14. śōṇitavarṇanīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஶோணிதவர்ணநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

தத்ர பாஞ்சபௌதிகஸ்ய சதுர்விதஸ்ய ஷட்ரஸஸ்ய த்விவிதவீர்யஸ்யாஷ்டவிதவீர்யஸ்ய வாऽநேககுணஸ்யோபயுக்தஸ்யாஹாரஸ்ய ஸம்யக்பரிணதஸ்ய யஸ்தேஜோபூதஃ ஸாரஃ பரமஸூக்ஷ்மஃ ஸ `ரஸஃ’ இத்யுச்யதே, தஸ்ய ஹதயஂ ஸ்தாநஂ, ஸ ஹதயாச்சதுர்விஂஶதிதமநீரநுப்ரவிஶ்யோர்த்வகாதஶ தஶாதோகாமிந்யஶ்சதஸ்ரஶ்ச திர்யக்காஃ கத்ஸ்நஂ ஶரீரமஹரஹஸ்தர்பயதி வர்தயதி தாரயதி யாபயதி சாதஷ்டஹேதுகேந கர்மணா | தஸ்ய ஶரீரமநுஸரதோऽநுமாநாத்கதிருபலக்ஷயிதவ்யா க்ஷயவத்திவைகதைஃ | தஸ்மிந் ஸர்வஶரீராவயவதோஷதாதுமலாஶயாநுஸாரிணி ரஸே ஜிஜ்ஞாஸா- கிமயஂ ஸௌம்யஸ்தைஜஸ? இதி | அத்ரோச்யதே- ஸ கலு த்ரவாநுஸாரீ ஸ்நேஹநஜீவநதர்பணதாரணாதிபிர்விஶேஷைஃ ஸௌம்ய இத்யவகம்யதே ||௩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ஸ கல்வாப்யோ ரஸோ யகத்ப்லீஹாநௌ ப்ராப்ய ராகமுபைதி ||௪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ஶ்லோகௌ சாத்ர பவதஃ- ரஞ்ஜிதாஸ்தேஜஸா த்வாபஃ ஶரீரஸ்தேந தேஹிநாம் | அவ்யாபந்நாஃ ப்ரஸந்நேந ரக்தமித்யபிதீயதே ||௫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ரஸாதேவ ஸ்த்ரியா ரக்தஂ ரஜஃஸஞ்ஜ்ஞஂ ப்ரவர்ததே | தத்வர்ஷாத்த்வாதஶாதூர்த்வஂ யாதி பஞ்சாஶதஃ க்ஷயம் ||௬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ஆர்தவஂ ஶோணிதஂ த்வாக்நேயம், அக்நீஷோமீயத்வாத்கர்பஸ்ய ||௭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

பாஞ்சபௌதிகஂ த்வபரே ஜீவரக்தமாஹுராசார்யாஃ ||௮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

விஸ்ரதா த்ரவதா ராகஃ ஸ்பந்தநஂ லகுதா ததா | பூம்யாதீநாஂ குணா ஹ்யேதே தஶ்யந்தே சாத்ர ஶோணிதே ||௯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ரஸாத்ரக்தஂ ததோ மாஂஸஂ மாஂஸாந்மேதஃ ப்ரஜாயதே | மேதஸோऽஸ்தி ததோ மஜ்ஜா மஜ்ஜ்ஞஃ ஶுக்ரஂ து ஜாயதே ||௧௦||

Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12

தத்ரைதேஷாஂ தாதூநாமந்நபாநரஸஃ ப்ரீணயிதா ||௧௧|| ரஸஜஂ புருஷஂ வித்யாத்ரஸஂ ரக்ஷேத் ப்ரயத்நதஃ | அந்நாத்பாநாஞ்ச மதிமாநாசாராஞ்சாப்யதந்த்ரிதஃ ||௧௨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

தத்ர ‘ரஸ’ கதௌ தாதுஃ, அஹரஹர்கச்சதீத்யதோ ரஸஃ ||௧௩||

Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15

ஸ கலு த்ரீணி த்ரீணி கலாஸஹஸ்ராணி பஞ்சதஶ ச கலா ஏகைகஸ்மிந் தாதாவவதிஷ்டதே; ஏவஂ மாஸேந ரஸஃ ஶுக்ரஂ ஸ்த்ரீணாஂ சார்தவஂ பவதி ||௧௪|| பவதி சாத்ர- அஷ்டாதஶஸஹஸ்ராணி ஸங்க்யா ஹ்யஸ்மிந் ஸமுச்சயே | கலாநாஂ நவதிஃ ப்ரோக்தா ஸ்வதந்த்ரபரதந்த்ரயோஃ ||௧௫||

Adhikarana 13 (16) · Śloka 16

ஸ ஶப்தார்சிர்ஜலஸந்தாநவதணுநா விஶேஷேணாநுதாவத்யேவஂ ஶரீரஂ கேவலம் ||௧௬||

Adhikarana 14 (17) · Śloka 17

வாஜீகரண்யஸ்த்வோஷதயஃ ஸ்வபலகுணோத்கர்ஷாத்விரேசநவதுபயுக்தாஃ ஶுக்ரஂ ஶீக்ரஂ விரேசயந்தி ||௧௭||

Adhikarana 15 (18) · Śloka 18

யதாஹி புஷ்பமுகுலஸ்தோ கந்தோ ந ஶக்யமிஹாஸ்தீதி வக்துஂ, நைவ நாஸ்தீதி; அத சாஸ்தி, ஸதாஂ பாவாநாமபிவ்யக்திரிதி ஜ்ஞாத்வா , கேவலஂ ஸௌக்ஷ்ம்யாந்நாபிவ்யஜ்யதே; ஸ ஏவ விவதபத்ரகேஶரே புஷ்பே காலாந்தரேணாபிவ்யக்திஂ கச்சதி; ஏவஂ பாலாநாமபி வயஃபரிணாமாச்சுக்ரப்ராதுர்பாவோ பவதி, ரோமராஜ்யாதயஶ்ச விஶேஷா நாரீணாம் ||௧௮||

Adhikarana 16 (19) · Śloka 19

ஸ ஏவாந்நரஸோ வத்தாநாஂ (ஜரா) பரிபக்வஶரீரத்வாதப்ரீணநோ பவதி ||௧௯||

Adhikarana 17 (20) · Śloka 20

த ஏதே ஶரீரதாரணாத்தாதவ இத்யுச்யந்தே ||௨௦||

Adhikarana 18 (21) · Śloka 21

தேஷாஂ க்ஷயவத்தீ ஶோணிதநிமித்தே, தஸ்மாத்தததிகத்ய வக்ஷ்யாமஃ | தத்ர, பேநிலமருணஂ கஷ்ணஂ பருஷஂ தநு ஶீக்ரகமஸ்கந்தி ச வாதேந துஷ்டஂ; நீலஂ பீதஂ ஹரிதஂ ஶ்யாவஂ விஸ்ரமநிஷ்டஂ பிபீலிகாமக்ஷிகாணாமஸ்கந்தி ச பித்தேந துஷ்டஂ; கைரிகோதகப்ரதீகாஶஂ ஸ்நிக்தஂ ஶீதலஂ பஹலஂ பிச்சிலஂ சிரஸ்ராவி மாஂஸபேஶீப்ரபஂ ச ஶ்லேஷ்மதுஷ்டஂ; ஸர்வலக்ஷணஸஂயுக்தஂ காஞ்ஜிகாபஂ விஶேஷதோ துர்கந்தி ச ஸந்நிபாததுஷ்டஂ; த்விதோஷலிங்கஂ ஸஂஸஷ்டம் ||௨௧||

Adhikarana 19 (22) · Śloka 22

இந்த்ரகோபகப்ரதீகாஶமஸஂஹதமவிவர்ணஂ ச ப்ரகதிஸ்தஂ ஜாநீயாத் ||௨௨||

Adhikarana 20 (23) · Śloka 23

விஸ்ராவ்யாண்யந்யத்ர வக்ஷ்யாமஃ ||௨௩||

Adhikarana 21 (24) · Śloka 24

அதாவிஸ்ராவ்யாஃ- ஸர்வாங்கஶோபஃ, க்ஷீணஸ்ய சாம்லபோஜநநிமித்தஃ, பாண்டுரோக்யர்ஶஸோதரிஶோஷிகர்பிணீநாஂ ச ஶ்வயதவஃ ||௨௪||

Adhikarana 22 (25) · Śloka 25

ஶஸ்த்ரவிஸ்ராவணஂ த்விவிதஂ- ப்ரச்சாநஂ , ஸிராவ்யதநஂ ச ||௨௫||

Adhikarana 23 (26) · Śloka 26

தத்ர, ஜ்வஸங்கீர்ணஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஸமமநவகாடமநுத்தாநமாஶு ச ஶஸ்த்ரஂ பாதயேந்மர்மஸிராஸ்நாயுஸந்தீநாஂ சாநுபகாதி ||௨௬||

Adhikarana 24 (27-28) · Śloka 28

தத்ர, துர்திநே துர்வித்தே ஶீதவாதயோரஸ்விந்நே புக்தமாத்ரே ஸ்கந்தத்வாச்சோணிதஂ ந ஸ்ரவத்யல்பஂ வா ஸ்ரவதி ||௨௭|| மதமூர்ச்சாஶ்ரமார்தாநாஂ வாதவிண்மூத்ரஸங்கிநாம் | நித்ராபிபூதபீதாநாஂ நணாஂ நாஸக் ப்ரவர்ததே ||௨௮||

Adhikarana 25 (29) · Śloka 29

தத்துஷ்டஂ ஶோணிதமநிர்ஹ்ரியமாணஂ ஶோபதாஹராகபாகவேதநா ஜநயேத் ||௨௯||

Adhikarana 26 (30) · Śloka 30

அத்யுஷ்ணேऽதிஸ்விந்நேऽதிவித்தேऽஜ்ஞைர்விஸ்ராவிதமதிப்ரவர்ததே ; தததிப்ரவத்தஂ ஶிரோऽபிதாபமாந்த்யமதிமந்ததிமிரப்ராதுர்பாவஂ தாதுக்ஷயமாக்ஷேபகஂ தாஹஂ பக்ஷாகாதமேகாங்கவிகாரஂ ஹிக்காஂ ஶ்வாஸகாஸௌ பாண்டுரோகஂ மரணஂ சாபாதயதி ||௩௦||

Adhikarana 27 (31) · Śloka 31

தஸ்மாந்ந ஶீதே நாத்யுஷ்ணே நாஸ்விந்நே நாதிதாபிதே | யவாகூஂ ப்ரதி பீதஸ்ய ஶோணிதஂ மோக்ஷயேத்பிஷக் ||௩௧||

Adhikarana 28 (32) · Śloka 32

ஸம்யக்கத்வா யதா ரக்தஂ ஸ்வயமேவாவதிஷ்டதே | ஶுத்தஂ ததா விஜாநீயாத் ஸம்யக்விஸ்ராவிதஂ ச தத் ||௩௨||

Adhikarana 29 (33) · Śloka 33

லாகவஂ வேதநாஶாந்திர்வ்யாகேர்வேகபரிக்ஷயஃ | ஸம்யக்விஸ்ராவிதே லிங்கஂ ப்ரஸாதோ மநஸஸ்ததா ||௩௩||

Adhikarana 30 (34) · Śloka 34

த்வக்தோஷா க்ரந்தயஃ ஶோபா ரோகாஃ ஶோணிதஜாஶ்ச யே | ரக்தமோக்ஷணஶீலாநாஂ ந பவந்தி கதாசந ||௩௪||

Adhikarana 31 (35) · Śloka 35

அத கல்வப்ரவர்தமாநே ரக்தே ஏலாஶீதஶிவகுஷ்டதகரபாடாபத்ரதாருவிடங்கசித்ரகத்ரிகடுகாகாரதூமஹரித்ரார்காங்குரநக்தமாலபலைர்யதாலாபஂ த்ரிபிஶ்சதுர்பிஃ ஸமஸ்தைர்வா சூர்ணீகதைர்லவணதைலப்ரகாடைர்வ்ரணமுகமவகர்ஷயேத், ஏவஂ ஸம்யக் ப்ரவர்ததே ||௩௫||

Adhikarana 32 (36-38) · Śloka 38

அதாதிப்ரவத்தே ரோத்ரமதுகப்ரியங்குபத்தங்குபத்தங்ககைரிகஸர்ஜரஸரஸாஞ்ஜநஶால்மலீபுஷ்பஶங்கஶுக்திமாஷயவகோதூமசூர்ணைஃ ஶநைஃ ஶநைர்வ்ரணமுகமவசூர்ண்யாங்குல்யக்ரேணாவபீடயேத் ஸாலஸர்ஜார்ஜுநாரிமேதமேஷஶங்கதவதந்வநத்வக்பி ர்வா சூர்ணிதாபிஃ க்ஷௌமேண வா த்மாபிதேந ஸமுத்ரபேநலாக்ஷாசூர்ணைர்வா, யதோக்தர்வ்ரணபந்தநத்ரவ்யைர்காடஂ பத்நீயாத், ஶீதாச்சாதநபோஜநாகாரைஃ ஶீதைஃ ப்ரதேஹபரிஷேகைஶ்சோபசரேத், க்ஷாரேணாக்நிநா வா தஹேத்யதோக்தஂ, வ்யதாதநந்தரஂ தாமேவாதிப்ரவத்தாஂ ஸிராஂ வித்யேத்; காகோல்யாதிக்வாதஂ வா ஶர்கராமதுமதுரஂ பாயயேத், ஏணஹரிணோரப்ரஶஶமஹிஷவராஹாணாஂ வா ருதிரஂ; க்ஷீரயூஷரஸைஃ ஸுஸ்நிக்தைஶ்சாஶ்நீயாத்; உபத்ரவாஂஶ்ச யதாஸ்வமுபசரேத் ||௩௬|| பவந்தி சாத்ர- தாதுக்ஷயாத் ஸ்ருதே ரக்தே மந்தஃ ஸஞ்ஜாயதேऽநலஃ | பவநஶ்ச பரஂ கோபஂ யாதி தஸ்மாத் ப்ரயத்நதஃ ||௩௭|| தஂ நாதிஶீதைர்லகுபிஃ ஸ்நிக்தைஃ ஶோணிதவர்தநைஃ | ஈஷதம்லைரநம்லைர்வா போஜநைஃ ஸமுபாசரேத் ||௩௮||

Adhikarana 33 (39-40) · Śloka 40

சதுர்விதஂ யதேதத்தி ருதிரஸ்ய நிவாரணம் | ஸந்தாநஂ ஸ்கந்தநஂ சைவ பாசநஂ தஹநஂ ததா ||௩௯|| வ்ரணஂ கஷாயஃ ஸந்தத்தே ரக்தஂ ஸ்கந்தயதே ஹிமம் | ததா ஸம்பாசயேத்பஸ்ம தாஹஃ ஸங்கோசயேத் ஸிராஃ ||௪௦||

Adhikarana 34 (41-42) · Śloka 42

அஸ்கந்தமாநே ருதிரே ஸந்தாநாநி ப்ரயோஜயேத் | ஸந்தாநே ப்ரஶ்யமாநே து பாசநைஃ ஸமுபாசரேத் ||௪௧|| கல்பைரேதைஸ்த்ரிபிர்வைத்யஃ ப்ரயதேத யதாவிதி | அஸித்திமத்ஸு சைதேஷு தாஹஃ பரம இஷ்யதே ||௪௨||

Adhikarana 35 (43) · Śloka 43

ஶேஷதோஷே யதோ ரக்தே ந வ்யாதிரதிவர்ததே | ஸாவஶேஷே ததஃ ஸ்தேயஂ ந து குர்யாததிக்ரமம் ||௪௩||

Adhikarana 36 (44) · Śloka 44

தேஹஸ்ய ருதிரஂ மூலஂ ருதிரேணைவ தார்யதே | தஸ்மாத்யத்நேந ஸஂரக்ஷ்யஂ ரக்தஂ ஜீவ இதி ஸ்திதிஃ ||௪௪||

Adhikarana 37 (45) · Śloka 45

ஸ்ருதரக்தஸ்ய ஸேகாத்யைஃ ஶீதைஃ ப்ரகுபிதேऽநிலே | ஶோபஂ ஸதோதஂ கோஷ்ணேந ஸர்பிஷா பரிஷேசத் ||௪௫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 14

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஶோணிதவர்ணநீயோ நாம சதுர்தஶோऽத்யாய ||௧௪||