮|| ਪੁਰੋਹਿਤਮਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਰ੍ਤੇਤ ਭਿਸਗਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ |੯|
View original
ब्रह्मा वेदाङ्गमष्टाङ्गमायुर्वेदमभाषत ||८|| पुरोहितमते तस्माद्वर्तेत भिषगात्मवान् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 10
ਸਙ੍ਕਰਃ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ||੯|| ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਪਿ ਚੋਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਰ੍ਨਪਵ੍ਯਸਨਹੇਤੁਤਃ |੧੦|
View original
सङ्करः सर्ववर्णानां प्रणाशो धर्मकर्मणाम् ||९|| प्रजानामपि चोच्छित्तिर्नृपव्यसनहेतुतः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 12
ਪੁਰੁਸਾਣਾਂ ਨਪਾਣਾਂ ਚ ਕੇਵਲਂ ਤੁਲ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਤਾ ||੧੦|| ਆਜ੍ਞਾ ਤ੍ਯਾਗਃ ਕ੍ਸਮਾ ਧੈਰ੍ਯਂ ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਮਾਨੁਸਃ | ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਮਿਵਾਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਾਙ੍ਮਨਃਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ||੧੧|| ਚਿਨ੍ਤਯੇਨ੍ਨਪਤਿਂ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਂਸੀਚ੍ਛਨ੍ ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ |੧੨|
View original
पुरुषाणां नृपाणां च केवलं तुल्यमूर्तिता ||१०|| आज्ञा त्यागः क्षमा धैर्यं विक्रमश्चाप्यमानुषः | तस्माद्देवमिवाभीक्ष्णं वाङ्मनःकर्मभिः शुभैः ||११|| चिन्तयेन्नृपतिं वैद्यः श्रेयांसीच्छन् विचक्षणः |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12-14) · Śloka 15
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰੇ ਚ ਮਹਤਿ ਰਾਜਗੇਹਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ||੧੨|| ਭਵੇਤ੍ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਾਨ੍ਵਿਤਃ | ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਮੇਨਂ ਧ੍ਵਜਵਦ੍ਯਸ਼ਃਖ੍ਯਾਤਿਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍ ||੧੩|| ਉਪਸਰ੍ਪਨ੍ਤ੍ਯਮੋਹੇਨ ਵਿਸਸ਼ਲ੍ਯਾਮਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ | ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲੋਨ੍ਯੇਸੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇਸ੍ਵਬਹਿਸ੍ਕਤਃ ||੧੪|| ਵੈਦ੍ਯੋ ਧ੍ਵਜ ਇਵਾਭਾਤਿ ਨਪਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਪੂਜਿਤਃ |੧੫|
View original
स्कन्धावारे च महति राजगेहादनन्तरम् ||१२|| भवेत्सन्निहितो वैद्यः सर्वोपकरणान्वितः | तत्रस्थमेनं ध्वजवद्यशःख्यातिसमुच्छ्रितम् ||१३|| उपसर्पन्त्यमोहेन विषशल्यामयार्दिताः | स्वतन्त्रकुशलोऽन्येषु शास्त्रार्थेष्वबहिष्कृतः ||१४|| वैद्यो ध्वज इवाभाति नृपतद्विद्यपूजितः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15-16) · Śloka 17
ਵੈਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯੁਪਸਸ੍ਟਸ਼੍ਚ ਭੇਸਜਂ ਪਰਿਚਾਰਕਃ ||੧੫|| ਏਤੇ ਪਾਦਾਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਃ ਕਰ੍ਮਸਾਧਨਹੇਤਵਃ | ਗੁਣਵਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪਾਦੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਭਿਸਕ੍ ||੧੬|| ਵ੍ਯਾਧਿਮਲ੍ਪੇਨ ਕਾਲੇਨ ਮਹਾਨ੍ਤਮਪਿ ਸਾਧਯੇਤ੍ |੧੭|
View original
वैद्यो व्याध्युपसृष्टश्च भेषजं परिचारकः ||१५|| एते पादाश्चिकित्सायाः कर्मसाधनहेतवः | गुणवद्भिस्त्रिभिः पादैश्चतुर्थो गुणवान् भिषक् ||१६|| व्याधिमल्पेन कालेन महान्तमपि साधयेत् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
ਵੈਦ੍ਯਹੀਨਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਾਦਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤੋਪ੍ਯਪਾਰ੍ਥਕਾਃ ||੧੭|| ਉਦ੍ਗਾਤਹੋਤਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੋ ਯਥਾਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਵਿਨਾਧ੍ਵਰੇ |੧੮|
View original
वैद्यहीनास्त्रयः पादा गुणवन्तोऽप्यपार्थकाः ||१७|| उद्गातृहोतृब्रह्माणो यथाऽध्वर्युं विनाऽध्वरे |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਗੁਣਵਾਨੇਕਸ੍ਤਾਰਯੇਦਾਤੁਰਾਂ ਸਦਾ ||੧੮|| ਪ੍ਲਵਂ ਪ੍ਰਤਿਤਰੈਰ੍ਹੀਨਂ ਕਰ੍ਣਧਾਰ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ |੧੯|
View original
वैद्यस्तु गुणवानेकस्तारयेदातुरां सदा ||१८|| प्लवं प्रतितरैर्हीनं कर्णधार इवाम्भसि |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਗਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋ ਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਙ੍ਕਤੀ ||੧੯|| ਲਘੁਹਸ੍ਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੂਰਃ ਸਜ੍ਜੋਪਸ੍ਕਰਭੇਸਜਃ | ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਮਤਿਰ੍ਧੀਮਾਨ੍ ਵ੍ਯਵਸਾਯੀ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ||੨੦|| ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਭਿਸਕ੍ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ |੨੧|
View original
तत्त्वाधिगतशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा स्वयङ्कृती ||१९|| लघुहस्तः शुचिः शूरः सज्जोपस्करभेषजः | प्रत्युत्पन्नमतिर्धीमान् व्यवसायी विशारदः ||२०|| सत्यधर्मपरो यश्च स भिषक् पाद उच्यते |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21) · Śloka 22
ਆਯੁਸ੍ਮਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਸਾਧ੍ਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਾਨਾਤ੍ਮਵਾਨਪਿ ||੨੧|| ਆਸ੍ਤਿਕੋ ਵੈਦ੍ਯਵਾਕ੍ਯਸ੍ਥੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤਃ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ |੨੨|
View original
आयुष्मान् सत्त्ववान् साध्यो द्रव्यवानात्मवानपि ||२१|| आस्तिको वैद्यवाक्यस्थो व्याधितः पाद उच्यते |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (22-23) · Śloka 23
ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਦੇਸ਼ਸਮ੍ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇਹਨਿ ਚੋਦ੍ਧਤਮ੍ ||੨੨|| ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰਂ ਮਨਸ੍ਕਾਨ੍ਤਂ ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਦੋਸਘ੍ਨਮਗ੍ਲਾਨਿਕਰਮਵਿਕਾਰਿ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ | ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਕਾਲੇ ਚ ਭੇਸਜਂ ਪਾਦ ਉਚ੍ਯਤੇ ||੨੩||
View original
प्रशस्तदेशसम्भूतं प्रशस्तेऽहनि चोद्धृतम् ||२२|| युक्तमात्रं मनस्कान्तं गन्धवर्णरसान्वितम् | दोषघ्नमग्लानिकरमविकारि विपर्यये | समीक्ष्य दत्तं काले च भेषजं पाद उच्यते ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਜੁਗੁਪ੍ਸੁਰ੍ਬਲਵਾਨ੍ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤਰਕ੍ਸਣੇ | ਵੈਦ੍ਯਵਾਕ੍ਯਕਦਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪਾਦਃ ਪਰਿਚਰਃ ਸ੍ਮਤਃ ||੨੪||
View original
स्निग्धोऽजुगुप्सुर्बलवान् युक्तो व्याधितरक्षणे | वैद्यवाक्यकृदश्रान्तः पादः परिचरः स्मृतः ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 34
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਯੁਕ੍ਤਸੇਨੀਯੋ ਨਾਮ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने युक्तसेनीयो नाम चतुस्त्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३४||
🔊 Audio coming soon