Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ വിശിഖാനുപ്രവേശനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो विशिखानुप्रवेशनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
അധിഗതതന്ത്രേണോപാസിതതന്ത്രാര്ഥേന ദൃഷ്ടകര്മണാ കൃതയോഗ്യേന ശാസ്ത്രം നിഗദതാ രാജാനുജ്ഞാതേന നീചനഖരോമ്ണാ ശുചിനാ ശുക്ലവസ്ത്രപരിഹിതേന ഛത്രവതാ ദണ്ഡഹസ്തേന സോപാനത്കേനാനുദ്ധതവേശേന സുമനസാ കല്യാണാഭിവ്യാഹാരേണാകുഹകേന ബന്ധുഭൂതേന ഭൂതാനാം സുസഹായവതാ വൈദ്യേന വിശിഖാऽനുപ്രവേഷ്ടവ്യാ ||൩||
View original
अधिगततन्त्रेणोपासिततन्त्रार्थेन दृष्टकर्मणा कृतयोग्येन शास्त्रं निगदता राजानुज्ञातेन नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवस्त्रपरिहितेन छत्रवता दण्डहस्तेन सोपानत्केनानुद्धतवेशेन सुमनसा कल्याणाभिव्याहारेणाकुहकेन बन्धुभूतेन भूतानां सुसहायवता वैद्येन विशिखाऽनुप्रवेष्टव्या ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തതോ ദൂതനിമിത്തശകുനമങ്ഗലാനുലോമ്യേനാതുരഗൃഹമഭിഗമ്യ, ഉപവിശ്യ, ആതുരമഭിപശ്യേത് സ്പൃശേത് പൃച്ഛേച്ച | ത്രിഭിരേതൈര്വിജ്ഞാനോപായൈ രോഗാഃ പ്രായശോ വേദിതവ്യാ ഇത്യേകേ; തത്തു ന സമ്യക്, ഷഡ്വിധോ ഹി രോഗാണാം വിജ്ഞാനോപായഃ, തദ്യഥാ- പഞ്ചഭിഃ ശ്രോത്രാദിഭിഃ പ്രശ്നേന ചേതി ||൪||
View original
ततो दूतनिमित्तशकुनमङ्गलानुलोम्येनातुरगृहमभिगम्य, उपविश्य, आतुरमभिपश्येत् स्पृशेत् पृच्छेच्च | त्रिभिरेतैर्विज्ञानोपायै रोगाः प्रायशो वेदितव्या इत्येके; तत्तु न सम्यक्, षड्विधो हि रोगाणां विज्ञानोपायः, तद्यथा- पञ्चभिः श्रोत्रादिभिः प्रश्नेन चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തത്ര ശ്രോത്രേന്ദ്രിയവിജ്ഞേയാ വിശേഷാ രോഗേഷു വ്രണാസ്രാവവിജ്ഞാനീയാദിഷു വക്ഷ്യന്തേ- ‘തത്ര സഫേനം രക്തമീരയന്നനിലഃ സശബ്ദോ നിര്ഗച്ഛതി’(സൂ. അ.൨൬) ഇത്യേവമാദയഃ, സ്പര്ശനേന്ദ്രിയവിജ്ഞേയാഃ ശീതോഷ്ണശ്ലക്ഷ്ണകര്കശമൃദുകഠിനത്വാദയഃ (സ്പര്ശവിശേഷാ ) ജ്വരശോഫാദിഷു, ചക്ഷുരിന്ദ്രിയവിജ്ഞേയാഃ ശരീരോപചയാപചയായുര്ലക്ഷണബലവര്ണവികാരാദയഃ, രസനേന്ദ്രിയവിജ്ഞേയാഃ പ്രമേഹാദിഷു രസവിശേഷാഃ, ഘ്രാണേന്ദ്രിയവിജ്ഞേയാ അരിഷ്ടലിങ്ഗാദിഷു വ്രണാനാമവ്രണാനാം ച ഗന്ധവിശേഷാഃ, പ്രശ്നേന ച വിജാനീയാദ്ദേശം കാലം ജാതിം സാത്മ്യമാതങ്കസമുത്പത്തിം വേദനാസമുച്ഛ്രായം ബലമന്തരഗ്നിം വാതമൂത്രപുരീഷാണാം പ്രവൃത്തിമപ്രവൃത്തിം കാലപ്രകര്ഷാദീംശ്ച വിശേഷാന് | ആത്മസദൃശേഷു വിജ്ഞാനാഭ്യുപായേഷു തത്സ്ഥാനീയൈര്ജാനീയാത് ||൫||
View original
तत्र श्रोत्रेन्द्रियविज्ञेया विशेषा रोगेषु व्रणास्रावविज्ञानीयादिषु वक्ष्यन्ते- ‘तत्र सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छति’(सू. अ.२६) इत्येवमादयः, स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शीतोष्णश्लक्ष्णकर्कशमृदुकठिनत्वादयः (स्पर्शविशेषा ) ज्वरशोफादिषु, चक्षुरिन्द्रियविज्ञेयाः शरीरोपचयापचयायुर्लक्षणबलवर्णविकारादयः, रसनेन्द्रियविज्ञेयाः प्रमेहादिषु रसविशेषाः, घ्राणेन्द्रियविज्ञेया अरिष्टलिङ्गादिषु व्रणानामव्रणानां च गन्धविशेषाः, प्रश्नेन च विजानीयाद्देशं कालं जातिं सात्म्यमातङ्कसमुत्पत्तिं वेदनासमुच्छ्रायं बलमन्तरग्निं वातमूत्रपुरीषाणां प्रवृत्तिमप्रवृत्तिं कालप्रकर्षादींश्च विशेषान् | आत्मसदृशेषु विज्ञानाभ्युपायेषु तत्स्थानीयैर्जानीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ഏവമഭിസമീക്ഷ്യ സാധ്യാന് സാധയേത്, യാപ്യാന് യാപയേത്, അസാധ്യാന്നൈവോപക്രമേത, പരിസംവത്സരോത്ഥിതാംശ്ച വികാരാന് പ്രായശോ വര്ജയേത് ||൬||
View original
एवमभिसमीक्ष्य साध्यान् साधयेत्, याप्यान् यापयेत्, असाध्यान्नैवोपक्रमेत, परिसंवत्सरोत्थितांश्च विकारान् प्रायशो वर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ഭവതി ചാത്ര- മിഥ്യാദൃഷ്ടാ വികാരാ ഹി ദുരാഖ്യാതാസ്തഥൈവ ച | തഥാ ദുഷ്പരിമൃഷ്ടാശ്ച മോഹയേയുശ്ചികിത്സകമ് ||൭||
View original
भवति चात्र- मिथ्यादृष्टा विकारा हि दुराख्यातास्तथैव च | तथा दुष्परिमृष्टाश्च मोहयेयुश्चिकित्सकम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
തത്ര സാധ്യാ അപി വ്യാധയഃ പ്രായേണൈഷാം ദുശ്ചികിത്സ്യതമാ ഭവന്തി | തദ്യഥാ- ശ്രോത്രിയനൃപതിസ്ത്രീബാലവൃദ്ധഭീരുരാജസേവകകിതവദുര്ബലവൈദ്യവിദഗ്ധവ്യാധിഗോപകദരിദ്രകൃപണക്രോധനാനാമനാത്മവതാമനാഥാനാം ച; ഏവം നിരൂപ്യ ചികിത്സാം കുര്വന് ധര്മാര്ഥകാമയശാംസി പ്രാപ്നോതി ||൮||
View original
तत्र साध्या अपि व्याधयः प्रायेणैषां दुश्चिकित्स्यतमा भवन्ति | तद्यथा- श्रोत्रियनृपतिस्त्रीबालवृद्धभीरुराजसेवककितवदुर्बलवैद्यविदग्धव्याधिगोपकदरिद्रकृपणक्रोधनानामनात्मवतामनाथानां च; एवं निरूप्य चिकित्सां कुर्वन् धर्मार्थकामयशांसि प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ഭവതി ചാത്ര- സ്ത്രീഭിഃ സഹാസ്യാം സംവാസം പരിഹാസം ച വര്ജയേത് | ദത്തം ച താഭ്യോ നാദേയമന്നാദന്യദ്ഭിഷഗ്വരൈഃ ||൯||
View original
भवति चात्र- स्त्रीभिः सहास्यां संवासं परिहासं च वर्जयेत् | दत्तं च ताभ्यो नादेयमन्नादन्यद्भिषग्वरैः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ വിശിഖാനുപ്രവേശനീയോ നാമ ദശമോऽധ്യായഃ ||൧൦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विशिखानुप्रवेशनीयो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon