Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતોઽરોચકપ્રતિષેધમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
View original
अथातोऽरोचकप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
57. arōcakapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
દોષૈઃ પૃથક્ સહ ચ ચિત્તવિપર્યયાચ્ચ ભક્તાયનેષુ હૃદિ ચાવતતે પ્રગાઢમ્ | નાન્ને રુચિર્ભવતિ તં ભિષજો વિકારં ભક્તોપઘાતમિહ પઞ્ચવિધં વદન્તિ ||૩||
View original
दोषैः पृथक् सह च चित्तविपर्ययाच्च भक्तायनेषु हृदि चावतते प्रगाढम् | नान्ने रुचिर्भवति तं भिषजो विकारं भक्तोपघातमिह पञ्चविधं वदन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
હૃચ્છૂલપીડનયુતં વિરસાનનત્વં વાતાત્મકે ભવતિ લિઙ્ગમરોચકે તુ |૪|
View original
हृच्छूलपीडनयुतं विरसाननत्वं वातात्मके भवति लिङ्गमरोचके तु |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
હૃદ્દાહચોષબહુતા મુખતિક્તતા ચ મૂર્ચ્છા સતૃડ્ ભવતિ પિત્તકૃતે તથૈવ ||૪||
View original
हृद्दाहचोषबहुता मुखतिक्तता च मूर्च्छा सतृड् भवति पित्तकृते तथैव ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
કણ્ડૂગુરુત્વકફસંસ્રવસાદતન્દ્રાઃ શ્લેષ્માત્મકે મધુરમાસ્યમરોચકે તુ |૫|
View original
कण्डूगुरुत्वकफसंस्रवसादतन्द्राः श्लेष्मात्मके मधुरमास्यमरोचके तु |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
સર્વાત્મકે પવનપિત્તકફા બહૂનિ રૂપાણ્યથાસ્ય હૃદયે સમુદીરયન્તિ ||૫||
View original
सर्वात्मके पवनपित्तकफा बहूनि रूपाण्यथास्य हृदये समुदीरयन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
સંરાગશોકભયવિપ્લુતચેતસસ્તુ ચિન્તાકૃતો ભવતિ સોઽશુચિદર્શનાચ્ચ |૬|
View original
संरागशोकभयविप्लुतचेतसस्तु चिन्ताकृतो भवति सोऽशुचिदर्शनाच्च |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6) · Śloka 7
વાતે વચામ્બુવમનં કૃતવાન્ પિબેચ્ચ સ્નેહૈઃ સુરાભિરથવોષ્ણજલેન ચૂર્ણમ્ ||૬|| કૃષ્ણાવિડઙ્ગયવભસ્મહરેણુભાર્ગીરાસ્નૈલહિઙ્ગુલવણોત્તમનાગરાણામ્ |૭|
View original
वाते वचाम्बुवमनं कृतवान् पिबेच्च स्नेहैः सुराभिरथवोष्णजलेन चूर्णम् ||६|| कृष्णाविडङ्गयवभस्महरेणुभार्गीरास्नैलहिङ्गुलवणोत्तमनागराणाम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
પિત્તે ગુડામ્બુમધુરૈર્વમનં પ્રશસ્તં સ્નેહઃ સસૈન્ધવસિતામધુસર્પિરિષ્ટઃ ||૭||
View original
पित्ते गुडाम्बुमधुरैर्वमनं प्रशस्तं स्नेहः ससैन्धवसितामधुसर्पिरिष्टः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
નિમ્બામ્બુવામિતવતઃ કફજેઽનુપાનં રાજદ્રુમામ્બુ મધુના તુ સદીપ્યકં સ્યાત્ |૮|
View original
निम्बाम्बुवामितवतः कफजेऽनुपानं राजद्रुमाम्बु मधुना तु सदीप्यकं स्यात् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
ચૂર્ણં યદુક્તમથવાઽનિલજે તદેવ... |૮|
View original
चूर्णं यदुक्तमथवाऽनिलजे तदेव... |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
...સર્વૈશ્ચ સર્વકૃતમેવમુપક્રમેત ||૮||
View original
...सर्वैश्च सर्वकृतमेवमुपक्रमेत ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (9-11) · Śloka 11
દ્રાક્ષાપટોલવિડવેત્રકરીરનિમ્બમૂર્વાભયાક્ષબદરામલકેન્દ્રવૃક્ષૈઃ | બીજૈઃ કરઞ્જનૃપવૃક્ષભવૈશ્ચ પિષ્ટૈર્લેહં પચેત્ સુરભિમૂત્રયુતં યથાવત્ ||૯|| મુસ્તાં વચાં ત્રિકટુકં રજનીદ્વયં ચ ભાર્ગીં ચ કુષ્ઠમથ નિર્દહનીં ચ પિષ્ટ્વા | મૂત્રેઽવિજે દ્વિરદમૂત્રયુતે પચેદ્વા પાઠાં તુગામતિવિષાં રજનીં ચ મુખ્યામ્ ||૧૦|| મણ્ડૂકિમર્કમમૃતાં ચ સલાઙ્ગલાખ્યાં મૂત્રે પચેત્તુ મહિષસ્ય વિધાનવિદ્વા | એતાન્ન સન્તિ ચતુરો લિહતસ્તુ લેહાન્ ગુલ્મારુચિશ્વસનકણ્ઠહૃદામયાશ્ચ ||૧૧||
View original
द्राक्षापटोलविडवेत्रकरीरनिम्बमूर्वाभयाक्षबदरामलकेन्द्रवृक्षैः | बीजैः करञ्जनृपवृक्षभवैश्च पिष्टैर्लेहं पचेत् सुरभिमूत्रयुतं यथावत् ||९|| मुस्तां वचां त्रिकटुकं रजनीद्वयं च भार्गीं च कुष्ठमथ निर्दहनीं च पिष्ट्वा | मूत्रेऽविजे द्विरदमूत्रयुते पचेद्वा पाठां तुगामतिविषां रजनीं च मुख्याम् ||१०|| मण्डूकिमर्कममृतां च सलाङ्गलाख्यां मूत्रे पचेत्तु महिषस्य विधानविद्वा | एतान्न सन्ति चतुरो लिहतस्तु लेहान् गुल्मारुचिश्वसनकण्ठहृदामयाश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
સાત્મ્યાન્ સ્વદેશરચિતાન્ વિવિધાંશ્ચ ભક્ષ્યાન્ પાનાનિ મૂલફલષાડવરાગયોગાન્ | અદ્યાદ્રસાંશ્ચ વિવિધાન્ વિવિધૈઃ પ્રકારૈર્ભુઞ્જીત ચાપિ લઘુરૂક્ષમનઃસુખાનિ ||૧૨||
View original
सात्म्यान् स्वदेशरचितान् विविधांश्च भक्ष्यान् पानानि मूलफलषाडवरागयोगान् | अद्याद्रसांश्च विविधान् विविधैः प्रकारैर्भुञ्जीत चापि लघुरूक्षमनःसुखानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
આસ્થાપનં વિધિવદત્ર વિરેચનં ચ કુર્યાન્મૃદૂનિ શિરસશ્ચ વિરેચનાનિ |૧૩|
View original
आस्थापनं विधिवदत्र विरेचनं च कुर्यान्मृदूनि शिरसश्च विरेचनानि |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 14
ત્રીણ્યૂષણાનિ રજનીત્રિફલાયુતાનિ ચૂર્ણીકૃતાનિ યવશૂકવિમિશ્રિતાનિ ||૧૩|| ક્ષૌદ્રાયુતાનિ વિતરેન્મુખબોધનાર્થ ... |૧૪|
View original
त्रीण्यूषणानि रजनीत्रिफलायुतानि चूर्णीकृतानि यवशूकविमिश्रितानि ||१३|| क्षौद्रायुतानि वितरेन्मुखबोधनार्थ ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
... મન્યાનિ તિક્તકટુકાનિ ચ ભેષજાનિ | મુસ્તાદિરાજતરુવર્ગદશાઙ્ગસિદ્ધૈઃ ક્વાથૈર્જયેન્મધુયુતૈર્વિવિધૈશ્ચ લેહૈઃ ||૧૪|| મૂત્રાસવૈર્ગુડકૃતૈશ્ચ તથા ત્વરિષ્ટૈઃ ક્ષારાસવૈશ્ચ મધુમાધવતુલ્યગન્ધૈઃ |૧૫|
View original
... मन्यानि तिक्तकटुकानि च भेषजानि | मुस्तादिराजतरुवर्गदशाङ्गसिद्धैः क्वाथैर्जयेन्मधुयुतैर्विविधैश्च लेहैः ||१४|| मूत्रासवैर्गुडकृतैश्च तथा त्वरिष्टैः क्षारासवैश्च मधुमाधवतुल्यगन्धैः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
સ્યાદેષ એવ કફવાતહતે વિધિશ્ચ શાન્તિં ગતે હુતભુજિ પ્રશમાય તસ્ય ||૧૫||
View original
स्यादेष एव कफवातहते विधिश्च शान्तिं गते हुतभुजि प्रशमाय तस्य ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
ઇચ્છાભિઘાતભયશોકહતેઽન્તરગ્નૌ ભાવાન્ ભવાય વિતરેત્ ખલુ શક્યરૂપાન્ | અર્થેષુ ચાપ્યપચિતેષુ પુનર્ભવાય પૌરાણિકૈઃ શ્રુતિશતૈરનુમાનયેત્તમ્ ||૧૬|| દૈન્યં ગતે મનસિ બોધનમત્ર શસ્તં યદ્યત્ પ્રિયં તદુપસેવ્યમરોચકે તુ ||૧૭||
View original
इच्छाभिघातभयशोकहतेऽन्तरग्नौ भावान् भवाय वितरेत् खलु शक्यरूपान् | अर्थेषु चाप्यपचितेषु पुनर्भवाय पौराणिकैः श्रुतिशतैरनुमानयेत्तम् ||१६|| दैन्यं गते मनसि बोधनमत्र शस्तं यद्यत् प्रियं तदुपसेव्यमरोचके तु ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કાયચિકિત્સાતન્ત્રેઽરોચકપ્રતિષેધો નામ (એકોનવિંશોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૫૭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽरोचकप्रतिषेधो नाम (एकोनविंशोऽध्यायः, आदितः) सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५७||
🔊 Audio coming soon