Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো বিশিখানুপ্রবেশনীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातो विशिखानुप्रवेशनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
অধিগততন্ত্রেণোপাসিততন্ত্রার্থেন দৃষ্টকর্মণা কৃতযোগ্যেন শাস্ত্রং নিগদতা রাজানুজ্ঞাতেন নীচনখরোম্ণা শুচিনা শুক্লবস্ত্রপরিহিতেন ছত্রবতা দণ্ডহস্তেন সোপানত্কেনানুদ্ধতবেশেন সুমনসা কল্যাণাভিব্যাহারেণাকুহকেন বন্ধুভূতেন ভূতানাং সুসহাযবতা বৈদ্যেন বিশিখাঽনুপ্রবেষ্টব্যা ||৩||
View original
अधिगततन्त्रेणोपासिततन्त्रार्थेन दृष्टकर्मणा कृतयोग्येन शास्त्रं निगदता राजानुज्ञातेन नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवस्त्रपरिहितेन छत्रवता दण्डहस्तेन सोपानत्केनानुद्धतवेशेन सुमनसा कल्याणाभिव्याहारेणाकुहकेन बन्धुभूतेन भूतानां सुसहायवता वैद्येन विशिखाऽनुप्रवेष्टव्या ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ততো দূতনিমিত্তশকুনমঙ্গলানুলোম্যেনাতুরগৃহমভিগম্য, উপবিশ্য, আতুরমভিপশ্যেত্ স্পৃশেত্ পৃচ্ছেচ্চ | ত্রিভিরেতৈর্বিজ্ঞানোপাযৈ রোগাঃ প্রাযশো বেদিতব্যা ইত্যেকে; তত্তু ন সম্যক্, ষড্বিধো হি রোগাণাং বিজ্ঞানোপাযঃ, তদ্যথা- পঞ্চভিঃ শ্রোত্রাদিভিঃ প্রশ্নেন চেতি ||৪||
View original
ततो दूतनिमित्तशकुनमङ्गलानुलोम्येनातुरगृहमभिगम्य, उपविश्य, आतुरमभिपश्येत् स्पृशेत् पृच्छेच्च | त्रिभिरेतैर्विज्ञानोपायै रोगाः प्रायशो वेदितव्या इत्येके; तत्तु न सम्यक्, षड्विधो हि रोगाणां विज्ञानोपायः, तद्यथा- पञ्चभिः श्रोत्रादिभिः प्रश्नेन चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
তত্র শ্রোত্রেন্দ্রিযবিজ্ঞেযা বিশেষা রোগেষু ব্রণাস্রাববিজ্ঞানীযাদিষু বক্ষ্যন্তে- ‘তত্র সফেনং রক্তমীরযন্ননিলঃ সশব্দো নির্গচ্ছতি’(সূ. অ.২৬) ইত্যেবমাদযঃ, স্পর্শনেন্দ্রিযবিজ্ঞেযাঃ শীতোষ্ণশ্লক্ষ্ণকর্কশমৃদুকঠিনত্বাদযঃ (স্পর্শবিশেষা ) জ্বরশোফাদিষু, চক্ষুরিন্দ্রিযবিজ্ঞেযাঃ শরীরোপচযাপচযাযুর্লক্ষণবলবর্ণবিকারাদযঃ, রসনেন্দ্রিযবিজ্ঞেযাঃ প্রমেহাদিষু রসবিশেষাঃ, ঘ্রাণেন্দ্রিযবিজ্ঞেযা অরিষ্টলিঙ্গাদিষু ব্রণানামব্রণানাং চ গন্ধবিশেষাঃ, প্রশ্নেন চ বিজানীযাদ্দেশং কালং জাতিং সাত্ম্যমাতঙ্কসমুত্পত্তিং বেদনাসমুচ্ছ্রাযং বলমন্তরগ্নিং বাতমূত্রপুরীষাণাং প্রবৃত্তিমপ্রবৃত্তিং কালপ্রকর্ষাদীংশ্চ বিশেষান্ | আত্মসদৃশেষু বিজ্ঞানাভ্যুপাযেষু তত্স্থানীযৈর্জানীযাত্ ||৫||
View original
तत्र श्रोत्रेन्द्रियविज्ञेया विशेषा रोगेषु व्रणास्रावविज्ञानीयादिषु वक्ष्यन्ते- ‘तत्र सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छति’(सू. अ.२६) इत्येवमादयः, स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शीतोष्णश्लक्ष्णकर्कशमृदुकठिनत्वादयः (स्पर्शविशेषा ) ज्वरशोफादिषु, चक्षुरिन्द्रियविज्ञेयाः शरीरोपचयापचयायुर्लक्षणबलवर्णविकारादयः, रसनेन्द्रियविज्ञेयाः प्रमेहादिषु रसविशेषाः, घ्राणेन्द्रियविज्ञेया अरिष्टलिङ्गादिषु व्रणानामव्रणानां च गन्धविशेषाः, प्रश्नेन च विजानीयाद्देशं कालं जातिं सात्म्यमातङ्कसमुत्पत्तिं वेदनासमुच्छ्रायं बलमन्तरग्निं वातमूत्रपुरीषाणां प्रवृत्तिमप्रवृत्तिं कालप्रकर्षादींश्च विशेषान् | आत्मसदृशेषु विज्ञानाभ्युपायेषु तत्स्थानीयैर्जानीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
এবমভিসমীক্ষ্য সাধ্যান্ সাধযেত্, যাপ্যান্ যাপযেত্, অসাধ্যান্নৈবোপক্রমেত, পরিসংবত্সরোত্থিতাংশ্চ বিকারান্ প্রাযশো বর্জযেত্ ||৬||
View original
एवमभिसमीक्ष्य साध्यान् साधयेत्, याप्यान् यापयेत्, असाध्यान्नैवोपक्रमेत, परिसंवत्सरोत्थितांश्च विकारान् प्रायशो वर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ভবতি চাত্র- মিথ্যাদৃষ্টা বিকারা হি দুরাখ্যাতাস্তথৈব চ | তথা দুষ্পরিমৃষ্টাশ্চ মোহযেযুশ্চিকিত্সকম্ ||৭||
View original
भवति चात्र- मिथ्यादृष्टा विकारा हि दुराख्यातास्तथैव च | तथा दुष्परिमृष्टाश्च मोहयेयुश्चिकित्सकम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
তত্র সাধ্যা অপি ব্যাধযঃ প্রাযেণৈষাং দুশ্চিকিত্স্যতমা ভবন্তি | তদ্যথা- শ্রোত্রিযনৃপতিস্ত্রীবালবৃদ্ধভীরুরাজসেবককিতবদুর্বলবৈদ্যবিদগ্ধব্যাধিগোপকদরিদ্রকৃপণক্রোধনানামনাত্মবতামনাথানাং চ; এবং নিরূপ্য চিকিত্সাং কুর্বন্ ধর্মার্থকামযশাংসি প্রাপ্নোতি ||৮||
View original
तत्र साध्या अपि व्याधयः प्रायेणैषां दुश्चिकित्स्यतमा भवन्ति | तद्यथा- श्रोत्रियनृपतिस्त्रीबालवृद्धभीरुराजसेवककितवदुर्बलवैद्यविदग्धव्याधिगोपकदरिद्रकृपणक्रोधनानामनात्मवतामनाथानां च; एवं निरूप्य चिकित्सां कुर्वन् धर्मार्थकामयशांसि प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ভবতি চাত্র- স্ত্রীভিঃ সহাস্যাং সংবাসং পরিহাসং চ বর্জযেত্ | দত্তং চ তাভ্যো নাদেযমন্নাদন্যদ্ভিষগ্বরৈঃ ||৯||
View original
भवति चात्र- स्त्रीभिः सहास्यां संवासं परिहासं च वर्जयेत् | दत्तं च ताभ्यो नादेयमन्नादन्यद्भिषग्वरैः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং সূত্রস্থানে বিশিখানুপ্রবেশনীযো নাম দশমোঽধ্যাযঃ ||১০||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विशिखानुप्रवेशनीयो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon