Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো জলৌকাবচারণীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातो जलौकावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
13. jalaukāvacāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
নৃপাঢ্যবালস্থবিরভীরুদুর্বলনারীসুকুমারাণামনুগ্রহার্থং পরমসুকুমারোঽযং শোণিতাবসেচনোপাযোঽভিহিতো জলৌকসঃ ||৩||
View original
नृपाढ्यबालस्थविरभीरुदुर्बलनारीसुकुमाराणामनुग्रहार्थं परमसुकुमारोऽयं शोणितावसेचनोपायोऽभिहितो जलौकसः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
তত্র বাতপিত্তকফদুষ্টশোণিতং যথাসঙ্খ্যং শৃঙ্গজলৌকালাবুভিরবসেচযেত্, সর্বাণি সর্বৈর্বা (বিশেষস্তু বিস্রাব্যং শৃঙ্গজলৌকালাবুভির্গৃহ্ণীযাত্) ||৪||
View original
तत्र वातपित्तकफदुष्टशोणितं यथासङ्ख्यं शृङ्गजलौकालाबुभिरवसेचयेत्, सर्वाणि सर्वैर्वा (विशेषस्तु विस्राव्यं शृङ्गजलौकालाबुभिर्गृह्णीयात्) ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7
ভবন্তি চাত্র শ্লোকাঃ- উষ্ণং সমধুরং স্নিগ্ধং গবাং শৃঙ্গং প্রকীর্তিতম্ | তস্মাদ্বাতোপসৃষ্টে তু হিতং তদবসেচনে ||৫|| শীতাধিবাসা মধুরা জলৌকা বারিসম্ভবা | তস্মাত্ পিত্তোপসৃষ্টে তু হিতা সা ত্ববসেচনে ||৬|| অলাবু কটুকং রূক্ষং তীক্ষ্ণং চ পরিকীর্তিতম্ | তস্মাচ্ছ্লেষ্মোপসৃষ্টে তু হিতং তদবসেচনে ||৭||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- उष्णं समधुरं स्निग्धं गवां शृङ्गं प्रकीर्तितम् | तस्माद्वातोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||५|| शीताधिवासा मधुरा जलौका वारिसम्भवा | तस्मात् पित्तोपसृष्टे तु हिता सा त्ववसेचने ||६|| अलाबु कटुकं रूक्षं तीक्ष्णं च परिकीर्तितम् | तस्माच्छ्लेष्मोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
তত্র প্রচ্ছিতে তনুবস্তিপটলাবনদ্ধেন শৃঙ্গেণ শোণিতমবসেচযেদাচূষণাত্, সান্তর্দীপযাঽলাব্বা (জলাযুকা বক্ষ্যন্তে) ||৮||
View original
तत्र प्रच्छिते तनुबस्तिपटलावनद्धेन शृङ्गेण शोणितमवसेचयेदाचूषणात्, सान्तर्दीपयाऽलाब्वा (जलायुका वक्ष्यन्ते) ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
জলমাসামাযুরিতি জলাযুকাঃ, জলমাসামোক ইতি জলৌকসঃ ||৯||
View original
जलमासामायुरिति जलायुकाः, जलमासामोक इति जलौकसः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
তা দ্বাদশ; তাসাং সবিষাঃ ষট্, তাবত্য এব নির্বিষাঃ ||১০||
View original
ता द्वादश; तासां सविषाः षट्, तावत्य एव निर्विषाः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
তত্র সবিষাঃ- কৃষ্ণা, কর্বুরা, অলগর্দা, ইন্দ্রাযুধা, সামুদ্রিকা, গোচন্দনা চেতি | তাসু, অঞ্জনচূর্ণবর্ণা পৃথুশিরাঃ কৃষ্ণা; বর্মিমত্স্যবদাযতা ছিন্নোন্নতকুক্ষিঃ কর্বুরা; রোমশা মহাপার্শ্বা কৃষ্ণমুখী অলগর্দা; ইন্দ্রাযুধবদূর্ধ্বরাজিভিশ্চিত্রা ইন্দ্রাযুধা; ঈষদসিতপীতিকা বিচিত্রপুষ্পাকৃতিচিত্রা সামুদ্রিকাঃ; গোবৃষণবদধোভাগে দ্বিধাভূতাকৃতিরণুমুখী গোচন্দনেতি | তাভির্দষ্টে পুরুষে দংশে শ্বযথুরতিমাত্রং কণ্ডূর্মূর্চ্ছা জ্বরো দাহশ্ছর্দির্মদঃ সদনমিতি লিঙ্গানি ভবন্তি | তত্র মহাগদঃ পানালেপননস্যকর্মাদিষূপযোজ্যঃ | ইন্দ্রাযুধাদষ্টমসাধ্যম্ | ইত্যেতাঃ সবিষাঃ সচিকিত্সিতা ব্যাখ্যাতাঃ ||১১||
View original
तत्र सविषाः- कृष्णा, कर्बुरा, अलगर्दा, इन्द्रायुधा, सामुद्रिका, गोचन्दना चेति | तासु, अञ्जनचूर्णवर्णा पृथुशिराः कृष्णा; वर्मिमत्स्यवदायता छिन्नोन्नतकुक्षिः कर्बुरा; रोमशा महापार्श्वा कृष्णमुखी अलगर्दा; इन्द्रायुधवदूर्ध्वराजिभिश्चित्रा इन्द्रायुधा; ईषदसितपीतिका विचित्रपुष्पाकृतिचित्रा सामुद्रिकाः; गोवृषणवदधोभागे द्विधाभूताकृतिरणुमुखी गोचन्दनेति | ताभिर्दष्टे पुरुषे दंशे श्वयथुरतिमात्रं कण्डूर्मूर्च्छा ज्वरो दाहश्छर्दिर्मदः सदनमिति लिङ्गानि भवन्ति | तत्र महागदः पानालेपननस्यकर्मादिषूपयोज्यः | इन्द्रायुधादष्टमसाध्यम् | इत्येताः सविषाः सचिकित्सिता व्याख्याताः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
অথ নির্বিষাঃ- কপিলা, পিঙ্গলা, শঙ্কুমুখী, মূষিকা, পুণ্ডরীকমুখী, সাবরিকা চেতি | তত্র, মনঃশিলারঞ্জিতাভ্যামিব পার্শ্বাভ্যাং পৃষ্ঠে স্নিগ্ধা মুদ্গবর্ণা কপিলা; কিঞ্চিদ্রক্তা বৃত্তকাযা পিঙ্গাঽঽশুগা চ পিঙ্গলা; যকৃদ্বর্ণা শীঘ্রপাযিনী দীর্ঘতীক্ষ্ণমুখী শঙ্কুমুখী; মূষিকাকৃতিবর্ণাঽনিষ্টগন্ধা চ মূষিকা; মুদ্গবর্ণা পুণ্ডরীকতুল্যবক্ত্রা পুণ্ডরীকমুখী; স্নিগ্ধা পদ্মপত্রবর্ণাঽষ্টাদশাঙ্গুলপ্রমাণা সাবরিকা, সা চ পশ্বর্থে; ইত্যেতা অবিষা ব্যাখ্যাতাঃ ||১২||
View original
अथ निर्विषाः- कपिला, पिङ्गला, शङ्कुमुखी, मूषिका, पुण्डरीकमुखी, सावरिका चेति | तत्र, मनःशिलारञ्जिताभ्यामिव पार्श्वाभ्यां पृष्ठे स्निग्धा मुद्गवर्णा कपिला; किञ्चिद्रक्ता वृत्तकाया पिङ्गाऽऽशुगा च पिङ्गला; यकृद्वर्णा शीघ्रपायिनी दीर्घतीक्ष्णमुखी शङ्कुमुखी; मूषिकाकृतिवर्णाऽनिष्टगन्धा च मूषिका; मुद्गवर्णा पुण्डरीकतुल्यवक्त्रा पुण्डरीकमुखी; स्निग्धा पद्मपत्रवर्णाऽष्टादशाङ्गुलप्रमाणा सावरिका, सा च पश्वर्थे; इत्येता अविषा व्याख्याताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
তাসাং যবনপাণ্ড্যসহ্যপৌতনাদীনি ক্ষেত্রাণি; তেষু মহাশরীরা বলবত্যঃ শীঘ্রপাযিন্যো মহাশনা নির্বিষাশ্চ বিশেষেণ ভবন্তি ||১৩||
View original
तासां यवनपाण्ड्यसह्यपौतनादीनि क्षेत्राणि; तेषु महाशरीरा बलवत्यः शीघ्रपायिन्यो महाशना निर्विषाश्च विशेषेण भवन्ति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15
তত্র, সবিষমত্স্যকীটদর্দুরমূত্রপুরীষকোথজাতাঃ কলুষেষ্বম্ভসু চ সবিষাঃ; পদ্মোত্পলনলিনকুমুদসৌগন্ধিককুবলযপুণ্ডরীকশৈবলকোথজাতা বিমলেষ্বম্ভঃসু চ নির্বিষাঃ ||১৪|| ভবতি চাত্র- ক্ষেত্রেষু বিচরন্ত্যেতাঃ সলিলাঢ্যসুগন্ধিষু | ন চ সঙ্কীর্ণচারিণ্যো ন চ পঙ্কেশযাঃ সুখাঃ ||১৫||
View original
तत्र, सविषमत्स्यकीटदर्दुरमूत्रपुरीषकोथजाताः कलुषेष्वम्भसु च सविषाः; पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकशैवलकोथजाता विमलेष्वम्भःसु च निर्विषाः ||१४|| भवति चात्र- क्षेत्रेषु विचरन्त्येताः सलिलाढ्यसुगन्धिषु | न च सङ्कीर्णचारिण्यो न च पङ्केशयाः सुखाः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
তাসাং গ্রহণমার্দ্রচর্মণা, অন্যৈর্বা প্রযোগৈর্গৃহ্ণীযাত্ ||১৬||
View original
तासां ग्रहणमार्द्रचर्मणा, अन्यैर्वा प्रयोगैर्गृह्णीयात् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
অথৈনাং নবে মহতি ঘটে সরস্তডাগোদকপঙ্কমাবাপ্য নিদধ্যাত্; ভক্ষ্যার্থে চাসামুপহরেচ্ছৈবলং বল্লূরমৌদকাংশ্চ কন্দাংশ্চূর্ণীকৃত্য; শয্যার্থং তৃণমৌদকানি চ পত্রাণি; ত্র্যহাত্ত্র্যহাচ্চাভ্যোঽন্যজ্জলং ভক্ষ্যং চ দদ্যাত্; সপ্তরাত্রাত্ সপ্তরাত্রাচ্চ ঘটমন্যং সঙ্ক্রামযেত্ ||১৭||
View original
अथैनां नवे महति घटे सरस्तडागोदकपङ्कमावाप्य निदध्यात्; भक्ष्यार्थे चासामुपहरेच्छैवलं वल्लूरमौदकांश्च कन्दांश्चूर्णीकृत्य; शय्यार्थं तृणमौदकानि च पत्राणि; त्र्यहात्त्र्यहाच्चाभ्योऽन्यज्जलं भक्ष्यं च दद्यात्; सप्तरात्रात् सप्तरात्राच्च घटमन्यं सङ्क्रामयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
ভবতি চাত্র- স্থূলমধ্যাঃ পরিক্লিষ্টাঃ পৃথ্ব্যো মন্দবিচেষ্টিতাঃ | অগ্রাহিণ্যোঽল্পপাযিন্যঃ সবিষাশ্চ ন পূজিতাঃ ||১৮||
View original
भवति चात्र- स्थूलमध्याः परिक्लिष्टाः पृथ्व्यो मन्दविचेष्टिताः | अग्राहिण्योऽल्पपायिन्यः सविषाश्च न पूजिताः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
অথ জলৌকোবসেকসাধ্যব্যাধিতমুপবেশ্য সংবেশ্য বা, বিরূক্ষ্য চাস্য তমবকাশং মৃদ্গোমযচূর্ণৈর্যদ্যরুজঃ স্যাত্ | গৃহীতাশ্চ তাঃ সর্ষপরজনীকল্কোদকপ্রদিগ্ধগাত্রীঃ সলিলসরকমধ্যে মুহূর্তস্থিতা বিগতক্লমা জ্ঞাত্বা তাভী রোগং গ্রাহযেত্ | শ্লণশুক্লার্দ্রপিচুপ্রোতাবচ্ছন্নাং কৃত্বা মুখমপাবৃণুযাত্; অগৃহ্ণন্ত্যৈ ক্ষীরবিন্দুং শোণিতবিন্দুং বা দদ্যাত্, শস্ত্রপদানি বা কুর্বীত; যদ্যেবমপি ন গৃহ্ণীযাত্তদাঽন্যাং গ্রাহযেত্ ||১৯||
View original
अथ जलौकोवसेकसाध्यव्याधितमुपवेश्य संवेश्य वा, विरूक्ष्य चास्य तमवकाशं मृद्गोमयचूर्णैर्यद्यरुजः स्यात् | गृहीताश्च ताः सर्षपरजनीकल्कोदकप्रदिग्धगात्रीः सलिलसरकमध्ये मुहूर्तस्थिता विगतक्लमा ज्ञात्वा ताभी रोगं ग्राहयेत् | श्लणशुक्लार्द्रपिचुप्रोतावच्छन्नां कृत्वा मुखमपावृणुयात्; अगृह्णन्त्यै क्षीरबिन्दुं शोणितबिन्दुं वा दद्यात्, शस्त्रपदानि वा कुर्वीत; यद्येवमपि न गृह्णीयात्तदाऽन्यां ग्राहयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
যদা চ নিবিশতেঽশ্বখুরবদাননং কৃত্বোন্নম্য চ স্কন্ধং তদা জানীযাদ্গৃহ্ণাতীতি; গৃহ্ণন্তীং চার্দ্রবস্ত্রাবচ্ছন্নাং কৃত্বা ধারযেত্ ||২০||
View original
यदा च निविशतेऽश्वखुरवदाननं कृत्वोन्नम्य च स्कन्धं तदा जानीयाद्गृह्णातीति; गृह्णन्तीं चार्द्रवस्त्रावच्छन्नां कृत्वा धारयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
দংশে তোদকণ্ডুপ্রাদুর্ভাবৈর্জানীযাচ্ছুদ্ধমিযমাদত্ত ইতি; শুদ্ধমাদদানামপনযেতঃ অথ শোণিতগন্ধেন ন মুঞ্চেন্মুখমস্যাঃ সৈন্ধবচূর্ণেনাবকিরেত্ ||২১||
View original
दंशे तोदकण्डुप्रादुर्भावैर्जानीयाच्छुद्धमियमादत्त इति; शुद्धमाददानामपनयेतः अथ शोणितगन्धेन न मुञ्चेन्मुखमस्याः सैन्धवचूर्णेनावकिरेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
অথ পতিতাং তণ্ডুলকণ্ডনপ্রদিগ্ধগাত্রীং তৈললবণাভ্যক্তমুখীং বামহস্তাঙ্গুষ্ঠাঙ্গুলীভ্যাং গৃহীতপুচ্ছাং দক্ষিণহস্তাঙ্গুষ্ঠাঙ্গুলিভ্যাং শনৈঃ শনৈরনুলোমমনুমার্জযেদামুখাত্, বামযেত্ তাবদ্যাবত্ সম্যগ্বান্তলিঙ্গানীতি | সম্যগ্বান্তা সলিলসরকে ন্যস্তা ভোক্তুকামা সতী চরেত্ | যা সীদতী ন চেষ্টতে সা দুর্বান্তা, তাং পুনঃ সম্যগ্বামযেত্ | দুর্বান্তাযা ব্যাধিরসাধ্য ইন্দ্রমদো নাম ভবতি | অথ সুবান্তাং পূর্ববত্ সন্নিদধ্যাত্ ||২২||
View original
अथ पतितां तण्डुलकण्डनप्रदिग्धगात्रीं तैललवणाभ्यक्तमुखीं वामहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्यां गृहीतपुच्छां दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां शनैः शनैरनुलोममनुमार्जयेदामुखात्, वामयेत् तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति | सम्यग्वान्ता सलिलसरके न्यस्ता भोक्तुकामा सती चरेत् | या सीदती न चेष्टते सा दुर्वान्ता, तां पुनः सम्यग्वामयेत् | दुर्वान्ताया व्याधिरसाध्य इन्द्रमदो नाम भवति | अथ सुवान्तां पूर्ववत् सन्निदध्यात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
শোণিতস্য যোগাযোগানবেক্ষ্য শতধৌতঘৃতাভ্যঙ্গঃ, তত্পিচুধারণং বা; জলৌকোব্রণান্ মধুনাঽবঘট্টযেত্, শীতাভিরদ্ভিঃ পরিষেচযেদ্বধ্নীত বা, কষাযমধুরস্নিগ্ধশীতৈশ্চ প্রদেহৈঃ প্রদিহ্যাদিতি ||২৩||
View original
शोणितस्य योगायोगानवेक्ष्य शतधौतघृताभ्यङ्गः, तत्पिचुधारणं वा; जलौकोव्रणान् मधुनाऽवघट्टयेत्, शीताभिरद्भिः परिषेचयेद्बध्नीत वा, कषायमधुरस्निग्धशीतैश्च प्रदेहैः प्रदिह्यादिति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
ভবতি চাত্র- ক্ষেত্রাণি গ্রহণং জাতীঃ পোষণং সাবচারণম্ | জলৌকসাং চ যো বেত্তি তত্সাধ্যান্ স জযেদ্গদান্ ||২৪||
View original
भवति चात्र- क्षेत्राणि ग्रहणं जातीः पोषणं सावचारणम् | जलौकसां च यो वेत्ति तत्साध्यान् स जयेद्गदान् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং সূত্রস্থানে জলৌকাবচারণীযো নাম ত্রযোদশোঽধ্যাযঃ ||১২||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकावचारणीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१२||
🔊 Audio coming soon