37. miśrakādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતો મિશ્રકમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7

માતુલુઙ્ગ્યગ્નિમન્થૌ ચ ભદ્રદારુ મહૌષધમ્ | અહિંસ્રા ચૈવ રાસ્ના ચ પ્રલેપો વાતશોફજિત્ ||૩|| દૂર્વા ચ નલમૂલં ચ મધુકં ચન્દનં તથા | શીતલાશ્ચ ગણાઃ સર્વે પ્રલેપઃ પિત્તશોફહૃત્ ||૪|| આગન્તુજે રક્તજે ચ હ્યેષ એવ વિધિઃ સ્મૃતઃ | વિધિર્વિષઘ્નો વિષજે પિત્તઘ્નોઽપિ હિતસ્તથા ||૫|| અજગન્ધાઽશ્વગન્ધા ચ કાલા સરલયા સહ | એકૈષિકાજશૃઙ્ગી ચ પ્રલેપઃ શ્લેષ્મશોફહૃત્ ||૬|| એતે વર્ગાસ્ત્રયો લોધ્રં પથ્યા પિણ્ડીતકાનિ ચ | અનન્તા ચેતિ લેપોઽયં સાન્નિપાતિકશોફહૃત્ ||૭||

Adhikarana 3 (8) · Śloka 8

સ્નિગ્ધામ્લલવણો વાતે કોષ્ણઃ, શીતઃ પયોયુતઃ | પિત્તે, ચોષ્ણઃ કફે ક્ષારમૂત્રાઢ્યસ્તત્પ્રશાન્તયે ||૮||

Adhikarana 4 (9) · Śloka 9

શણમૂલકશિગ્રૂણાં ફલાનિ તિલસર્ષપાઃ | સક્તવઃ કિણ્વમતસી દ્રવ્યાણ્યુષ્ણાનિ પાચનમ્ ||૯||

Adhikarana 5 (10) · Śloka 10

ચિરબિલ્વોઽગ્નિકો દન્તી ચિત્રકો હયમારકઃ | કપોતકઙ્કગૃધ્રાણાં પુરીષાણિ ચ દારણમ્ | ક્ષારદ્રવ્યાણિ વા યાનિ ક્ષારો વા દારણં પરમ્ ||૧૦||

Adhikarana 6 (11) · Śloka 11

દ્રવ્યાણાં પિચ્છિલાનાં તુ ત્વઙ્મૂલાનિ પ્રપીડનમ્ | યવગોધૂમમાષાણાં ચૂર્ણાનિ ચ સમાસતઃ ||૧૧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

શાઙ્ખિન્યઙ્કોઠસુમનઃકરવીરસુવર્ચલાઃ | શોધનાનિ કષાયાણિ વર્ગશ્ચારગ્વધાદિકઃ ||૧૨||

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15

અજગન્ધાઽજશૃઙ્ગી ચ ગવાક્ષી લાઙ્ગલાહ્વયા | પૂતીકશ્ચિત્રકઃ પાઠા વિડઙ્ગૈલાહરેણવઃ ||૧૩|| કટુત્રિકં યવક્ષારો લવણાનિ મનઃશિલા | કાસીસં ત્રિવૃતા દન્તી હરિતાલં સુરાષ્ટ્રજા ||૧૪|| સંશોધનીનાં વર્તીનાં દ્રવ્યાણ્યેતાનિ નિર્દિશેત્ |૧૫|

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

એતૈરેવૌષધૈઃ કુર્યાત્કલ્કાનપિ ચ શોધનાન્ ||૧૫||

Adhikarana 10 (16) · Śloka 17

અર્કોત્તમાં સ્નુહીક્ષીરં પિષ્ટ્વા ક્ષારોત્તમાનિ ચ | જાતીમૂલં હરિદ્રે દ્વે કાસીસં કટુરોહિણીમ્ ||૧૬|| પૂર્વોદ્દિષ્ટાનિ ચાન્યાનિ કુર્યાત્ સંશોધનં ઘૃતમ્ |૧૭|

Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18

મયૂરકો રાજવૃક્ષો નિમ્બઃ કોશાતકી તિલાઃ ||૧૭|| બૃહતી કણ્ટકારી ચ હરિતાલં મનઃશિલા | શોધનાનિ ચ યોજ્યાનિ તૈલે દ્રવ્યાણિ શોધને ||૧૮||

Adhikarana 12 (19) · Śloka 19

કાસીસે સૈન્ધવે કિણ્વે વચાયાં રજનીદ્વયે | શોધનાઙ્ગેષુ ચાન્યેષુ ચૂર્ણં કુર્વીત શોધનમ્ ||૧૯||

Adhikarana 13 (20) · Śloka 20

સાલસારાદિસારેષુ પટોલત્રિફલાસુ ચ | રસક્રિયા વિધાતવ્યા શોધની શોધનેષુ ચ ||૨૦||

Adhikarana 14 (21) · Śloka 21

શ્રીવેષ્ટકે સર્જરસે સરલે દેવદારુણિ | સારેષ્વપિ ચ કુર્વીત મતિમાન્ વ્રણધૂપનમ્ ||૨૧||

Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23

કષાયાણામનુષ્ણાનાં વૃક્ષાણાં ત્વક્ષુ સાધિતઃ | શૃતઃ શીતકષાયો વા રોપણાર્થં પ્રશસ્યતે ||૨૨|| સોમામૃતાશ્વગન્ધાસુ કાકોલ્યાદૌ ગણે તથા | ક્ષીરિપ્રરોહેષ્વપિ ચ વર્તયો રોપણાઃ સ્મૃતાઃ ||૨૩||

Adhikarana 16 (24) · Śloka 24

સમઙ્ગા સોમસરલા સોમવલ્કઃ સચન્દનઃ | કાકોલ્યાદિશ્ચ કલ્કઃ સ્યાત્ પ્રશસ્તો વ્રણરોપણે ||૨૪||

Adhikarana 17 (25) · Śloka 25

પૃથક્પર્ણ્યાત્મગુપ્તા ચ હરિદ્રે માલતી સિતા | કાકોલ્યાદિશ્ચ યોજ્યઃ સ્યાદ્ભિષજા રોપણે ઘૃતે ||૨૫||

Adhikarana 18 (26) · Śloka 26

કાલાનુસાર્યાગુરુણી હરિદ્રે દેવદારુ ચ | પ્રિયઙ્ગવશ્ચ રોધ્રં ચ તૈલે યોજ્યાનિ રોપણે ||૨૬||

Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28

કઙ્ગુકા ત્રિફલા રોધ્રં કાસીસં શ્રવણાહ્વયા | ધવાશ્વકર્ણયોસ્ત્વક્ ચ રોપણં ચૂર્ણમિષ્યતે ||૨૭|| પ્રિયઙ્ગુકા સર્જરસઃ પુષ્પકાસીસમેવ ચ | ત્વક્ચૂર્ણં ધવજં ચૈવ રોપણાર્થં પ્રશસ્યતે ||૨૮||

Adhikarana 20 (29) · Śloka 29

ત્વક્ષુ ન્યગ્રોધવર્ગસ્ય ત્રિફલાયાસ્તથૈવ ચ | રસક્રિયાં રોપણાર્થે વિદધીત યથાક્રમમ્ ||૨૯||

Adhikarana 21 (30) · Śloka 30

અપામાર્ગોઽશ્વગન્ધા ચ તાલપત્રી સુવર્ચલા | ઉત્સાદને પ્રશસ્યન્તે કાકોલ્યાદિશ્ચ યો ગણઃ ||૩૦||

Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32

કાસીસં સૈન્ધવં કિણ્વં કુરુવિન્દો મનઃશિલા | કુક્કુટાણ્ડકપાલાનિ સુમનોમુકુલાનિ ચ ||૩૧|| ફલે શૈરીષકારઞ્જે ધાતુચૂર્ણાનિ યાનિ ચ | વ્રણેષૂત્સન્નમાંસેષુ પ્રશસ્તાન્યવસાદને ||૩૨||

Adhikarana 23 (33) · Śloka 33

સમસ્તં વર્ગમર્ધં વા યથાલાભમથાપિ વા | પ્રયુઞ્જીત ભિષક્ પ્રાજ્ઞો યથોદ્દિષ્ટેષુ કર્મસુ ||૩૩||

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાને મિશ્રકાધ્યાયો નામ સપ્તત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૩૭||