Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో జలౌకావచారణీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो जलौकावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
13. jalaukāvacāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
నృపాఢ్యబాలస్థవిరభీరుదుర్బలనారీసుకుమారాణామనుగ్రహార్థం పరమసుకుమారోఽయం శోణితావసేచనోపాయోఽభిహితో జలౌకసః ||3||
View original
नृपाढ्यबालस्थविरभीरुदुर्बलनारीसुकुमाराणामनुग्रहार्थं परमसुकुमारोऽयं शोणितावसेचनोपायोऽभिहितो जलौकसः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్ర వాతపిత్తకఫదుష్టశోణితం యథాసంఖ్యం శృంగజలౌకాలాబుభిరవసేచయేత్, సర్వాణి సర్వైర్వా (విశేషస్తు విస్రావ్యం శృంగజలౌకాలాబుభిర్గృహ్ణీయాత్) ||4||
View original
तत्र वातपित्तकफदुष्टशोणितं यथासङ्ख्यं शृङ्गजलौकालाबुभिरवसेचयेत्, सर्वाणि सर्वैर्वा (विशेषस्तु विस्राव्यं शृङ्गजलौकालाबुभिर्गृह्णीयात्) ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7
భవంతి చాత్ర శ్లోకాః- ఉష్ణం సమధురం స్నిగ్ధం గవాం శృంగం ప్రకీర్తితం | తస్మాద్వాతోపసృష్టే తు హితం తదవసేచనే ||5|| శీతాధివాసా మధురా జలౌకా వారిసంభవా | తస్మాత్ పిత్తోపసృష్టే తు హితా సా త్వవసేచనే ||6|| అలాబు కటుకం రూక్షం తీక్ష్ణం చ పరికీర్తితం | తస్మాచ్ఛ్లేష్మోపసృష్టే తు హితం తదవసేచనే ||7||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- उष्णं समधुरं स्निग्धं गवां शृङ्गं प्रकीर्तितम् | तस्माद्वातोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||५|| शीताधिवासा मधुरा जलौका वारिसम्भवा | तस्मात् पित्तोपसृष्टे तु हिता सा त्ववसेचने ||६|| अलाबु कटुकं रूक्षं तीक्ष्णं च परिकीर्तितम् | तस्माच्छ्लेष्मोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
తత్ర ప్రచ్ఛితే తనుబస్తిపటలావనద్ధేన శృంగేణ శోణితమవసేచయేదాచూషణాత్, సాంతర్దీపయాఽలాబ్వా (జలాయుకా వక్ష్యంతే) ||8||
View original
तत्र प्रच्छिते तनुबस्तिपटलावनद्धेन शृङ्गेण शोणितमवसेचयेदाचूषणात्, सान्तर्दीपयाऽलाब्वा (जलायुका वक्ष्यन्ते) ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
జలమాసామాయురితి జలాయుకాః, జలమాసామోక ఇతి జలౌకసః ||9||
View original
जलमासामायुरिति जलायुकाः, जलमासामोक इति जलौकसः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
తా ద్వాదశ; తాసాం సవిషాః షట్, తావత్య ఏవ నిర్విషాః ||10||
View original
ता द्वादश; तासां सविषाः षट्, तावत्य एव निर्विषाः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
తత్ర సవిషాః- కృష్ణా, కర్బురా, అలగర్దా, ఇంద్రాయుధా, సాముద్రికా, గోచందనా చేతి | తాసు, అంజనచూర్ణవర్ణా పృథుశిరాః కృష్ణా; వర్మిమత్స్యవదాయతా ఛిన్నోన్నతకుక్షిః కర్బురా; రోమశా మహాపార్శ్వా కృష్ణముఖీ అలగర్దా; ఇంద్రాయుధవదూర్ధ్వరాజిభిశ్చిత్రా ఇంద్రాయుధా; ఈషదసితపీతికా విచిత్రపుష్పాకృతిచిత్రా సాముద్రికాః; గోవృషణవదధోభాగే ద్విధాభూతాకృతిరణుముఖీ గోచందనేతి | తాభిర్దష్టే పురుషే దంశే శ్వయథురతిమాత్రం కండూర్మూర్చ్ఛా జ్వరో దాహశ్ఛర్దిర్మదః సదనమితి లింగాని భవంతి | తత్ర మహాగదః పానాలేపననస్యకర్మాదిషూపయోజ్యః | ఇంద్రాయుధాదష్టమసాధ్యం | ఇత్యేతాః సవిషాః సచికిత్సితా వ్యాఖ్యాతాః ||11||
View original
तत्र सविषाः- कृष्णा, कर्बुरा, अलगर्दा, इन्द्रायुधा, सामुद्रिका, गोचन्दना चेति | तासु, अञ्जनचूर्णवर्णा पृथुशिराः कृष्णा; वर्मिमत्स्यवदायता छिन्नोन्नतकुक्षिः कर्बुरा; रोमशा महापार्श्वा कृष्णमुखी अलगर्दा; इन्द्रायुधवदूर्ध्वराजिभिश्चित्रा इन्द्रायुधा; ईषदसितपीतिका विचित्रपुष्पाकृतिचित्रा सामुद्रिकाः; गोवृषणवदधोभागे द्विधाभूताकृतिरणुमुखी गोचन्दनेति | ताभिर्दष्टे पुरुषे दंशे श्वयथुरतिमात्रं कण्डूर्मूर्च्छा ज्वरो दाहश्छर्दिर्मदः सदनमिति लिङ्गानि भवन्ति | तत्र महागदः पानालेपननस्यकर्मादिषूपयोज्यः | इन्द्रायुधादष्टमसाध्यम् | इत्येताः सविषाः सचिकित्सिता व्याख्याताः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
అథ నిర్విషాః- కపిలా, పింగలా, శంకుముఖీ, మూషికా, పుండరీకముఖీ, సావరికా చేతి | తత్ర, మనఃశిలారంజితాభ్యామివ పార్శ్వాభ్యాం పృష్ఠే స్నిగ్ధా ముద్గవర్ణా కపిలా; కించిద్రక్తా వృత్తకాయా పింగాఽఽశుగా చ పింగలా; యకృద్వర్ణా శీఘ్రపాయినీ దీర్ఘతీక్ష్ణముఖీ శంకుముఖీ; మూషికాకృతివర్ణాఽనిష్టగంధా చ మూషికా; ముద్గవర్ణా పుండరీకతుల్యవక్త్రా పుండరీకముఖీ; స్నిగ్ధా పద్మపత్రవర్ణాఽష్టాదశాంగులప్రమాణా సావరికా, సా చ పశ్వర్థే; ఇత్యేతా అవిషా వ్యాఖ్యాతాః ||12||
View original
अथ निर्विषाः- कपिला, पिङ्गला, शङ्कुमुखी, मूषिका, पुण्डरीकमुखी, सावरिका चेति | तत्र, मनःशिलारञ्जिताभ्यामिव पार्श्वाभ्यां पृष्ठे स्निग्धा मुद्गवर्णा कपिला; किञ्चिद्रक्ता वृत्तकाया पिङ्गाऽऽशुगा च पिङ्गला; यकृद्वर्णा शीघ्रपायिनी दीर्घतीक्ष्णमुखी शङ्कुमुखी; मूषिकाकृतिवर्णाऽनिष्टगन्धा च मूषिका; मुद्गवर्णा पुण्डरीकतुल्यवक्त्रा पुण्डरीकमुखी; स्निग्धा पद्मपत्रवर्णाऽष्टादशाङ्गुलप्रमाणा सावरिका, सा च पश्वर्थे; इत्येता अविषा व्याख्याताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
తాసాం యవనపాండ్యసహ్యపౌతనాదీని క్షేత్రాణి; తేషు మహాశరీరా బలవత్యః శీఘ్రపాయిన్యో మహాశనా నిర్విషాశ్చ విశేషేణ భవంతి ||13||
View original
तासां यवनपाण्ड्यसह्यपौतनादीनि क्षेत्राणि; तेषु महाशरीरा बलवत्यः शीघ्रपायिन्यो महाशना निर्विषाश्च विशेषेण भवन्ति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15
తత్ర, సవిషమత్స్యకీటదర్దురమూత్రపురీషకోథజాతాః కలుషేష్వంభసు చ సవిషాః; పద్మోత్పలనలినకుముదసౌగంధికకువలయపుండరీకశైవలకోథజాతా విమలేష్వంభఃసు చ నిర్విషాః ||14|| భవతి చాత్ర- క్షేత్రేషు విచరంత్యేతాః సలిలాఢ్యసుగంధిషు | న చ సంకీర్ణచారిణ్యో న చ పంకేశయాః సుఖాః ||15||
View original
तत्र, सविषमत्स्यकीटदर्दुरमूत्रपुरीषकोथजाताः कलुषेष्वम्भसु च सविषाः; पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकशैवलकोथजाता विमलेष्वम्भःसु च निर्विषाः ||१४|| भवति चात्र- क्षेत्रेषु विचरन्त्येताः सलिलाढ्यसुगन्धिषु | न च सङ्कीर्णचारिण्यो न च पङ्केशयाः सुखाः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
తాసాం గ్రహణమార్ద్రచర్మణా, అన్యైర్వా ప్రయోగైర్గృహ్ణీయాత్ ||16||
View original
तासां ग्रहणमार्द्रचर्मणा, अन्यैर्वा प्रयोगैर्गृह्णीयात् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
అథైనాం నవే మహతి ఘటే సరస్తడాగోదకపంకమావాప్య నిదధ్యాత్; భక్ష్యార్థే చాసాముపహరేచ్ఛైవలం వల్లూరమౌదకాంశ్చ కందాంశ్చూర్ణీకృత్య; శయ్యార్థం తృణమౌదకాని చ పత్రాణి; త్ర్యహాత్త్ర్యహాచ్చాభ్యోఽన్యజ్జలం భక్ష్యం చ దద్యాత్; సప్తరాత్రాత్ సప్తరాత్రాచ్చ ఘటమన్యం సంక్రామయేత్ ||17||
View original
अथैनां नवे महति घटे सरस्तडागोदकपङ्कमावाप्य निदध्यात्; भक्ष्यार्थे चासामुपहरेच्छैवलं वल्लूरमौदकांश्च कन्दांश्चूर्णीकृत्य; शय्यार्थं तृणमौदकानि च पत्राणि; त्र्यहात्त्र्यहाच्चाभ्योऽन्यज्जलं भक्ष्यं च दद्यात्; सप्तरात्रात् सप्तरात्राच्च घटमन्यं सङ्क्रामयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
భవతి చాత్ర- స్థూలమధ్యాః పరిక్లిష్టాః పృథ్వ్యో మందవిచేష్టితాః | అగ్రాహిణ్యోఽల్పపాయిన్యః సవిషాశ్చ న పూజితాః ||18||
View original
भवति चात्र- स्थूलमध्याः परिक्लिष्टाः पृथ्व्यो मन्दविचेष्टिताः | अग्राहिण्योऽल्पपायिन्यः सविषाश्च न पूजिताः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
అథ జలౌకోవసేకసాధ్యవ్యాధితముపవేశ్య సంవేశ్య వా, విరూక్ష్య చాస్య తమవకాశం మృద్గోమయచూర్ణైర్యద్యరుజః స్యాత్ | గృహీతాశ్చ తాః సర్షపరజనీకల్కోదకప్రదిగ్ధగాత్రీః సలిలసరకమధ్యే ముహూర్తస్థితా విగతక్లమా జ్ఞాత్వా తాభీ రోగం గ్రాహయేత్ | శ్లణశుక్లార్ద్రపిచుప్రోతావచ్ఛన్నాం కృత్వా ముఖమపావృణుయాత్; అగృహ్ణంత్యై క్షీరబిందుం శోణితబిందుం వా దద్యాత్, శస్త్రపదాని వా కుర్వీత; యద్యేవమపి న గృహ్ణీయాత్తదాఽన్యాం గ్రాహయేత్ ||19||
View original
अथ जलौकोवसेकसाध्यव्याधितमुपवेश्य संवेश्य वा, विरूक्ष्य चास्य तमवकाशं मृद्गोमयचूर्णैर्यद्यरुजः स्यात् | गृहीताश्च ताः सर्षपरजनीकल्कोदकप्रदिग्धगात्रीः सलिलसरकमध्ये मुहूर्तस्थिता विगतक्लमा ज्ञात्वा ताभी रोगं ग्राहयेत् | श्लणशुक्लार्द्रपिचुप्रोतावच्छन्नां कृत्वा मुखमपावृणुयात्; अगृह्णन्त्यै क्षीरबिन्दुं शोणितबिन्दुं वा दद्यात्, शस्त्रपदानि वा कुर्वीत; यद्येवमपि न गृह्णीयात्तदाऽन्यां ग्राहयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
యదా చ నివిశతేఽశ్వఖురవదాననం కృత్వోన్నమ్య చ స్కంధం తదా జానీయాద్గృహ్ణాతీతి; గృహ్ణంతీం చార్ద్రవస్త్రావచ్ఛన్నాం కృత్వా ధారయేత్ ||20||
View original
यदा च निविशतेऽश्वखुरवदाननं कृत्वोन्नम्य च स्कन्धं तदा जानीयाद्गृह्णातीति; गृह्णन्तीं चार्द्रवस्त्रावच्छन्नां कृत्वा धारयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
దంశే తోదకండుప్రాదుర్భావైర్జానీయాచ్ఛుద్ధమియమాదత్త ఇతి; శుద్ధమాదదానామపనయేథ్ అథ శోణితగంధేన న ముంచేన్ముఖమస్యాః సైంధవచూర్ణేనావకిరేత్ ||21||
View original
दंशे तोदकण्डुप्रादुर्भावैर्जानीयाच्छुद्धमियमादत्त इति; शुद्धमाददानामपनयेतः अथ शोणितगन्धेन न मुञ्चेन्मुखमस्याः सैन्धवचूर्णेनावकिरेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
అథ పతితాం తండులకండనప్రదిగ్ధగాత్రీం తైలలవణాభ్యక్తముఖీం వామహస్తాంగుష్ఠాంగులీభ్యాం గృహీతపుచ్ఛాం దక్షిణహస్తాంగుష్ఠాంగులిభ్యాం శనైః శనైరనులోమమనుమార్జయేదాముఖాత్, వామయేత్ తావద్యావత్ సమ్యగ్వాంతలింగానీతి | సమ్యగ్వాంతా సలిలసరకే న్యస్తా భోక్తుకామా సతీ చరేత్ | యా సీదతీ న చేష్టతే సా దుర్వాంతా, తాం పునః సమ్యగ్వామయేత్ | దుర్వాంతాయా వ్యాధిరసాధ్య ఇంద్రమదో నామ భవతి | అథ సువాంతాం పూర్వవత్ సన్నిదధ్యాత్ ||22||
View original
अथ पतितां तण्डुलकण्डनप्रदिग्धगात्रीं तैललवणाभ्यक्तमुखीं वामहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्यां गृहीतपुच्छां दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां शनैः शनैरनुलोममनुमार्जयेदामुखात्, वामयेत् तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति | सम्यग्वान्ता सलिलसरके न्यस्ता भोक्तुकामा सती चरेत् | या सीदती न चेष्टते सा दुर्वान्ता, तां पुनः सम्यग्वामयेत् | दुर्वान्ताया व्याधिरसाध्य इन्द्रमदो नाम भवति | अथ सुवान्तां पूर्ववत् सन्निदध्यात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
శోణితస్య యోగాయోగానవేక్ష్య శతధౌతఘృతాభ్యంగః, తత్పిచుధారణం వా; జలౌకోవ్రణాన్ మధునాఽవఘట్టయేత్, శీతాభిరద్భిః పరిషేచయేద్బధ్నీత వా, కషాయమధురస్నిగ్ధశీతైశ్చ ప్రదేహైః ప్రదిహ్యాదితి ||23||
View original
शोणितस्य योगायोगानवेक्ष्य शतधौतघृताभ्यङ्गः, तत्पिचुधारणं वा; जलौकोव्रणान् मधुनाऽवघट्टयेत्, शीताभिरद्भिः परिषेचयेद्बध्नीत वा, कषायमधुरस्निग्धशीतैश्च प्रदेहैः प्रदिह्यादिति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
భవతి చాత్ర- క్షేత్రాణి గ్రహణం జాతీః పోషణం సావచారణం | జలౌకసాం చ యో వేత్తి తత్సాధ్యాన్ స జయేద్గదాన్ ||24||
View original
भवति चात्र- क्षेत्राणि ग्रहणं जातीः पोषणं सावचारणम् | जलौकसां च यो वेत्ति तत्साध्यान् स जयेद्गदान् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే జలౌకావచారణీయో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః ||12||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकावचारणीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१२||
🔊 Audio coming soon