Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോऽരോചകപ്രതിഷേധമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातोऽरोचकप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
57. arōcakapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ദോഷൈഃ പൃഥക് സഹ ച ചിത്തവിപര്യയാച്ച ഭക്തായനേഷു ഹൃദി ചാവതതേ പ്രഗാഢമ് | നാന്നേ രുചിര്ഭവതി തം ഭിഷജോ വികാരം ഭക്തോപഘാതമിഹ പഞ്ചവിധം വദന്തി ||൩||
View original
दोषैः पृथक् सह च चित्तविपर्ययाच्च भक्तायनेषु हृदि चावतते प्रगाढम् | नान्ने रुचिर्भवति तं भिषजो विकारं भक्तोपघातमिह पञ्चविधं वदन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ഹൃച്ഛൂലപീഡനയുതം വിരസാനനത്വം വാതാത്മകേ ഭവതി ലിങ്ഗമരോചകേ തു |൪|
View original
हृच्छूलपीडनयुतं विरसाननत्वं वातात्मके भवति लिङ्गमरोचके तु |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ഹൃദ്ദാഹചോഷബഹുതാ മുഖതിക്തതാ ച മൂര്ച്ഛാ സതൃഡ് ഭവതി പിത്തകൃതേ തഥൈവ ||൪||
View original
हृद्दाहचोषबहुता मुखतिक्तता च मूर्च्छा सतृड् भवति पित्तकृते तथैव ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
കണ്ഡൂഗുരുത്വകഫസംസ്രവസാദതന്ദ്രാഃ ശ്ലേഷ്മാത്മകേ മധുരമാസ്യമരോചകേ തു |൫|
View original
कण्डूगुरुत्वकफसंस्रवसादतन्द्राः श्लेष्मात्मके मधुरमास्यमरोचके तु |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (5) · Śloka 5
സര്വാത്മകേ പവനപിത്തകഫാ ബഹൂനി രൂപാണ്യഥാസ്യ ഹൃദയേ സമുദീരയന്തി ||൫||
View original
सर्वात्मके पवनपित्तकफा बहूनि रूपाण्यथास्य हृदये समुदीरयन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
സംരാഗശോകഭയവിപ്ലുതചേതസസ്തു ചിന്താകൃതോ ഭവതി സോऽശുചിദര്ശനാച്ച |൬|
View original
संरागशोकभयविप्लुतचेतसस्तु चिन्ताकृतो भवति सोऽशुचिदर्शनाच्च |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (6) · Śloka 7
വാതേ വചാമ്ബുവമനം കൃതവാന് പിബേച്ച സ്നേഹൈഃ സുരാഭിരഥവോഷ്ണജലേന ചൂര്ണമ് ||൬|| കൃഷ്ണാവിഡങ്ഗയവഭസ്മഹരേണുഭാര്ഗീരാസ്നൈലഹിങ്ഗുലവണോത്തമനാഗരാണാമ് |൭|
View original
वाते वचाम्बुवमनं कृतवान् पिबेच्च स्नेहैः सुराभिरथवोष्णजलेन चूर्णम् ||६|| कृष्णाविडङ्गयवभस्महरेणुभार्गीरास्नैलहिङ्गुलवणोत्तमनागराणाम् |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
പിത്തേ ഗുഡാമ്ബുമധുരൈര്വമനം പ്രശസ്തം സ്നേഹഃ സസൈന്ധവസിതാമധുസര്പിരിഷ്ടഃ ||൭||
View original
पित्ते गुडाम्बुमधुरैर्वमनं प्रशस्तं स्नेहः ससैन्धवसितामधुसर्पिरिष्टः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
നിമ്ബാമ്ബുവാമിതവതഃ കഫജേऽനുപാനം രാജദ്രുമാമ്ബു മധുനാ തു സദീപ്യകം സ്യാത് |൮|
View original
निम्बाम्बुवामितवतः कफजेऽनुपानं राजद्रुमाम्बु मधुना तु सदीप्यकं स्यात् |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
ചൂര്ണം യദുക്തമഥവാऽനിലജേ തദേവ... |൮|
View original
चूर्णं यदुक्तमथवाऽनिलजे तदेव... |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (8) · Śloka 8
...സര്വൈശ്ച സര്വകൃതമേവമുപക്രമേത ||൮||
View original
...सर्वैश्च सर्वकृतमेवमुपक्रमेत ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (9-11) · Śloka 11
ദ്രാക്ഷാപടോലവിഡവേത്രകരീരനിമ്ബമൂര്വാഭയാക്ഷബദരാമലകേന്ദ്രവൃക്ഷൈഃ | ബീജൈഃ കരഞ്ജനൃപവൃക്ഷഭവൈശ്ച പിഷ്ടൈര്ലേഹം പചേത് സുരഭിമൂത്രയുതം യഥാവത് ||൯|| മുസ്താം വചാം ത്രികടുകം രജനീദ്വയം ച ഭാര്ഗീം ച കുഷ്ഠമഥ നിര്ദഹനീം ച പിഷ്ട്വാ | മൂത്രേऽവിജേ ദ്വിരദമൂത്രയുതേ പചേദ്വാ പാഠാം തുഗാമതിവിഷാം രജനീം ച മുഖ്യാമ് ||൧൦|| മണ്ഡൂകിമര്കമമൃതാം ച സലാങ്ഗലാഖ്യാം മൂത്രേ പചേത്തു മഹിഷസ്യ വിധാനവിദ്വാ | ഏതാന്ന സന്തി ചതുരോ ലിഹതസ്തു ലേഹാന് ഗുല്മാരുചിശ്വസനകണ്ഠഹൃദാമയാശ്ച ||൧൧||
View original
द्राक्षापटोलविडवेत्रकरीरनिम्बमूर्वाभयाक्षबदरामलकेन्द्रवृक्षैः | बीजैः करञ्जनृपवृक्षभवैश्च पिष्टैर्लेहं पचेत् सुरभिमूत्रयुतं यथावत् ||९|| मुस्तां वचां त्रिकटुकं रजनीद्वयं च भार्गीं च कुष्ठमथ निर्दहनीं च पिष्ट्वा | मूत्रेऽविजे द्विरदमूत्रयुते पचेद्वा पाठां तुगामतिविषां रजनीं च मुख्याम् ||१०|| मण्डूकिमर्कममृतां च सलाङ्गलाख्यां मूत्रे पचेत्तु महिषस्य विधानविद्वा | एतान्न सन्ति चतुरो लिहतस्तु लेहान् गुल्मारुचिश्वसनकण्ठहृदामयाश्च ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (12) · Śloka 12
സാത്മ്യാന് സ്വദേശരചിതാന് വിവിധാംശ്ച ഭക്ഷ്യാന് പാനാനി മൂലഫലഷാഡവരാഗയോഗാന് | അദ്യാദ്രസാംശ്ച വിവിധാന് വിവിധൈഃ പ്രകാരൈര്ഭുഞ്ജീത ചാപി ലഘുരൂക്ഷമനഃസുഖാനി ||൧൨||
View original
सात्म्यान् स्वदेशरचितान् विविधांश्च भक्ष्यान् पानानि मूलफलषाडवरागयोगान् | अद्याद्रसांश्च विविधान् विविधैः प्रकारैर्भुञ्जीत चापि लघुरूक्षमनःसुखानि ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (13) · Śloka 13
ആസ്ഥാപനം വിധിവദത്ര വിരേചനം ച കുര്യാന്മൃദൂനി ശിരസശ്ച വിരേചനാനി |൧൩|
View original
आस्थापनं विधिवदत्र विरेचनं च कुर्यान्मृदूनि शिरसश्च विरेचनानि |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (13) · Śloka 14
ത്രീണ്യൂഷണാനി രജനീത്രിഫലായുതാനി ചൂര്ണീകൃതാനി യവശൂകവിമിശ്രിതാനി ||൧൩|| ക്ഷൌദ്രായുതാനി വിതരേന്മുഖബോധനാര്ഥ ... |൧൪|
View original
त्रीण्यूषणानि रजनीत्रिफलायुतानि चूर्णीकृतानि यवशूकविमिश्रितानि ||१३|| क्षौद्रायुतानि वितरेन्मुखबोधनार्थ ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (14) · Śloka 15
... മന്യാനി തിക്തകടുകാനി ച ഭേഷജാനി | മുസ്താദിരാജതരുവര്ഗദശാങ്ഗസിദ്ധൈഃ ക്വാഥൈര്ജയേന്മധുയുതൈര്വിവിധൈശ്ച ലേഹൈഃ ||൧൪|| മൂത്രാസവൈര്ഗുഡകൃതൈശ്ച തഥാ ത്വരിഷ്ടൈഃ ക്ഷാരാസവൈശ്ച മധുമാധവതുല്യഗന്ധൈഃ |൧൫|
View original
... मन्यानि तिक्तकटुकानि च भेषजानि | मुस्तादिराजतरुवर्गदशाङ्गसिद्धैः क्वाथैर्जयेन्मधुयुतैर्विविधैश्च लेहैः ||१४|| मूत्रासवैर्गुडकृतैश्च तथा त्वरिष्टैः क्षारासवैश्च मधुमाधवतुल्यगन्धैः |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (15) · Śloka 15
സ്യാദേഷ ഏവ കഫവാതഹതേ വിധിശ്ച ശാന്തിം ഗതേ ഹുതഭുജി പ്രശമായ തസ്യ ||൧൫||
View original
स्यादेष एव कफवातहते विधिश्च शान्तिं गते हुतभुजि प्रशमाय तस्य ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (16-17) · Śloka 17
ഇച്ഛാഭിഘാതഭയശോകഹതേऽന്തരഗ്നൌ ഭാവാന് ഭവായ വിതരേത് ഖലു ശക്യരൂപാന് | അര്ഥേഷു ചാപ്യപചിതേഷു പുനര്ഭവായ പൌരാണികൈഃ ശ്രുതിശതൈരനുമാനയേത്തമ് ||൧൬|| ദൈന്യം ഗതേ മനസി ബോധനമത്ര ശസ്തം യദ്യത് പ്രിയം തദുപസേവ്യമരോചകേ തു ||൧൭||
View original
इच्छाभिघातभयशोकहतेऽन्तरग्नौ भावान् भवाय वितरेत् खलु शक्यरूपान् | अर्थेषु चाप्यपचितेषु पुनर्भवाय पौराणिकैः श्रुतिशतैरनुमानयेत्तम् ||१६|| दैन्यं गते मनसि बोधनमत्र शस्तं यद्यत् प्रियं तदुपसेव्यमरोचके तु ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 57
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കായചികിത്സാതന്ത്രേऽരോചകപ്രതിഷേധോ നാമ (ഏകോനവിംശോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) സപ്തപഞ്ചാശത്തമോऽധ്യായഃ ||൫൭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कायचिकित्सातन्त्रेऽरोचकप्रतिषेधो नाम (एकोनविंशोऽध्यायः, आदितः) सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ||५७||
🔊 Audio coming soon