Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ ജലൌകാവചാരണീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो जलौकावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
13. jalaukāvacāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
നൃപാഢ്യബാലസ്ഥവിരഭീരുദുര്ബലനാരീസുകുമാരാണാമനുഗ്രഹാര്ഥം പരമസുകുമാരോऽയം ശോണിതാവസേചനോപായോऽഭിഹിതോ ജലൌകസഃ ||൩||
View original
नृपाढ्यबालस्थविरभीरुदुर्बलनारीसुकुमाराणामनुग्रहार्थं परमसुकुमारोऽयं शोणितावसेचनोपायोऽभिहितो जलौकसः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തത്ര വാതപിത്തകഫദുഷ്ടശോണിതം യഥാസങ്ഖ്യം ശൃങ്ഗജലൌകാലാബുഭിരവസേചയേത്, സര്വാണി സര്വൈര്വാ (വിശേഷസ്തു വിസ്രാവ്യം ശൃങ്ഗജലൌകാലാബുഭിര്ഗൃഹ്ണീയാത്) ||൪||
View original
तत्र वातपित्तकफदुष्टशोणितं यथासङ्ख्यं शृङ्गजलौकालाबुभिरवसेचयेत्, सर्वाणि सर्वैर्वा (विशेषस्तु विस्राव्यं शृङ्गजलौकालाबुभिर्गृह्णीयात्) ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7
ഭവന്തി ചാത്ര ശ്ലോകാഃ- ഉഷ്ണം സമധുരം സ്നിഗ്ധം ഗവാം ശൃങ്ഗം പ്രകീര്തിതമ് | തസ്മാദ്വാതോപസൃഷ്ടേ തു ഹിതം തദവസേചനേ ||൫|| ശീതാധിവാസാ മധുരാ ജലൌകാ വാരിസമ്ഭവാ | തസ്മാത് പിത്തോപസൃഷ്ടേ തു ഹിതാ സാ ത്വവസേചനേ ||൬|| അലാബു കടുകം രൂക്ഷം തീക്ഷ്ണം ച പരികീര്തിതമ് | തസ്മാച്ഛ്ലേഷ്മോപസൃഷ്ടേ തു ഹിതം തദവസേചനേ ||൭||
View original
भवन्ति चात्र श्लोकाः- उष्णं समधुरं स्निग्धं गवां शृङ्गं प्रकीर्तितम् | तस्माद्वातोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||५|| शीताधिवासा मधुरा जलौका वारिसम्भवा | तस्मात् पित्तोपसृष्टे तु हिता सा त्ववसेचने ||६|| अलाबु कटुकं रूक्षं तीक्ष्णं च परिकीर्तितम् | तस्माच्छ्लेष्मोपसृष्टे तु हितं तदवसेचने ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
തത്ര പ്രച്ഛിതേ തനുബസ്തിപടലാവനദ്ധേന ശൃങ്ഗേണ ശോണിതമവസേചയേദാചൂഷണാത്, സാന്തര്ദീപയാऽലാബ്വാ (ജലായുകാ വക്ഷ്യന്തേ) ||൮||
View original
तत्र प्रच्छिते तनुबस्तिपटलावनद्धेन शृङ्गेण शोणितमवसेचयेदाचूषणात्, सान्तर्दीपयाऽलाब्वा (जलायुका वक्ष्यन्ते) ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ജലമാസാമായുരിതി ജലായുകാഃ, ജലമാസാമോക ഇതി ജലൌകസഃ ||൯||
View original
जलमासामायुरिति जलायुकाः, जलमासामोक इति जलौकसः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
താ ദ്വാദശ; താസാം സവിഷാഃ ഷട്, താവത്യ ഏവ നിര്വിഷാഃ ||൧൦||
View original
ता द्वादश; तासां सविषाः षट्, तावत्य एव निर्विषाः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
തത്ര സവിഷാഃ- കൃഷ്ണാ, കര്ബുരാ, അലഗര്ദാ, ഇന്ദ്രായുധാ, സാമുദ്രികാ, ഗോചന്ദനാ ചേതി | താസു, അഞ്ജനചൂര്ണവര്ണാ പൃഥുശിരാഃ കൃഷ്ണാ; വര്മിമത്സ്യവദായതാ ഛിന്നോന്നതകുക്ഷിഃ കര്ബുരാ; രോമശാ മഹാപാര്ശ്വാ കൃഷ്ണമുഖീ അലഗര്ദാ; ഇന്ദ്രായുധവദൂര്ധ്വരാജിഭിശ്ചിത്രാ ഇന്ദ്രായുധാ; ഈഷദസിതപീതികാ വിചിത്രപുഷ്പാകൃതിചിത്രാ സാമുദ്രികാഃ; ഗോവൃഷണവദധോഭാഗേ ദ്വിധാഭൂതാകൃതിരണുമുഖീ ഗോചന്ദനേതി | താഭിര്ദഷ്ടേ പുരുഷേ ദംശേ ശ്വയഥുരതിമാത്രം കണ്ഡൂര്മൂര്ച്ഛാ ജ്വരോ ദാഹശ്ഛര്ദിര്മദഃ സദനമിതി ലിങ്ഗാനി ഭവന്തി | തത്ര മഹാഗദഃ പാനാലേപനനസ്യകര്മാദിഷൂപയോജ്യഃ | ഇന്ദ്രായുധാദഷ്ടമസാധ്യമ് | ഇത്യേതാഃ സവിഷാഃ സചികിത്സിതാ വ്യാഖ്യാതാഃ ||൧൧||
View original
तत्र सविषाः- कृष्णा, कर्बुरा, अलगर्दा, इन्द्रायुधा, सामुद्रिका, गोचन्दना चेति | तासु, अञ्जनचूर्णवर्णा पृथुशिराः कृष्णा; वर्मिमत्स्यवदायता छिन्नोन्नतकुक्षिः कर्बुरा; रोमशा महापार्श्वा कृष्णमुखी अलगर्दा; इन्द्रायुधवदूर्ध्वराजिभिश्चित्रा इन्द्रायुधा; ईषदसितपीतिका विचित्रपुष्पाकृतिचित्रा सामुद्रिकाः; गोवृषणवदधोभागे द्विधाभूताकृतिरणुमुखी गोचन्दनेति | ताभिर्दष्टे पुरुषे दंशे श्वयथुरतिमात्रं कण्डूर्मूर्च्छा ज्वरो दाहश्छर्दिर्मदः सदनमिति लिङ्गानि भवन्ति | तत्र महागदः पानालेपननस्यकर्मादिषूपयोज्यः | इन्द्रायुधादष्टमसाध्यम् | इत्येताः सविषाः सचिकित्सिता व्याख्याताः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
അഥ നിര്വിഷാഃ- കപിലാ, പിങ്ഗലാ, ശങ്കുമുഖീ, മൂഷികാ, പുണ്ഡരീകമുഖീ, സാവരികാ ചേതി | തത്ര, മനഃശിലാരഞ്ജിതാഭ്യാമിവ പാര്ശ്വാഭ്യാം പൃഷ്ഠേ സ്നിഗ്ധാ മുദ്ഗവര്ണാ കപിലാ; കിഞ്ചിദ്രക്താ വൃത്തകായാ പിങ്ഗാऽऽശുഗാ ച പിങ്ഗലാ; യകൃദ്വര്ണാ ശീഘ്രപായിനീ ദീര്ഘതീക്ഷ്ണമുഖീ ശങ്കുമുഖീ; മൂഷികാകൃതിവര്ണാऽനിഷ്ടഗന്ധാ ച മൂഷികാ; മുദ്ഗവര്ണാ പുണ്ഡരീകതുല്യവക്ത്രാ പുണ്ഡരീകമുഖീ; സ്നിഗ്ധാ പദ്മപത്രവര്ണാऽഷ്ടാദശാങ്ഗുലപ്രമാണാ സാവരികാ, സാ ച പശ്വര്ഥേ; ഇത്യേതാ അവിഷാ വ്യാഖ്യാതാഃ ||൧൨||
View original
अथ निर्विषाः- कपिला, पिङ्गला, शङ्कुमुखी, मूषिका, पुण्डरीकमुखी, सावरिका चेति | तत्र, मनःशिलारञ्जिताभ्यामिव पार्श्वाभ्यां पृष्ठे स्निग्धा मुद्गवर्णा कपिला; किञ्चिद्रक्ता वृत्तकाया पिङ्गाऽऽशुगा च पिङ्गला; यकृद्वर्णा शीघ्रपायिनी दीर्घतीक्ष्णमुखी शङ्कुमुखी; मूषिकाकृतिवर्णाऽनिष्टगन्धा च मूषिका; मुद्गवर्णा पुण्डरीकतुल्यवक्त्रा पुण्डरीकमुखी; स्निग्धा पद्मपत्रवर्णाऽष्टादशाङ्गुलप्रमाणा सावरिका, सा च पश्वर्थे; इत्येता अविषा व्याख्याताः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
താസാം യവനപാണ്ഡ്യസഹ്യപൌതനാദീനി ക്ഷേത്രാണി; തേഷു മഹാശരീരാ ബലവത്യഃ ശീഘ്രപായിന്യോ മഹാശനാ നിര്വിഷാശ്ച വിശേഷേണ ഭവന്തി ||൧൩||
View original
तासां यवनपाण्ड्यसह्यपौतनादीनि क्षेत्राणि; तेषु महाशरीरा बलवत्यः शीघ्रपायिन्यो महाशना निर्विषाश्च विशेषेण भवन्ति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 15
തത്ര, സവിഷമത്സ്യകീടദര്ദുരമൂത്രപുരീഷകോഥജാതാഃ കലുഷേഷ്വമ്ഭസു ച സവിഷാഃ; പദ്മോത്പലനലിനകുമുദസൌഗന്ധികകുവലയപുണ്ഡരീകശൈവലകോഥജാതാ വിമലേഷ്വമ്ഭഃസു ച നിര്വിഷാഃ ||൧൪|| ഭവതി ചാത്ര- ക്ഷേത്രേഷു വിചരന്ത്യേതാഃ സലിലാഢ്യസുഗന്ധിഷു | ന ച സങ്കീര്ണചാരിണ്യോ ന ച പങ്കേശയാഃ സുഖാഃ ||൧൫||
View original
तत्र, सविषमत्स्यकीटदर्दुरमूत्रपुरीषकोथजाताः कलुषेष्वम्भसु च सविषाः; पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकशैवलकोथजाता विमलेष्वम्भःसु च निर्विषाः ||१४|| भवति चात्र- क्षेत्रेषु विचरन्त्येताः सलिलाढ्यसुगन्धिषु | न च सङ्कीर्णचारिण्यो न च पङ्केशयाः सुखाः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
താസാം ഗ്രഹണമാര്ദ്രചര്മണാ, അന്യൈര്വാ പ്രയോഗൈര്ഗൃഹ്ണീയാത് ||൧൬||
View original
तासां ग्रहणमार्द्रचर्मणा, अन्यैर्वा प्रयोगैर्गृह्णीयात् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
അഥൈനാം നവേ മഹതി ഘടേ സരസ്തഡാഗോദകപങ്കമാവാപ്യ നിദധ്യാത്; ഭക്ഷ്യാര്ഥേ ചാസാമുപഹരേച്ഛൈവലം വല്ലൂരമൌദകാംശ്ച കന്ദാംശ്ചൂര്ണീകൃത്യ; ശയ്യാര്ഥം തൃണമൌദകാനി ച പത്രാണി; ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാച്ചാഭ്യോऽന്യജ്ജലം ഭക്ഷ്യം ച ദദ്യാത്; സപ്തരാത്രാത് സപ്തരാത്രാച്ച ഘടമന്യം സങ്ക്രാമയേത് ||൧൭||
View original
अथैनां नवे महति घटे सरस्तडागोदकपङ्कमावाप्य निदध्यात्; भक्ष्यार्थे चासामुपहरेच्छैवलं वल्लूरमौदकांश्च कन्दांश्चूर्णीकृत्य; शय्यार्थं तृणमौदकानि च पत्राणि; त्र्यहात्त्र्यहाच्चाभ्योऽन्यज्जलं भक्ष्यं च दद्यात्; सप्तरात्रात् सप्तरात्राच्च घटमन्यं सङ्क्रामयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
ഭവതി ചാത്ര- സ്ഥൂലമധ്യാഃ പരിക്ലിഷ്ടാഃ പൃഥ്വ്യോ മന്ദവിചേഷ്ടിതാഃ | അഗ്രാഹിണ്യോऽല്പപായിന്യഃ സവിഷാശ്ച ന പൂജിതാഃ ||൧൮||
View original
भवति चात्र- स्थूलमध्याः परिक्लिष्टाः पृथ्व्यो मन्दविचेष्टिताः | अग्राहिण्योऽल्पपायिन्यः सविषाश्च न पूजिताः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (19) · Śloka 19
അഥ ജലൌകോവസേകസാധ്യവ്യാധിതമുപവേശ്യ സംവേശ്യ വാ, വിരൂക്ഷ്യ ചാസ്യ തമവകാശം മൃദ്ഗോമയചൂര്ണൈര്യദ്യരുജഃ സ്യാത് | ഗൃഹീതാശ്ച താഃ സര്ഷപരജനീകല്കോദകപ്രദിഗ്ധഗാത്രീഃ സലിലസരകമധ്യേ മുഹൂര്തസ്ഥിതാ വിഗതക്ലമാ ജ്ഞാത്വാ താഭീ രോഗം ഗ്രാഹയേത് | ശ്ലണശുക്ലാര്ദ്രപിചുപ്രോതാവച്ഛന്നാം കൃത്വാ മുഖമപാവൃണുയാത്; അഗൃഹ്ണന്ത്യൈ ക്ഷീരബിന്ദും ശോണിതബിന്ദും വാ ദദ്യാത്, ശസ്ത്രപദാനി വാ കുര്വീത; യദ്യേവമപി ന ഗൃഹ്ണീയാത്തദാऽന്യാം ഗ്രാഹയേത് ||൧൯||
View original
अथ जलौकोवसेकसाध्यव्याधितमुपवेश्य संवेश्य वा, विरूक्ष्य चास्य तमवकाशं मृद्गोमयचूर्णैर्यद्यरुजः स्यात् | गृहीताश्च ताः सर्षपरजनीकल्कोदकप्रदिग्धगात्रीः सलिलसरकमध्ये मुहूर्तस्थिता विगतक्लमा ज्ञात्वा ताभी रोगं ग्राहयेत् | श्लणशुक्लार्द्रपिचुप्रोतावच्छन्नां कृत्वा मुखमपावृणुयात्; अगृह्णन्त्यै क्षीरबिन्दुं शोणितबिन्दुं वा दद्यात्, शस्त्रपदानि वा कुर्वीत; यद्येवमपि न गृह्णीयात्तदाऽन्यां ग्राहयेत् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (20) · Śloka 20
യദാ ച നിവിശതേऽശ്വഖുരവദാനനം കൃത്വോന്നമ്യ ച സ്കന്ധം തദാ ജാനീയാദ്ഗൃഹ്ണാതീതി; ഗൃഹ്ണന്തീം ചാര്ദ്രവസ്ത്രാവച്ഛന്നാം കൃത്വാ ധാരയേത് ||൨൦||
View original
यदा च निविशतेऽश्वखुरवदाननं कृत्वोन्नम्य च स्कन्धं तदा जानीयाद्गृह्णातीति; गृह्णन्तीं चार्द्रवस्त्रावच्छन्नां कृत्वा धारयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (21) · Śloka 21
ദംശേ തോദകണ്ഡുപ്രാദുര്ഭാവൈര്ജാനീയാച്ഛുദ്ധമിയമാദത്ത ഇതി; ശുദ്ധമാദദാനാമപനയേതഃ അഥ ശോണിതഗന്ധേന ന മുഞ്ചേന്മുഖമസ്യാഃ സൈന്ധവചൂര്ണേനാവകിരേത് ||൨൧||
View original
दंशे तोदकण्डुप्रादुर्भावैर्जानीयाच्छुद्धमियमादत्त इति; शुद्धमाददानामपनयेतः अथ शोणितगन्धेन न मुञ्चेन्मुखमस्याः सैन्धवचूर्णेनावकिरेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (22) · Śloka 22
അഥ പതിതാം തണ്ഡുലകണ്ഡനപ്രദിഗ്ധഗാത്രീം തൈലലവണാഭ്യക്തമുഖീം വാമഹസ്താങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലീഭ്യാം ഗൃഹീതപുച്ഛാം ദക്ഷിണഹസ്താങ്ഗുഷ്ഠാങ്ഗുലിഭ്യാം ശനൈഃ ശനൈരനുലോമമനുമാര്ജയേദാമുഖാത്, വാമയേത് താവദ്യാവത് സമ്യഗ്വാന്തലിങ്ഗാനീതി | സമ്യഗ്വാന്താ സലിലസരകേ ന്യസ്താ ഭോക്തുകാമാ സതീ ചരേത് | യാ സീദതീ ന ചേഷ്ടതേ സാ ദുര്വാന്താ, താം പുനഃ സമ്യഗ്വാമയേത് | ദുര്വാന്തായാ വ്യാധിരസാധ്യ ഇന്ദ്രമദോ നാമ ഭവതി | അഥ സുവാന്താം പൂര്വവത് സന്നിദധ്യാത് ||൨൨||
View original
अथ पतितां तण्डुलकण्डनप्रदिग्धगात्रीं तैललवणाभ्यक्तमुखीं वामहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलीभ्यां गृहीतपुच्छां दक्षिणहस्ताङ्गुष्ठाङ्गुलिभ्यां शनैः शनैरनुलोममनुमार्जयेदामुखात्, वामयेत् तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति | सम्यग्वान्ता सलिलसरके न्यस्ता भोक्तुकामा सती चरेत् | या सीदती न चेष्टते सा दुर्वान्ता, तां पुनः सम्यग्वामयेत् | दुर्वान्ताया व्याधिरसाध्य इन्द्रमदो नाम भवति | अथ सुवान्तां पूर्ववत् सन्निदध्यात् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (23) · Śloka 23
ശോണിതസ്യ യോഗായോഗാനവേക്ഷ്യ ശതധൌതഘൃതാഭ്യങ്ഗഃ, തത്പിചുധാരണം വാ; ജലൌകോവ്രണാന് മധുനാऽവഘട്ടയേത്, ശീതാഭിരദ്ഭിഃ പരിഷേചയേദ്ബധ്നീത വാ, കഷായമധുരസ്നിഗ്ധശീതൈശ്ച പ്രദേഹൈഃ പ്രദിഹ്യാദിതി ||൨൩||
View original
शोणितस्य योगायोगानवेक्ष्य शतधौतघृताभ्यङ्गः, तत्पिचुधारणं वा; जलौकोव्रणान् मधुनाऽवघट्टयेत्, शीताभिरद्भिः परिषेचयेद्बध्नीत वा, कषायमधुरस्निग्धशीतैश्च प्रदेहैः प्रदिह्यादिति ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (24) · Śloka 24
ഭവതി ചാത്ര- ക്ഷേത്രാണി ഗ്രഹണം ജാതീഃ പോഷണം സാവചാരണമ് | ജലൌകസാം ച യോ വേത്തി തത്സാധ്യാന് സ ജയേദ്ഗദാന് ||൨൪||
View original
भवति चात्र- क्षेत्राणि ग्रहणं जातीः पोषणं सावचारणम् | जलौकसां च यो वेत्ति तत्साध्यान् स जयेद्गदान् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 12
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ജലൌകാവചാരണീയോ നാമ ത്രയോദശോऽധ്യായഃ ||൧൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकावचारणीयो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ||१२||
🔊 Audio coming soon