Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಮಿಶ್ರಕಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಮಿಶ್ರಕಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7
ಮಾತುಲುಙ್ಗ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥೌ ಚ ಭದ್ರದಾರು ಮಹೌಷಧಮ್ | ಅಹಿಂಸ್ರಾ ಚೈವ ರಾಸ್ನಾ ಚ ಪ್ರಲೇಪೋ ವಾತಶೋಫಜಿತ್ ||೩|| ದೂರ್ವಾ ಚ ನಲಮೂಲಂ ಚ ಮಧುಕಂ ಚನ್ದನಂ ತಥಾ | ಶೀತಲಾಶ್ಚ ಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಲೇಪಃ ಪಿತ್ತಶೋಫಹೃತ್ ||೪|| ಆಗನ್ತುಜೇ ರಕ್ತಜೇ ಚ ಹ್ಯೇಷ ಏವ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ | ವಿಧಿರ್ವಿಷಘ್ನೋ ವಿಷಜೇ ಪಿತ್ತಘ್ನೋಽಪಿ ಹಿತಸ್ತಥಾ ||೫|| ಅಜಗನ್ಧಾಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಚ ಕಾಲಾ ಸರಲಯಾ ಸಹ | ಏಕೈಷಿಕಾಜಶೃಙ್ಗೀ ಚ ಪ್ರಲೇಪಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಶೋಫಹೃತ್ ||೬|| ಏತೇ ವರ್ಗಾಸ್ತ್ರಯೋ ಲೋಧ್ರಂ ಪಥ್ಯಾ ಪಿಣ್ಡೀತಕಾನಿ ಚ | ಅನನ್ತಾ ಚೇತಿ ಲೇಪೋಽಯಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಶೋಫಹೃತ್ ||೭||
मातुलुङ्ग्यग्निमन्थौ च भद्रदारु महौषधम् | अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोफजित् ||३|| दूर्वा च नलमूलं च मधुकं चन्दनं तथा | शीतलाश्च गणाः सर्वे प्रलेपः पित्तशोफहृत् ||४|| आगन्तुजे रक्तजे च ह्येष एव विधिः स्मृतः | विधिर्विषघ्नो विषजे पित्तघ्नोऽपि हितस्तथा ||५|| अजगन्धाऽश्वगन्धा च काला सरलया सह | एकैषिकाजशृङ्गी च प्रलेपः श्लेष्मशोफहृत् ||६|| एते वर्गास्त्रयो लोध्रं पथ्या पिण्डीतकानि च | अनन्ता चेति लेपोऽयं सान्निपातिकशोफहृत् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (8) · Śloka 8
ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣೋ ವಾತೇ ಕೋಷ್ಣಃ, ಶೀತಃ ಪಯೋಯುತಃ | ಪಿತ್ತೇ, ಚೋಷ್ಣಃ ಕಫೇ ಕ್ಷಾರಮೂತ್ರಾಢ್ಯಸ್ತತ್ಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ ||೮||
स्निग्धाम्ललवणो वाते कोष्णः, शीतः पयोयुतः | पित्ते, चोष्णः कफे क्षारमूत्राढ्यस्तत्प्रशान्तये ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ಶಣಮೂಲಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಫಲಾನಿ ತಿಲಸರ್ಷಪಾಃ | ಸಕ್ತವಃ ಕಿಣ್ವಮತಸೀ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯುಷ್ಣಾನಿ ಪಾಚನಮ್ ||೯||
शणमूलकशिग्रूणां फलानि तिलसर्षपाः | सक्तवः किण्वमतसी द्रव्याण्युष्णानि पाचनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ಚಿರಬಿಲ್ವೋಽಗ್ನಿಕೋ ದನ್ತೀ ಚಿತ್ರಕೋ ಹಯಮಾರಕಃ | ಕಪೋತಕಙ್ಕಗೃಧ್ರಾಣಾಂ ಪುರೀಷಾಣಿ ಚ ದಾರಣಮ್ | ಕ್ಷಾರದ್ರವ್ಯಾಣಿ ವಾ ಯಾನಿ ಕ್ಷಾರೋ ವಾ ದಾರಣಂ ಪರಮ್ ||೧೦||
चिरबिल्वोऽग्निको दन्ती चित्रको हयमारकः | कपोतकङ्कगृध्राणां पुरीषाणि च दारणम् | क्षारद्रव्याणि वा यानि क्षारो वा दारणं परम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಂ ತು ತ್ವಙ್ಮೂಲಾನಿ ಪ್ರಪೀಡನಮ್ | ಯವಗೋಧೂಮಮಾಷಾಣಾಂ ಚೂರ್ಣಾನಿ ಚ ಸಮಾಸತಃ ||೧೧||
द्रव्याणां पिच्छिलानां तु त्वङ्मूलानि प्रपीडनम् | यवगोधूममाषाणां चूर्णानि च समासतः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ಶಾಙ್ಖಿನ್ಯಙ್ಕೋಠಸುಮನಃಕರವೀರಸುವರ್ಚಲಾಃ | ಶೋಧನಾನಿ ಕಷಾಯಾಣಿ ವರ್ಗಶ್ಚಾರಗ್ವಧಾದಿಕಃ ||೧೨||
शाङ्खिन्यङ्कोठसुमनःकरवीरसुवर्चलाः | शोधनानि कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
ಅಜಗನ್ಧಾಽಜಶೃಙ್ಗೀ ಚ ಗವಾಕ್ಷೀ ಲಾಙ್ಗಲಾಹ್ವಯಾ | ಪೂತೀಕಶ್ಚಿತ್ರಕಃ ಪಾಠಾ ವಿಡಙ್ಗೈಲಾಹರೇಣವಃ ||೧೩|| ಕಟುತ್ರಿಕಂ ಯವಕ್ಷಾರೋ ಲವಣಾನಿ ಮನಃಶಿಲಾ | ಕಾಸೀಸಂ ತ್ರಿವೃತಾ ದನ್ತೀ ಹರಿತಾಲಂ ಸುರಾಷ್ಟ್ರಜಾ ||೧೪|| ಸಂಶೋಧನೀನಾಂ ವರ್ತೀನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯೇತಾನಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ |೧೫|
अजगन्धाऽजशृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गलाह्वया | पूतीकश्चित्रकः पाठा विडङ्गैलाहरेणवः ||१३|| कटुत्रिकं यवक्षारो लवणानि मनःशिला | कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा ||१४|| संशोधनीनां वर्तीनां द्रव्याण्येतानि निर्दिशेत् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ಏತೈರೇವೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಲ್ಕಾನಪಿ ಚ ಶೋಧನಾನ್ ||೧೫||
एतैरेवौषधैः कुर्यात्कल्कानपि च शोधनान् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 17
ಅರ್ಕೋತ್ತಮಾಂ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷಾರೋತ್ತಮಾನಿ ಚ | ಜಾತೀಮೂಲಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಕಾಸೀಸಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್ ||೧೬|| ಪೂರ್ವೋದ್ದಿಷ್ಟಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸಂಶೋಧನಂ ಘೃತಮ್ |೧೭|
अर्कोत्तमां स्नुहीक्षीरं पिष्ट्वा क्षारोत्तमानि च | जातीमूलं हरिद्रे द्वे कासीसं कटुरोहिणीम् ||१६|| पूर्वोद्दिष्टानि चान्यानि कुर्यात् संशोधनं घृतम् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18
ಮಯೂರಕೋ ರಾಜವೃಕ್ಷೋ ನಿಮ್ಬಃ ಕೋಶಾತಕೀ ತಿಲಾಃ ||೧೭|| ಬೃಹತೀ ಕಣ್ಟಕಾರೀ ಚ ಹರಿತಾಲಂ ಮನಃಶಿಲಾ | ಶೋಧನಾನಿ ಚ ಯೋಜ್ಯಾನಿ ತೈಲೇ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಶೋಧನೇ ||೧೮||
मयूरको राजवृक्षो निम्बः कोशातकी तिलाः ||१७|| बृहती कण्टकारी च हरितालं मनःशिला | शोधनानि च योज्यानि तैले द्रव्याणि शोधने ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
ಕಾಸೀಸೇ ಸೈನ್ಧವೇ ಕಿಣ್ವೇ ವಚಾಯಾಂ ರಜನೀದ್ವಯೇ | ಶೋಧನಾಙ್ಗೇಷು ಚಾನ್ಯೇಷು ಚೂರ್ಣಂ ಕುರ್ವೀತ ಶೋಧನಮ್ ||೧೯||
कासीसे सैन्धवे किण्वे वचायां रजनीद्वये | शोधनाङ्गेषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
ಸಾಲಸಾರಾದಿಸಾರೇಷು ಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಸು ಚ | ರಸಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾತವ್ಯಾ ಶೋಧನೀ ಶೋಧನೇಷು ಚ ||೨೦||
सालसारादिसारेषु पटोलत्रिफलासु च | रसक्रिया विधातव्या शोधनी शोधनेषु च ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕೇ ಸರ್ಜರಸೇ ಸರಲೇ ದೇವದಾರುಣಿ | ಸಾರೇಷ್ವಪಿ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಮತಿಮಾನ್ ವ್ರಣಧೂಪನಮ್ ||೨೧||
श्रीवेष्टके सर्जरसे सरले देवदारुणि | सारेष्वपि च कुर्वीत मतिमान् व्रणधूपनम् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23
ಕಷಾಯಾಣಾಮನುಷ್ಣಾನಾಂ ವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ತ್ವಕ್ಷು ಸಾಧಿತಃ | ಶೃತಃ ಶೀತಕಷಾಯೋ ವಾ ರೋಪಣಾರ್ಥಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೨೨|| ಸೋಮಾಮೃತಾಶ್ವಗನ್ಧಾಸು ಕಾಕೋಲ್ಯಾದೌ ಗಣೇ ತಥಾ | ಕ್ಷೀರಿಪ್ರರೋಹೇಷ್ವಪಿ ಚ ವರ್ತಯೋ ರೋಪಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೨೩||
कषायाणामनुष्णानां वृक्षाणां त्वक्षु साधितः | शृतः शीतकषायो वा रोपणार्थं प्रशस्यते ||२२|| सोमामृताश्वगन्धासु काकोल्यादौ गणे तथा | क्षीरिप्ररोहेष्वपि च वर्तयो रोपणाः स्मृताः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
ಸಮಙ್ಗಾ ಸೋಮಸರಲಾ ಸೋಮವಲ್ಕಃ ಸಚನ್ದನಃ | ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಶ್ಚ ಕಲ್ಕಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಶಸ್ತೋ ವ್ರಣರೋಪಣೇ ||೨೪||
समङ्गा सोमसरला सोमवल्कः सचन्दनः | काकोल्यादिश्च कल्कः स्यात् प्रशस्तो व्रणरोपणे ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣ್ಯಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಚ ಹರಿದ್ರೇ ಮಾಲತೀ ಸಿತಾ | ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಶ್ಚ ಯೋಜ್ಯಃ ಸ್ಯಾದ್ಭಿಷಜಾ ರೋಪಣೇ ಘೃತೇ ||೨೫||
पृथक्पर्ण्यात्मगुप्ता च हरिद्रे मालती सिता | काकोल्यादिश्च योज्यः स्याद्भिषजा रोपणे घृते ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾಗುರುಣೀ ಹರಿದ್ರೇ ದೇವದಾರು ಚ | ಪ್ರಿಯಙ್ಗವಶ್ಚ ರೋಧ್ರಂ ಚ ತೈಲೇ ಯೋಜ್ಯಾನಿ ರೋಪಣೇ ||೨೬||
कालानुसार्यागुरुणी हरिद्रे देवदारु च | प्रियङ्गवश्च रोध्रं च तैले योज्यानि रोपणे ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
ಕಙ್ಗುಕಾ ತ್ರಿಫಲಾ ರೋಧ್ರಂ ಕಾಸೀಸಂ ಶ್ರವಣಾಹ್ವಯಾ | ಧವಾಶ್ವಕರ್ಣಯೋಸ್ತ್ವಕ್ ಚ ರೋಪಣಂ ಚೂರ್ಣಮಿಷ್ಯತೇ ||೨೭|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾ ಸರ್ಜರಸಃ ಪುಷ್ಪಕಾಸೀಸಮೇವ ಚ | ತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣಂ ಧವಜಂ ಚೈವ ರೋಪಣಾರ್ಥಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೨೮||
कङ्गुका त्रिफला रोध्रं कासीसं श्रवणाह्वया | धवाश्वकर्णयोस्त्वक् च रोपणं चूर्णमिष्यते ||२७|| प्रियङ्गुका सर्जरसः पुष्पकासीसमेव च | त्वक्चूर्णं धवजं चैव रोपणार्थं प्रशस्यते ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (29) · Śloka 29
ತ್ವಕ್ಷು ನ್ಯಗ್ರೋಧವರ್ಗಸ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ | ರಸಕ್ರಿಯಾಂ ರೋಪಣಾರ್ಥೇ ವಿದಧೀತ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ||೨೯||
त्वक्षु न्यग्रोधवर्गस्य त्रिफलायास्तथैव च | रसक्रियां रोपणार्थे विदधीत यथाक्रमम् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (30) · Śloka 30
ಅಪಾಮಾರ್ಗೋಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಚ ತಾಲಪತ್ರೀ ಸುವರ್ಚಲಾ | ಉತ್ಸಾದನೇ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಶ್ಚ ಯೋ ಗಣಃ ||೩೦||
अपामार्गोऽश्वगन्धा च तालपत्री सुवर्चला | उत्सादने प्रशस्यन्ते काकोल्यादिश्च यो गणः ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32
ಕಾಸೀಸಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕಿಣ್ವಂ ಕುರುವಿನ್ದೋ ಮನಃಶಿಲಾ | ಕುಕ್ಕುಟಾಣ್ಡಕಪಾಲಾನಿ ಸುಮನೋಮುಕುಲಾನಿ ಚ ||೩೧|| ಫಲೇ ಶೈರೀಷಕಾರಞ್ಜೇ ಧಾತುಚೂರ್ಣಾನಿ ಯಾನಿ ಚ | ವ್ರಣೇಷೂತ್ಸನ್ನಮಾಂಸೇಷು ಪ್ರಶಸ್ತಾನ್ಯವಸಾದನೇ ||೩೨||
कासीसं सैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनःशिला | कुक्कुटाण्डकपालानि सुमनोमुकुलानि च ||३१|| फले शैरीषकारञ्जे धातुचूर्णानि यानि च | व्रणेषूत्सन्नमांसेषु प्रशस्तान्यवसादने ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (33) · Śloka 33
ಸಮಸ್ತಂ ವರ್ಗಮರ್ಧಂ ವಾ ಯಥಾಲಾಭಮಥಾಪಿ ವಾ | ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟೇಷು ಕರ್ಮಸು ||೩೩||
समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा | प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಮಿಶ್ರಕಾಧ್ಯಾಯೋ ನಾಮ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩೭||
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने मिश्रकाध्यायो नाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||
🔊 Audio coming soon