Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ മിശ്രകമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
37. miśrakādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-7) · Śloka 7
മാതുലുങ്ഗ്യഗ്നിമന്ഥൌ ച ഭദ്രദാരു മഹൌഷധമ് | അഹിംസ്രാ ചൈവ രാസ്നാ ച പ്രലേപോ വാതശോഫജിത് ||൩|| ദൂര്വാ ച നലമൂലം ച മധുകം ചന്ദനം തഥാ | ശീതലാശ്ച ഗണാഃ സര്വേ പ്രലേപഃ പിത്തശോഫഹൃത് ||൪|| ആഗന്തുജേ രക്തജേ ച ഹ്യേഷ ഏവ വിധിഃ സ്മൃതഃ | വിധിര്വിഷഘ്നോ വിഷജേ പിത്തഘ്നോऽപി ഹിതസ്തഥാ ||൫|| അജഗന്ധാऽശ്വഗന്ധാ ച കാലാ സരലയാ സഹ | ഏകൈഷികാജശൃങ്ഗീ ച പ്രലേപഃ ശ്ലേഷ്മശോഫഹൃത് ||൬|| ഏതേ വര്ഗാസ്ത്രയോ ലോധ്രം പഥ്യാ പിണ്ഡീതകാനി ച | അനന്താ ചേതി ലേപോऽയം സാന്നിപാതികശോഫഹൃത് ||൭||
View original
मातुलुङ्ग्यग्निमन्थौ च भद्रदारु महौषधम् | अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोफजित् ||३|| दूर्वा च नलमूलं च मधुकं चन्दनं तथा | शीतलाश्च गणाः सर्वे प्रलेपः पित्तशोफहृत् ||४|| आगन्तुजे रक्तजे च ह्येष एव विधिः स्मृतः | विधिर्विषघ्नो विषजे पित्तघ्नोऽपि हितस्तथा ||५|| अजगन्धाऽश्वगन्धा च काला सरलया सह | एकैषिकाजशृङ्गी च प्रलेपः श्लेष्मशोफहृत् ||६|| एते वर्गास्त्रयो लोध्रं पथ्या पिण्डीतकानि च | अनन्ता चेति लेपोऽयं सान्निपातिकशोफहृत् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (8) · Śloka 8
സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണോ വാതേ കോഷ്ണഃ, ശീതഃ പയോയുതഃ | പിത്തേ, ചോഷ്ണഃ കഫേ ക്ഷാരമൂത്രാഢ്യസ്തത്പ്രശാന്തയേ ||൮||
View original
स्निग्धाम्ललवणो वाते कोष्णः, शीतः पयोयुतः | पित्ते, चोष्णः कफे क्षारमूत्राढ्यस्तत्प्रशान्तये ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 9
ശണമൂലകശിഗ്രൂണാം ഫലാനി തിലസര്ഷപാഃ | സക്തവഃ കിണ്വമതസീ ദ്രവ്യാണ്യുഷ്ണാനി പാചനമ് ||൯||
View original
शणमूलकशिग्रूणां फलानि तिलसर्षपाः | सक्तवः किण्वमतसी द्रव्याण्युष्णानि पाचनम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 10
ചിരബില്വോऽഗ്നികോ ദന്തീ ചിത്രകോ ഹയമാരകഃ | കപോതകങ്കഗൃധ്രാണാം പുരീഷാണി ച ദാരണമ് | ക്ഷാരദ്രവ്യാണി വാ യാനി ക്ഷാരോ വാ ദാരണം പരമ് ||൧൦||
View original
चिरबिल्वोऽग्निको दन्ती चित्रको हयमारकः | कपोतकङ्कगृध्राणां पुरीषाणि च दारणम् | क्षारद्रव्याणि वा यानि क्षारो वा दारणं परम् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
ദ്രവ്യാണാം പിച്ഛിലാനാം തു ത്വങ്മൂലാനി പ്രപീഡനമ് | യവഗോധൂമമാഷാണാം ചൂര്ണാനി ച സമാസതഃ ||൧൧||
View original
द्रव्याणां पिच्छिलानां तु त्वङ्मूलानि प्रपीडनम् | यवगोधूममाषाणां चूर्णानि च समासतः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
ശാങ്ഖിന്യങ്കോഠസുമനഃകരവീരസുവര്ചലാഃ | ശോധനാനി കഷായാണി വര്ഗശ്ചാരഗ്വധാദികഃ ||൧൨||
View original
शाङ्खिन्यङ्कोठसुमनःकरवीरसुवर्चलाः | शोधनानि कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 15
അജഗന്ധാऽജശൃങ്ഗീ ച ഗവാക്ഷീ ലാങ്ഗലാഹ്വയാ | പൂതീകശ്ചിത്രകഃ പാഠാ വിഡങ്ഗൈലാഹരേണവഃ ||൧൩|| കടുത്രികം യവക്ഷാരോ ലവണാനി മനഃശിലാ | കാസീസം ത്രിവൃതാ ദന്തീ ഹരിതാലം സുരാഷ്ട്രജാ ||൧൪|| സംശോധനീനാം വര്തീനാം ദ്രവ്യാണ്യേതാനി നിര്ദിശേത് |൧൫|
View original
अजगन्धाऽजशृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गलाह्वया | पूतीकश्चित्रकः पाठा विडङ्गैलाहरेणवः ||१३|| कटुत्रिकं यवक्षारो लवणानि मनःशिला | कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा ||१४|| संशोधनीनां वर्तीनां द्रव्याण्येतानि निर्दिशेत् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ഏതൈരേവൌഷധൈഃ കുര്യാത്കല്കാനപി ച ശോധനാന് ||൧൫||
View original
एतैरेवौषधैः कुर्यात्कल्कानपि च शोधनान् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 17
അര്കോത്തമാം സ്നുഹീക്ഷീരം പിഷ്ട്വാ ക്ഷാരോത്തമാനി ച | ജാതീമൂലം ഹരിദ്രേ ദ്വേ കാസീസം കടുരോഹിണീമ് ||൧൬|| പൂര്വോദ്ദിഷ്ടാനി ചാന്യാനി കുര്യാത് സംശോധനം ഘൃതമ് |൧൭|
View original
अर्कोत्तमां स्नुहीक्षीरं पिष्ट्वा क्षारोत्तमानि च | जातीमूलं हरिद्रे द्वे कासीसं कटुरोहिणीम् ||१६|| पूर्वोद्दिष्टानि चान्यानि कुर्यात् संशोधनं घृतम् |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17-18) · Śloka 18
മയൂരകോ രാജവൃക്ഷോ നിമ്ബഃ കോശാതകീ തിലാഃ ||൧൭|| ബൃഹതീ കണ്ടകാരീ ച ഹരിതാലം മനഃശിലാ | ശോധനാനി ച യോജ്യാനി തൈലേ ദ്രവ്യാണി ശോധനേ ||൧൮||
View original
मयूरको राजवृक्षो निम्बः कोशातकी तिलाः ||१७|| बृहती कण्टकारी च हरितालं मनःशिला | शोधनानि च योज्यानि तैले द्रव्याणि शोधने ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (19) · Śloka 19
കാസീസേ സൈന്ധവേ കിണ്വേ വചായാം രജനീദ്വയേ | ശോധനാങ്ഗേഷു ചാന്യേഷു ചൂര്ണം കുര്വീത ശോധനമ് ||൧൯||
View original
कासीसे सैन्धवे किण्वे वचायां रजनीद्वये | शोधनाङ्गेषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20) · Śloka 20
സാലസാരാദിസാരേഷു പടോലത്രിഫലാസു ച | രസക്രിയാ വിധാതവ്യാ ശോധനീ ശോധനേഷു ച ||൨൦||
View original
सालसारादिसारेषु पटोलत्रिफलासु च | रसक्रिया विधातव्या शोधनी शोधनेषु च ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (21) · Śloka 21
ശ്രീവേഷ്ടകേ സര്ജരസേ സരലേ ദേവദാരുണി | സാരേഷ്വപി ച കുര്വീത മതിമാന് വ്രണധൂപനമ് ||൨൧||
View original
श्रीवेष्टके सर्जरसे सरले देवदारुणि | सारेष्वपि च कुर्वीत मतिमान् व्रणधूपनम् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (22-23) · Śloka 23
കഷായാണാമനുഷ്ണാനാം വൃക്ഷാണാം ത്വക്ഷു സാധിതഃ | ശൃതഃ ശീതകഷായോ വാ രോപണാര്ഥം പ്രശസ്യതേ ||൨൨|| സോമാമൃതാശ്വഗന്ധാസു കാകോല്യാദൌ ഗണേ തഥാ | ക്ഷീരിപ്രരോഹേഷ്വപി ച വര്തയോ രോപണാഃ സ്മൃതാഃ ||൨൩||
View original
कषायाणामनुष्णानां वृक्षाणां त्वक्षु साधितः | शृतः शीतकषायो वा रोपणार्थं प्रशस्यते ||२२|| सोमामृताश्वगन्धासु काकोल्यादौ गणे तथा | क्षीरिप्ररोहेष्वपि च वर्तयो रोपणाः स्मृताः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
സമങ്ഗാ സോമസരലാ സോമവല്കഃ സചന്ദനഃ | കാകോല്യാദിശ്ച കല്കഃ സ്യാത് പ്രശസ്തോ വ്രണരോപണേ ||൨൪||
View original
समङ्गा सोमसरला सोमवल्कः सचन्दनः | काकोल्यादिश्च कल्कः स्यात् प्रशस्तो व्रणरोपणे ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
പൃഥക്പര്ണ്യാത്മഗുപ്താ ച ഹരിദ്രേ മാലതീ സിതാ | കാകോല്യാദിശ്ച യോജ്യഃ സ്യാദ്ഭിഷജാ രോപണേ ഘൃതേ ||൨൫||
View original
पृथक्पर्ण्यात्मगुप्ता च हरिद्रे मालती सिता | काकोल्यादिश्च योज्यः स्याद्भिषजा रोपणे घृते ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26) · Śloka 26
കാലാനുസാര്യാഗുരുണീ ഹരിദ്രേ ദേവദാരു ച | പ്രിയങ്ഗവശ്ച രോധ്രം ച തൈലേ യോജ്യാനി രോപണേ ||൨൬||
View original
कालानुसार्यागुरुणी हरिद्रे देवदारु च | प्रियङ्गवश्च रोध्रं च तैले योज्यानि रोपणे ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (27-28) · Śloka 28
കങ്ഗുകാ ത്രിഫലാ രോധ്രം കാസീസം ശ്രവണാഹ്വയാ | ധവാശ്വകര്ണയോസ്ത്വക് ച രോപണം ചൂര്ണമിഷ്യതേ ||൨൭|| പ്രിയങ്ഗുകാ സര്ജരസഃ പുഷ്പകാസീസമേവ ച | ത്വക്ചൂര്ണം ധവജം ചൈവ രോപണാര്ഥം പ്രശസ്യതേ ||൨൮||
View original
कङ्गुका त्रिफला रोध्रं कासीसं श्रवणाह्वया | धवाश्वकर्णयोस्त्वक् च रोपणं चूर्णमिष्यते ||२७|| प्रियङ्गुका सर्जरसः पुष्पकासीसमेव च | त्वक्चूर्णं धवजं चैव रोपणार्थं प्रशस्यते ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (29) · Śloka 29
ത്വക്ഷു ന്യഗ്രോധവര്ഗസ്യ ത്രിഫലായാസ്തഥൈവ ച | രസക്രിയാം രോപണാര്ഥേ വിദധീത യഥാക്രമമ് ||൨൯||
View original
त्वक्षु न्यग्रोधवर्गस्य त्रिफलायास्तथैव च | रसक्रियां रोपणार्थे विदधीत यथाक्रमम् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (30) · Śloka 30
അപാമാര്ഗോऽശ്വഗന്ധാ ച താലപത്രീ സുവര്ചലാ | ഉത്സാദനേ പ്രശസ്യന്തേ കാകോല്യാദിശ്ച യോ ഗണഃ ||൩൦||
View original
अपामार्गोऽश्वगन्धा च तालपत्री सुवर्चला | उत्सादने प्रशस्यन्ते काकोल्यादिश्च यो गणः ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (31-32) · Śloka 32
കാസീസം സൈന്ധവം കിണ്വം കുരുവിന്ദോ മനഃശിലാ | കുക്കുടാണ്ഡകപാലാനി സുമനോമുകുലാനി ച ||൩൧|| ഫലേ ശൈരീഷകാരഞ്ജേ ധാതുചൂര്ണാനി യാനി ച | വ്രണേഷൂത്സന്നമാംസേഷു പ്രശസ്താന്യവസാദനേ ||൩൨||
View original
कासीसं सैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनःशिला | कुक्कुटाण्डकपालानि सुमनोमुकुलानि च ||३१|| फले शैरीषकारञ्जे धातुचूर्णानि यानि च | व्रणेषूत्सन्नमांसेषु प्रशस्तान्यवसादने ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (33) · Śloka 33
സമസ്തം വര്ഗമര്ധം വാ യഥാലാഭമഥാപി വാ | പ്രയുഞ്ജീത ഭിഷക് പ്രാജ്ഞോ യഥോദ്ദിഷ്ടേഷു കര്മസു ||൩൩||
View original
समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा | प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 37
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ മിശ്രകാധ്യായോ നാമ സപ്തത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ ||൩൭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने मिश्रकाध्यायो नाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः ||३७||
🔊 Audio coming soon